Giải mã về “NỖI NHỚ: CHUYẾN HÀNH TRÌNH TỪ NHÂN SINH ĐẾN BỜ GIÁC NGỘ [Phần 2]

Giải Mã Về Nỗi Nhớ – Chuyến Hành Trình Từ Nhân Sinh Đến Bờ Giác Ngộ Quý vị và các bạn thân mến, có bao giờ bạn tự hỏi, giữa muôn bàn suy tư của một đời người, đâu mới là điều quan trọng nhất? Phải chăng chính là việc giữ cho tâm mình bình an, để vượt qua những đại kiếp nạn của kiếp nhân sinh? Trong tập 2 của chuyên đề Giải Mã Về Nỗi Nhớ, chúng ta sẽ không dừng lại ở những hoài niệm muộn màng hay nỗi đau mưu sinh thường nhật. Xin mời bạn hãy cùng Ngẫm Radio Văn Hóa thực hiện một chuyến hành trình từ nhân sinh đến bờ Giác Ngộ, nơi chúng ta đã giải mã chữ tư, chữ tưởng và chữ niệm dưới ánh sáng của sự thức tỉnh. Xin mời bạn cùng đón xem. Phần 2 – 3 Tầng Thứ của Nỗi Nhớ trong Hành Trình Tâm Thức 1. Nỗi Nhớ Nhân Sinh Để bắt đầu hành trình ngày hôm nay, xin mời bạn cùng lắng động lại và theo dõi câu chuyện sau đây. Đã lâu lắm rồi, có một vị tu hành trẻ tuổi. Trên đường đi hóa duyên trong thành xá vệ, anh bắt gặp một cô gái rất xinh đẹp. Không kìm nén được tâm yêu thương, anh tương tư thành bệnh. Cả ngày không cơm nước xi, đau ốm trên giường. Các đồng môn đều tới thăm hỏi bệnh tình của anh, nhìn thấy bộ dạng anh hồn siêu phách lạc nên vô cùng lo lắng. Người tu hành trẻ tuổi này đem tất cả khổ não trong tâm ra thổ lộ. Các đồng môn, dù đồng cảm với tương tư của anh, nhưng không biết giúp thế nào, chỉ có cách dùng lời nói an ủi anh. Tuy nhiên, người tu hành này nghe không vào những lời khuyến giải an ủi. Mọi người quyết định đem việc này, bẩm báo lên Đức Thích Ca. Vậy là họ đưa bệnh nhân trẻ tuổi này đến nghe Đức Thích Ca giảng đạo lý. Sau khi hiểu nội tình, Đức Thích Ca bất ngờ nói với chàng thanh niên trẻ. Mọi người đều vô cùng kinh ngạc trước cách làm của Đức Thích Ca. Vị tu hành trẻ tuổi kia mở cờ trong bụng, theo Đức Thích Ca rời tỉnh xá Trì Viên, tiến về thành xá vệ. Thế là Đức Thích Ca dẫn đoàn đệ tử tới nhà vị thiếu nữ kia. Vừa đến cửa nhà thiếu nữ, mọi người đã nghe thấy từ trong nhà vàng già tiếng khóc tàng thương, hỗn loạn không thôi. Vào hỏi thì mới biết được, hóa già thiếu nữ đã qua đời ba ngày trước rồi. Chà mẹ thương tiếc không nỡ mai táng, khiến thi thể phát ra mùi hôi tối, vô cùng thề thảm. Đức Thích Ca quay lại nhìn vị tu hành trẻ, ân cần khuyên bảo anh rằng, còn xây đắm vị cô nương kia mà hiện tại đã thành dạng như vậy đấy. Có nên biết rằng vạn vật vô thường, sinh diệt biến hóa chỉ trong nháy mắt không thể đợi được. Chỉ có kẻ ngu si mới nhìn xem vẻ bề ngoài thôi, không cần biết đến chân thực, bởi vậy mới thống khổ bi thương. Nhìn thấy sắc đẹp, trong tâm mê hoặc không giữ được tâm tính trước vô thường, lấy dâm