Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn đứng trước một vách đá và nhìn thấy gần 2 tỷ năm lịch sử của Trái Đất hiện ra trước mắt?
Grand Canyon không phải hẻm núi sâu nhất hay dài nhất thế giới. Nhưng đây lại là nơi lưu giữ những lớp đá cổ đại, hóa thạch sinh vật biển, những hang động chưa được khám phá và dấu vết của các nền văn hóa bản địa tồn tại hàng nghìn năm.
Trong tập mới của series Amazing World Explore, chúng ta sẽ cùng khám phá cách dòng sông Colorado tạo nên một trong những kỳ quan địa chất vĩ đại nhất hành tinh, giải mã những bí ẩn đang ẩn giấu dưới lòng hẻm núi và tìm hiểu vì sao Grand Canyon được xem là thư viện địa chất khổng lồ của Trái Đất.
Bạn sẽ bất ngờ khi biết rằng nơi đây từng nằm dưới đáy đại dương.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Grand Canyon is a geological masterpiece in Arizona, USA, acting as a vast library of Earth's history. Carved primarily by the Colorado River over millions of years, its rock layers span nearly 2 billion years, revealing past oceans, deserts, and extinct ecosystems. It is a UNESCO World Heritage site and a sacred land for various Native American tribes.
Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn đứng trước một vách đá và nhìn thấy 2 tỷ năm lịch sử của trái đất hiện ra ngay trước mắt?
Grand Canyon không phải là hẻm núi sâu nhất hay dài nhất thế giới.
Nhưng đây lại là nơi duy nhất mà mỗi lớp đá giống như một trang sự của hành tinh.
Một dòng sông đã mất hàng triệu năm để tạo nên kỳ quan này.
Một vùng đất từng nằm dưới đáy đại dương.
Những hóa thạch cổ đại, những hang động chưa được khám phá và những bí ẩn vẫn còn nằm sâu dưới lồng hẻm núi.
Grand Canyon là một điểm du lịch nổi tiếng.
Nhưng hơn thế, đó là cổ mấy thời gian khổng lồ của trái đất.
Liệu nước có thể tạo ra một kỳ quan vĩ đại đến vậy hay không?
Và còn bao nhiêu bí mật đang ẩn giấu dưới những lớp đá hàng tỷ năm tuổi?
Khám phá ngay trong tập mới nhất của Amazing World Explore.
Vì sao Grand Canyon được xem là kỳ quan địa chất vĩ đại nhất thế giới?
Grand Canyon không phải là hẻm núi rộn nhất thế giới.
Cũng không phải là hẻm núi dài nhất.
Thế nhưng nó vẫn được xem là một trong bảy kỳ quan thiên nhiên nổi tiếng nhất hành tinh.
Lý do nằm ở những gì đang được lưu giữ bên trong những vách đá khổng lồ ấy.
Grand Canyon giống như một thư viện địa chất khổng lồ.
Nơi lịch sử của trái đất được xếp dòng lên nhau thành từng lớp.
Những lớp đá trẻ nhất ở đây hình thành cách nay khoảng 270 triệu năm.
Những lớp đá cổ nhất có điên đại gần 2 tỷ năm.
Điều đó đồng nghĩa với việc Grand Canyon đang lưu giữ gần một nửa lịch sử địa chất của hành tinh.
Các nhà khoa học thường nói rằng nếu muốn nghiên cứu quá khứ của trái đất,
Grand Canyon là một trong những nơi tốt nhất để bắt đầu.
Grand Canyon nằm ở đâu?
Grand Canyon nằm ở phía bắc bang Arizona thuộc miền Tây Nam nước Mỹ.
Hẻm núi này được tạo nên bởi dòng sông Colorado kéo dài khoảng 446 km.
Ở một số vị trí, chiều rộng của hẻm núi lên tới gần 30 km.
Đồi sâu trung bình khoảng 1.800 m.
Nếu đặt toàn bộ khu vực Grand Canyon lên bản đồ, diện thức của nó gần tương đương một quốc gia nhỏ.
Năm 1919, khu vực này chính thức trở thành công viên quốc gia.
Đến năm 1979, UNESCO công nhận Grand Canyon là di sản thế giới.
