BẮC KINH SIẾT CHẶT TẦNG LỚP TINH HOA: VÌ SAO NGƯỜI GIÀU TRUNG QUỐC KHÔNG THỂ BỎ CHẠY?

Trong những ngày vừa qua, truyền thông quốc tế đông loạt ghi nhận những chuyển động bất thường tại Trung Quốc. Không còn là những cuộc tranh chấp địa chính trị ở thượng tầng, hay sóng gió thanh trừng trong nội bộ quân đội, chính quyền Bắc Kinh đang âm thầm triển khai một chiến lược kiểm soát xã hội và kinh tế ở quy mô chưa từng có. Đó là một tấm lưới bọc thép đang khép chặt từ ba phía, khóa chân con người, xiết chặt dòng vốn và truy thu tài sản của giới siêu giàu. Dựa trên các báo cáo điều tra từ Bloomberg, Wall Street Journal, Financial Times và Reuters, điều gì đang thực sự diễn ra đằng sau chính sách xiết trong, khóa ngoài này? Vì sao một quốc gia luôn khao khát vươn lên đỉnh cao công nghệ lại chấp nhận tự biến mình thành một pháo đài cô lập? Hãy cùng chúng tôi giải mã bức tranh toàn cảnh và những hệ lụy chiến lược ngay sau đây. Cấm xuất cảnh nhân sự, chuyển từ công chức sang tư nhân Chính sách thu hồi hộ chiếu và cấm xuất cảnh trước đây chỉ áp dụng cho cán bộ, đảng viên, quân nhân, nay đã mở rộng sang khu vực tư nhân và dân sự. Minh chứng điển hình là startup Manus AI bùng nổ từ giữa 2025. Sau khi đạt thỏa thuận thâu tóm 2 tỷ đô la với Meta vào tháng 12 năm 2025, đội ngũ sáng lập đã sang Singapore để hoàn tất giao dịch. Tuy nhiên, chính quyền đã gây áp lực ngầm buộc họ quay về. Tháng 3 năm 2026, báo chí quốc tế Bloomberg, Financial Times, Reuters đưa tin hai nhà đồng sáng lập tiêu hồng và ký giật siêu bị cấm xuất cảnh ngay khi về nước. Đến tháng 4 năm 2026, Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia Trung Quốc ra sắc lệnh hủy bỏ thương vụ này, chặn con đường Singapore của các doanh nghiệp AI tư nhân. Dựa trên luật an toàn dữ liệu, luật phản gián và kiểm soát xuất khẩu, cơ quan an ninh đã lập danh sách đen cấm xuất cảnh kỹ sư cốt lõi mảng AI, thiết kế chip EDA, đúc bán dẫn. Nhân sự từ các tập đoàn lớn như Alibaba, DeepSec hay doanh nghiệp bán dẫn quốc doanh EMTC, CXMT muốn giữ hội thảo quốc tế đều phải qua nhiều tầng phê chuẩn khắt khe. Theo quy định xuất nhập cảnh mới của Quốc vụ viện có hiệu lực từ 15 tháng 9, Hải quan và lực lượng biên giới có quyền biên khống kiểm soát biên giới với người trong diện điều tra hình sự, an ninh quốc gia mà không cần báo lý do. Quy định cũng thêm cơ chế nhắc nhở rủi ro xuất cảnh, cho phép cấm đến các nước bị coi là rủi ro an ninh như Mỹ, Nhật Bản. Chính sách cấm xuất cảnh việc tư, phi công bất xuất, nay lan sang cả bác sĩ, y tá, giáo viên. Nhiều người dù đã đặt xong vé máy bay, khách sạn du lịch tự túc vẫn đột ngột bị đơn vị cấm đi. Trung Quốc lần đầu luật hóa các hình phạt tài chính và hình sự với hành vi chuyển giao công nghệ trái phép ra nước ngoài. Luật cấm doanh nghiệp, cá nhân chuyển giao công nghệ, dữ liệu, dịch vụ hạn chế ra nước ngoài, đặc biệt cấm chuyển giao gián tiếp bằng việc cử nhân sự làm việc hoặc đào tạo xuyên biên giới. Điều này khiến kỹ sư dù ra nước ngoài cũng không được triển khai công nghệ trên