Iran quay lưng với Bắc Kinh: Gọi ô tô TQ là đồ bỏ đi, hệ thống phòng không là rác rưởi!

Dấn động quân đội Trung Quốc, hỏa tiễn 573 tấn nổ tan trong 85 giây, Linh kiện lỗi và quy trình phóng vội vàng bị chỉ trích Iran quay lưng với Bắc Kinh, Phó Tổng thống gọi xe Trung Quốc là đồ bỏ đi, hệ thống phòng không là rác rửa Các tòa nhà chọc trời ở Trung Quốc vẫn phong ngừng vươn cao, nhưng 47,5 triệu người lại không có nhà ở Thế hệ sau năm 2000 đầy oán giận công kích các thế hệ tiên bối, một cuộc đấu đá giúp Đảng Cộng sản Trung Quốc đứng ngoài cuộc Biển Đông nồng nạc mùi thuốc súng, Trung Quốc dồn dập xây các đảo radar, Philippines đặt cược vào máy bay không người lái Dấn động quân đội Trung Quốc, hỏa tiễn 573 tấn nổ tan trong 85 giây, Linh kiện lỗi và quy trình phóng vội vàng bị chỉ trích Thưa quý vị, vào lúc 8 giờ 2 phút tối ngày 10 tháng 8, Trung Quốc phóng vệ tinh Trung Tinh-4B từ Văn Xương, Hải Nam trên một hỏa tiễn Trường Tinh-7A. Chỉ 85 giây sau khi rời bị phóng, một ánh sáng trói lé lên bầu trời đêm. Hỏa tiễn vỡ tan, để lại một vệt khói trong khi các mảnh vỡ rơi xuống. Ngay trong đêm đó, Tân Hoa xã đưa tin vụ phóng thất bại và cho biết các nhà điều tra đang xác định nguyên nhân. Trung Tinh-4B là một vệ tinh thông tin quý đạo cao do Trung Quốc vệ thông vận hành, chủ yếu phục vụ phát thanh và truyền hình, tín hiệu của CCTV và các kênh truyền hình địa phương đến những vùng nông thôn xa xôi, phụ thuộc vào loại vệ tinh này trong phôn hộ các dự án chính thức, thông đến từng thôn và phủ đến từng hộ. Hỏa tiễn có khối lượng khi phóng là 573 tấn, cao khoảng 60 mét, tương đương một tòa nhà 20 tầng. Đây là chuyến bay thứ 18 của Trung Tinh-7A. Sau lần phóng đầu tiên thất bại vào năm 2020, hỏa tiễn này đã thực hiện thành công 16 nhiệm vụ liên tiếp kể từ năm 2021. Lần này, chuyến bay chỉ kéo dài 85 giây. Đoạn video cận cảnh bị dò dỉ cho thấy phía trên của hỏa tiễn bị uốn cong rõ rệt tại phù vực giữa tầng thứ 2 và tầng thứ 3. Trước khi vụ nổ đầu tiên xảy ra, tầng lõi cùng 4 hỏa tiễn đẩy vẫn tiếp tục di chuyển trong vài giây. Khi ngọn lửa từ động cơ vẫn còn nhìn thấy rõ, rồi một vụ nổ lớn hơn xảy ra. Dấu hiệu hỏng hóc nghiêm trọng đầu tiên có thể quan sát được xuất hiện ở phần phía trên của hỏa tiễn, chứ không phải ở các động cơ. 9 ngày sau, một nguồn tin sử dụng bí danh Luffy được mô tả có liên hệ với hệ thống công nghiệp quân sự Trung Quốc, cho biết đánh giá sơ bộ mà người này nghe được cho rằng một số linh kiện nhỏ có thể đã không vột qua các cuộc kiểm tra chất lượng. Người này cũng tuyên bố rằng các đơn vị tham gia những dự án quân sự được cấp hàng chục tỷ nhân dân tệ mỗi năm, rằng khi ngân sách không đủ thường sẽ xin bổ sung kinh phí, và một số dự án phải chi thêm tiền để vượt qua các đợt nghiệp thu. Hiện chưa có báo cáo tai nạn chính thức nào xác nhận giả thuyết về các linh kiện nhỏ. Tuy nhiên, Trung Quốc từng xảy ra trường hợp tương tự. Tháng 2 năm 1996, một hỏa tiến trường tinh 3B mất kiểm soát chỉ 2 giây sau khi rời bị phóng tại Tây Sương và đâm vào một ngọn núi gần đó 22 giây sau. Nguyên nhân được xác định là một khớp vai bị lối trong hệ thống dẫn đường quán tính. Đơn vị phát triển chính của trường tinh 7A là Viện Công nghệ Phương tiện Phóng Trung Quốc. Giám đốc của Viện, Phương Tiểu Quân, bị bãi nhiệm khỏi Ủy ban Toàn quốc hội nghị hiệp thương chính trị nhân dân Trung Quốc vào tháng 1 năm 2024. Sau một đợt thanh tra của Trung ương, tổ chức này cho biết cần phân tích các vấn đề chất lượng gần đây. Trong quá trình chấn dịch, 36 người bị xử lý kỷ luật đảng, 14 người bị xử phạt hành chính, 8 người bị xử lý về mặt tổ chức và 7 người được chuyển cho cơ quan tư pháp. Ở cấp cao hơn, hai người đứng đầu gần đây nhất