Hiện nay, nơi đây đóng khoảng 5-6 triệu du khách mỗi năm.
Ai đã tạo ra Grand Canyon?
Nhiều người cho rằng động đất hoặc núi lửa đã tạo ra Grand Canyon.
Nhưng đáp án thực sự lại đơn giản hơn rất nhiều.
Đó là nước.
Khoảng 5-6 triệu năm trước, dòng sông Colorado bắt đầu cắt sâu vào cao nguyên Colorado.
Mỗi năm, nước cuốn đi một lượng nhỏ đất đá.
Quá trình này lặp lại hàng triệu lần.
Kết quả là một trong những hẻm núi vĩ đại nhất thế giới được hình thành.
Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ có thế.
Bởi nước không phải là yếu tố duy nhất.
Gió, băng, tuyết, nhiệt độ và các hoạt động kiến tạo cũng góp phần tạo nên Grand Canyon.
Đó là lý do các nhà khoa học vẫn đang tranh luận về thời điểm chính xác mà hẻm núi này bắt đầu xuất hiện.
Một số nghiên cứu cho rằng Grand Canyon chỉ mới hình hành khoảng 5 triệu năm trước.
Một số nghiên cứu khác lại cho rằng một phần của hẻm núi có thể đã xuất hiện từ 70 triệu năm trước.
Cho đến nay, đây vẫn là một trong những cuộc tranh luận thú vị nhất trong giới địa chất.
Những lớp đá đang kể lại điều gì?
Điều khiến Grand Canyon trở nên đặc biệt không nằm ở kích thước.
Điều đặc biệt nằm ở những lớp đá màu sắc.
Mỗi lớp đá đại diện cho một giai đoạn khác nhau trong lịch sử trái đất.
Những lớp đá nằm càng sâu thì càng cổ.
Đi từ mét vực xuống đáy hẻm núi giống như đang đi ngược thời gian.
Các nhà khoa học đã tìm thấy tại đây dấu vết của những đại dương cổ đại,
những bãi biển đã biến mất, những sa mạc từng tồn tại hàng trăm triệu năm trước,
những vùng đầm lầy nguyên thủy, những hệ sinh thái đã tuyệt chủng từ rất lâu.
Một số lớp đá được hình thành khi khu vực này còn nằm dưới đáy biển.
Một số khác được tạo ra trong điều kiện khí hậu tương tự các sa mạc ngày nay.
Điều đó cho thấy trái đất đã thay đổi mạnh mẽ như thế nào trong hàng tỷ năm qua.
Grand Canyon từng là đáy đại dương.
Nghe có vẻ khó tin nhưng các bằng chứng địa chất cho thấy khu vực này từng bị bao phủ bởi nước biển.
Khoảng 500 triệu năm trước, một vùng biển đã tồn tại ở nơi ngày nay là bang Arizona.
Khi bực nước biển thay đổi, các lớp trâm tích bắt đầu tích tụ.
Theo thời gian, những lớp bùng, cát và sát sinh vật biển dần bị nén lại thành đá.
Các nhà khoa học đã tìm thấy hóa thạch của nhiều loài sinh vật biển cổ đại trong các lớp đá của Grand Canyon.
Điều đó chứng minh rằng bùng đất khô càng ngày nay từng là một đại dương rộng lớn.
Vì sao Grand Canyon đổi màu liên tục?
Nếu quan sát Grand Canyon vào nhiều thời điểm khác nhau trong ngày,
bạn sẽ nhận thấy màu sắc của hẻm núi liên tục thay đổi.
Buổi sáng, những vết đá mang sắc vàng nhạt.
Buổi trưa, màu đỏ và màu cam trở nên nổi bật hơn.
Khi mặt trời lặn, cả hẻm núi chuyển sang màu đỏ sẫm.
Nguyên nhân đến từ thành phần khoáng chất bên trong đá.
Sắc tạo nên màu đỏ.
Đá sa thạch tạo nên màu vàng.
Đá phiến tạo nên màu xám.
Đá vôi tạo nên màu trắng.
Sự kết hợp giữa ánh sáng và khoáng chất đã biến Grand Canyon thành một tác vụ nghệ thuật luôn thay đổi.
