Nepal không chỉ có Everest và những cung đường Himalaya nổi tiếng. Ẩn sau đó là những thung lũng biệt lập, nơi các cộng đồng vẫn gìn giữ truyền thống hàng nghìn năm, cùng những tu viện lưu giữ nhiều bản văn cổ bằng tiếng Tây Tạng và tiếng Phạn. Bên cạnh những thành phố cổ bị lãng quên và những vùng đất ít được biết đến, Nepal vẫn còn nhiều bí ẩn chưa được khám phá. Hành trình hôm nay sẽ đưa chúng ta đi sâu vào những điều kỳ lạ đang ẩn sau màn sương Himalaya.
Nội Dung Chính Trong Video: 1. Mustang Thượng – Vương quốc hang động bí ẩn trên vách đá Himalaya 2. Lumbini – Bí ẩn dưới lòng đất nơi Đức Phật đản sinh 3. Patan – 98 sân trong bí mật và những bảo vật không dành cho người ngoài 4. Gorkha Durbar – Pháo đài khai sinh nước Nepal và căn phòng cấm của Gorakhnath 5. Terai – Những thành phố cổ bị chôn vùi dưới rừng rậm Nepal 6. Changu Narayan – Tấm bia cổ hé lộ lịch sử thất lạc của Nepal 7. Hồ Tilicho – Bí mật đại dương cổ đại trên nóc Himalaya 8. Tu viện Tawang – Kho bản thảo cổ bị che giấu giữa vùng đất giao thoa 9. Everest 1924 – Mallory, Irvine và chiếc máy ảnh có thể viết lại lịch sử 10. Khasa & Janakpur – Những thành phố cổ bị thời gian chôn vùi
Tài Liệu Tham Khảo: 1. Department of Archaeology Nepal 2. Nepal Cultural Heritage Information Management System 3. UNESCO World Heritage – Nepal
Tuyên bố miễn trừ trách nhiêm. Một số hình ảnh, video, âm thanh và tư liệu được sử dụng trong các video trên kênh chỉ nhằm mục đích bình luận, giáo dục, nghiên cứu, minh họa và cung cấp thông tin. Chúng tôi không tuyên bố quyền sở hữu đối với toàn bộ các tư liệu được sử dụng. Mọi bản quyền thuộc về các chủ sở hữu hợp pháp tương ứng. Nếu bạn là chủ sở hữu bản quyền và cho rằng bất kỳ nội dung nào trên kênh đã sử dụng tác phẩm của bạn không phù hợp, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua: Email: [email protected] #lichsubian#vanminhcodai#bianlichsu#khaoco#congtrinhcodai
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Nhắc đến Nepal là người ta thường nghĩ ngay đến đỉnh núi Everest hùng vĩ,
những cung đường đi bộ xuyên mây hay thủ đô Kathmandu cổ kính.
Thế nhưng bên dưới lớp vỏ bọc quen thuộc ấy với diện tích lên tới 147.000 km2,
đất nước này còn giấu kín biết bao thùng lũng bị cô lập qua hàng thế kỷ.
Nơi đó là mái nhà của những bộ tộc mang theo các truyền thống có tuổi đời lên đến hàng ngàn năm,
là những kho tàng văn bản cổ viết bằng tiếng Tây Tạng
hoặc tiếng Phạn nằm lặng lẽ trong các tu viện ưu tịch mà chưa một ai dịch nổi.
Có những góc khuất hoàn toàn vắng bóng trên các trang sách hướng dẫn du lịch,
có những thành phố từng rực rỡ một thời nay đã chìm vào quyển lãng
và cả những bản thảo chưa từng hém ở trang đầu.
Hôm nay, chúng ta hãy cùng nhau bước vào hành trình giải mã những bí mật chưa từng được kể về vùng đất kỳ lạ này.
Bạn có bao giờ tự hỏi,
đằng sau lớp sương mù của dãy Himalaya kìa
còn đang che giấu những bí mật trấn động nào mà thế giới hiện đại vẫn chưa hề hãy biết?
Hành trình của chúng ta hôm nay sẽ đưa bạn đến với một vùng núi cao trót vót.
Mãi cho đến năm 1992,
Nepal mới chịu mở cửa cho người ngoài bước chân vào một nơi đặc biệt bí ẩn.
Đó là Mustang Thượng hay còn gọi là Lo,
một cao nguyên nằm lẩn khuất dưới bóng dâm của dãy Himalaya sát biên giới Tây Tạng.
Nơi này trên giấy tờ thì thuộc về Nepal từ năm 1795
nhưng thực tế lại tự mình cai quản giống như một quốc gia độc lập cho tận đến năm 2008.
Vị vua cuối cùng của họ chỉ chịu nhường ngôi thì Nepal chính thức dẹp bỏ chế độ vua chúa.
Thật khó tin phải không?
Giữa thế kỷ 21 hiện đại khi du khách tứ phương nườm nượp đổ về Nepal
thì vẫn có một vườn quốc khép kín biệt lập hoàn toàn với một vị vua cài trị riêng
mà hầu hết người dân Nepal còn chưa từng được đặt trần đến.
Khi cánh cửa Mustang hẽ mở vào năm 1992 kèm theo những điều kiện ngặt nghèo
cùng chi phí xin giấy phép cắt cổ, các nhà khoa học đã xứng sở trước những gì họ tìm thấy.
Đó là những hang động, hay đúng hơn là cả một vương quốc hang động khổng lồ.
Trên những vách đá dựng đứng rực màu đỏ và cam nằm vắt vẹo bên trên thung lũng sông Kali Gandaki,
người ta đã đục đéo tới hàng ngàn ô cửa hang ở muôn vạn độ cao khác nhau.
Có những hang nằm lơ lửng cách mặt đất từ 30 đến 50 mét,
trình vênh giữa trời mây mà không một thiết bị bảo hộ nào với tới nổi.
Câu hỏi đặt ra là những con người cổ xưa ấy đã làm cách nào để leo lên được những vách đá dựng đứng ấy?
