"Cỗ máy kiếm tiền" LỚN NHẤT Trung Quốc đang tê liệt, 47 triệu người đã BỎ CUỘC...

Khán Trung Quốc
1.1K người theo dõi
213 Lượt xem video·31 thg 8, 2026
Người trẻ Trung Quốc nói không với thuốc lá, hàng loạt cửa hàng đóng cửa, Đế chế thuốc lá từng “chỉ có lãi” đang trên bờ vực sụp đổ...
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AINgành công nghiệp thuốc lá Trung Quốc trị giá 1.600 tỷ nhân dân tệ đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Lượng người hút giảm mạnh, đặc biệt là Gen Z, do quy định cấm hút thuốc thắt chặt, thay đổi tập quán xã hội và áp lực kinh tế. Sự sụt giảm này gây thua lỗ nặng nề cho hệ thống bán lẻ và tạo ra gánh nặng y tế vượt xa nguồn thu ngân sách từ thuế.
Người trẻ Trung Quốc nói không với thuốc lá.
Hàng loạt cửa hàng đóng cửa, đế chế thuốc lá từng chỉ có lãi, đang trên bờ vực sụp đổ.
Mời các bạn cùng Anh Hồng và Khán Trung Quốc tìm hiểu sơ về vấn đề này trong chương trình ngày hôm nay.
Tại sao thuốc lá giá rẻ cứ liên tục tăng giá? Bởi vì người giàu không hút.
Tại sao những loại thuốc lá cao cấp lại không tăng giá? Bởi vì người nhèo họ không hút.
Tại sao rõ ràng người giàu có nhiều tiền hơn, nhưng cuối cùng người nhèo mới luôn là đối tượng bị khai thác?
Đó là vì số lượng người nhèo mới là đông nhất. Vậy tại sao không có tiếng nói phản đối?
Bởi vì khi nghèo, quần áo rách dưới, thì dù có nói gì cũng bị cho là sai.
Nhất định phải cai thuốc lá. Dù là nam hay nữ, khoản chi tiêu ngu ngốc nhất trên đời chính là thuốc lá.
Bạn cần mức lương chỉ khoảng 3.000 đến 4.000 tệ mỗi tháng,
nhưng lại đang nuôi sống những người có thu nhập hàng năm lên tới 400.000, 500.000 nhân dân tệ.
Bạn ngồi co do trong một góc hút thuốc, còn người ta thì nằm tận hưởng trong những căn biệt thự sang trọng.
Thuốc lá bây giờ ngày càng đắt, đúng không?
Loại này, hồi tôi còn hút chỉ có 2 tệ, giờ đã lên đến 11 tệ. Loại này trước đây 13 tệ, giờ là 17 tệ.
Còn loại kia trước là 5 tệ, giờ đã tăng lên 15 tệ.
Họ còn tạo ra tình trạng khăn hiếm giả để kích cầu. Những loại thuốc lá bình dân, giá rẻ, giờ gần như không còn mua được nữa.
Thuốc lá dưới 10 tệ gần như biến mất, giờ muốn mua cũng phải từ 14-15 tệ trở lên.
Chỉ cần mỗi ngày hút một bao, mỗi tháng bạn đã tiếu mất 500-600 tệ.
Tiếu hút thuốc trước tiên rút cạn ví tiền của bạn, rồi nó bào mòn sức khỏe của bạn, và cuối cùng vứt bỏ bạn.
Dù bạn có đóng thêm biết bao nhiêu năm tiền bảo hiểm xã hội, nhưng đến cuối cùng có khi chẳng nhận lại được một đồng nào.
Hãy cài thuốc càng sớm càng tốt, hãy đối xử tốt hơn với chính mình và có trách nhiệm với gia đình.
Ngành kinh doanh xinh lời nhất ở Trung Quốc, hay nói chính xác hơn, là công cụ khai thác nguồn thu có quy mô lớn nhất
và hiệu quả nhất của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc, là ngành công nghiệp thuốc lá trị giá 1,6.000 tỷ nhân dân tệ,
bất ngờ đang đứng trước nguy cơ lao dốc.
Trong vài tháng gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội ở Trung Quốc bất ngờ xuất hiện rất nhiều video kêu gọi cài thuốc lá hoặc phát trực tiếp,
ghi lại hành trình tự cài thuốc của người dùng.