Những bí mật vẫn đang nằm dưới đáy Grand Canyon.
Grand Canyon vẫn còn rất nhiều bí ẩn chưa được giải đáp.
Một trong số đó là những hang động chưa được khám phá hoàn toàn.
Các nhà khoa học ước tính có khoảng 1.000 hang động nằm bên trong khu vực Grand Canyon.
Nhưng mới chỉ khoảng 300 hang động được nghiên cứu.
Một số hang động chứa những cấu trúc địa chất đặc biệt.
Một số khác lưu giữ dấu tích của các cộng đồng cổ đại.
Điều đáng nói là nhiều hang động nằm ở những vị trí vô cùng nguy hiểm,
khiến việc tiếp cận trở nên cực kỳ khó khăn.
Người bản địa đã sống ở đây từ hàng ngàn năm trước.
Trước khi trở thành điểm du lịch nổi tiếng, Grand Canyon đã là quê hương của nhiều cộng đồng thổ dân châu Mỹ.
Các nhà khảo cổ cho rằng, con người đã xuất hiện tại đây từ hơn 12.000 năm trước.
Nhiều bộ tộc như Hopi, Navajo, Havasupai, Hualapai, Zuni đều xem Grand Canyon là vùng đất linh thiên.
Đối với người Hopi, đây là nơi tổ tiên của họ bước vào thế giới loài người.
Đối với người Havasupai, Grand Canyon là quê hương đã gắn bó suốt hàng trăm thế hệ.
Cho đến ngày nay, nhiều nghi lễ truyền thống vẫn được duy trì tại khu vực này.
Những trải nghiệm không thể bỏ lỡ ở Grand Canyon.
Chèo thuyền trên sông Colorado. Đây là cách chân thực nhất để cảm nhận sự hùng vĩ của Grand Canyon.
Những con thuyền nhỏ di chuyển giữa những vách đá cao hàng ngàn mét mang lại cảm giác như đang đi vào một thế giới khác.
Đi bộ xuống đáy hẻm núi.
Những cung đường nổi tiếng nhất bao gồm Bright Angel Trail, South Kayap Trail, Grandview Trail và Rim Trail.
Tuy nhiên, đây không phải là những chuyến đi dễ dàng.
Nhiệt độ dưới đáy hẻm núi thường cao hơn trên đỉnh từ 15 đến 20 độ C.
Nhiều du khách đánh giá rằng việc leo trở lại còn khó hơn rất nhiều so với hành trình đi xuống.
Grand Canyon Skywalk.
Cây cầu kính nổi tiếng này cho phép du khách đứng trên một mặt kính trong suốt ở độ cao hơn 1.200 mét.
Đây là một trong những địa điểm mang tính biểu tượng nhất tại Grand Canyon.
Grand Canyon vẫn đang tiếp tục thay đổi.
Nhiều người nghĩ rằng Grand Canyon là một công trình đã hoàn thiện.
Nhưng thực tế không phải vậy.
Dòng sông Colorado vẫn đang tiếp tục bào mòn các lớp đá.
Gió vẫn đang làm thay đổi địa hình.
Mưa, tuyết và sự thay đổi nhiệt độ vẫn đang tác động lên những vết núi.
Nói cách khác, Grand Canyon vẫn đang được kiến đạo từng ngày.
Có thể hàng triệu năm sau, nơi đây sẽ mang một diện mạo hoàn toàn khác.
Làm thế nào mà nước có thể tạo thành một kỳ quan khổng lồ như vậy?
Điều gì đã xảy ra trong suốt 2 tỷ năm lịch sử của trái đất?
Bao nhiêu bí mật vẫn còn đang nằm dưới những lớp đá?
Có lẽ Grand Canyon hấp dẫn không phải vì nó là một điểm du lịch nổi tiếng,
mà bởi nơi đây khiến con người nhận ra rằng chúng ta chỉ là một khoảnh khắc rất nhỏ
trong dòng chảy hàng tỷ năm.
Nếu bạn yêu thích những vùng đất chứa được những bí mật chưa được giải mã,
đừng quên follow Amazing World Explore để cùng khám phá thêm nhiều kỳ quan khác trên thế giới.