Làm sao họ có thể sinh sống và sinh tồn ở một nơi treo leo khắc nghiệt đến vậy?
Cho đến nay, tất cả vẫn là một khoảng trống không lời đáp.
Bước sâu vào bên trong những hang động ấy, các nhà nghiên cứu tìm thấy vô số bức tranh vẽ trên tường,
các bể thờ cùng những dấu vết kiến trúc minh chứng cho những buổi lễ linh thiền.
Kết quả giám định niên đại khiến ai nấy đều bàng hoàng khi những hang động cổ nhất ở đây
có tuổi đời từ 2.000 đến 3.000 năm trước công nguyên.
Nghĩa là con người đã bám trụ và sinh sống trên những vách đá này từ trước khi Đạo Phật xuất hiện,
thậm chí từ trước cả những truyền thống tôn giáo lâu đời nhất mà chúng ta từng biết tới trong vùng.
Đến năm 2008, một nhóm các nhà khoa học nhờ sự hậu thuẫn của National Geographic
đã vô tình chạm trán những căn hầm mộ còn nguyên vẹn vẹn toàn.
Bên trong đó là những cỗ quan tài bằng gỗ thô sơ,
những bộ hải cốt người cùng muôn vàn vật dụng sinh hoạt từ ngàn xưa.
Đi kèm với chúng là những cuộn bản thảo cổ trí trích chữ Tây Tạng.
Điều kỳ lạ là nội dung của phần lớn những cuộn bản thảo ấy cho đến tận bây giờ
vẫn chưa một ai dịch nổi hay công bố trọn vẹn.
Gần 20 năm trôi qua, trong sự im lặng tuyệt đối của núi rừng,
nơi thủ đô Lo Man Thang của Vương quốc ấy,
những kho tàng tài liệu nằm trong các tu viện vẫn đang cất giữ vô số bí mật
về những con đường buôn bán tấp nập thuở xưa,
về các nghi lễ thần bí cùng những quyết định chính trị
thay đổi cả một vùng đất qua nhiều thế kỷ.
Hầu hết chúng vẫn đang ngủ quên trong lớp bụi mở.
Mustang giống như một thế giới song song ẩn giấu bên trong Nepal,
và những kho tàng tri thức của họ vẫn đang khóa chặt cửa với phần còn lại của nhân loại.
Liệu đằng sau những dòng chữ Tây Tạng bí ẩn kia
có đang cất giấu lời giải cho nguồn gốc thực sự của những con người vách đá,
hay đằng sau lớp sương mù của vùng đất này
còn ẩn chứa một sự thật kinh hoàng nào chưa từng được hé lộ.
Rời khỏi những vách đá treo leo của Mustang,
chúng ta hãy cùng nhau bước đến một địa danh quen thuộc
nhưng lại ẩn chứa những bí mật động trời khác.
Đó chính là Lumbini, nơi mà ai cũng biết là vùng đất thiêng liêng sinh ra đức phận,
là di sản thế giới thu hút hàng trăm triệu Phật tử mỗi năm.
Thế nhưng, đằng sau lớp vỏ bọc hào nhoáng của những đền đài hiện đại kia
lại là một sự thật hoàn toàn khác mà ít ai có cơ hội được biết tới.
Nằm sâu bên dưới những công trình gạch đá bề thể ấy,
các cuộc đảo bới vẫn đang âm thầm diễn ra và liên tục dáng những đòn trí mạng
và những gì chúng ta từng đinh ninh là lịch sử.
Vào năm 2013, một nhóm nhà khảo cổ quốc tế đã lần mò xuống phía dưới
các kiến trúc Phật giáo từ thế kỷ thứ 2 trước Công Nguyên,
và thứ họ tìm thấy bên dưới lớp gạch đá ấy
chính là những cấu trúc bằng gỗ còn hiện đại cách đây tận thế kỷ thứ 6 trước Công Nguyên.
Chi tiết này thực sự làm đảo lộn mọi thứ,
bởi thế kỷ thứ 6 trước Công Nguyên chính là khoảng thời gian
mà cuộc đời Đức Phật diễn ra theo các tài liệu truyền thống.
Điều đó có nghĩa là ngay bên dưới chân các công trình mọc lên sau này
lại đang tồn tại những dấu tích hoàn toàn trùng khớp với thời điểm Đức Phật còn đang tại thế.
Rất có thể, chúng ta đang đứng ngay bên dưới cái cây huyền thoại
nơi ngày các tiếng khóc chào đời hoặc một điều gì đó còn kỳ lạ hơn thế nữa.
Lớp đất sâu thảm ấy hoàn toàn vắng bóng các dấu vết sinh hoạt của Tù Sĩ
hay những món đồ cúng bái quen thuộc của Phật giáo đời sau.
Nó là một cái gì đó nguyên thủy hơn, cổ xưa hơn
và chứa đựng một bầu không khí tâm linh rợn ngợp chưa từng có tên gọi.
Vấn đề lớn nhất ở đây là quy mô khổng lồ của cả vùng đất thánh rộng lớn này.
Khu vực Lumbini rộng tới vài kilo mét vuông,
nhưng phần diện tích được các nhà khoa học chạm tay tới chỉ vọn vẹn là một mạnh ghép vô cùng nhỏ bé.
Hầu hết những bí mật vĩ đại ấy vẫn đang bị trôn vùi kiên cố bên dưới những con đường mòn
dưới các khu nhà khách cho người hành hương
và thậm chí nằm ngay bên dưới những thạm cỏ xanh mướt được chăm chút tỉ mỉ mỗi ngày.
Mỗi bước chân của dòng người hành hương đang rầm rập qua lại ngoài kia,
thực chất đều đang dẫm đạp lên những trang sử chưa từng được hé lộ.
Liệu dưới lớp cỏ xanh bình yên kia còn đang che giấu những bí mật gì về thời khắc đấng rác ngộ ra đời?
Và điều gì sẽ xảy ra nếu toàn bộ lớp đất lịch sử ấy thực sự được vẽn mạt?