Trong phần bình luận, nhiều cư dân mạng chia sẻ,
hay học theo tôi, trước đây mỗi ngày tôi hút 3-4 bao thuốc, giờ đã cài được 6-7 tháng rồi, không hút nữa, cứ để họ muốn tăng giá thì tăng.
Tôi hút thuốc hơn 20 năm, giờ đã cài gần 10 tháng và chưa hút lại dù chỉ một hơi.
Năm 2025, ngành công nghiệp thuốc lá Trung Quốc đã công bố một bản thành tích được xem là mang tầm sử thi.
Tổng lợi nhuận và thuế đạt 1.657 tỷ nhân dân tệ, tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước và tiếp tục là mức cao kỷ lục.
Tuy nhiên, đằng sau những con số hảo nhoang ấy, một thực tế lạnh lùng hơn đang dần hiện rõ.
Bước sang đầu năm 2026, ngành thuốc lá bất ngờ rơi vào tình trạng cận kề khủng hoảng.
Trên toàn quốc, 72% các sản phẩm thuốc lá đều rơi vào tình trạng đảo ngược giá,
giá bán lẻ thấp hơn với giá nhập, khiến các cửa hàng bán lẻ càng bán thuốc càng thổ lỗ.
Có người ví von rằng, tòa nhà đế chế của ngành thuốc lá vẫn còn sáng đen nhưng phần móng đã hoàn toàn lung lay,
cũng giống như một bệnh nhân trong phòng hồi sức tích cực, ICU. Chỉ còn duy trì nhịp tim nhờ máy móc,
còn các chỉ số vẫn còn hiển thị, nhưng con người thì gần như không còn cứu vãn được nữa.
Nguyên nhân là bởi đội ngũ hơn 300 triệu người hút thuốc lá ở Trung Quốc,
vốn là cộng đồng người hút thuốc lớn nhất thế giới, đã bất ngờ giảm gần 50 triệu người.
Suốt cuộc điều gì đã xảy ra? Trước tiên, hãy nhìn vào khâu bán lẻ.
Ngày 21 tháng 7, Hiệp hội Chuỗi Cửa Hàng và Nhượng Quyền Trung Quốc đã công bố một bản báo cáo
Trong 6 tháng đầu năm 2026, khảo sát đối với 60 doanh nghiệp cửa hàng tiện lợi cho thấy,
60% doanh nghiệp có lợi nhuận dòng sụt giảm, 50% doanh nghiệp ghi nhận doanh thu đi xuống.
Những người am hiểu tình hình thị trường Trung Quốc đều biết rằng,
thuốc lá luôn là một mặt hàng có vị thế khá đặc biệt trong ngành cửa hàng tiện lợi.
Thuốc lá giúp thu hút khách đến cửa hàng nhưng biên lợi nhuận lại không cao,
theo mô hình kinh doanh phổ biến của ngành.
Một cửa hàng tiện lợi thông thường có tỷ suất lợi nhuận gồm khoảng 28%,
trong khi tỷ suất lợi nhuận của thuốc lá điếu thường tấp hơn đáng kể so với con số này.
Nói cách khác, thuốc lá là mặt hàng kéo khách, chứ không phải là nguồn tạo ra lợi nhuận cho cửa hàng tiện lợi.
Nhưng hiện nay, vấn đề nằm ở chỗ ngay cả mặt hàng kéo khách này cũng đang dần mất sưu hút.
Một chủ chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn nhất tại địa phương cho biết,
doanh số bán thuốc lá của ông trong năm nay đã giảm 30%.
Điều này không phải là do việc kinh doanh kém hiệu quả,
mà là vì toàn bộ ngành đang trên đà đi xuống. Đằng sau xu hướng này có 3 nguyên nhân chính.
Thứ nhất, các biện pháp kiểm soát thuốc lá tại nơi công cộng ngày càng được xiết chặt.
Trong trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn, phòng tiệc, cao ốc, văn phòng
và các phương tiện giao thông công cộng đều bắt đầu thực hiện lệnh cấm hút thuốc một cách toàn diện.
Ngay cả tại các địa điểm tổ chức tiệc ở vùng nông thôn cũng đã bố trí khu vực không khói thuốc,
không gian dành cho người hút thuốc bị thu hẹp nhanh chóng. Ngoài ở nhà, khi ra ngoài,
nhiều người chỉ còn có thể lén nút hút vài hơi trong nhà vệ sinh hoặc cầu thang.