của Ủy ban Khoa học và Công nghệ Quân ủy Trung ương đều đã rời vị trí. Tiểu sử của Trung tướng Lưu Quốc Trị bị xóa khỏi trang web của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc vào tháng 3. Người kế nhiệm ông, Trung tướng Hải quân Triệu Tiểu Triết, biến mất khỏi danh sách thành viên Viện Công trình Trung Quốc vào ngày 18 tháng 8, 8 ngày sau vụ phóng thất bại khi tổng số thành viên trong danh sách giảm từ 978 xuống còn 977. Tên của Dương Vĩ, Tổng thiết kế trường J20, cũng biến mất vào tháng 3. Chính quyền chưa bao giờ tuyên bố rằng tư cách học thuật của những người này đã bị thu hồi, cũng không giải thích lý do. Nhịp độ phóng của Trung Quốc đã tăng mạnh. 67 vụ phóng trong năm 2023, 68 vụ trong năm 2024, 92 vụ trong năm 2025 và mục tiêu năm 2026 là hơn 100 vụ. Đến ngày 19 tháng 8, SpaceX đã hoàn thành sứ mệnh thứ 100 trong năm. SpaceX đã sử dụng tầng đề thứ nhất có khả năng tái sử dụng trong một thập niên. Trung Quốc chỉ bắt đầu đạt đến giai đoạn này vào năm 2026. Trong vệ tinh thiên phạm của Trung Quốc có 218 vệ tinh trên quý đạo vào đầu tháng 7, Stalin đã vượt quá 10.000 vệ tinh. Các vụ phóng thất bại đã liên tiếp xảy ra trong năm 2026. Ngày 17 tháng 1, một hỏa tiễn trường trình 3B mang theo vệ tinh thực tiến 32 gặp sự cố. Vài giờ sau, chuyến bay đầu tiên của Sirius 2 cũng thất bại. Ngày 3 tháng 4, lần phóng lên quý đạo đầu tiên của Thiên Long 3 thất bại. Sau đó đến ngày 10 tháng 8, khi khoảng 2 phần 3 năm đã trôi qua, Trung Quốc thực hiện khoảng 59 vụ phóng và đã có tới 4 vụ thất bại. Gấp đôi 2 vụ thất bại được công bố trong tổng số 92 vụ phóng của năm 2025. Những khiếm khuyết rất nhỏ từ khiến hỏa tiễn thất bại. Một vật thể lạ chỉ 0,2mm vào năm 2022. Một lỗ vít được xa công không đúng cách trên vật liệu sữa carbon vào năm 2023. Năm 2020, một vết nứt có hình dạng giống móng chim trên vỏ van chỉ được phát hiện sau khi nhiên liệu đã được nạp cho một sứ mệnh bắt đầu. Chu kỳ chuẩn bị phóng trường trình 7A đã được rút ngắn từ khoảng 35 ngày xuống còn 23 ngày, rồi 19 ngày. Ngày 23 tháng 6, các đội chuyến trách bắt đầu hoạt động sòng sòng. Ngày 29 tháng 7, giới chức tuyên bố hỏa tiễn đã bước vào giai đoạn phóng mật độ cao theo quy trình chuẩn hóa. 12 ngày sau, trung tinh 4B thất bại. Nếu cuộc điều tra xác định rằng một số linh kiện nhỏ bị lối đã khiến hỏa tiễn vỡ tan, câu hỏi thực sự sẽ là liệu công tác kiểm soát chất lượng có thể theo kịp sau khi tốc độ sản xuất được đầy nhanh hay không? Chất lượng không thể đơn giản được bảo đảm bằng một chỉ tiêu sản lượng. 12 ngày sau vụ thất bại, tuyên bố công khai chính thức suy nhất vẫn là thông báo được đưa ra vào ngày 10 tháng 8. Nguyên nhân cụ thể vẫn đang được tiếp tục phân tích và điều tra. Iran quay lưng với Bắc Kinh, Phó Tổng thống gọi xe Trung Quốc là đồ bỏ đi, hệ thống phòng không là rác rửa. Thưa quý vị, ngày 16 tháng 8, trong khung giờ vàng trên đài truyền hình nhà nước Iran, Phó Tổng thống Ismail Sagai Esfahani đã công khai chỉ trích những chiếc xe mà Tehran đang mua từ Trung Quốc. Ông nói rằng mỗi khi Iran chuyển sang nhập khẩu xe, nước này lại nhận về những mẫu xe Trung Quốc chất lượng thấp, tiêu hào nhiên liệu lớn, thậm chí có những chiếc còn tệ hơn xe do Iran tự sản xuất. Theo ông, nếu nhập nguyên chiếc xe Nhật Bản thì thậm chí còn rẻ hơn. Ông ví ngành công nghiệp ô tô của Iran như một đứa trẻ 60 tuổi. Lời chỉ trích khá gây gắt, nhưng điều khiến Bắc Kinh khó chịu là những gì ông mô tả lại chính là thực trạng của các lô xe đó. Một chiếc Chery Tico 8 Pro Max có giá niêm yết khoảng 150.000 nhân dân tệ tại Trung Quốc, nhiều khi đến Iran có thể đổi giá lên gần 340.000 nhân dân tệ, tương đương khoảng 50.000 đô la. Sau khi cộng chi phí vận chuyển, thuê