Rời khỏi chốn linh thiêng Lumbini, hãy theo chân mình đến với thung lũng Kathmandu,
nơi có một thành phố mà ai đi du lịch Nepal cũng vỗ ngực tự hào bảo rằng tôi đã đặt chân tới đây.
Đó chính là Patan hay còn gọi là Lalipur,
thành phố của sắc đẹp được dựng lên từ thế kỷ thứ 2 sau công nguyên
và là một trong những đô thị Phật giáo lâu đời nhất thế giới còn có con người sinh sống.
Thế nhưng, nếu bạn nghĩ Patan chỉ có mỗi quảng trường chính náo nhiệt,
thì bạn đã bỏ lỡ hoàn toàn phân hồn của nơi này rồi.
Sự thật là Patan giấu mình đằng sau 98 sân trong mang tên Ba Hao,
ẩn khuất kín đáo sau những bức tường nhà dân bình thường đến mức.
Nếu không để ý, bạn hoàn toàn có thể bước qua mà chẳng mảy may hai biết.
Những sân trong này giống như những thế giới song song mà chỉ có dân bản địa lâu năm
hoặc những người hành hương sành sỏi mới biết lối tìm vào.
Mỗi một Ba Hao thực chất là một tiểu tu viện thu nhỏ
hoặc một khoảng sân tế lễ dành riêng cho một tầng lớp hay cộng đồng tôn giáo nhất định.
Có những nơi đã đứng vững qua mưa nắng hàng thế kỷ, cất giấu bên trong các bão tháp cổ kính.
Đền thờ linh thiêng cùng những bức tượng điều khắc tinh xạo đến mức xứng sở
mà chưa một cuốn cậm nàng du lịch nào dám vạch lối trì đường tới.
Đáng ngạc nhiên hơn, nhiều tác phẩm nghệ thuật tuyệt đỉnh ở đây
chính là kiệt tác của dòng họ nghệ nhân Saikia lừng danh,
được xem là đỉnh cao trong nghệ thuật đúc đồng của nhân loại.
Chúng cứ thế lặng lẽ đứng trong những khoang sân khép kín,
chưa từng một lần xuất hiện trên các trang mạng bách khoa toàn thư mở.
Thậm chí có những sân trong đang cất giữ những bảo vật tuyệt đối
không bao giờ được đem ra trưng bày cho người ngoài chiêm ngưỡng.
Bởi chúng vẫn đang phục vụ cho những nghì lễ sống động tuân theo một bộ lịch trình bí mật riêng biệt,
hoàn toàn chẳng dính dáng gì đến lịch chính thức của cả Ấn Độ Giáo lẫn Phật Giáo.
Và đây mới là đỉnh điểm của sự tò mò.
Trong tổng số 98 sân trong ấy,
có một vài nơi mà lệnh cấm bén mạng áp dụng cho tất cả mọi người,
kể cả người dân sống ở ngay khu phố bên cạnh, chứ đừng nói đến khách du lịch.
Chỉ có một số ít thành viên thuộc những gia đình nắm giữ chiếc chìa khóa
truyền đời qua nhiều thế hệ mới có quyền bước chân vào.
Chẳng ai biết thứ gì đang nằm đằng sau cánh cửa khóa kín ấy,
chỉ biết những câu chuyện dì tai nhau qua bao đời kể rằng
đó là nơi cất giấu các thánh tích cổ xưa,
những cuộn bản thảo vô giá và các pháp khí thân bí.
Liệu đằng sau những cánh cửa chưa từng hẽ mở ấy,
có đằng cất giấu bí mật gì có thể làm rung chuyển cả lịch sử tu viện Nepal?
Rời khỏi những mê cung ngập tràn bí ẩn của Patan,
hãy cùng mình di chuyển về vùng miền Tây Nepal,
cách thủ đô Kathmandu vài giờ đồng hồ ngồi xe.
Nằm tranh vanh trên đỉnh một vách đá dựng đứng,
chính là pháo đài kiêm cung điện Gokasuba hiểm trở.
Ít ai biết rằng, chính từ nơi ngọn gió lộng thổi này vào thế kỷ thứ 15,
vị anh hùng Prithvi Narayan Shah đã khơi màu cho chiến dịch gom góp
và hợp nhất hàng loạt phương quốc nhỏ lẻ rời giặc lại để nhào nặn,
nên đất nước Nepal thống nhất như ngày nay.
Có thể nói, Gokasuba chính là cái nôi thiêng liêng khai sinh ra đất nước Nepal hiện đại.
Nếu thiếu đi pháo đài này, thiếu đi ý chí của con người ấy,
cùng những quyết định mang tính lịch sử được đưa ra ở đây,
cái tên Nepal có lẽ sẽ mãi mãi không bao giờ tồn tại trên bản đồ thế giới.
Để đạt chân lên tới đỉnh pháo đài, bạn sẽ phải đối mặt với thử thách
leo qua 1.700 bậc thang đá dốc ngược thở không ra hơi.
Bù lại, không cảnh trải dài hai bên đường đi thực sự đẹp đến nghẹt thở
với những dãy núi Himalaya trùng điệp,
các thung lũng xanh mướt mát tầm mắt và những bàn làng nhỏ bé xa xôi ẩn hiện trong xương.
Thế nhưng, ẩn giấu ngay giữa lòng khu phức hợp cung điện uy nghiêm ấy,
lại là ngôi đền Gorak Nat, một trốn linh thiêng thuộc Ấn Độ Giáo Thờ Phụ,
một trong những hóa thân quyền năng của thần Shiva, và đây mới là tâm điểm của sự tò mò.
Sâu bên trong căn phòng cấm của ngôi đền đang cất giữ một món bảo vật mà tuyệt đối
chưa một ai từng được tận mắt chứng kiến ngoài các đời linh mục trông coi đến.
Đó là một chiếc bình cổ chứa đựng một thứ bí ẩn chưa từng có lời giải đáp.