Thứ hai, thói quen tiêu dùng trong các tập tục dân gian đã thay đổi hoàn toàn. Trước đây,
trong các diệp cưới hỏi, ma chay hay lễ Tết, nếu trên bàn tiệc không có thuốc lá thì bị xem là thất lễ.
Thế nhưng trong 3 năm gần đây, số liệu từ nhiều khách sạn tại Hàng Châu và Tượng Hải cho thấy,
số tiệc cưới chủ động yêu cầu không sử dụng thuốc lá đã tăng tới 40%.
Các cặp đôi trẻ thay thế thuốc lá bằng đồ uống được thiết kế riêng hoặc quà tặng lưu niệm để tiếp khách.
Sau khi các chuỗi nhà hàng áp dụng quy định kiểm soát hút thuốc, lượng thuốc lá tiêu thụ
trong mỗi buổi tụ họp trung bình đã giảm 63%. Thứ ba, và cũng là nguyên nhân quan trọng nhất,
số người hút thuốc thực sự đang giảm. Năm 2025, tỷ lệ người hút thuốc trong nhóm dân số từ 15 tuổi
trở lên tại Trung Quốc đã giảm xuống còn 23,2%. Riêng tại Bắc Kinh, tỷ lệ này giảm còn 19,2%,
còn ở Thượng Hải chỉ còn 18,6%. Tuy nhiên, điều gây ấn tượng nhất trong các số liệu này
lại nằm ở một con số khác. Năm 2025, tỷ lệ sinh viên đại học hút thuốc trên toàn quốc chỉ còn 7,3%.
Có thể hình dung đơn giản rằng, trong một phòng ký túc xá có bốn sinh viên thì khả năng có người hút
thuốc gần giống như sát xuất giao xuất sát. Thế hệ gen Z có xu hướng xem thuốc lá chỉ là đạo
cụ tạm thời trong một số hoàn cảnh giao tiếp xã hội nhất định, chứ không phải là nhu cầu thường nhận.
Không phải họ không biết cảm giác hút thuốc lá như thế nào, mà là họ chủ động lựa chọn không học hút
và không tham gia vào thói quen đó. Theo thống kê, chương trình gia đình không khói thuốc của Hiệp hội
Kiểm soát thuốc lá Trung Quốc đã triển khai tại hơn 1,2 triệu hộ gia đình trên cả nước,
trong đó 76% số phụ huynh tham gia đã cài thuốc thành công. Việc không hút thuốc lá, không mời thuốc
lá và không tặng thuốc lá đang dần trở thành một chuẩn mực trong giao tiếp của ngày càng nhiều người.
Ngày nay, khi đi trên đường phố hay trong các tòa nhà văn phòng, người ta hiếm khi còn bắt gặp cảnh
mọi người vừa đi vừa hút thuốc hoặc chuyển tay nhau những điều thuốc như trước.
Hút thuốc đã dần chuyển từ một hành vi mang tính giao tiếp xã hội thành một hành vi hoàn toàn mang tính cá nhân.
Tương lai của một ngành phụ thuộc vào việc thế hệ tiếp có sẵn sàng tiếp nối hay không, và thế hệ sinh
sau năm 2000 đã dùng hành động thực tế để đưa ra câu trả lời. Các người cứ tự hút đi, chúng tôi không tham gia.
Chỉ trong vòng một năm qua, trên khắp Trung Quốc đã có hơn 47 triệu người lựa chọn cài thuốc lá.
Vậy điều gì đã khiến hàng chục triệu người hút thuốc đột ngột quyết định từ bỏ thuốc lá?
Câu chuyện của một người hút thuốc lâu năm có lẽ là ví dụ tư biểu.
Tôi cài thuốc không phải vì sức khỏe. Tôi đã hút thuốc suốt hơn 20 năm, bắt đầu từ thời đại học.
Thuốc rẻ tôi cũng từng hút, thuốc đắt tôi cũng từng hút. Sau này, khi cuộc sống ổn định hơn,
tôi thường hút loại hơn 20 tệ một bao. Ngày nào cũng một bao, chứ từng thay đổi.