quan, tỷ giá hôi đoái, chi phí lắp ráp dạng linh kiệt và rủi ro do các lệnh trừng phạt, người tiêu dùng phải gánh toàn bộ khoản trưng lực này. Nhiều mẫu xe được gọi là xe Trung Quốc tại Iran thực chất là những bộ linh kiệt được đưa sang rồi lắp ráp trong nước. Hộp số, hệ thống điện tử và các bộ phận thân xe thường xuyên gặp trục trặc, linh kiệt thay thế thì về chặn, giả đắt hoặc thậm chí là hàng giả. Có những chiếc xe bắt đầu phát ra tiếng động bất thường hoặc hỏng hộp số trước khi chạy được 30.000 km. Một nhân viên bán xe nói thẳng, người Iran không thích xe Trung Quốc. Người Iran giàu sẽ không bao giờ mua xe Trung Quốc, họ ghét xe Trung Quốc. Ông Saqei Esfahani phụ trách lĩnh vực năng lượng chứ không phải ngành ô tô. Ông lên tiếng vào thời điểm quan hệ giữa hai nước đang thay đổi, trong bối cảnh cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Iran. Theo Biển Hormuz, đã không mang lại kết quả như Tehran kỳ vọng. Giá giàu không tăng lên 200 đô la một thùng. Thị trường cũng không rơi vào hoảng loạn. Washington không nhịn bộ. Những lực lượng cứng rắn có quan hệ với vệ binh các mạng Hồi giáo Iran đã dựa vào mối đe dọa phong tỏa éo biển này trong nhiều thập niên. Sau hơn nửa năm, giá giàu Brent chỉ chạm mứt khoảng 120 đô la một thùng. Không muốn thừa nhận rằng quân bài này đã mất tác dụng, họ chuyển hướng chỉ trích sang Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tờ Khorasan Daily đọc xem là có quan hệ gần gũi với Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Galibaf, đặt câu hỏi liệu việc Trung Quốc cắt giảm mạnh lượng dầu thô nhập khẩu từ Iran có phải nhằm làm suy yếu vũ khí của Tehran hay chỉ đơn giản là để Bắc Kinh tránh bị cuốn vào cuộc giao tranh. Bắc Kinh cũng đang đối mặt với vấn đề riêng. Dầu thô Iran vừa đắt đỏ vừa tiêm ẩn nhiều rủi ro. Đội tàu bóng tối tiếp tục đối đầu với Hải quân Hoa Kỳ. Lượng dầu Trung Quốc nhập từ Trung Đông mỗi ngày đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần một thập niên. Các nhà máy lọc dầu tại Sơn Đông cắt giảm công suất vận hành. Trong nửa đầu năm 2026, lượng dầu thô nhập khẩu giảm khoảng một phần ba. Cơ quan năng lượng quốc tế IEA cho biết riêng trong tháng 6, Trung Quốc đã rút 41 triệu thùng dầu khỏi các kho dự trữ, mức rút kho lớn nhất từng được ghi nhận trong một tháng. Tại Iran, giá lương thực trong tháng 7 tăng 134% so với cùng kỳ năm trước, lạng phát trùng lên tới 84%. Tổng thống Marshall Vazhoshkian gọi niên kinh tế và đời sống thường nhật là chiến chủng chính. Ngày 24 tháng 8, Washington tiếp tục gia tăng sức ép. Theo Vazhoshkian, dẫn lời các quan chức Hoa Kỳ, các biện pháp trừng phạt mới sẽ được duy trì ít nhất cho đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Một quan chức nhận xét rằng, hệ thống của Iran vốn được xây dựng để bảo vệ giới tinh hoa. Nhưng giờ đây, ngay cả những người thuộc tầng lớp này cũng bắt đầu bị chậm hoặc mất lương. Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ, CENTCOM, cho biết hoạt động phong tỏa đã khiến phần lớn lượng dầu xuất khẩu của Iran bị cắt giảm. Tính đến thời điểm đó, lực lượng này đã chuyển hướng 71 tàu thương mại, phá hủy 3 tàu không chấp hành mệnh lệnh và lên kiểm tra 2 tàu. Hơn 40 tàu viện trợ được cho phép đi qua. Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ, Pete Hicksett, bác bỏ những đồn đoán về việc tạm dừng chiến dịch. Nếu Iran ngu ngốc đến mức đi quá giới hạn hoặc gây rối với quân đội Mỹ, chúng tôi sẽ làm những gì cần phải làm. Chương trình phần thưởng vì công lý của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã treo mức thưởng lên tới 10 triệu đô la đối với thông tin liên quan đến 5 chỉ huy của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, IRTC. Phát biểu về ô tô chỉ là một phần trong danh sách những lời phản ảnh ngày càng dài. Vài tháng trước, các cuộc tấn công bằng tác chiến điện tử và máy bay tàng hình của Israel và Hoa Kỳ đã phá hủy phần lớn mạng lưới phòng không của Iran. Các radar JY-26 và hệ thống phòng không HQ-9P của Trung Quốc vốn được quảng bá là sát thủ máy bay tàng hình. Phần lớn vẫn im lặng trong khi các cuộc không kích tiếp cận nhiều mục tiêu. Trong đó có cả nơi ở của Đại giáo chủ Ali Khamenei. Quân đội Trung Quốc chưa tham gia một cuộc chiến tranh quy mô lớn nào kể từ năm 1979. Các loại vũ khí được hoàn thiện qua những cuộc tập trận được dàn dựng và kiểm soát tập trễ. Iran sử dụng kết hợp trang bị của Trung Quốc, Nga và trong nước, rồi chứng kiến toàn bộ mạng lưới phòng không tàn giã. Đầu năm nay, Tehran đã phóng 101 hỏa tiến nhằm vào nhóm tác chiến hàng không mẫu hạng USS Abraham Lincoln. Hệ thống phòng thủ của Hoa Kỳ đã đánh chặn toàn bộ số hỏa tiến này. Hàng không mẫu hạng vẫn tiếp tục triển khai máy bay chiến đấu. Các nguồn tin cho biết khoảng 50 quả trong số đó là hỏa tiến chống hạng siêu thanh CM-302 do Trung Quốc sản xuất. Sau thất bại này, có tin cho rằng ông Tập Cận Bình đã cho bắt giữ một số chuyên gia về radar và hỏa tiến thuộc Viện Kỹ thuật Trung Quốc, trong đó có ngô mạng thanh, đồng thời mở cuộc điều tra đối với Triệu Hiền Cường và Nguyễn Diệp Anh vì làm giả dữ liệu và lãng phí ngân sách. Huawei và ZTE đã xây dựng hệ thống viện thông và mạng lưới kiểm duyệt của Iran, cùng các công ty khác đưa camera giám sát xuống các đường phố để phát hiện phụ nữ không che đầu và người tùy tình. Đến năm 2026, chính những mạng lưới này được cho là đã bị tin tặc xâm nhập, làm lộ hành tung của các quan chức. Những gì Tehran từng bỏ tiền ra mua để phục vụ kiểm soát, rồi đây bắt đầu trở thành một lỗ hỏng làm do dì thông tin. Các thương hiệu Trung Quốc chiếm khoảng 19,7% thị trường xe du lịch Iran, nhưng chủ yếu là vì châu Âu, Hoa Kỳ, Nam Hàn và thậm chí Nhật Bản đã rút khỏi thị trường này sau năm 2018. Những lựa chọn còn lại là xe Trung Quốc lắp ráp từ Linh Kiệt, các mẫu xe nội địa tiêu hào nhiên liệu lớn hoặc xe cũ đã sử dụng cả chục năm. Những loạt phản án tương tự cũng xuất hiện tại các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, Saudi Arabia và Nga. Phụ tùng, rỉ rét, khả năng chịu nhiệt và chế độ bảo hành đều là vấn đề. Euro NCIP từng cảnh báo về hệ thống hỗ trợ lái trên đường cao tốc của BYD và tình trạng ghế của mẫu MG3 bị xoắn vào trong một vụ vào trạng. Những người theo đường lối cưng rắn vẫn muốn biến eo biển Hormuz thành một cây gậy để gây sự ép, nhưng các nhà đàm phán cần cho thấy rằng cây gậy ấy không còn phát huy tác dụng. Trung Quốc, vốn từ lâu đóng vai trò nhà cung cấp thầm lặng, giờ đây đã bị cuốn vào giữa vòng xoáy. Nếu lập trường cung rắn của Tehran sụp đổ, Bắc Kinh có thể sẽ là một trong những đối tác đầu tiên bị loại bỏ, và những mục tiêu tiếp theo sẽ không chỉ dừng lại ở Cherry. Các tòa nhà chọc trời ở Trung Quốc vẫn không ngừng vươn cao, nhưng 47,5 triệu người lại không có nhà ở. Cuối cùng thì điều này cũng đã xuất hiện. Trên các đường phố, trong công viên, dưới gầm cầu và tại các đường hầm dành cho người đi bộ trên khắp Trung Quốc, số người phải ngủ ngoài đường đang ngày càng gia tăng. Ngay cả tại những thành phố hạng nhất như Thâm Quyến, số người vô gia cư cũng đã xuất hiện với quy mô lớn. Tờ báo Mỹ The Hill từng đăng một bài viết của chuyên gia về Trung Quốc Gordon Chang, trong đó đưa ra ước tính rằng Trung Quốc có thể có tới 47,5 triệu người vô gia cư. Thâm Quyến từng được gọi là cửa sổ của công cuộc cải cách và mở cửa Trung Quốc, là thiên đường của công nghệ cao, tài chính và hoạt động