Theo lời đồn đại của dân gian, đó là thánh tích vô giá gắn liền với đạo sĩ huyền thoại Gorak Nat,
vị thần hộ mệnh tối cao của các đời vua chúa Nepal.
Nhưng theo những dị bạn khác rầm rán trong vùng,
thứ đồ vật nằm bên trong chiếc bình ấy thực ra có tuổi đời cổ xưa hơn rất nhiều,
thậm chí còn xuất hiện từ trước khi mốc thời gian xây dựng pháo đài này được đặt những viên gạch đầu tiên.
Sự bảo mật ở đây nghiêm ngặt đến mức ngay cả những tín đồ Ấn Độ Giáo thuần thành nhất
cũng bị cấm tuyệt đối không được bén màng bước chân vào đền.
Chỉ có các vị tư tế mới được phép ra vào theo một lịch trình khép kín ngặt nghèo,
và họ tuyệt đối ngậm chặt miệng, không bao giờ hé lộ nửa lời về những gì mình nhìn thấy sau cánh cửa ấy.
Rốt cuộc thì họ đang phải liều mình che trở cho thứ gì mà suốt bao nhiêu thế kỷ qua vẫn được giấu kí như bưng.
Thậm chí, trong những cuộn văn bản cổ được chép lại từ hàng trăm năm trước,
ngôi đền này từng được nhắc đến như một nơi cất giữ một báu vật tuyệt đối không được để thất lạc.
Nhưng ngặt một nỗi, thứ gọi là báu vật không được phép mất ấy
lại chưa từng được giải mã hay nhắc tên trong bất kỳ tài liệu lịch sử nào từng được nhân loại biết đến.
Nơi đây cứ thế tồn tại như một nghịch lý trớ treo,
một chốn linh thiêng ai ai cũng biết là đang cất giấu một thứ động trời,
nhưng chẳng một ai có nổi câu trả lời chính xác nó là gì.
Liệu thứ đang nằm lặng lẽ trong chiếc bình ấy có sức mạnh khủng khiếp thế nào
mà khiến bao thế hệ phải thề giữ tín bằng cả sinh mạng.
Rời khỏi vùng núi cao hiểm trở, hãy cùng mình tiến về phía nam Nepal,
nơi dãy Himalaya hùng vĩ dần rũi mình ra thành những vùng đông bằng rộng lớn.
Dọc theo đường biên giới giáp với Ấn Độ là Terai,
một dài đất hẹp bao gồm những khu rừng nhiệt đới âm u cùng hệ thống đầm lầy ngập nước.
Nhắc đến đây, phần lớn du khách đều đổ về vườn quốc gia Chitwan
để ngồi trên lưng voi hoặc xe jeep ngắm nhìn tề giáp cùng loài hồ bèn gà quý hiếm.
Thế nhưng, họ đâu có ngờ rằng ngay bên dưới lớp thảm thực vật rậm rạp ấy
lại đang trôn giấu những thành phố cổ đại bị lãng quên.
Từ lâu, các nhà sự học Nepal và nhiều tài liệu địa phương đã liên tục khẳng định rằng
ẩn sâu bên dưới lớp lá mục cùng các lớp phù sa sông dày đặc ở Terai
chính là dấu tích của những đô thị sầm quất có tuổi đời lên tới hàng ngàn năm.
Thậm chí, một vài nơi trong số đó có thể đã tồn tại từ thời đế chế Maurya Hùng Mạnh
vào khoảng thế kỷ thứ hai trước công nguyên.
Ngày trong cuốn sách chính trị cổ đại Arthashastra của Ấn Độ từ ngàn xưa
cũng từng nhắc đến sự hiện diện của những trung tâm buôn bán tấp nập tại chính vùng đất này.
Vậy điều gì đã khiến những bí ẩn ấy vẫn ngủ yên cho đến tận bây giờ?
Lý do đầu tiên chính là những khu rừng nhiệt đới quá đỗi rậm rạp.
Cây cối trăng trịt đã che đậy hoàn toàn mọi dấu vết địa hình bên dưới.
Những ngọn đồi thoạt nhìn tưởng như tự nhiên hóa ra lại chính là các gò đất nhân tạo.
Và nếu không có thiết bị truyền dụng trong tay,
thì chẳng ai có thể phân biệt nổi đâu là một ngọn đồi đất đá bình thường,
đâu là lớp đất đắp lên trên tàn tích của một cung điện nguy ngả sự kia.
Lý do thứ hai nằm ở những dòng sông hung dữ tại Thề Rài.
Đây là vùng đất chịu cảnh ngập lụt quanh năm,
nơi các dòng sông liên tục thay đổi dòng chảy cứ sau vài năm ngắn ngủi,
phu sa bồi đắp với tốc độ tróng mặt, lên tới vài mét chỉ trong vòng một thế kỷ.
Điều đó đồng nghĩa với việc toàn bộ những gì từng nằm trên mặt đất cách đây 2.000 năm giờ đấy
đã bị trôn vùi hàng mét dưới lòng đất sâu thẳm hoặc chìm sâu trong những trận lũ lụt bạt ngàn.
Và lý do cuối cùng chính là công nghệ LIDAR.
Đây là công nghệ quét laser từ trên không có khả năng xuyên qua cả những tàn lá dày đặc nhất.
Vào năm 2018, chính công nghệ này đã từng làm thế giới chấn động,
khi phát hiện ra hơn 60.000 công trình cổ của người Maya
ẩn giấu bên dưới khu rừng rậm phê tến ở Guatemala mà trước đó chẳng ai hẳn biết.
Thế nhưng ngặt một nỗi, tại vùng Thề Rài của Nepal,
công nghệ LIDAR hoàn toàn chưa từng được triển khai thực hiện,
theo đúng nghĩa đen là chưa từng có một chiếc máy bay nào thả thiết bị quét vùng này.
Các nhà khoa học am hiểu khu vực chỉ dám thi thấm với nhau rằng
chắc chắn có một nền văn minh vĩ đại đang nằm chờ được khai quật ở dưới đó.