Đến khi bị sa thải, tôi chuyển sang loại mềm, giá 15 tệ.
Người đăng video kể rằng, hôm ấy anh đứng trước quầy thuốc lá của cửa hàng tiện lợi.
Bắt đầu tay anh đã đưa về phía bao thuốc lá quen thuộc, nhưng rồi khựng lại một chút,
cuối cùng lại chọn một nhãn hiệu rẻ hơn. Sau khi thanh toán và bước ra khỏi cửa hàng,
anh nhẩm tính trong đầu, tiết kiệm được 10 tệ, vừa đủ mua cho con trai một hộp sữa.
Vài ngày sau, anh ngồi sổ ngoài bàn công và tính một khoản lớn hơn.
Hiện giờ mỗi tháng anh phải chi hơn 600 tệ để mua thuốc lá. Số tiền ấy đủ để cả nhà mua
thực phẩm cho một tuần, hoặc cũng đủ mua cho con một đôi giày mới. Ngày hôm sau, anh không đi mua thuốc nữa.
Trong những ngày đầu, cuộc sống như thế bỗng nhiên thiếu mất một thói quen cố định.
Sau khi thức dậy, sau bữa ăn, trước khi lái xe hay trước khi đi ngủ, trước đây lúc nào cũng có một điếu thuốc.
Giờ đây cứ đến những thời điểm ấy, bàn tay anh vẫn vô thức đưa vào túi quần để tìm bao thuốc,
nhưng chỉ chạm vào một khoảng không. Đến ngày thứ tư, vợ anh mới nhận ra anh đang cai thuốc.
Cô không hỏi gì nhiều, có lẽ vì cô cũng không thật sự tin anh có thể cai thành công.
Ngày thứ năm là khoảng thời gian khó khăn nhất. Hôm đó, anh nhận được một gọi từ một công ty,
thông báo rằng mình không vượt qua vòng phỏng vấn, sau khi cúp máy anh ngồi lặng rất lâu trong phòng khách.
Trước đây, mỗi khi gặp chuyện như vậy, anh nhất định sẽ châm một điếu thuốc.
Như thế chỉ làn khói, mới giúp nỗi muộn phiền tan biến.
Nhưng hôm ấy, anh lục tung cả nhà, cuối cùng cũng chỉ tìm thấy một bao thuốc trống rỗng.
Cuối cùng anh cứ ngồi lặng trong phòng khách suốt cả đêm.
Đến ngày thứ sáu, anh nhận ra mình đã tiết kiệm được 100 tệ.
Khoảnh khắc ấy anh cảm thấy mọi nỗ lực đều xứng đáng.
Hơn 600 tệ trước đây dùng để mua thuốc lá không được gửi vào ngân hàng,
mà dần biến thành những thứ để nhìn thấy trong chính ngôi nhà của mình.
Anh mua cho con trai một đôi giày thể thao mới, vì đôi giày cũ của cậu bé đã mòn nhãn cả đế.
Anh cũng mua cho vợ một hộp mỹ phẩm chăm sóc da.
Khi nhận món quà, vợ anh xững người một lúc rồi hỏi, loại này đắt tiền lắm.
Anh chỉ thuận miệng đáp, anh mua lúc đang giảm giá.
Số tiền còn lại, anh dùng để mua thực phẩm và còn mua được 2 lần thịt sườn.
Trước đây cuối tuần gia đình thường hầm sườn, nhưng sau khi kinh tế khó phăn,
những món thịt trên mâm cơm ngày càng ít đi.
Hôm ấy, khi vợ bưng nồi sườn hầm từ trong bếp ra, con trai ngửi thấy mùi thơm liền cười hỏi,
hôm nay là ngày gì vậy? Người vợ mìm cười đáp, là ngày bố con trai thuốc lá.
Hơn 2 tháng trôi qua, anh vẫn chưa hút lại dù chỉ một điếu thuốc.
Hôm ấy, anh đứng ngoài bàn công, vợ bức đến khoắc thêm cho anh một chiếc áo.
Theo thói quen, anh đưa tay vào túi để tìm thuốc lá,
nhưng thay vì một bao thuốc, thứ anh chạm phải là một viên kẹo.