lạc mà hủy diệt bản thân, chẳng khác gì tự chói mình vậy. Kẻ trí có thể chấp thầy cơ mà đoạn dứt, quyết tâm tiêu trừ hết thầy khổ não. Nếu như thỏa sức phóng túng, đam mê dâm lạc, chim đắm tình ái, khác chi tự vào lao ngục. Chỉ có nội tâm giác ngộ, đoạn tuyệt dâm dục mới có thể xung phá cạm bẫy của tà dục, triệt đề đoạn tuyệt khổ nạn sinh tử. Bị tù hành trẻ tận mắt, thấy thi thể mục nát của thiếu nữ, lại nghe thuyết pháp nghiêm trình ân cần của Đức Thích Ca mới giật mình tỉnh ngộ. Anh cuối đầu dạp xuống đất, lễ bái Đức Thích Ca, biểu thị tạ tội. Sau đó anh theo Đức Thích Ca trở về tỉnh xá, nỗ lực tu tập, cuối cùng thành chính quả. Bạn thân mến, câu chuyện về vị tăng sĩ trẻ và thi thể thiêu dụi của người thiếu nữ thành xá vệ không đơn thuần là một bài học về sự buông bỏ dâm dục, mà chính là tâm cương soi dõi bản chất thật sự của chữ tưởng và niệm trong tâm trí mỗi chúng ta. Ở khía cạnh nhân sinh, nỗi nhớ về bản chất đó là quá trình não bộ ra soát và sắp xếp lại những mảnh ký ức đẹp đẽ nhất để tự điều chỉnh tâm trạng, tìm kiếm sự an nguồi giữa thực tại trong gai. Nếu hồi ức tái hiện lại toàn bộ quá khứ, kể cả vùi lẫn buồn, thì nỗi nhớ lại mang trưởng năng lượng dịu dàng, bởi thứ ta nhớ luôn là những gì ta khao khát, một bệt khói chiều quê hương, ánh mắt của mỗi tình đầu hay mùi vị ấm áp của món ăn gia đình. Nỗi nhớ chỉ nảy sinh khi thực tại rơi vào tổn thương hoặc thiếu hụt so với quá khứ. Nỗi nhớ là liều thuốc xoa dịu, nhưng nếu xa đà vào việc so sánh giữa ngày xưa và hôm nay, nó sẽ biến thành điểm bất mãn. Giá trị lớn nhất của nỗi nhớ nhân sinh không phải là níu dữ quá khứ, mà là tìm thấy dũng khí từ ký ức để đứng vững trong hiện thực. Khi ta gắn kết sâu sắc với một ai đó, dẫu là người bạn cũ, người yêu hay vị thần nhân đã quất, bộ não sẽ khắp ghi hình bóng ấy vào tận sâu trong bản thể. Nỗi nhớ đẹp bởi nó là minh chứng trong một thời ta đã từng yêu và được yêu. Nhưng nó cũng đầy cay đắng khi nhắc ta nhớ về một thực tại vũ phàng. Thời gian ấy đã vĩnh viễn qua đi. Sự lạch nhịp giữa tâm tưởng và thực tại chính là nguồn cội của niềm tiếc núi miền Nam. Nhìn sâu hơn nữa, thứ khiến ta đớn đau dính mắt thực chất chưa bao giờ là bản thể nguyên sơ của người ấy, mà là ảo ảnh do chính tâm trí ta tự vẽ nên. Ta đắm say nụ cười, ánh mắt hay những nét đẹp tạm bỡ mà quy luật vô thường có thể cuốn trôi chỉ trong trước mắt. Nhưng vì mê mội, ta lại đem cả sự bình yên của mình xích chặt vào những điều dài đổi ấy, để rồi bàng hoang, tổn thương khi cảnh cũ người xưa chẳng còn như trước. Từ bi lớn nhất của Đức Phật không phải là cấm đoán, mà là sự sáng tỏ của Trần Tướng. Người không dùng giao lý khô khan để cương ép, mà