Khi nào công nghệ này được đổ bộ đến đây vẫn còn là một ẩn số lớn.
Nhưng một khi nó được thực hiện,
bản đồ về các nền văn minh cổ đại ở Nam chắc chắn sẽ phải viết lại từ đầu.
Liệu bên dưới lớp bùn lầy và rừng rậm ấy
có đang cất giữ một đế chế bị trôn vùi chưa từng xuất hiện trong sách sử?
Rời khỏi những vùng rừng rậm còn đang ngủ quên ở phía Nam,
hãy cùng mình leo lên một ngọn đồi nằm ở phía đông thủ đô Kathmandu.
Phóng tầm mắt từ đây xuống thung lũng với khung cảnh ồm trọn rẫy Himalaya hùng vĩ vào tầm mắt,
bạn sẽ nhìn thấy đền Changu Narayan.
Theo nhiều tài liệu nghiên cứu,
đây chính là một trong những ngôi đền linh thiêng lâu đời nhất còn hoạt động tại Nepal.
Có niên đại từ tận thế kỷ thứ năm sau Công Nguyên,
nơi đây đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới,
là trốn tôn nghiêm thở phụng thần Vishnu, vị thần bảo hộ tối cao trong truyền thống Ấn Độ Giáo.
Ngôi đền nằm lọt thọm giữa những tán cây xanh mát,
hoặc nhìn bên ngoài có vẻ nhỏ nhắn và không mang lại cảm giác quá hoành tráng hay đổ sộ.
Thế nhưng, kho báu thực sự lại nằm ở những tấm bia đá khắc chữ được cất giữ bên trong.
Nổi bật nhất trong số đó là dòng chữ của vua Mandeva được khắc từ năm 464 sau Công Nguyên.
Đây chính là văn bản cổ xưa nhất từng được tìm thấy trong lịch sử Nepal.
Là bằng chứng bằng văn bản đầu tiên khẳng định sự tồn tại của nhà nước Nepal,
hay nói cách khác, đó chính là dòng chữ đầu tiên mà Nepal tự viết về chính cội nguồn của mình.
Điều kỳ lạ là trong chính dòng chữ khắc ấy lại có nhắc đến một vài vị vua tiền nhiệm cùng triều đại với Mandeva.
Điều này đồng nghĩa với việc nhà nước đã hình thành và tồn tại ở thùng lũng Kathmandu từ trước mốc năm 464 rất nhiều.
Vậy nó đã xuất hiện sớm hơn bao nhiêu?
Dòng chữ chỉ úp mở về một vài thế hệ đi trước, nhưng khoảng thời gian đó hoàn toàn có thể là 50 năm, hoặc thậm chí là 500 năm.
Vậy những tài liệu ghi chép về các vị vua đời đầu ấy đang nằm ở đâu?
Câu trả lời là không có, hoàn toàn không xót lại một mảnh giấy hay dòng chữ nào.
Nằm sâu trong các kho tàng tu viện khắp vùng, hiện đang lưu giữ vô số cuộn bản thảo chưa từng được phân loại hay ghi danh mục.
Rất có thể, một vài trong số những tài liệu ấy có niên đại còn cổ xứ hơn cả tấm bia đá của vua Mandeva.
Bên trong chúng viết gì thì hoàn toàn là một vùng sám không ai biết tới.
Chưa kể đến việc nhiều bản thảo đang phải chịu cảnh hư hại tồi tệ vì không được bảo quản đúng cách.
Toàn bộ lịch sử chính thống của Népàn hóa ra chỉ bắt đầu từ một dòng chữ khắc trên đá.
Còn mọi thứ diễn ra trước mốc thời gian ấy, suốt hàng ngàn năm lịch sử với biết bào nhà nước, triều đại và những vị vua cai trị,
vẫn mãi chỉ là một cái bóng không tên chìm trong bóng tối.
Liệu đằng sau những cuộn bản thảo chưa ai dám mở ấy có đang cất dấu sự thật về những triều đại đầu tiên đã bị xóa sổ khỏi trang sự loài người?
Từ những tấm bia đá cổ kính, hãy cùng mình bước lên một độ cao tróng mặt gần 4920 mét giữa dãy núi Anapuna Hùng Vĩ đến đến với hồ Ti Lì Chồ.
Một trong những hồ nước nằm ở đỉnh trời cao nhất thế giới.
Con đường dẫn lối đến đây thực sự là một thử thách tử thần với những kẻ ưa mạo hiểm.
Một lối mòn tranh vanh vắt vẻo trên những đồng đá rằm sắc nhọn nằm ngay phía trên vực thẳm sâu hunh hút,
nơi chỉ cần một bước xảy chân nhỏ cũng đồng nghĩa với việc rơi thẳng xuống tử thần.
Thế nhưng, đằng sau vẻ đẹp uy nghiêm và nguy hiểm ấy lại là một trốn linh thiêng được muôn đời sùng bái.
Trong tí ngưỡng Ấn Độ Giáo, hồ nước này gắn liền với vị thần sĩ và quyền năng,
còn với Phật giáo Tây Tạng, đây là trốn ẩn tu thâm nghiêm của các tu sĩ trong suốt nhiều năm trời rộng rã.
Thế nhưng, điều khiến các nhà khoa học phải kinh ngạc tột độ lại không nằm ở cạnh sắc hay tí ngưỡng,
mà ẩn giấu ngay trong những tầng đá bao bọc quanh hồ.
Đó là các lớp trầm tích biển, là những mảnh vỏ ốc cúc đá ammonite hóa thạch
cùng vô số mảnh sàn hồ và dấu tích của sinh vật đại dương sâu thẳm.
Tất cả những thứ ấy lại đang hiện diện danh danh ở độ cao gần 5.000m so với mực nước biển.
Bởi lẽ những dãy núi sừng sững này thực chất từng là đáy của một đại dương nguyên thủy mang tên Thetis từ hàng triệu năm trước.