Lúc ấy anh mới thực sự hiểu rằng, 600 tệ, khi cuộc sống dư giả,
chỉ đơn giản là tiền mua thuốc lá trong một tháng. Nhưng trong những ngày thất nghiệp,
600 tệ lại có thể dùng để mua thực phẩm, mua giày cho con,
hoặc mua một hộp mỹ phẩm mà vợ anh luôn tiếc tiền không dám mua.
Đó không phải là một khoản tiền quá lớn, nhưng đó lại là thể diện và lòng tự trọng
mà một người đàn ông có thể dành cho gia đình mình.
Bài viết của người này đã nhận được gần 10.000 bình luận.
Cũng có người chia sẻ, ai hỏi tôi tại sao cài thuốc, tôi sẽ nói thẳng,
là để tiết kiệm tiền, chẳng có gì phải ngại cả.
Trong 30 năm qua, các cửa hàng chuyên bán thuốc lá và rượu
từng được xem là món hời của ngành bán lẻ Trung Quốc xuất hiện ở khắp các phố lớn ngõ nhỏ.
Thuốc lá từng là mặt hàng chủ lực đóng góp doanh thu cho các siêu thị trong dân cư và các cửa hàng tiện lợi.
Sau khi có được giới phép kinh doanh thuốc lá thông qua những mối quan hệ không chính thức,
các đại lý gần như có thể kiếm tiền đều đạn hàng năm mà không lo thu lỗ.
Thế nhưng trong vài năm trở lại đây, thị trường bán lẻ liên tục đi xuống.
Trong vòng 5 năm, đã có hơn 1,3 triệu cửa hàng phải đóng cửa.
Nhiều chủ cửa hàng cho biết trước đây lợi nhuận từ thuốc lá là rất cao, việc kiếm tiền cũng khá là dễ dàng.
Nhưng bắt đầu từ năm 2025, doanh số bán thuốc lá giảm rõ rệt.
Đến năm 2026, nhiều cửa hàng cho biết họ đã gần như không thể cầm cự được thêm được nữa.
Ông Cố Quân, chủ một cửa hàng lâu năm cho biết,
trước đây chỉ cần có giới phép kinh doanh thuốc lá thì mỗi ngày mở cửa vài tiếng cũng đủ lãi.
Còn bây giờ, sự cạnh tranh quá khốc liệt.
Chỉ cách nhau 10 đến 20 mét đã có thêm một cửa hàng khác bán thuốc lá.
Ông đang tổn động một lượng hàng khá lớn trong kho, muốn sang nhượng lại cửa hàng nhưng không có ai chịu tiếp quản.
Ông Triệu, quản lý một cửa hàng chuyên kinh doanh thuốc lá và rượu cho biết,
giá thuốc lá liên tục tăng trong những năm gần đây.
Những loại thuốc lá hút hằng ngày có giá chỉ hơn 10 tệ một bao giờ đã rất hiếm.
Hiện tượng giá bán thấp hơn giá vốn đang diễn ra phổ biến ở các đại lý.
Bước sang năm 2026, áp lực tồn kho của hầu hết các cửa hàng đều tăng lên rõ rệt.
Tình trạng giá bán trên thị trường thấp hơn giá bán buôn xảy ra ở rất nhiều mặt hàng.
Một số loại thuốc lá điếu thậm chí được bán lẻ với giá thấp hơn cả giá nhập.
Ngay cả các dòng thuốc lá co cấp cũng đã bắt đầu phải giảm giá.
Ông cho biết thêm, để hoàn thành trí tiêu doanh số,
các công ty thuốc lá liên tục đẩy hàng xuống các cửa hàng bán lẻ.
Thế nhưng các cửa hàng lại không thể bán được hàng.
Hậu quả trực tiếp là ngày càng nhiều cửa hàng thuốc lá bắt đầu tính đến chuyện chuyển đổi mô hình kinh doanh.
Nhiều người trong ngành thừa nhận rằng họ không còn nhiều hy vọng vào tương lai của ngành thuốc lá.
Hãy nhìn lại những con số bắt mắt đó.
Năm 2025, tổng lợi nhuận và thuế của ngành thuốc lá đạt 1.657 tỷ nhân dân tệ, tăng 3,5%.
Thoạt nhìn con số này vẫn cho thấy sự tăng trưởng.
Nhưng nếu kéo dài mốc thời gian để quan sát, sẽ thấy tốc độ tăng trưởng đã giảm rụt rõ rệt.