khởi nghiệp. Nếu ngay cả một thành phố như Thâm Quyến cũng xuất hiện nhiều người vô gia cư đến vậy, thì rốt cuộc điều gì đã xảy ra với Trung Quốc? Sau khi chứng kiến cảnh đông đúc trên các đường phố Thâm Quyến, một thanh niên đã công khai tuyên bố muốn ra tranh cử chức thị trường, với mục đích lên tiếng theo cho tầng lớp ở dưới cùng của xã hội. Nhóm thứ nhất là những người không còn khả năng trả tiền thuê nhà sau khi mất việc. Điều gây shock hơn là trong số họ có cả những người còn rất trẻ, những sinh viên vừa tốt nghiệp đại học, nhân viên văn phòng bị xa thải, công nhân nhà máy mất việc hoặc những người trước đây kiếm sống bằng nghề giao đồ ăn hay lái xe công nghệ. Không phải họ không muốn làm việc, mà là họ không thể tìm được một công việc đủ để duy trì cuộc sống. Vào lúc nửa đêm, tại một lối vào ga tàu điện ngầm ở Nam Kinh, một phóng viên đã ngồi xuống trò chuyện với một người đàn ông đang ngủ trên tấm Viacaptor. Ông bao nhiêu tuổi? Sinh năm 1968, 59 tuổi. Ông ở Nam Kinh bao lâu rồi? Tháng 3, làm công việc chăm sóc cây xanh trong công viên, làm được 3 ngày, sau đó không còn việc nữa. Ông không có tiền, quần áo, chăn, dưa hấu, lê, mô, tất cả đều được ông nhặt từ những thủng rác. Ông nói rằng chỉ cần gọt bỏ lớp bên ngoài là vẫn có thể ăn được, hôm đó ông còn chưa ăn gì. Nhóm thứ hai là những người bị nợ ngân đè bẹp, tiền vay mua nhà, khoản vay mua xe, thẻ kiếm dụng, các khoản vay trực tuyến. Một khi nguồn thu nhập bị gián đoạn, cuộc sống vốn trước đó trông có vẻ bình thường có thể nhanh chóng sụp đổ hoàn toàn. Có người thậm chí không còn đủ tiền trả tiền thuê nhà, có người không thể giữ nổi căn nhà của mình, có người rơi vào cảnh nợ nần khổng lồ và không dám trở về nhà. Tại Hàng Châu, một người đàn ông cho biết ông mới sống ở thành phố này được 2 năm nhưng đã thất nghiệp nửa tháng và phải sống lang thang 6 ngày. Ông gặp 2 thành niên trẻ hơn cũng đang rơi vào hoàn cảnh tương tự. Một người họ Vương, quê Hà Nam, mới 20 tuổi. Anh đến đây tìm việc nhưng không tìm được, sau đó phải sống lang thang suốt nửa tháng chỉ với bộ quần áo trên người. Một thành niên 20 tuổi khác đến từ Giang Tây vốn đến đây du lịch nhưng bị lừa mất toàn bộ số tiền mang theo, cuối cùng rơi vào cảnh thất nghiệp và vô xa cơ. Anh vẫn còn khoản nợ 5.000 nhân dân tệ cho một khoản vay trực tuyến lãi suất cao trị giá 10.000 nhân dân Tây. Một người đàn ông đến từ Nam Dương, Hà Nam, cho biết ông đã lang thang suốt 3 năm. Nhóm thứ 3 là những người có gia đình tàn vỡ, người cao tuổi bị suy giảm trí nhớ và những người từ lâu đã không còn được xã hội hỗ trợ. Một số người trong số họ đã phải sống ngoài đường suốt nhiều năm. Điều này phê bày một vấn đề lớn hơn. Hệ thống an sinh xã hội của chính phủ đang ở đâu? Hệ thống cứu trợ đang ở đâu? Cộng tác quản lý đô thị đang làm gì? Những gì người ta thường chứng kiến không phải là chính quyền giải quyết vấn đề mà là xua đuổi những người này từ nơi này sang nơi khác. Tại một số địa phương, người vô gia cư không được đối xử như những người đang cần sự giúp đỡ mà bị xem là những người làm ảnh hưởng đến hình ảnh của thành phố. Một thanh niên đã sống lang thang nhiều năm cho biết mỗi khi nhìn thấy người khác, anh lập tức bỏ chạy như một con chim hoảng loạn. Anh sợ người khác sẽ làm hại mình. Nếu một chính quyền có khả năng xây dựng những tòa nhà trọc trời, đường sắt cao tốc và các công trình hại tầng khổng lồ nhưng lại không có khả năng cung cấp cho một người thất nghiệp một chỗ để ngủ thì rốt cuộc vấn đề nằm ở đâu? Đằng sau số người vô gia cư ngày càng tăng là bong bóng bất động sản, nợ của chính quyền địa phương, tình trạng doanh nghiệp xa thải nhân viên, thất nghiệp trong giới trẻ, thu nhập rụt giảm và hệ thống an sinh xã hội không đầy đủ. Tất cả đều bắt nguồn từ mô hình kinh tế và quản trị đã hình thành trong nhiều năm qua. Trung Quốc từ lâu luôn nhấn mạnh lên kinh tế nước này mạnh đến mức nào, GDP cao ra sao, đường sắt cao tốc nhanh thế nào và các thành phố có bao nhiêu tòa nhà trọc trời. Nhưng sự thịnh vượng thực sự của một quốc gia không nên chỉ được đo bằng các số lượng các tòa nhà cao tầng mà quốc gia đó sở hữu, mà còn phải được nhìn nhận qua cách những người ở tầng lớp thấp nhất trong xã hội đang sống như thế nào. Tại sao một quốc gia tuyên bố đã đạt được mức khá giả toàn diện lại để ngày càng nhiều người rơi vào cảnh vô gia cư? Đó mới là câu hỏi thực sự đáng suy ngắm đằng sau con số 47,5 triệu người. Thế hệ sau năm 2000 đầy oán giận công kích các thế hệ tuyên bố, một cuộc đầu đá giúp Đảng Cộng sản Trung Quốc đứng ngoài cuộc. Thưa quý vị, một bài viết trên mạng tại Trung Quốc Đại lực của một tác giả thuộc Thế hệ sau năm 2000 sử dụng bút danh Cửu Cửu Quy Lai đã công kích những người thuộc các thế hệ sinh trong thập niên 1950, 1960 và 1970, gọi họ là những bậc tổ tiên thấp kém. Theo bài viết, giá nhà cao, áp lực công việc khắc nghiệt, phúc lợi xã hội eo hẹp và những gia đình tàn vỡ, tất cả đều là những khoản hóa đơn mà các thế hệ đó để lại nhưng chưa thanh toán. Những tòa nhà mà các người xây dựng, chúng tôi vẫn đang trả tiền vay mua nhà. Những con đường mà các người xây dựng, chúng tôi vẫn đang mắc kẹp trong đó vì ủn tắc giao thông. Than đá mà các người đốt, những ngọn núi mà các người khai thác đến chờ trụi. Những dòng sông mà các người rút cạn, lượng nhựa mà các người đổ xuống biển, chúng tôi vẫn đang hít thở bầu không khí ô nhiễm, uống vài vi nhựa và gánh khoản nợ khí hậu mà các người để lại. Chúng tôi không phủ nhận những gian khổ mà các người từng trải qua. Nhưng những món nợ mà các người để lại, đừng nghĩ rằng các người có thể cứ thế phủi tay bỏ đi. Nhưng chính việc né trang đó mới là vấn đề. Đảng Cộng sản Trung Quốc mới là bên hoạch định các chính sách. Thế nhưng bài viết hoàn toàn không nhắc đến Đảng. Giá nhà không tăng vọt chỉ vì ông bà hay cha mẹ của thế hệ sau năm 2000 muốn như vậy. Trung ương đã dung túng cho bóng bóng bất động sản, trong khi chính quyền địa phương dựa vào việc bán quyền sử dụng đất để thu ngân sách. Cân cuồng hạ tồng vừa làm đầy túi quan sức, vừa bổ sung nguồn thu cho Bắc Kinh. Tham đá, những quả đồi bị đáo bới trờ trụy, những dòng sông chết, tất cả đều là sản phẩm của mô hình tăng trường do Đảng thúc đẩy. Nhưng thế hệ lớn tuổi cũng phải hít thở bầu không khí đó. Họ không phải là những người viết ra mô hình ấy. Vậy tại sao bài viết lại mang giọng điệu đầy trinh nghĩa như vậy? Hoặc cửu cửu quý lai đang tìm kiếm sự chú ý bằng cách trao cho những người trẻ thuộc thế hệ sau năm 2000, đang vấn nộ một đối tượng để họ trút giận, để rồi họ có thể ngồi đối diện và chắc móc nhau ngay trên bàn ăn gia đình. Hoặc bài viết đang làm đúng điều mà hoạt động định hướng dư luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc vẫn thường làm, chuyển hướng cuộc đối đầu khỏi chính quyền và để nó sang giữa những người dân với nhau, hay biến cha mẹ thành kẻ thù, con đảng thì đứng ngoài cuộc. Lập luận này không đứng vững. Tham nhũng không phải đặc điểm gắn với một năm sinh. Việc siếp tập chính trị dưới thời Tập Cân Bình, nhà nước ngày càng lấn át các doanh nghiệp tư nhân hay chính sách ngoại giao chiến lang, không điều nào trong số đó được tạo ra bởi những người từng trưởng thành trong cảnh thiếu thốn lương thực và giáo dục. Những thế hệ đó đã trải qua cách mạng văn hóa và phong trào lên núi, xuống nông thôn. Họ không được tự do lựa chọn người bạn đời. Sau khi kết hôn, họ bị giới hạn chỉ được sinh một con. Họ từng trải qua thất nghiệp và mức lương thấp trong khi phải gánh trách nhiệm chăm sóc cả cha mẹ lớn con cái. Cải cách đã đem đến cho họ một vài năm tháng cuộc sống bình thường, rồi họ già đi. Thế hệ sau năm 2000 trưởng thành sau thời đoạn mở cửa đó, được ăn no, được học hành, phần lớn là con một, có sáu người lớn vây quanh chăm sóc, lớn lên cùng màn hình điện thoại, có cơ hội đi du lịch. Những sức ép mà cổ cổ quy lai liệt kê là vấn đề của cả quốc gia. Đó không phải là một thứ di sản riêng mà cha mẹ đã để lại cho con cái. Các thế hệ lớn tuổi phồng chút vui đau của mình lên ông bà. Họ nhìn thẳng vào hệ thống. Trước cách mạng văn hóa có Lâm Chiêu, Vũ Lạc Khắp, Trương Trí Tân. Sau đó có Phương Lệ Chi, Lưu Bân Nhạn, Vương Nghiệp Thủy, Nghiêm Gia Kỳ, Nguyễn Kinh Sinh và Tử Văn Lập. Phong trào ngày 4 tháng 6 đã khiến bao tân huân, đối tình, tấn bản lập, cùng nhiều sinh viên và người dân Bắc Kinh tại quảng trường phải trả giá. Sau này có Lưu Hiểu Ba, Cao Du, cùng các luật sư Vương Quảng Toàn, Cao Trí Thịnh và Hứa Trị Vĩnh. Họ đã phải trả giá, nhưng họ không đem hóa đơn ấy gửi cho thế hệ trước. Tích động lòng thù ghét giữa các thế hệ không giải quyết được vấn đề của người trẻ, cũng không giải quyết được vấn đề của người già. Nó chỉ có lợi cho Đảng Cộng sản Trung Quốc. Trong khi người Trung Quốc quay sang cáo buộc lẫn nhau, Đảng Cộng sản Trung Quốc được đứng ngoài cuộc, bình thản quan sát hai hổ đánh nhau. Nếu thế hệ sau năm 2000 muốn tìm một đối tượng thực sự tương xứng với những tổn thất mà họ đang phải gánh chịu, thì đó chính là Đảng. Nếu nhất thiết phải tính sổ sách theo thế hệ, thì trách nhiệm phải thuộc về những người đã góp phần thiết lập một nhà nước độc đảng cách đây một thế kỷ, chứ không phải những người sinh ra và sống dưới chế độ đó. Nhưng ngay cả cách quy trách nhiệm ấy cũng là một lối tắt. Mỗi thế hệ đều bị giới hạn bởi hoàn cảnh lịch sử của thời đại mình. Việc phàn nàn về những bậc tổ tiên thấp kém trừ khi đó là một sự che đậy có chủ ý, là biểu hiện của sự non nất về chính trị. Lịch sử, chính sách hiện tại và một công chúng thức tỉnh, đó mới là những công cụ có thể thay đổi cuộc sống. Đảng Cộng sản Trung Quốc đang trông chờ người ta lựa chọn lập luận còn lại. Biển Đông nồng nạc môi thuốc súng, Trung Quốc dồn dập xây các đảo radar Philippines đặt cuộc vào máy bay không người lái. Thưa quý vị, các ảnh vệ tinh mới cho thấy Đảng Cộng sản Trung Quốc đang đổ bê tông xây dựng trên đá Hải Sâm và đảo Ba Ba thuộc quần đảo Hoàng Sa. Một công trình ba nhánh có hình dáng giống radar đã được dự lên. Bắc Kinh vẫn nói rằng các công trình này phục vụ mục đích dân sự và nghiên cứu thời tiết, nhưng các sĩ quan quân sự khi xem cùng những hình ảnh đó lại gọi đây là một trạm cảnh báo sớm, nhằm khống chế khu vực phía Bắc Biển Đông và là một tiền đồn phía trước trong trường hợp nho biển Đài Loan bùng nổ xung đột. Các nhóm theo dõi nguồn tin tình báo nguồn mở cho biết một đội tàu nạo vét của Trung Quốc đã bắt đầu tiến hành hoạt động quy mô lớn tại hai thực thể này từ cuối năm 2025. Đến tháng 8, một đảo nhân tạo dài gần 6km đã hình thành với một đoạn bờ biển thẳng dài 3km mà những người bên ngoài cho rằng có thể là một đường băng trong tương lai. Manila không chờ đợi. Ngày 25 tháng 8, Bộ trưởng Quốc phòng Gilberto Teodoro nói với Quốc hội rằng ông muốn tăng ngân sách quốc phòng thêm 6,3% trong một bước. Riêng ngân sách hiện đại hóa sẽ nhận được 50 tỷ peso, hơn 800 triệu đô la, tăng 25% so với năm nay. Một phần lớn khoản tiền này sẽ dành cho máy bay không người lái và các phương tiện mặt nước không người lái, cùng với việc bổ sung thêm các tàu tuần tra mạng hòa tiễn. Philippines không thể đối đầu với