Những vỏ ốc cúc đá ấy khi được tìm thấy ở Nepal, được gọi bằng cái tên thiêng liêng là Shaligram
và được tôn sùng như một hóa thân sống của thần Vishnu.
Người ta tìm thấy chúng rải rác khắp vùng, bày bán nhan nhạn quanh các ngôi đền,
được cẩn trọng đặt lên các bệ thờ, chuyền tay nhau qua bao thế hệ
và xem là những bảo vật có năng lượng mạnh mẽ nhất.
Và đây mới chính là nút thắt kỳ lạ của câu chuyện.
Trong các văn bản cổ miêu tả về cách sử dụng Shaligram trong các nghỉ lễ,
người ta đã nhắc đến những viên đá này như một minh chứng từ thời điểm mà những ngọn núi cao Trotvort này
còn đang chìm sâu dưới đáy đại dương.
Đây hoàn toàn không phải là một cách nói văn hóa bóng bể,
mà là những dòng mô tả đúng theo nghĩa đen chân trụi nhất.
Những con người đã chấp bút viết nên các văn bản ấy từ hàng ngàn năm trước
đã biết rõ một sự thật rằng những ngọn núi này từng là lòng biển sâu.
Khoa học hiện đại mãi cho đến tận thế kỷ 19 và thế kỷ 20 mới có đủ công cụ để chứng minh điều đó.
Vậy mà truyền thống Ấn Độ Giáo đã ôm chọn trí thức ấy từ hàng thiên niên kỳ trước,
mã hóa nó vào trong các thực hành tôn giáo qua những câu chuyện truyền miệng kéo dài qua ngàn năm sâu thẳm.
Hay đằng sau đó còn có một thế lực nào khác đắt thi thầm sự thật này cho nhân loại từ thùa hồng hoang?
Liệu tổ tiên loài người từ ngàn xưa đã làm cách nào để thấu tỏ những bí mật chấn động về địa chất trái đất
khi mà các thiết bị hiện đại còn chưa từng tồn tại?
Rời khỏi những hồ nước treo lờ lửng trên tầng mây,
hãy cùng mình tiến đến một vùng đất giao thoá vô cùng kỳ lạ nằm ngay ngã ba biên giới giữa Nepal,
Tây Tạng và bang Arunachal Pradesh của Ấn Độ.
Nơi đây có một ngôi tu viện mà trên giấy tờ thì thuộc về đất Ấn,
nhưng về mặt cội nguồn tâm linh, lẫn dòng chảy lịch sử,
lại gắn kết chặt chẽ với truyền thống Nepal và Tây Tạng,
đến mức những đường biên giới vẽ trên bản đồ dường như chỉ còn là một thứ hình thức mang tính quy ước,
đó chính là Tào An.
Một chỗ linh thiêng được dựng lên từ thế kỷ thứ 15,
hiện đang giữ danh hiệu là một trong những tu viện Phật giáo lớn nhất hành tinh
với hơn 400 tu sĩ ngày đêm tụng kinh niệm Phật.
Đạt chân đến độ cao 3.500m giữa vòng tay bao bọc của núi non hùng vĩ,
bạn sẽ tróa ngợp trước một thư viện cổ đồ sộ,
cùng những bức bích họa tường rực rỡ đến mức các nhà phê bình nghệ thuật
phải thốt lên những lời khen ngợi vô cùng đặc biệt.
Ẩn dấu bên trong kho tàng sách phở của tu viện
là vô số cuộn bản thảo viết bằng tiếng Tây Tạng có tuổi đời lên tới hàng thế kỷ.
Đáng nói hơn, có những cuộn văn bản mang tính độc bản hoàn toàn,
nghĩa là trên thế giới này không hề tồn tại một bản sao thứ hai nào khác.
Những nhà kho học từng có cơ hội tiếp cận kho tàng này đã phải thi thầm với nhau rằng
Có những trang giấy chứa đựng tư tưởng đi ngược lại hoàn toàn
với những giáo lý quen thuộc mà chúng ta từng biết.
Rời khỏi tu viện ta hoang ngủ tịch,
hãy cùng mình hướng tầm mắt lên nóc nhà của thế giới,
đỉnh Everest vĩ đại mà ai cũng nghĩ rằng mình đã tỏ tường mọi ngóc nách.
Vào năm 1924, một đoàn thám hiểm hùng hậu đến từ nước
anh đã quyết tâm chinh phục đỉnh cao tử thần này.
Hai nhà leo núi dũng cảm George Mallory và Andrew Evin
đã dẫn thân vào chặng đường leo núi bứt phá cuối cùng trong đời họ.
Người ta vẫn còn nhìn thấy bóng dáng hai anh qua ống nhòm
đang chập trứng bám đá leo lên cao.
Chỉ vài giây sau, những đá mây mù dày đặc đã xà xuống tre khuất ngọn núi.
Và từ khoảnh khắc đó trở đi, không một ai còn nhìn thấy họ sống sót trở về.
Mãi đến năm 1999, tức là sau dòng dã 75 năm tìm kiếm trong vô vọng,
người ta mới phát hiện ra thi thể lạnh ngắt của Mallory nằm chơ vơ
ở độ cao 8.155 mét.
Nằm lặng lẽ bên cạnh thi thể ông là chiếc diều băng cũ kỹ,
đoạn dây thừng sờn rách cùng những món đồ dùng cá nhân nguyên vẹn.
Điều nhói lòng nhất là trong túi áo của ông vẫn còn giữ bức ảnh
chụp người vợ yêu thương, theo lời kể của các đồng đội.
Mallory từng quả quyết rằng ông sẽ đặt bức ảnh ấy lên tận đỉnh cao của Everest.
Tấm ảnh được gấp lại cẩn thận, nhưng câu hỏi đặt ra là ông chưa từng đặt chân
lên tới đỉnh hay đã leo lên được tới nơi rồi gặp nạn trên đường trượt chân bước xuống.
Và thứ duy nhất có thể giải mã tất cả lại không có mặt ở đó.
