Bạn có tin rằng, dưới một vùng đất gần như không có sự sống lại tồn tại những kho báu có thể làm thay đổi cả nền kinh tế thế giới?
Đó chính là Empty Quarter - biển cát liên tục lớn nhất hành tinh, trải dài qua Ả Rập Saudi, Oman, UAE và Yemen.
Trong nhiều thế kỷ, nơi đây được xem là một khoảng trắng trên bản đồ. Nhiệt độ vượt quá 50°C, lượng mưa gần như bằng không và những cơn bão cát dữ dội khiến việc chinh phục vùng đất này trở thành một thử thách cực kỳ nguy hiểm.
Nhưng Empty Quarter không hề trống rỗng.
Bên dưới lớp cát rộng hơn 650.000 km² là những mỏ dầu và khí đốt khổng lồ, những tuyến đường thương mại cổ đại và cả truyền thuyết về thành phố Ubar - "Atlantis của sa mạc".
Liệu Ubar có thực sự tồn tại?
Vì sao nơi đây từng được gọi là Arabia Xanh?
Điều gì đã biến một vùng đất khô cằn trở thành trung tâm năng lượng của thế giới hiện đại?
Trong tập mới của series Mật Mã Hoang Mạc, Amazing World Explore sẽ đưa bạn khám phá một trong những vùng đất bí ẩn và khắc nghiệt nhất trên Trái đất.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
The video explores the Empty Quarter (Rub' Al Khali), the world's largest continuous sand desert. Spanning Saudi Arabia, Oman, the UAE, and Yemen, this harsh environment hides immense oil and gas reserves, ancient legends of lost cities like Uba, and a history of human adaptation by the Bedouin people, contrasting its desolate surface with its global economic importance.
Các bạn có tin rằng giữa một vùng đất gần như không có sự sống lại tồn tại những mỏ dầu có thể làm thay đổi cả nền kinh tế thế giới.
Bên dưới những công cát trải dài hơn 650.000 km hồn là một thành phố huyền thoại đã biến mất không giấu vết.
Những tuyến đường của người du mục Bedouin và nguồn năng lượng khổng lồ đang nuôi sống cả hành tinh.
Vì sao Empty Quarter được gọi là vùng đất trống?
Thành phố Uba tuy thực sự bị trôn vùi dưới biển cát.
Và tại sao nơi đây lại được xem là nhỉ địa của các thiết bị bay không người lái?
Trong tập tiếp theo của series Mật mã hoang mạc, Amazing World Explorer sẽ đưa bạn khám phá một trong những vùng đất bí ẩn và khắc nhiệt nhất trên trái đất, Empty Quarter.
Empty Quarter, bên dưới biển cát lớn nhất thế giới là kho báu đã thay đổi vận bệnh Trung Đông.
Nếu Sahara là biểu tượng của châu Phi, Gobi đại diện cho những vùng sa mạc lạnh của châu Á.
Taklamakan nổi tiếng bởi những thành phố cổ bị trôn vùi dưới cát.
Thì Empty Quarter lại được xem là hình mẫu kinh điển nhất của một sa mạc cát.
Tên gọi của vùng đất này đã đủ để khơi gợi trí tò mò.
Rub' Al Khali hay Empty Quarter trong tiếng Ả Rập có nghĩa là khu vực trống rỗng.
Đây là nơi gần như không có sông ngồi, không có những khu dân cư lớn và cũng không có nhiều dấu hiệu của sự sống.
Trong nhiều thế kỷ, vùng đất này gần như là khoảng trắng trên bản đồ của các nhà thám hiểm.
Những cơn bão cát dữ dội, nhiệt độ cực cao và địa hình luôn thay đổi
khiến việc băng qua sa mạc trở thành một thử thách vô cùng nguy hiểm.
Nhưng càng nghiên cứu, các nhà khoa học càng phát hiện ra rằng Empty Quarter không hề trống rỗng.
Bên dưới lớp cát khổng lồ là những mỏ dầu và khí đốt có chữ lượng thuộc hàng lớn nhất thế giới.
Giữa đại dương cát từng tồn tại những tuyến đường thương mại cổ đại.
Và sâu trong lòng sa mạc, các nhà khỏi cổ còn tìm thấy dấu tích của một thành phố huyền thoại
được ví như Atlantis của sa mạc.
Chính những nghịch lý đó đã đưa Empty Quarter trở thành một phần không thể thiếu trong series mật mã hoang mạc.
Empty Quarter nằm ở đâu?