dẫn vị tăng trẻ đối diện trực tiếp với sự thật vũ phàng của kiếp người, rằng mọi vẻ đẹp xác thịt rồi cũng quay về với đất bụi và sự mục nát. Duy cho cùng, tình yêu lứa đôi hay những đam mê trần thế vốn không có lỗi. Lỗi là ở chỗ ta quá ngây thơ, khi đòi hỏi sự vĩnh hằng ở một thế giới, bốn dĩ luôn biến đổi từng giây. Chỉ khi tâm trí ta dám nhìn xuyên qua lớp vỏ bọc mỹ lệ để thấy rõ quy luật, sinh, lão, bệnh, tử, ta mới có thể thao gỡ chiếc xương xích tự chói buộc mình, đưa tâm hồn rời xa bến mê để trở về với bờ rác àn nhiên. 2. Nỗi nhớ trong tu luyện, ngọn đèn xoay đường tâm tính. Bước qua tầng cảm xúc nhân sinh, nỗi nhớ trong hành trình tu luyện mang một tầng năng lượng vừa thoát. Nhớ ở đây không còn là sự luyến ái bì lụy, mà là sự thức tỉnh của bản nguyên. Thỏa xưa, Đức Thích Đa Môni, sau khi chứng ngộ giới gốc Bồ Đề, ngài nhớ lại những pháp lý đã chứng ngộ ở đời trước, nhớ về cảnh giới diệu kỳ của chư Phật và nỗi khổ của chúng sinh để không ngừng trình giảm pháp. Nỗi nhớ ấy chính là lòng đại bi, sợi dày linh thiêng nối liền sự giác mộ với đại nguyện cứu độ nhân thế. Trong kinh Niết Bàn, có ghi chép mô tả tình muốn nhập Niết Bàn của Phật Thích Đa Môni và những lời nói và việc làm của ông trước khi nhập Niết Bàn. Ngài thuyết rằng, khi một đứa trẻ khóc, cha mẹ sẽ lấy lá vàng của cây dương để nói với nó, Đứa bé nhìn thấy, nghĩ là vàng thật, liền ngừng khóc. Tuy nhiên, những chiếc lá cây dương này thật sự không phải là vàng. Cũng chính là nói khi đứa trẻ khóc. Để vũ về đứa trẻ, cha mẹ liền dùng những chiếc lá vàng trên cây dương, làm vàng cho đứa bé chơi đùa. Miệng nói rằng, đừng khóc, đừng khóc, cha sẽ cho con vàng để chơi. Đứa trẻ chơi đùa, coi lá vàng như vàng thật, nên không khóc nữa. Tuy nhiên, cuối cùng thì đây chỉ là lá vàng, chứ không phải là vàng thật. Phật Thích Đa Môni đã ví pháp mà ông truyền ra như lá vàng chứ không phải vàng thật. Hãy thưởng nghĩ xem, khi đứa trẻ lớn lên thành người lớn, tự nhiên nó sẽ không chơi lá vàng nữa, mà là muốn để có được cuộc cải thực sự, thì nó phải tìm được vàng thật. Trong Kinh Kim Cương có ghi rằng Phật Thích Đa Môni đã nói rõ ràng với đệ tử Tù Bồ Đề, ta chưa chứng ngộ đến được chí huệ của Phật Pháp cao nhất, sợ rằng một chút trong đó cũng không có, chỉ là một số người coi pháp của ta thành chí huệ của Phật Pháp cao nhất mà thôi. Ngoài ra, Phật Thích Đa Môni từng giảng, chẳng thuyết một chữ nào, ví như trong Kinh Lăng Giả có câu, ta từ đêm kia đắc tối chánh giác cho đến đêm kia nhằm niết bàn. Ở nơi khoảng giữa, chẳng thuyết một chữ, nghĩa là Phật Thích Đa Môni đã giảng, từ lúc ta khai ngộ cho đến khi nhằm niết bàn, nhục thần chết đi, ta chưa có giảng