Năm 2022, mức tăng trưởng vẫn trên 6%.
Năm 2023, giảm xuống còn 5,6%.
Và năm 2024 còn 5%.
Đến 2025 chỉ còn 3,5%.
Doanh thu vẫn tăng, nhưng tốc độ tăng ngày càng chậm chạp.
Có thể nói ngành này đã chạm đến trần tăng trưởng.
Điều đáng lo hơn là đằng sau mức tăng 3,5% ấy lại ẩn trướng một thực tế rất khắc nghiệt.
Trong năm 2025, sản lượng thuốc lá điếu trên toàn quốc chỉ tăng vỏn vẹn 0,2%.
Nói cách khác, sản lượng hầu như không tăng, nhưng số tiền thu về lại nhiều hơn.
Phần tranh lệch đó đến từ cái gọi là tối ưu hóa cơ cấu sản phẩm.
Nói thẳng ra, đó là cách khiến những người vẫn còn hút thuốc lá phải chuyển sang hút các loại đắt tiền hơn.
Các dòng thuốc lá phổ thông bán ít đi, trong khi những dòng cao cấp thuốc lá điếu nhỏ,
thuốc lá viên nổ và các sản phẩm giá cao khác được đẩy mạnh tiêu thụ.
Giá bán trung bình mỗi bao được nâng lên, khiến đường biểu diễn doanh thu vẫn trông khá đẹp.
Thế nhưng, quy mô của thị trường thuốc lá cao cấp vốn rất hạn chế,
nhu cầu mua thuốc lá làm quà biếu trong các hoạt động giao tiếp, kinh doanh cũng đang suy giảm.
Đến năm 2026, chiến lược dựa vào tăng giá để duy trì doanh thu đã không còn phát huy hiệu quả.
Ngày 18 tháng 6, công ty China Tobacco, doanh nghiệp thuốc lá nêm yết tại Sở Giao dịch Chứng quán Hồng Kông,
đã công bố dự báo kết quả kinh doanh.
Theo đó, doanh thu trong 6 tháng đầu năm dự kiến giảm 25-30% so với cùng kỳ năm trước,
còn lợi nhuận dự kiến giảm 10-15%.
Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm doanh nghiệp này công khai thừa nhận lợi nhuận bị sụt giảm.
Ngay cả một công ty thuốc lá vốn được xem là kinh doanh gần như chỉ có lãi cũng bắt đầu không còn trụ vững.
Bản thân tín hiệu đó đã nói lên rất nhiều vấn đề, còn một phép tính khác khiến giới chức càng thêm lo ngại.
Theo ước tính của một số học giả, trong năm 2025, tại Trung Quốc,
tổng chi phí kinh tế gây ra từ việc thuốc lá mang lại vào khoảng 2,43 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Con số này bao gồm chi phí chăm sóc y tế, tổn thất về năng suất lao động,
tình trạng nghèo hóa do bệnh tật cùng nhiều thiệt hại kinh tế khác.
Điều đó đồng nghĩa với việc cứ mỗi một tệ thu được từ thuế thuốc lá,
xã hội lại phải gánh chịu khoảng 1,6 tệ chi phí về sức khỏe và tổn thất lao động.
Nói cách khác, thiệt hại kinh tế mà thuốc lá gây ra hiện đã vượt xa nguồn thu ngân sách mà ngành này mang lại.
Năm 2026, Bộ Tài chính Trung Quốc đã nâng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế,
mà Tổng đoàn thuốc lá quốc gia Trung Quốc phải nộp về ngân sách từ 25 đến 35%.
Thật nhìn đây có vẻ là một đợt điều chỉnh khá mạnh,
nhưng trên thực tế đó chỉ là sự phân phối lại lợi nhuận trong nội bộ doanh nghiệp nhà nước.
Biện pháp này không làm tăng giá bán lẻ thuốc lá, cũng không thay đổi bao bì sản phẩm,
nên người tiêu dùng bình thường hầu như không cảm nhận được bất kỳ sự khác biệt nào.
Điều thực sự khiến toàn ngành chấn động lại là việc điều chỉnh thuế tiêu thụ đối với thuốc lá.
Hiện nay, ngành thuốc lá đóng góp khoảng 53% tổng nguồn thu từ thuế tiêu thụ trong nước.