Empty Quarter nằm ở phía nam bán đạo Ả Rập, trải dài qua 4 quốc gia gồm Ả Rập Saudi,
Oman, các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất tức UAE và Yemen.
Với diện tích khoảng 650.000 km2, đây là sa mạc cát liên tục lớn nhất thế giới.
Để dễ hình dung, diện tích của Empty Quarter lớn hơn nước Pháp,
gấp đôi Việt Nam và tương đương bang Texas của Mỹ.
Phần lớn diện tích sa mạc nằm trên lãnh thổ Ả Rập Saudi.
Nhìn từ vệ tinh, Empty Quarter giống như một đại dương màu vàng khổng lồ trải dài đến tận chân trời.
Không giống nhiều sa mạc khác được hành thành từ đá hoặc sỏi,
Empty Quarter gần như được cấu tạo hoàn toàn từ cát.
Những cụm cát ở đây liên tục thay đổi hình dạng dưới tác động của gió,
khiến bản đồ của khu vực này luôn biến đổi theo thời gian.
Trong nhiều thế kỷ, đây được xem là một trong những nơi khó tiếp cận nhất trên tái đất.
Khí hậu và điều kiện tự nhiên khác nghiệt đến như nào?
Empty Quarter là một trong những nơi nóng nhất thế giới.
Vào mùa hè, nhiệt độ ban ngày thường giao động từ 47-50 độ C.
Nhiệt độ bề mặt cát thậm chí có thể vượt qua 70 độ C.
Ngược lại, ban đêm nhiệt độ có thể giảm mạnh xuống dưới 10 độ C.
Sự chênh lịch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm là đặc điểm điểm hình của khí hậu sa mạc.
Nhưng điều khiến Empty Quarter trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở nhiệt độ.
Lượng mưa trung bình hàng năm tại đây chỉ khoảng 30-50mm.
Một số khu vực có thể không xuất hiện mưa trong nhiều năm liên tiếp.
Tỷ lệ bóp hơi cao gấp chục lần lượng nước được bổ sung.
Bão cát cũng là hiện tượng phổ biến.
Những cơn gió mạnh liên tục thổi qua bán đảo Ả Rập cuốn theo hàng triệu tấn cát
và tạo nên những đụng cát khổng lồ.
Một số cồn cát tại Empty Quarter cao từ 200-250m,
tương đương chiều cao của một tòa nhà 80 tầng.
Không chỉ vậy, hình dạng của chúng cũng vô cùng đa dạng.
Có những cồn cát hình lưỡi liềm, những dãy cát kéo dài hàng chục km
và cả những cồn cát hình ngôi sao được tạo thành bẫy nhiều hướng gió khác nhau.
Thành phố Atlantis của sa mạc và truyền thuyết về thành phố Uba biến mất.
Trong nhiều thế kỷ, người Ả Rập vẫn truyền tay nhau về một thành phố giàu có mang tên Uba.
Theo truyền thuyết, đây là một trung tâm thương mại phồng thuyên nằm giữa sa mạc.
Uba từng kiểm soát hoạt động buôn bán hương liệu trên bán đảo Ả Rập.
Nhũ hương và một nhược từ miền nam bán đảo được vận chuyển qua đây
trước khi đến địa trung hải và châu Âu.
Nhưng rồi thành phố đột nhiên biến mất.
Nhiều câu chuyện kể rằng, người dân nơi đây trở nên quá giàu có và kêu ngạo.
Sự phẫn nộ của các vị thần đã khiến toàn bộ thành phố bị cát nuốt chững.
Truyền thuyết này khiến Uba được mệnh danh là Atlantis của sa mạc.
Trong nhiều thế kỷ, không ai biết liệu thành phố này có thực sự tồn tại hay không.
Cho đến những năm 1990, hình ảnh vệ tinh NASA đã phát hiện
những tuyến đường cổ hội tụ về một khu vực ở Oman.
Các cuộc khai cuộc sau đó đã phát hiện ra dấu tích
của một khu định cư cổ tại địa điểm mang tên Shishar.
Một số nhà nghiên cứu cho rằng đây chính là Uba.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khác lại cho rằng Uba không phải là một thành phố duy nhất
mà là tên gọi chung của một khu vực thương mại cổ đại.
Cho đến ngày nay, câu chuyện về Uba vẫn là một trong những bí ẩn
hấp dẫn nhất của bán đảo Ả Rập.
Kho dầu mỏ khổng lồ dưới lòng sa mạc
Nếu nhìn từ trên cao, Mt. Quader chỉ giống như một đại dương cát vô tận.