một lời nào về Phật Pháp. Có người giải thích rằng vì Phật Pháp không thể diễn đạt được bằng ngôn ngữ của con người. Tuy nhiên, sau khi xem xét toàn bộ nội dung Kinh Kim Cương và Kinh Niết Bàn, rõ ràng Phật Thích Đa Môni là có ý nói rằng, ông chưa từng giảng về A Nậu Đà La, Tam Miệu, Tam Bồ Đề, hoàn toàn không giảng về chí huệ của Phật Pháp tối cao tối thượng này, thậm chí không nói một lời nào, bởi vì bản thân ông cũng chưa chứng ngộ được chí huệ của Phật Pháp cao nhất. Ông chỉ là giảng về Pháp của Giới, Định, Huệ mà ông đã chứng ngộ được. Nếu đem chí huệ của Phật Pháp tối cao ví như vàng, vậy thì Pháp mà bản thân ông chứng ngộ được chỉ là chiếc lá vàng mà thôi. Phật Thích Đa Môni nhấn mạnh nhiều lần rằng, nhất định trong tương lai sẽ có Phật Pháp vĩ đại hơn, cao hơn được truyền ra, và Pháp này chính là chí huệ của Phật Pháp tối cao và tối căn bản. Cho nên, Phật Thích Đa Môni mới nhắc nhở những người hữu duyên các thế hệ sau như vậy. Khi Phật Pháp vĩ đại được truyền ra thì nhất thiết không được bỏ lỡ cơ duyên. 3. Nhớ Thệ ước ban đầu tiếng gọi từ Cội nguồn Luân hồi Có một câu chuyện thế này. Chuyện kể rằng trên thượng giới xa xôi có hai vị tiên đồng vì lỡ tay làm tổn hại bảo vật trốn tiên đình, mà phải chịu tội giáng trần qua ngàn kiếp trong sóng nẻo Luân hồi Nếu không duyên gặp Phật Pháp để tụ luyện trở về, sinh mệnh của họ sẽ không tránh khỏi diệt bom. Trước khi chia tay ở cửa sinh tử để nhập vào vòng Luân hồi, bất luận Luân hồi qua bao nhiêu kiếp, dù chịu bao nhiêu mê mờ của cõi người, hẽ ai tỉnh thức trước thì nhất định phải tìm người kia để cùng trở về. Trải qua hàng ngàn năm, kinh qua trăm kiếp làm tướng quân, văn nhân, rồi ăn mày, cả hai đều chìm đắm trong dành lợi tình của nhân gian, quên sạch lời hẹn ước năm xưa. Ở kiếp cuối cùng, một người vì nếm trải qua nhiều đắng cay nhân sinh mà ngộ ra sự vô thường, quyết định lên núi tìm đạo tu luyện. Sau nhiều năm khắc khổ ngồi thiền, tâm tính nâng cao. Vào một đêm trăng sáng, trong trạng thái định sâu, vị đạo sĩ đột nhiên nhìn thấy lại khung cảnh thỏa ban sơ, bức trành cõi tiền lung linh và lời thệ ước năm xưa vang vẳng bên tai. Vị đạo sĩ bưng tỉnh khóc nghẹn, đó mới là ngôi nhà thực sự, đó mới là thệ ước vĩnh cứu. Nhớ lại lời hẹn, vị đạo sĩ lập tức hạ núi, đi khắp nơi tìm lại người bạn năm xưa. Sau bao năm lặn lội, ông tìm thấy người bạn ấy hiện đang là một phú thường giàu có, nhưng tâm trí đầy lo âu, phiền muộn vì tranh giành lợi lộp. Khi vị đạo sĩ bước vào dinh thự, người phú thường nhìn ông bằng ánh mắt xa lạ, coi ông như một kẻ ăn xin. Vị đạo sĩ không nói gì, chỉ xin một bát cơm ngô đạm bạc, món ăn mà khi xưa hai người từng chia nhau trong