Kể từ lần điều chỉnh thuế gần nhất vào năm 2015, thuế tiêu thụ đối với thuốc lá hầu như không thay đổi.
Hiệu quả kiểm soát hút thuốc, thông qua cơ chế, điều chỉnh thuế kéo theo điều chỉnh giá,
trước đây cũng đã suy giảm đáng kể. Trong báo cáo công tác của chính phủ năm 2026,
chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc nêu rõ sẽ điều chỉnh và tối ưu hóa phạm vi cũng như mức thuế tiêu thụ.
Nhiều học giả nhận định rằng năm 2026 có thể sẽ là thời điểm quan trọng để tăng thuế tiêu thụ đối với thuốc lá.
Lý do lựa chọn thời điểm này, chủ yếu nhất, xuất phát từ 3 yếu tố.
Thứ nhất, trong hai tháng đầu năm, nguồn thu từ thuế tiêu thụ đã giảm suất,
cho thấy áp lực đối với ngân sách nhà nước là rất rõ ràng.
Thứ hai, xu hướng giảm tỷ lệ người hút thuốc đã được xác lập,
vì vậy việc tăng thuế vào thời điểm này sẽ gặp ít phản đối từ xã hội hơn.
Thứ ba, thiệt hại kinh tế do thuốc lá gây ra đã tiến sát, thậm chí vượt qua tổng nguồn thu từ thuế thuốc lá.
Nếu không sớm điều chỉnh chính sách, việc cân đối giữa chi phí và nguồn thu sẽ ngày càng trở nên khó khăn.
Trong bối cảnh Tài chính công đang chịu sức ép rất lớn,
chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc đã bắt đầu tăng nghĩa vụ nộp lợi nhuận của doanh nghiệp thuốc lá,
đồng thời chuẩn bị điều chỉnh tăng thuế tiêu thụ đối với thuốc lá.
Nếu các chính sách này được triển khai, chúng được cho là đòn trí mạng đối với ngành công nghiệp thuốc lá Trung Quốc.
Việc nâng tỷ lệ lợi nhuận phải nộp ngân sách sẽ trực tiếp thu hẹp phần lợi nhuận mà Tập đoàn thuốc lá quốc gia Trung Quốc được giữ lại.
Trong khi đó, nếu thuế tiêu thụ tiếp tục tăng, giá bán lẻ cuối cùng gần như chắc chắn cũng sẽ tăng theo.
Một thị trường vốn đã thu hẹp vì lượng lớn người đã từ bỏ hút thuốc sẽ tiếp tục mất thêm sức mua.
Nhóm người tiêu dùng các dòng thuốc lá giá rẻ có thể sẽ đẩy nhanh quá trình từ bỏ thuốc lá,
trong khi nhu cầu đối với các sản phẩm chung và cao cấp cũng sẽ suy giảm do giàu cản về giá ngày càng cao.
Điều đó đồng nghĩa với việc cả sản lượng tiêu thụ lẫn mặt bằng giá,
hai nền tảng quan trọng của ngành thuốc lá đều chịu áp lực sự yếu cùng lúc,
khiến đà tăng trưởng của ngành có nguy cơ giảm mạnh hơn nữa.
Cây gọi là chiến dịch kiểm soát thuốc lá của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc thực chất không
phải xuất phát từ mục tiêu bảo vệ sức khỏe người dân, mà bởi những tổn thất kinh tế tổng hợp do
việc hút thuốc gây ra đã vượt xa lợi ích mà ngành công nghiệp thuốc lá mang lại.
Điều mà nhà trích trách đặc biệt lo ngại là tình trạng suy giảm dân số và tổn thất nguồn nhân lực
do các tác hại đối với sức khỏe từ việc hút thuốc lá. Chi phí y tế ngày càng khỉnh to,
lực lượng lao động phải rời thị trường sớm hơn, cùng những chi phí xã hội phát sinh do người dân rơi
vào cảnh nghèo vì bệnh tật đã khiến bài toán này từ lâu trở nên vô cùng nan dài.
