Tại sao một cái Burrito lại đắt tới 20$. Khủng hoảng giá cả của nước Mỹ đang khơi mào cho một cuộc đấu giữa phe Cộng hòa và những người xã hội chủ nghĩa về cách sửa chữa nền kinh tế.
Trong tập này của Hoa Kỳ Chưa Tiết Lộ, chúng tôi phân tích những kế hoạch đối đầu nhau của JD Vance và phe Dân chủ Xã Hội Chủ Nghĩa Hoa Kỳ - và tại sao một giải pháp thực sự có thể khó hơn nhiều so với việc đơn giản làm giá hàng hóa rẻ đi.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Video thảo luận về cuộc tranh luận xung quanh giá một chiếc burrito 20 đô la như một biểu tượng cho cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại Mỹ. Tác giả phân tích nguyên nhân gây lạm phát từ chính sách tiền tệ của Fed và so sánh hai giải pháp đối lập: mô hình phúc lợi xã hội của phe cánh tả và chiến lược tăng trưởng kinh tế, phát triển năng lượng của JD Vance.
Món burrito đang làm nước Mỹ chia rẽ sầu sắc.
Không, tôi nói nghiêm túc đấy.
Khi tranh luận về chi phí sinh hoạt nóng lên,
hai kế hoạch khác biệt đã xuất hiện
để giải quyết khủng hoảng.
Trong nước Mỹ Hoa Kỳ chưa tiết lộ từ loa Quistaple.
Vâng, chuyện burrito.
Chắc hẳn tuần này bạn đã thấy nhiều người nói về nó.
Từ vụ bê vối Burrito Gate,
vụ náo loạn burrito,
chiến dịch burrito của J.D. Vance,
cho đến tranh luận burrito châm ngòi cho một cuộc nội chiến trong phe Cộng Hòa.
Được rồi, tôi nhập cuộc đây.
Bàn về burrito làm tôi thèm một cái gì đó,
thay vì mấy món cám khỉ rẻ tiền,
mà tôi buộc phải nhai kể từ khi YouTube cắt doanh thu quảng cáo của kênh.
Nhân tiện, nếu muốn ủng hộ chương trình,
hãy truy cập AmericaUncover.tv để trở thành hội viên.
Được rồi, chuyện là thế này.
Tuần trước, người tạo ảnh hưởng phe bảo thố Matt Wash
đăng một bài trên X phàn án rằng giá thực phẩm đang đáp đến vô lý và không ngừng tăng lên,
cho rằng các nhà lãnh đạo do dân bầu nên tập trung giải quyết bài toán tri tiêu,
vì đây là nguyên nhân giúp phe xã hội chủ nghĩa vươn lên.
Ngay ngày hôm sau, Andrew Colvett,
người phát ngôn của tổ chức Turning Point USA
kêm nhà sản xuất chương trình The Charlie Kirk Show,
đã lên tiếng ủng hộ quan điểm của Wash.
Ông kể lại việc một sinh viên đại học gần đây
nói với mình rằng một chiếc burrito không thể có giá tới 20 đô la.
Colvett nói thêm, dù có thể đổ lỗi một phần cho Covid
và làn sóng lạm phát thời Biden,
đây vẫn là một mối lo có thật cần phải giải quyết.
Và rõ ràng đó là một nhận định hoàn toàn hợp lý, đúng không?
Dù bạn thuộc phe tự do hay bảo thủ,
chỉ cần nhìn vọc báo đường đi chợ là đủ hiểu mọi thứ đang đắt đỏ thế nào.
Chẳng ai dành dối nghề và họng chỉ vì điều đó, đúng không?
Thế nhưng các cụ già bảo thủ xuất hiện.
Ben Shapiro nhanh chóng nói nếu bạn trả 20 đô la cho một chiếc burrito,
thì là do bạn không biết cách sống.
Dân biểu vịt quẻ Dan Crenshaw, người vừa thất bại trong bầu cử sơ bộ,
thì gọi những người than phiền là kẻ thất bại,
bảo họ bớt khóc lóc, kiếm việc mà làm đi rồi ăn mì tôm.
Còn nhà bình luận phe Cộng hòa Mark Thiessen
thì phẩy tay trước nỗi lo của sinh viên bằng câu,
thàn vãn làm cái gì?
Burrito trong căng tin đại học
đã tính gột vào gói tiền ăn của mấy người rồi còn gì?
Phát ngôn đó lập tức chạm tới dây thần kinh của Phó Tổng thống Mỹ,
anh chàng gamer JD Vance.
Ông viết ngay, tôi khá bất ngờ khi nghe Mark nói vậy.
Nếu từng gặp ông ấy ngoài đời,
ai cũng biết ông này chưa bỏ sót một cái burrito.
Đấy, đấy chính là lý do tôi làm show này.
Nhưng thôi công bằng mà nói,
tôi cũng không muốn xoáy quá sâu vào các cụ bảo thủ.
Họ nói cũng có phần đúng.
Khi thời buổi khó khăn, chúng ta phải tiết kiệm.