máy chủ, văn phòng hải ngoại. Doanh nghiệp vi phạm có thể bị đình chỉ đầu tư, tịch thu lợi nhuận và phạt từ 1%-10% giá trị đầu tư. Theo Asia Times, Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc đã công khai nhiều vụ án rò rỉ bí mật công nghệ đất hiếm và pin lithium tuyên phạt các quản lý cấp cao từ 10-12 năm tù. Các công nghệ bị khóa chặt gồm thuật toán AI, tinh chế đất hiếm nặng, đúc bán dẫn tiên tiến và bản vẽ thiết kế phần cứng. Từ cấm vốn xuất ngoại đến chiến dịch xén lông cừu giới nhà giàu. Đối với dòng tiền, Bắc Kinh nhận thấy các nhà đầu tư cá nhân và giới trung lưu đang tìm cách đào tẩu tài chính để bảo toàn tài sản trước sự suy thoái của kinh tế trong nước. Do đó, các vàn dẫn vốn ra nước ngoài đều bị khóa chặt. Các ứng dụng giao dịch chứng khoán hải ngoại phổ biến như Tiger Brokers, Futubunbun, Longbridge bị ráng các khoản phạt khổng lồ. Chính quyền Epocasan này phải đóng toàn bộ tài khoản của nhà đầu tư cư trú trong nội địa Trung Quốc, Vậy thì sử dụng mô hình công ty vỏ bọc để thay thế có được không? Mô hình công ty vỏ bọc hay thực thể hưởng lợi biến đổi, vốn là cánh cửa lách luật suốt hàng thập niên cho phép các tập đoàn công nghệ Trung Quốc thành lập công ty vỏ bọc tại các thiên đường thuế như quần đảo Cayman để niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ, nhằm huy động vốn ngoại mà không bị mất quyền kiểm soát doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo các quy định mới, chính quyền bắt buộc toàn bộ các doanh nghiệp có cổ phiếu niêm yết tại Mỹ phải tái định hình cấu trúc pháp lý. Toàn bộ lợi nhuận tạo ra từ việc niêm yết và kinh doanh ở nước ngoài bắt buộc phải chuyển trả về nội địa để nộp thuế trước. Nếu doanh nghiệp muốn dùng tiền đó để tái đầu tư ra hải ngoại, thì phải xin phép và nhận được sự phê chuẩn trực tiếp của cơ quan quản lý nhà nước. Cú đòn tan không nhất chính là thông cáo số 21 ban hành ngày 24 tháng 7 năm, 2026 của Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế Trung Quốc. Đây được coi là chiến dịch xén lồng cửu, tức là vơ vét tài sản trực diện đối với khoảng 2 triệu người giàu nhất Trung Quốc, theo Bloomberg Intelligence. Những người đã chuyển tài sản ra nước ngoài dưới dạng quỹ tín thác hải ngoại. Chúng ta hãy thử tìm hiểu qua về bản chất của sự việc này. Trước đây, các tỷ phú Trung Quốc thường đem cổ phiếu hoặc tài sản trị giá hàng tỷ đô la chuyển giao quyền đứng tên nắm giữ cho một công ty tín thác ở quần đảo Cayman hay Virgin thuộc Anh Quốc. Mục đích của việc này là để bảo vệ tài sản, tránh thuế di sản, tránh bị kê biên khi xảy ra kiện tụng trong nước và dễ dàng chuyển tiền cho con cái ở nước ngoài mà không phải nộp thuế. Đó là bản chất của quỹ tín thác hải ngoại. Nhưng giờ đây, chính quyền Bắc Kinh quy định việc bạn mang tài sản cá nhân đóng vào quỹ tín thác hải ngoại không còn là việc chuyển tiền từ túi trái sang túi phải, mà bị coi là hành vi bán, chuyển nhượng tài sản. Sự tranh lệch giữa giá trị thị trường hiện tại của tài sản so với chi phí vốn ban đầu sẽ bị đánh thuế thu nhập cá nhân 20%. Hãy lấy ví dụ này cho dễ hình dung. Một nhà sáng lập ban đầu bỏ ra một triệu nhân dân tệ để lập công ty. Sau nhiều năm phát triển, giá trị thị trường của số cổ phiếu ông nắm giữ đã tăng lên 300 triệu tệ. Theo quy định mới, khi mang số cổ phiếu này đóng vào quỹ tín thác hải ngoại, chính quyền không còn coi đó là việc chuyển tiền từ túi trái sang túi phải, mà lập tức quy định đây là hành vi chuyển nhượng tài sản. Hệ quả là vị doanh nhân này bị bắt nộp ngay 20% thuế thu nhập cá nhân trên khoản lái trên giấy 299 triệu tệ, tức phải xoay sở ngay gần 60 triệu tệ tiền mặt. Để có tiền nộp thuế trên khoản lái chưa thực hiện này, ông ta buộc phải bán tống bán tháo cổ phiếu, đối mặt với nguy cơ mất quyền kiểm soát doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục bị áp thêm một lần thuế lợi tức vốn từ việc bán cổ phần đó. Sự khốc liệt của thông cáo 21 chưa dừng lại ở quy định biến không thành có này, mà còn nằm ở chính sách hồi tố vi phạm nguyên tắc pháp lý tối thiểu, một đòn đánh thẳng vào toàn bộ các giao dịch tài chính đã hoàn tất trong quá khứ. Có nghĩa là, đối với tất cả các tài sản đã được chuyển vào các quỹ tín thác hải ngoại trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 1 năm 2023 đến 31 tháng 12 năm 2025, chính quyền yêu cầu phải tiến hành kê khai và nộp bổ sung ngay lập tức 20% thuế thu nhập cá nhân. Như e rằng chưa đủ tàn nhẫn, Bắc Kinh đẩy thêm một cấp độ đấu nữa. Đối với các khoản cổ tức, lợi nhuận do quỹ tín thác đẻ ra kể từ khi thành lập dù là 10 hay 20 năm trước, luật mới cho phép truy thu ngược không giới hạn thời gian. Theo tính toán của báo chí, riêng trường hợp của đại gia bất động sản Phan Thạch Dĩnh, số tiền thuế bị truy thu bổ sung cho các khoản chuyển dịch tài sản sang tín thác trong quá khứ có thể lên tới 7 tỷ nhân dân tệ, tương đương hơn 1 tỷ đô la. Giới nhà giàu ôm đầu kêu khổ, đến nay quả đúng là người giàu cũng khóc phiên bản Made in China. Điều gì ẩn sau những hành động này? Giới phân tích kinh tế và pháp lý quốc tế trên các tờ báo lớn như Financial Times, Asia Times, WSJ đã đưa ra 3 nhận định cốt lõi về hiện tượng này. Thứ nhất là thủ thế trước cuộc chiến dài hạn với Mỹ. Thứ hai là gây tổn hại cho chính hệ sinh thái AI Trung Quốc. Thứ ba là sự triệt tiêu quyền tự do cá nhân vì mục đích an ninh quốc gia. Tóm lại, theo những nhà phân tích này, nếu như vấn đề cấm vốn xuất ngoại nhằm bảo vệ nguồn ngoại hối và giữ tiền ở lại trong nước, thì chính sách cấm nhân sự và kỹ thuật xuất ngoại chính là bức tường lửa thứ hai nhằm biến chất xám, thuật toán và dữ liệu thành tài sản độc quyền của nhà nước. Sự kết hợp của cả ba yếu tố này, vốn, người, công nghệ, cho thấy Bắc Kinh đang chủ động đóng cửa hệ sinh thái nội địa để chuẩn bị cho một kịch bản tách rời hoàn toàn với phương Tây. Đó có lẽ mới chỉ là kết luận trên phương diện chính sách đối ngoại, chứ chưa đi sâu vào tình hình nội tải của Trung Quốc. Nếu nhìn sâu hơn, khi bóc tách lớp vỏ khẩu hiệu an ninh quốc gia hay sáng tạo tự chủ, bản chất hành động