Chính vì vậy, chính sách kiểm soát hút thuốc lá sẽ không được nới lỏng. Các biện pháp như cầm hút
thuốc tại nơi công cộng, thúc đẩy xây dựng môi trường gia đình không khói thuốc và khuyến khích giới
trẻ nói không với thuốc lá sẽ tiếp tục được tăng cường. Hiện nay, chính quyền Trung Quốc đang rơi
vào tình thế thiến thoái lượng nan. Nếu không tiếp tục xiết chặt kiểm soát thuốc lá,
những tổn thất kinh tế trên diện rộng sẽ nhanh chóng gia tăng, từ đó làm gia tăng nguy cơ bất
ổn xã hội. Ngược lại, để vừa duy trì chính sách kiểm soát thuốc lá, vừa đảm bảo nguồn thu
ngân sách, biện pháp gần như duy nhất là tăng mạnh thuế thuốc lá. Đối với các doanh nghiệp thuốc lá,
điều này đồng nghĩa với việc phải tăng giá bán sản phẩm để duy trì lợi nhuận.
Tuy nhiên, đây lại là một đòn ráng kép đối với ngành thuốc lá, vốn đã chứng kiến mức tăng trưởng
lao dốc do ngày càng nhiều người cai thuốc. Giá thuốc lá càng tăng thì càng có nhiều người bỏ hút,
càng nhiều người bỏ hút thì nguồn thu thuế càng suy giảm. Vòng luận quần này khó có thể bị phá vỡ.
Tuy nhiên, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc không còn nhiều lựa chọn. Trong bối cảnh
phải triển khai một chính sách kiểm soát thuốc lá mâu thuẫn lẫn nhau để bùi đắp những thiếu hụt
họ chỉ còn cách đẩy mạnh điều tra và xử lý các vụ án tham nhũng trong ngành công nghiệp thuốc lá.
Ngày 14 tháng 7 năm nay, ông Hàn Chiếm Phủ, nguyên phó Cục trưởng Cục Quản lý Độc quyền thuốc lá Trung
Quốc đã bị Viện Kiểm soát Nhân dân thành phố Cửu Giang, tỉnh Giang Tây truy tố, cáo chặn cho rằng
ông nhận hối lộ với số tiền đặc biệt lớn. Tháng 7 năm 2025, ông Trương Thiên Phong,
nguyên phó Cục trưởng Cục Quản lý Độc quyền thuốc lá Trung Quốc bị điều tra.
Thông báo của cơ quan chức năng cáo buộc ông dựa vào ngành thuốc lá để chụp lợi,
thực hiện các giao dịch quyền lực, tiền bạc, lợi dụng chức vụ để mang lại lợi ích cho người khác
trong các lĩnh vực như nhận thấu công trình, bổ nhiệm và tham chức cán bộ,
đồng thời nhận số lượng lớn tài vật bất hợp pháp.
Vào tháng 5 năm 2025, Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Thường Xuân, tỉnh Cát Lâm,
đã công khai tuyên án đối với ông Lăng Thành Hưng, nguyên tổng giám đốc tổng công ty thuốc lá Trung Quốc
về các tội nhận hối lộ và lạm dũng chức quyền trong doanh nghiệp nhà nước.
Ông Lăng bị tuyên phạt 16 năm tù và nộp phạt 4 triệu nhân dân tệ.
Kể từ sau Đại hội 19 của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã có 7 quan chức cấp phó Cục trưởng trở lên
của Cục Quản lý độc quyền thuốc lá nhà nước bị điều tra, trong đó 6 người đã bị kết án.
Rõ ràng, việc thu hồi các khoản lợi nhuận bị thất thoát thông qua chiến dịch chống tham nhũng
chỉ có thể tạm thời giảm bớt áp lực về dòng tiền,
chứ không thể đảo ngược sự suy thoái mang tính cơ cấu của chính ngành công nghiệp thuốc lá.
Đế chế thuốc lá, trị giá khoảng 1,6 nghìn tỷ nhân dân tệ, dưới sức ép của những chính sách
vừa mâu tuẫn, vừa tự triệt tiêu lẫn nhau của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc,
rõ ràng là đang bị đẩy nhanh đến hồi kết.
Cảm ơn quý vị đã theo dõi chương trình của chúng tôi.
Những góp ý của quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện hơn mỗi ngày.
Và các bạn cũng đừng quên theo dõi Khán Trung Quốc trên 2 nền tảng Youtube và Facebook.
Anh Hồng và Khán Trung Quốc xin chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại!