một kiếp hoạn nạn. Khi người phú thường chào bát cơm ngô, vị đạo sĩ nhìn thẳng vào mắt ông và hỏi nhẹ nhàng. Ngài giàu sang phú quý, nhưng mỗi đêm khi đặt lưng xuống, ngài có cảm thấy lòng mình trống rỗng? Có bao giờ giữa trốn phổn hoa, ngài đột nhiên thấy cô đơn đến lạ kỳ và nhớ về một nơi nào đó rất xa xăm không? Câu hỏi như một tiêu sát đánh ngang tâm thức người phú thường. Mấy mười năm qua, dù sống trong nhung lượng, sâu thẳm trong lòng ông luôn có một nỗi nhớ mơ hồ, một khoảng trống không gì lấp đầy được. Vị đạo sĩ đặt tay lên chán người bạn, dùng năng lượng của sự thức tình để khai mở ký ức. Trong phút chấp mắt, mọi lớp mây mờ che phủ luân hồi tàn biến. Người phú thường nhìn thấy lại thề ước ban đầu, nhìn thấy cõi nguồn xa xăm mà mình đã lỡ quên. Bát cơm rời xuống đất, ông ôm chầm lấy vị đạo sĩ mà khóc nức nở. Đó không phải là nước mắt của đau khổ, mà là nước mắt của nỗi nhớ cội nguồn sau muôn kiếp trùng phung. Ngay hôm đó, người phú thường giữ bỏ hết tài sản, cùng người bạn chi kỷ lên núi tu luyện, hoàn thành nức thang cuối cùng để trở về ngôi nhà thực sự của sinh mệnh. Bạn thân mến, ở tầng chiêm nghiệm sâu thẳm nhất, có một nỗi nhớ mơ hồ nhưng mãnh liệt nằm sâu trong tâm thức. Nỗi nhớ về thế giới thỏa ban đầu và thể ước truyền sinh. Trong vòng quay luân hồi đẳng đẳng qua muôn kiếp, chúng ta đã khoác lên mình biết bao lớp áo thân xác, trải qua biết bao trầm luân. Tuy nhiên, thi thoảng giữa chốn phổn hòa não nhiệt, lòng ta đột nhiên cảm thấy cô đơn lạ thường. Một nỗi cô đơn không thuộc về thế giới này. Đó chính là lúc linh hồn đang nhớ về cội nguồn ban sơ, nhớ về ngôi nhà thực sự ở cõi xa xăm trước khi hạ thế. Chúng ta nhớ về thế ước linh thiêng từng ký kết trước khi bước vào hành trình luân hồi. Thế ước giữ vững bản tính chân thật, tìm lại chính mình và thức tỉnh những nhân duyên đã hẹn ước. Những gặp gỡ bất ngờ trong đời, những ánh mắt vừa nhìn đã thấy quen thuộc từ vô lượng kiếp. Thực chất đều là sự tái hiện của nỗi nhớ thế ước ấy. Nỗi nhớ, suy cho cùng, là món quà cảm động và thiền liệt nhất của sinh mệnh. Nó bắt đầu từ những hoài niệm ngọt ngào đau đớn của kiếp nhân sinh, đi qua sự rèn rũa của quá trình tu luyện tâm tính, và cuối cùng trở thành ngọn hải đăng dẫn lối linh hồn trở về với cội nguồn ban đầu. Nếu bạn cũng đang mang trong mình một nỗi nhớ, dù là nhớ một người, nhớ quê hương, hay nhớ về một lời hẹn ước xa xôi, hãy trân trọng và mỉm cười với nó. Bạn có muốn chia sẻ câu chuyện hoặc cảm nhận của mình về nỗi nhớ dưới phần bình luận không? Xin hãy chia sẻ cùng Ngẫm Radio bạn nhé! Còn bây giờ, Ngẫm Radio Văn Hóa xin chào và hẹn gặp lại bạn trong những chuyến hành trình tiếp theo!