Nhưng sâu bên dưới lớp cát ấy lại là một trong những kho năng lượng
quan trọng nhất hành tinh.
Các nhà địa chất học cho rằng, khu vực này từng là một vùng biển cổ,
trải qua hàng trăm triệu năm biến đổi địa chất,
sát sinh vật biển tức tụ dưới lòng đất,
tạo thành những mỏ dầu và khí đốt khổng lồ.
Ngày nay, Mt. Quader nằm trên số mỏ năng lượng lớn nhất thế giới,
trong đó nổi bật là mỏ dầu Saipa và mỏ khí đốt Jafra.
Saipa được xem là một trong những mỏ dầu tru lớn nhất thế giới,
nằm ngay ở rìa sa mạc Mt. Quader.
Trong khi đó, Jafra là mỏ khí đốt phi truyền thống lớn nhất
từng được phát hiện tại Saudi Arabia.
Theo các số liệu được công bố,
Jafra được ước tính chứa khoảng 200.000 tỷ phít khối khí đốt tự nhiên
và hơn 60.000 tỷ bùng calense.
Những con số này cho thấy, Mt. Quader không chỉ là một vùng đất khô cằn,
mà còn là một mắc xích quan trọng trong hệ thống năng lượng toàn cầu.
Không phải ngỗ nhiên mà Saudi Arabia, UAE và Oman
đều đầu tư rất lớn vào khu vực này.
Nhờ nguồn tàn nguyên khổng lồ bên dưới lồng sa mạc,
nhiều quốc gia trên bán đảo Ả Rập đã chuyển mình mạnh mẽ
từ những nền kinh tế dựa vào chăn nuôi du mục
trở thành những trung tâm tài chính và thương mại hàng đầu thế giới.
Điều thú vị là, trong khi bề mặt Mt. Quader gần như không thích hợp cho sự sống,
thì những tầng địa chất bên dưới lại đang cung cấp nguồn năng lượng
cho hàng tỷ người khắp thế giới.
Đó là một trong những dịch lý lớn nhất của vùng sa mạc này.
Cuộc sống của người Bedouin giữa biển rác
Nhà thám hiểm người Anh Wilfred Pesiger,
người từng dành nhiều năm băng qua Mt. Quader,
đã mô tả nơi đây là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất
mà ông từng đặt chân tới.
Nhưng với người Bedouin, đây lại là quê hương.
Trong nhiều thế kỷ, các bộ lạc Bedouin đã sinh tồn
giữa vùng đất mà phần lớn con người không thể thích nghi.
Họ di chuyển theo mùa để tìm kiếm nguồn nước và đồng cỏ,
sử dụng lạc đà làm phương tiện vận chuyển chính.
Lạc đà được người Bedouin gọi là con tàu của sa mạc
bởi khả năng chịu đựng điều kiện khắc nghiệt trong thời gian dài.
Điều đáng kinh ngạc là người Bedouin không chỉ tồn tại
mà còn phát triển một nền văn hóa đặc sắc giữa biển cát.
Các mối quan hệ gia đình, bộ tộc và hôn nhân
được xây dựng dựa trên tinh thần cộng đồng vô cùng bền chặt.
Trong điều kiện khắc nghiệt của sa mạc,
lòng hiếu khách trở thành một giá trị cốt lõi.
Việc chia sẻ nước uống, thức ăn và nơi trú ẩn
không chỉ là một hành động tử tế mà còn là quy tắc sinh tồn.
Ngày nay, dù nhiều cộng đồng Bedouin đã chuyển đến các thành phố hiện đại,
họ vẫn được xem là biểu tượng của khả năng thích nghi
và tinh thần chinh phục sa mạc của người Ả Rập.
Những điều thú vị nhất về Empty Quarter
Đây là sa mạc cát liên tục lớn nhất thế giới.
Khác với Sahara, nơi có nhiều vùng đá, cao nguyên và đồng bằng sỏi,
Empty Quarter gần như là một biển cát thuần túy.
Khoảng 80% diện tích của khu vực này được bao phủ bởi cát.
Điều đó khiến nơi đây trở thành một trong những hệ sinh thái
sa mạc điển hình nhất trên hành tinh.
Điều này không phải nơi nào trong sa mạc cũng hoàn toàn vô sự sống.
Dù điều kiện vô cùng khắc nghiệt,
Empty Quarter vẫn là nơi sinh sống của nhiều loài động vật thức nghi tốt với môi trường khô hạn.
Trong đó có linh dư Ả Rập, cáo sa mạc, linh miêu, các loài bò sát
và nhiều loài công trùng hoạt động về đêm.
Vân lớn các loài động vật tại đây đều phát triển khả năng giữ trữ nước
hoặc thay đổi thói quen sinh hoạt để tránh nhiệt độ bao ngày.
Những ốc đảo từng là trạm dừng chân quan trọng của các đoàn lửa hành.
Trước khi dầu mỏ được phát hiện,
các ốc đảo là nguồn sống duy nhất giữa biển cát.
Những khu vực này cung cấp nước, thực phẩm và nơi nghỉ ngơi
cho các đoàn thương nhân di chuyển trên các con đường cổ.
Nhiều thành phố ở bán đảo Ả Rập ngày nay cũng phát triển từ những ốc đảo như vậy.
Sa mạc này từng là một vùng đất xanh.
Đây có lẽ là phát hiện gây bất ngờ nhất đối với các nhà khoa học.
Một nghiên cứu của King Abdullah University of Science and Technology
cho thấy Empty Quarter từng hoàn toàn khác với hình ảnh mà chúng ta biết ngày nay.
Khoảng từ 11.000 đến 5.500 năm trước,
khu vực này từng có sông, hồ và những đồng bằng rộng lớn.
Các nhà khoa học gọi giai đoạn đó là Ả Rập Xanh.
Trong thời kỳ này, những cơn mưa mùa xuân mạnh từ châu Phi và Ấn Độ
đã mang đến nguồn nước dồi dào cho bán đảo Ả Rập.
Thảm thực vật phát triển mạnh, nhiều loài động vật sinh sống tại đây.
Con người cũng bắt đầu di cư và mở rộng phạm vi cư trú trên khắp khu vực.
Nhưng khi khí hậu thay đổi, lượng mưa giảm dần,
các con sông biến mất, những hồ nước khô cạn.
Và cuối cùng, Empty Quarter trở thành biển cát rộng lớn như ngày nay.
Empty Quarter, nghĩa địa của máy bay không người lái.
Trong những năm gần đây, Empty Quarter còn được biết đến với một tên gọi đặc biệt khác,
là nghĩa địa của máy bay không người lái.
Lý do là nhiều cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia
đã bị ngăn chặn ngay trên vùng sa mạc này.
Các hệ thống phòng không của Saudi Arabia
đã nhiều lần đánh chặn những thiết bị bay không người lái
nhắm vào các cơ sở khai thác dầu khí.
Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn,
hàng chục thiết bị bay đã bị bắn hạ trước khi tiếp cận các mục tiêu chiến lượng.
Điều đó cho thấy, Empty Quarter không còn đơn phần là một vùng đất hoàng vu.
Nó đã trở thành một phần trong cuộc cạnh tranh địa chính trị
liên quan đến an ninh năng lượng toàn cầu.
Một vùng sa mạc tưởng chừng như tách biệt khỏi thế giới
lại đang âm thầm ảnh hưởng đến nền kinh tế của cả hành tinh.
Những bí ẩn vẫn chưa được giải mã.
Mặc dù công nghệ hiện đại đã giúp con người hiểu rõ hơn về Empty Quarter,
nhưng nơi đây vẫn còn rất nhiều bí ẩn.
Liệu Uba có thực sự tồn tại?
Có bao nhiêu thành phố cổ vẫn đang bị chôn vùi dưới lớp cát?
Những tuyến đường thương mại cổ đại đã biến mất như thế nào?
Và liệu còn bao nhiêu dốn tích của các nền toàn minh chưa được khám phá?
Các nhà khoa học tin rằng,
nhiều bí mật vẫn đang nằm sâu dưới những cuộn cát của Empty Quarter.
Giống như Gobi, Taklamakan hay Nam Cực.
Empty Quarter cho thấy sa mạc không chỉ là những vùng đất khô cằn,
đó là nơi lưu giữ lịch sử,
những câu chuyện về sự sinh tồn,
và cả những bí ẩn mà con người vẫn chưa thể giải mã.
Có lẽ chính sự tương phản ấy đã khiến Empty Quarter
trở thành một trong những vùng đất hấp dẫn nhất hành tinh.
Một nơi tưởng chừng như trống rỗng,
nhưng lại chứa đựng vô số câu chuyện làm thay đổi lịch sử của cả thế giới.
Follow Amazing World để tiếp tục khám phá những bí ẩn còn ẩn dấu
trong series bậc mã hoang ạc.