Trước máy ảnh Kodak West Pocket mà cả Mallory và Evite đã mang theo bên mình
để ghi lại khoảnh khắc lịch sử ấy hoàn toàn biến mất,
thi thể của Andrew Evite cho đến tận ngày hôm nay vẫn chìm khuất đâu đó
giữa đại ngàn tuyết trắng và chưa từng được tìm thấy.
Chính câu hỏi này đã làm đau đầu hàng loạt nhà sự học suốt từ năm 1924 cho đến nay.
Liệu họ thực sự đã chạm chân lên đến đỉnh Everest hay chưa?
Nếu câu trả lời là có thì những người đầu tiên chinh phục nóc nhà thế giới
không phải là Sir Edmund Hillary cùng Tenzing Norgay vào năm 1953
mà chính là hai con người xấu số này và toàn bộ lịch sử nhân loại sẽ phải viết lại từ đầu.
Mọi hy vọng dồn hết vào chiếc máy ảnh mất tích.
Các chuyên gia của hãng Kodak từng khẳng định chắc nịch rằng
dưới điều kiện bảo quản khắc nghiệt ở độ cao 8.000m
với mức nhiệt độ âm 30 độ C và hoàn toàn không có độ ẩm.
Quần phim từ năm 1924 hoàn toàn có thể được bảo quản nguyên vẹn một cách kỳ diệu
nhưng khổ nỗi chiếc máy ảnh ấy vẫn bật vô âm tí.
Rất có thể nó đang nằm vùi lấp đâu đó ngay bên cạnh thi thể của Yvin trên độ cao 8.000m
nhưng chính xác là ở só sình nào thì không một ai trên thế gian này biết được.
Liệu thi thể của Yvin cùng chiếc máy ảnh mang sự thật lịch sử ấy
đang nằm im lìm ở só nào giữa băng tuyết rời khỏi ngọn núi tuyết Everest lạnh lẽo?
Hãy theo chân mình đến ngay sát đường biên giới giữa Nepal và Tây Tạng
lọt thỏm trong thung lũng sông Botekosi.
Nơi đây từng là một cái dốn giao thương sầm uất bậc nhất
nối liền hai nền văn minh lớn là Ấn Độ và Tây Tạng
mang cái tên khá xa, trải qua bao nhiêu thế kỷ.
Con đèo này lúc nào cũng nườm nượp tiếng chân người qua lại
cùng các đoàn thợ buôn ngược xuôi buôn bán tấp nập.
Những tảng mối trắng từ cao nguyên Tây Tạng được trở xuống để đổi lấy lúa gạo,
ngũ cốc, vải bóc, gia vị và kim loại quý từ các thung lũng sâu thẳm bên dưới.
Dòng chảy giao thương không ngừng nghỉ ấy
chính là mạch máu nuôi sống toàn bộ các cộng đồng dân cư sinh sống khắc nghiệt ở vùng cao.
Thiếu đi những hạt mối Tây Tạng,
các bản làng trên núi cao sẽ chết dần chết mòn vì đó mệnh.
Ngược lại, thiếu đi số lúa gạo từ miền xuôi,
những người chăn ra súc trên cao nguyên cũng sẽ đối mặt với nạn đói xé lòng.
Khá xa cứ thế tồn tại như một đô thị sống động và náo nhiệt
cho đến tận những năm của thập niên 1950.
Khi biên giới Tây Tạng đột ngột đóng cửa,
mọi hoạt động buôn bán lập tức chết đứng.
Dòng người dắt díu nhau bỏ đi,
để lại một thành phố chìm vào bóng tối và lãng quên.
Ngày nay, khá xa đã trở thành một cửa khẩu biên giới chính thức.
Du khách mang ba lô lầm lũi đi qua để sang Tây Tạng,
những chiếc xe tải chở hàng y ạch vượt cầu,
mọi thứ nhìn qua có vẻ rất hiện đại và tiện lợi.
Thế nhưng, nếu bạn để ý kỹ hai bên vách núi dọc theo lối đi,
những dấu tích của một thời đại vàng son vẫn còn nằm đó,
thách thức cùng mưa nắng.
Đó là những dãy nhà kho bỏ hoang với bức tường đá dày cộp
đã đứng vững qua nhiều thế kỷ.
Là tàn tích của những quán trọ vèn đường
với cái lò sửi cũ kĩ,
những cái hốc nhuệt đèn lồng trên vách đá
hay những chiếc cột ghẻ ngựa trờ trọi.
Đó còn là những ngôi đền nhỏ ven đường
thuộc quyền sở hữu riêng của các hội thường già tấp nập ngày xưa.
Từ thương nhân Tây Tạng,
người Nuwari cho đến những lái buôn Ấn Độ,
mỗi hội đều có một trốn thở cúng riêng biệt của mình.
Bên trong những ngôi đền ấy
là vô số dòng chữ được khắc tỉ mỉ
bằng nhiều thứ tiếng khác nhau
như tiếng Tây Tạng, tiếng Phạn
và tiếng Nuwari.
Các thương nhân thuở trước đã cẩn thận khắc lại
những ghi chép về các con đường buôn bán hiểm trở,
bảng giá cả hàng hóa,
những món nợ chưa trả
hay những chuyến đi dài ngày đầy hiểm nguy.
Đó chính là một trang sử kinh tế
sống động như thật của con đường tờ lụa
và con đường muối huyền thoại
được khắc trực tiếp lên đà núi.
Ngặt một nỗi là những dòng chữ vô giá ấy
chưa từng nhận được một sự quan tâm
nghiên cứu hệ thống nào từ khoa học.
Chúng cứ thế chơ trọi đứng phơi mình
trước những trận gió lộng và mưa tuyết bào
mòn qua năm tháng.
Mỗi một mùa đông trôi qua lại bóp nát
và xóa sổ đi một phần những trang sử
mà nhân loại còn chưa kịp đọc hay dịch lại.
Hàng ngàn năm lịch sử kinh tế
đang đứng trước nguy cơ biến mất vĩnh viễn
ngay trước mắt chúng ta.