của Bắc Kinh phản ánh một tâm lý hoảng loạn chiến lược trước nguy cơ tàn giá hoặc mất kiểm soát hệ thống. Các nhà phân tích địa chính trị và kinh tế học độc lập như Bùi Mẫn Hân, George Magnus hay Michael Pettis chỉ ra rằng Bắc Kinh đang bị kẹt trong một vòng xoáy hoảng loạn do chính các chính sách của họ tạo ra. Chính quyền Trung Quốc hiểu rõ hơn ai hết rằng nếu họ mở cửa biên giới và duy trì sự lưu thông tự do như giai đoạn 2000-2018 thì tiền sẽ tháo chạy. Nếu kinh tế Trung Quốc đang đối mặt với khủng hoảng bất động sản khổng lồ, nợ chính quyền địa phương vượt ngoài tầm kiểm soát và tiêu dùng nội địa đóng bằng, nếu không có các biện pháp tàn khốc như thông cáo 21 hay chặt đất đường lách luật VIE, hàng trăm tỷ đô la của giới tư sản và trung lưu sẽ lập tức chảy sang Mỹ, Singapore, đảo Cayman hay châu Âu để tìm nơi trú ẩn an toàn. Ở Trung Quốc hiện nay thịnh hành một cụm từ nửa Tây nửa Tàu là răn học, tức là tìm đường tháo chạy khỏi Trung Quốc. Nó đã biến thành một phong trào trong giới trí thức bác sĩ, kỹ sư và doanh nhân trẻ. Nếu không thu hồi hộ chiếu, cấm xuất cảnh đối với nhân sự AI, bán dẫn và áp dụng chính sách phi công bất xuất đối với nhân viên công y tế, giáo dục, Trung Quốc sẽ đối mặt với cuộc khủng hoảng chảy máu chất xám quy mô lớn nhất lịch sử hiện đại. Nếu để dòng vốn và con người rời đi, ngân sách nhà nước cạn kiệt, đồng nhân dân tệ sụp đổ, hệ thống ngân hàng nội địa vỡ nợ và tầng lớp tinh hoa công nghệ, động lực duy nhất còn lại để cạnh tranh với Mỹ sẽ trống rỗng. Tóm lại, đây là phản ứng của Bắc Kinh trước nỗi sợ về một cuộc đào tẩu toàn diện, nhưng cái giá phải trả sẽ là vô cùng lớn. Trước hết, hãy nói về sự đà kích của chính sách này đối với khoa học công nghệ. Một số ngoại nhân từng đến Trung Quốc gần đây đã trầm trồ kinh ngạc trước mức độ ứng dụng công nghệ quá sức tưởng tượng của quốc gia này mà họ cho rằng vượt xa phương Tây. Song cần biết rằng, gốc rễ của tất cả những ứng dụng ấy bắt buộc phải xuất phát từ các thành tựu nghiên cứu khoa học cơ bản. Những câu chuyện người ra đi đầu không ngoảnh lại gần đây của những tài năng toán học trẻ kiệt xuất như Vương Hồng hay Đặng Dục cho thấy, một khi môi trường nghiên cứu thiếu đi tự do học thuật, Trung Quốc tất yếu sẽ không thể sản sinh những thành tựu hay nghiên cứu mang tính đột phá gốc. Trung Quốc từng rất thành công trong việc tiếp thu công nghệ gốc của phương Tây, rồi tối ưu hóa, hạ giá thành và sản xuất ở quy mô khổng lồ như xe điện, pin mặt trời, drone, 5G. Sự thành công này tạo ra một lầm tưởng chiến lược. Họ nghĩ rằng có thể tiếp tục tiến lên đỉnh cao công nghệ chỉ bằng năng lực kỹ thuật ứng dụng, mà không cần đến sự tự do của khoa học cơ bản. Tuy nhiên, khi bức tường cô lập ngày càng cao và nguồn công nghệ phương Tây bị cắt đứt hoàn toàn, nguồn nhiên liệu cũ này sẽ dần cạn kiệt, biến thành một vũng nước tù động, chứ không phải là một ốc đảo xanh tươi. Họ có thể vắt kiệt nốt các công nghệ đã đánh cắp hay mua được trong 20 năm qua, nhưng sẽ không thể tạo ra những bước nhảy vọt