Từ nấu ăn ở nhà, bớt ăn tiệm,
và thắt lưng bụt bụng.
Bạn từng nghe về tính tiết kiệm kiểu Yankee chưa?
Đó là nền tảng xây dựng quốc gia đấy.
Chẳng phải tự nhiên mà hamburger lại trở thành món ăn quốc dân đâu.
Thế nhưng lúc này chi phí sinh hoạt là một vấn đề có thật cần phải giải quyết.
Mặt bằng giá cả đã liên tục leo thang trong nhiều thập kỷ,
và chẳng có cách tự nấu nào sửa được điều đó.
Tôi muốn nói rõ về bản chất vấn đề.
Đây không phải là chuyện con số lạm phát tháng này tăng hay giảm.
Tôi đang nói về một thứ lớn hơn nhiều,
sự mất giá âm thầm nhưng bền bị của đồng đô la.
Qua nhiều thế hệ.
Đó mới là động cơ chính đẩy giá mọi thứ lên cao.
Nhưng nguyên nhân do đâu?
Nói một cách ngắn gọi.
Đó là nhờ chính sách nới lỏng định lượng.
Hiểu Nona là cục giữ trứ liên bang in thêm tiền.
Họ cần in tiền để giữ giá cả ổn định
khi dân số tăng và thương mại phát triển.
Nhưng thực tế họ lại in nhiều hơn mức cần thiết.
Quá nhiều tiền lưu thông khiến giá trị đồng đô la yếu đi,
kéo theo giá hàng hóa tăng vọt, và đó chính là lạm phát.
Đang nói là Fed cố tình làm vậy.
Họ coi mức lạm phát nhẹ,
khoảng 2% là điều tích cực
để duy trì sự ổn định giá cả,
lãi xuất và hỗ trợ việc làm tối đa.
Về lý thuyết, lương sẽ sớm tăng lên
để bù đắp cho mức tăng giá của mọi thứ đó.
Vì vậy, dù một chiếc burrito hiện tại có giá đắt gấp đôi so với năm 2000,
thì mức lương Trung Bình hiện nay cũng đã tăng khoảng gấp đôi so với thời điểm đó.
Tuy nhiên giá cả đắt đỏ vẫn khiến người ta cảm thấy mình nghèo đi.
Và điều đó đúng một phần, bởi vì hàng hóa luôn nhanh chân hơn lương.
Mọi chuyện lại càng khó khăn hơn khi ta phải chứng kiến
các công việc chân tay rời vào tay Trung Quốc.
Còn công việc bán giấy thì bị AI chiếm mất.
Những người đã có tài sản như cổ phiếu hay bất động sản
thường thấy tài sản của mình gia tăng theo lạm phát.
Trong khi đó giới trẻ ít tài sản lại cảm thấy mình bị gạt ra khỏi cuộc chơi.
Và với nhiều người đó là sự thật.
Bạn cảm thấy mình nghèo đi vì thực tế.
Bạn không còn nhiều tiền như vài năm trước.
Và có thể bạn còn chẳng tìm nổi một công việc như mong muốn,
vì nó đã bị AI thay thế.
Nếu nền kinh tế tăng trưởng tốt và ai cũng kiếm được nhiều tiền
hơn phần giá tăng do lạm phát,
thì một chiếc burrito 20 đô la sẽ chẳng thành vấn đề.
Nhưng thực tế lại không như vậy.
Thế nên chuyện không đơn giản là Gen Z quá lười nấu ăn ở nhà,
dù rằng một số người có thể chi tiêu khôn ngoan hơn một chút.
Cót lõi của vấn đề là, lạm phát thì luôn hiện hữu.
Và ngay cả khi mức lương trung bình có tăng,
cũng không có nghĩa là ai cũng kiếm được nhiều tiền hơn để bù đắp.
Vậy chúng ta có thể làm gì?
Chủ nghĩa xã hội có phải là một câu trả lời.
Đó chính là điều mà DSA đang thúc đẩy trong cái mà họ gọi là
người lao động xứng đáng nhận nhiều hơn.
Chương trình này kêu gọi miễn phí chăm sóc y tế, không tốn phí bảo hiểm,
tức Medicare cho tất cả, miễn phí đại học công lập,
xóa nợ sinh viên, áp trần giá thuê nhà,
và đánh thuế cực nặng vào giới nhà giàu để trả cho tất cả những thứ đó.
Thoạt nhiên thì có vẻ hợp lý.
Nếu nhà nước trợ cấp những thứ như nhà ở và giáo dục,
người dân sẽ dư dạ hơn để tha hồ mua những chiếc burrito thơm ngon đó.
Nhưng, toán học lại chẳng thể ủng hộ điều này.
Một trong những dự luật thuế tài sản gắt cao nhất đang nằm trên bàn quốc hội,
dự luật thuế siêu tỷ phú của Elizabeth Warren,
sẽ đánh thuế 2% hàng năm và khoảng 260.000,
hộ gia đình giàu có nhất nước Mỹ.