Hải quân, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc theo kiểu tàu đối tàu. Nước này đang chuyển từ việc truy quét các lực lượng nổi dậy trong nước sang một cuộc đối đầu bất đối xứng với trang bị của Hoa Kỳ và Ukraine, đồng thời giác định lại nhiệm vụ theo hướng phòng thù bên ngoài. Hoạt động xây dựng của Đảng tại Biển Đông có ba mục tiêu. Đẩy tuyến radar và đường băng hàng trăm km về phía trước, để trong một cuộc chiến tại Đài Loan có thể ngăn chặn viện trợ của Hoa Kỳ tiến lên từ phía nam, kiểm soát những tuyến hàng hải nhộ nhịp nhất Đông Á và nằm giữ năng lượng cùng thương mại như những con bài mặt cả. Biến toàn bộ vùng biển này thành một hồ nước nội địa trên thực tế, thông qua sức ép và hoạt động chiếm đóng thường xuyên của lực lượng hai cảnh, đồng thời phất lờ luật pháp vốn quy định ngược lại. Các nước láng giềng đang đáp trả tương tự. Việt Nam đang tiến hành bồi đắp tại quần đảo Trường Sa. Philippines đang mua các phương tiện trình sát và những loại hỏa tiễn cỡ nhỏ. Manila đang thấp sặt quan hệ với Hoa Kỳ, Nhật Bản và Australia, sử dụng hiệp ước phòng thủ tương hữu và các cuộc tập trận chung làm chỗ dựa. Các nhà phân tích cho rằng lập trường cứng rắn hơn không phải chỉ là một tâm trạng nhất thời. Sau những lần liên tiếp bị phong tỏa tại bãi Cỏ Mây và bãi Can Scarborough, một lần nhượng bộ nữa sẽ chỉ mời gọi lần chiếm đoạt tiếp theo. Nếu không thể giành phấn thắng trong một cuộc đối đầu giữa các tàu chiến, thì sự bảo trợ của Hoa Kỳ cộng với máy bay không người lái là những gì còn lại. Ben Levitt, một nhà phân tích nguồn tin tình báo nguồn mở người Mỹ, đã nói thẳng mà không dùng cách gọi trạm thời tiết. Khu vực phía Bắc Tiền Đông là một huyết mạch trong bất kỳ cuộc chiến nào tại Đài Loan. Các hệ thống radar và một đường băng trên đá hải sâm cùng đảo Ba Ba sẽ biến những bãi đá này thành tiền đồn mà người ta muốn có nếu mục tiêu là phát hiện và theo dõi các lực lượng Hoa Kỳ tiến vào từ phía Nam. Colin Cole của Singapore cho rằng đảo Ba Ba tuy nhỏ, nhưng phù hợp để là một trạm cảnh báo sớm độc lập. Nếu kết hợp với đường băng dài gần 3 km trên đá hải sâm, PLA sẽ có khả năng giám sát quần đảo Hoàng Sa trong mọi điều kiện thời tiết. Damien Simmons và công ty vệ tinh Ventor lưu ý rằng các công trình này có sự tương đồng với những căn cứ quân sự khác của Trung Quốc trên Biển Đông. Những bãi đá dài rác đang được kết nối thành một cục thống nhất. Đưa các tàu vỏ xám vào một cục giang co sẽ trao cho Bắc Kinh một cái cớ để leo thang. Những máy bay không người lái hoạt động ghi hình suốt ngày đêm, có chi phí thấp và có thể đưa hình ảnh ra trước thế giới ngay trong ngày. Đó là cách tiến hành một cuộc đối đầu trong vùng xám mà không trao cho lực lượng hải quân lớn hơn cơ hội xảy ra với một cuộc đụng độ mà họ có thể chủ động sắp đặt. Hợp tác Mỹ-Philippines giờ đây không còn đơn thuần là sử dụng những trang bị còn sắp lại. Trí tuệ nhân tạo và các hệ thống không người lái từ Hoa Kỳ và Ukraine đồng nghĩa với chiến thuật, chứ không chỉ là số lượng trang bị. Hiếp ước ở phía sau, máy bay không người lái ở phía trước, cách tính của Bắc Kinh sẽ thay đổi. Những năm tháng đố vòi rồng không phải là trạng thái cuối cùng. Một bên là các đảo nhân tạo và mạng lưới radar, bên kia là hệ thống giám sát dày đặc bằng các phương tiện không người lái. Và cuộc cạnh tranh đang chuyển sang lĩnh vực tín hiệu, gây nhiễu và những cố máy không biết chấp mắt. Bàn cầu đang ngày càng chật hẹp, mùi thuốc súng không phải do thời tiết. Những chia sẻ vừa rồi cũng đã khép lại chương trình tối nay của chúng tôi. Melly xin chân thành cảm ơn sự yêu mến và ủng hộ của quý vị khán tính giả và xin hẹn gặp lại quý vị trong những chương trình lần sau.