Liệu những bí mật về các thương lộ cổ xưa ấy
có kịp được cứu vãn trước khi
bị thời gian nuốt trừng hoàn toàn?
Rời khỏi trạm rừng Trân Kha Sa
nơi con đường muối đang chìm dần và quyền lãng
hãy cùng mình di chuyển về vùng miền nam Nepal
cách biên giới Ấn Độ chỉ vài giờ lái xe.
Nơi đây có một thành phố
mang tên Janakpur
với khoảng 150.000 dân sinh sống.
Đây là một trung tâm hành hương
vô cùng quan trọng của Ấn Độ giáo
thu hút hàng trăm ngàn tín đồ đổ về mỗi năm.
Thế nhưng điều bất ngờ là
cho đến tận thời gian gần đây
phần lớn các nhà khoa học vẫn đinh đinh rằng
nơi này chỉ là một địa danh
mang tính thần thoại chứ không hề có thật ngoài đời.
Trong bộ sử thi Ramayana
lừng danh của Ấn Độ giáo
Janakpur được miêu tả dành dành là
kinh đô của vương quốc Videha
nơi vị vua cai trị Janaka
chính là cha đẻ của nàng Sita.
Chính tại vùng đất này
Hoàng tử Rama đã dương ngọn cung thần của Siva
và giức nàng Sita về làm vợ
mở ra một trong những cốt truyện
trung tâm nổi tiếng nhất nhân loại.
Suốt một thời gian dài Ramayana
chỉ được xem như một kiệt tắc văn học vĩ đại
hay một bản sử thi mang màu sắc truyền thuyết
chứ chẳng ai dám coi nó
là tài liệu lịch sử.
Người ta nghĩ rằng Janakpur chỉ là
một bối cảnh tưởng tượng trong văn trường mà thôi.
Mọi thứ bắt đầu xoay chuyển
khi các nhà khảo cổ chạm tay vào những hiện vật đầu tiên
quanh khu vực Janakpur
và vùng đồng bằng Videha lần cận.
Người ta liên tục phát hiện ra
những công trình kiến trúc ngầm quy mô lớn
đâm sâu xuống lòng đất đến vài mét.
Những mảnh gạch vỡ còn niên đại
từ thời kỳ đồ sắt sớm
kéo dài từ thiên niên kỳ thứ nhất
cho đến thế kỳ thứ sáu trước công nguyên.
Các vật dụng sinh hoạt được tìm thấy
đều thuộc về một nền văn minh đô thị phát triển rực rỡ
chứ không phải là những ngôi làng nông nghiệp thông thường.
Thậm chí, những đồng su thuộc đủ
mọi thời đại khác nhau
nằm chung trong một lớp đất
chính là minh chứng không thể chối cãi
về một trung tâm buồn bán tấp nập thuật sự.
Ngặt một nỗi là các cuộc khai quật
bài bản chưa từng được thực hiện
tại Gianapur.
Thành phố hiện đại vẫn đang sống động từng ngày
người xe tấp nập trên đường phố,
nhà cửa mọc lên sàn sát,
các khu chợ trộn rộn tiếng mua bán
và những chiếc xích lồ vẫn vo ve qua lại mỗi ngày.
Ngay bên dưới lớp nhịp sống ồn ào ấy
rất có thể đang ngủ quên
một thành phố hoàn toàn khác
chính là kinh đô trong sự thi huyền thoại.
Nền văn minh Mithila
từng được nhắc đến trong vô số văn bản cổ của Ấn Độ
như một xã hội có tư duy phát triển
cực kỳ cao.
Vua Janaka trong các văn bản ấy
không chỉ là một nhà cai trị
mà còn là một vị vua triết giả lỗi lạ.
Trong bộ sách triết học cổ đại
Brihadaranyaka Upanishad
có niên đại từ thế kỷ thứ 7
đến thế kỷ thứ 6 trước công nguyên
ông xuất hiện như một người bảo trợ
cho các cuộc tranh luận uy tín
nơi các bậc hiền giả cùng nhau mổ sẻ
về bản chất của ý thức.
Đó là một văn bản hoàn toàn có thật
và cái tên Janaka trong đó
cũng là một con người bằng xương bằng thịt.
Điều đó chứng minh rằng Janakpur
từng là một trung tâm trí tuệ và chính trị có thật
có lẽ là một trong những nơi quan trọng
bậc nhất vào thời kỳ đồ sắt sớm ở Nam Á.
Đây là thành phố mà con người
đã biết trăn trở về bản chất của thực tại
từ hàng ngàn năm trước khi
thế giới kịp định nghĩa đó là triết học.
Và ngay lúc này, ngay bên dưới gót chân
của những người hành hương đang dạo bước
trên phố thị, lịch sử lẫy lừng ấy
vẫn đang chìm sâu trong giấc ngủ nghìn thu.
Nepal quả thực là một vùng đất kỳ diệu
mà thế giới ngoài kia
mới chỉ bắt đầu hé mở những trang đầu tiên
để tìm hiểu.
Những bí mật động trời của quốc gia này
vẫn đang lặng lẽ cất giấu ở từng bước chân qua.
Từ những tu viện u tịch,
những sân trong khép kín đằng sau cánh cửa khóa chặt,
trên đình núi tuyết cao 8.000m,
cho đến những dòng chữ khắc mờ phai
bên các con đường bỏ hoang.
Chúng ta lúc này chỉ có thể đứng nhìn Nepal
từ từ vén màn bí mật
để lộ ra phần chim của tạng băng lịch sử nhân loại.
Cảm ơn các bạn đã đồng hành
trong hành trình ngày hôm nay.
Chúc các bạn một ngày tuyệt vời
và đừng quên tiếp tục tò mò
để cùng nhau khám phá thế giới rộng lớn ngoài kia.
Liệu sau tất cả những bí ẩn này,
điểm dưng chân tiếp theo của chúng ta
sẽ vén màn điều kinh hoàng gì nữa?