Theo các nhà kinh tế học UC Berkeley, khoản thuế đó sẽ thu về khoảng 6.200 tỷ đô la trong vòng 10 năm.
6.200 tỷ đô nghe thì to đấy.
Nhưng chẳng thấm vào đâu nếu đem so với cái giá của chỉ một chương trình trong danh sách của DSA.
Medicare cho tất cả ước tính sẽ ngốn từ 32.600 đến 34.000 tỷ đô la trong cùng khoảng thời gian 10 năm đó,
theo các số liệu từ cả Viện Chính sách thuộc phe tả lẫn phe hữu.
Như vậy, ngay cả khi có một dự luật thuế siêu áp đặt, bạn vẫn sẽ thiếu hơn 26.000 tỷ đô la.
Và đó là còn chưa tính tiền cho hàng đống thứ khác trong danh sách của DSA.
Chẳng cần phải nói, chủ nghĩa xã hội sẽ dẫn chính phủ đến những rắc rối tài chính khổng lồ,
mà chính phủ thì vốn đã cỏng lưng ra cánh nợ rồi.
Đó có lẽ là chủ đề cho cả một tập khác.
Câu trả lời còn lại cho bài toán burrito 20 đô la, đến từ phe của JD Vance.
Giải pháp này không nằm ở việc hạ giá burrito,
mà là làm sao để lương của bạn tăng nhanh hơn giá của nó.
Để làm được điều đó, nền kinh tế Mỹ cần phải tăng trưởng nhanh hơn nhiều,
theo cách hỗ trợ cả lao động chân tay lẫn lao động bàn giấy.
Nếu điều đó xảy ra, tiền lương của mọi người sẽ tăng nhanh hơn tốc độ lạm phát.
Bước đầu tiên trong kế hoạch này là phát triển ngành năng lượng.
Nói cách khác, vì vậy nếu chúng ta hạ giá năng lượng, chúng ta sẽ hạ giá được thực phẩm, hạ giá xăng.
Và quan trọng nhất là đưa các việc làm chất lượng quay trở lại đất nước này, để tiền lương tăng lên.
Đó mới là cách giúp người dân chạm tay vào giấc mơ Mỹ một lần nữa.
Logic ở đây thực ra khá vững chắc. Năng lượng ảnh hưởng đến mọi thứ.
Nó quyết định chi phí chạy máy kéo, trồng lương thực, chi phí sản xuất thùng đóng gói,
và tiền nhiên liệu chở hàng đến siêu thị gần nhà bạn.
Nếu làm cho năng lượng rẻ đi, bạn sẽ cắt giảm được một khoản chi phí khổng lồ, trên toàn bộ nền kinh tế.
Vấn đề còn lại của kế hoạch là đưa sản xuất về nước, mang các nhà máy quay lại lãnh thổ Mỹ.
Trong kịch bản đó, người Mỹ sẽ nhận lương cao hơn.
Thay vì mua hàng hóa với giá rẻ hơn, tất nhiên phải có đánh đổi.
Việc sản xuất tại Mỹ sẽ không thể hạ giá thành ngay lập tức. Nếu có, nó thậm chí còn đẩy giá lên cao trong ngắn hạn.
Trong khi tiền lương cần có thời gian mới bắt kịp mức giá mới.
Đó là lý do tại sao Vance không hứa hóa đơn đi chợ của bạn sẽ đột ngột giảm xuống trong lần tiếp theo bạn ghé Walmart.
Thay vào đó, ông kêu gọi sự kiên nhẫn.
Thành Rome không xây xong chỉ trong một ngày, nhưng chúng tôi cam kết mỗi ngày sẽ giúp cho từng người dân Mỹ chăm chỉ tuân thủ luật lệ, trở nên giàu có hơn một chút qua từng ngày.
Đó là một đòi hỏi không nhỏ.
Người Mỹ theo bản năng luôn muốn một giải pháp Mỹ ăn liền cho những rắc rối họ gặp mỗi khi đi siêu thị, hoặc đặt một chiếc burrito qua DoorDash.
Nhưng những giải pháp đó mang tính cấu trúc.
Chúng có thể mất nhiều năm mới triển khai xong.
Nếu như chúng thực sự khả thi.
Và với việc tỷ lệ ủng hộ dành cho Trump về kinh tế hiện đang chạm đáy tồi tệ, chúng ta sẽ phải chờ đến bầu cử giữa kỳ để xem người dân Mỹ sẽ chọn đi theo kế hoạch nào.
Còn bạn nghĩ sao?
Bình luận ở bên dưới nhé.
Tôi cố đọc nhiều nhất có thể.
Nhưng tôi sẽ đọc mọi bình luận trên AmericaUncover.tv, nơi bạn có thể truy cập hàng ngàn tập không quảng cáo, cùng cộng đồng trò chuyện và livestream.
Chỉ cần nhấn vào nút này hoặc liên kết ở bên dưới.
Một lần nữa, tôi là Chris Chappell. Cảm ơn đã theo dõi Hoa Kỳ chưa tiết lộ.