công nghệ mới hay những phát kiến cách mạng tiếp theo như quantum computing, generative AI, hay các lý thuyết vật lý và toán học cốt lõi. Thế nhưng, sự tàn phá ghê gớm nhất của chính sách này không nằm ở con số, mà nằm ở sự đả kích trực diện vào lòng người. Khi Bắc Kinh dùng các biện pháp hồi tố, quay ngược quá khứ để trừng phạt và can thiệp thô bạo và tài sản tư nhân, họ đã tiêu diệt hoàn toàn lòng tin, yếu tố sống còn của kinh tế thị trường. Khi giới doanh nhân không còn tin vào sự an toàn của tài sản lớn bản thân, họ chọn cách nằm phẳng, ngừng đầu tư và đóng băng sản xuất. Khi những đầu tàu kinh tế này ngừng chạy, hàng triệu người lao động sẽ bị thải ra lòng đường. Người dân lạnh càng thắt lưng buộc bụng trước viên cảnh ưu ất của nền kinh tế, tiếp sức đẩy căn bệnh giảm phát vào thế vô phương cứu chữa. Thế là việc giết gà lấy trứng chỉ cung cấp thức ăn ngắn hạn cho Bắc Kinh, nhưng lại là tự sát dài hạn Trong tác phẩm kinh điển với Chị Quốc là Trinh Quán Trinh Yếu, Hoàng đế Đường Thái Tông cho rằng phép làm vua là phải bảo tồn dân trước nhất. Nếu hại dân để nuôi mình thì giống như cắt thịt đùi mình lẹn bụng, bụng tuy no đầy nhưng người sẽ chết. Nếu muốn yên thiên hạ, thì trước nhất bản thân phải có hành vi đúng đắn. Hóa ra bài học này cha ông đã có từ ngàn xưa, mà lớp hậu thế cứ làm ngược lại. Chưa hết, dường như mỗi khi đối mặt với khủng hoảng tồn vong, chính quyền Bắc Kinh đều quay về giải pháp duy nhất, nhốt chặt dân chúng giống như tư duy quản trị thời Zero Covid. Nhưng khi dòng vốn bị khóa, kinh tế suy thoái, tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên chạm đỉnh và tự do cá nhân bị tước đoạt hoàn toàn, sự bất mãn trong xã hội sẽ không còn văn xã áp suất. Lịch sử đã chứng minh, những con người bị giam lỏng ngày hôm nay rất có thể sẽ trở thành lực lượng lật thuyền vào ngày mai. Không phải Bắc Kinh không hiểu điều này, nhưng đứng trước sự sụp đổ dây chuyền đó, họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc dựng lên một bức tường lửa mới để phong tỏa vật lý và tài chính. Trên thực tế, đã từng có một kỳ nhân trong giới tỷ phú Trung Quốc đã nhìn ra cuộc diện ngày nay và cảnh báo từ hơn 10 năm trước, đó là ai vậy và ông đã làm gì? Lý Gia Thành và cuộc rút lui kinh điển nhất trong lịch sử kinh doanh hiện đại. Trong giới tỷ phú Hồng Kông, ông Lý Gia Thành là người nổi tiếng và có ảnh hưởng nhất. Từ thời ông Đặng Tiểu Bình là lãnh đạo cao nhất của Trung Nam Hải, ông Lý Gia Thành luôn là thượng khách của Trung Quốc. Tất cả các tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, CCP, Từ Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân hoặc Hồ Cẩm Đào đều gặp riêng Lý Gia Thành để nói chuyện về nhiều vấn đề, vừa là để thu phục giới tinh hoa ở Hồng Kông, vừa là để tiếp nhận những hiểu biết hay lời khuyên quý giá về kinh tế của Lý Gia Thành. Nhưng vào năm 2013, sau khi ông Tập Cận Bình lên nắm quyền, đã có sự thay đổi. Ngày 22 tháng 1 năm 2024, nhà bình luận độc lập Thái Thận Khôn đã viết trên mạng xã hội X rằng nhiều người tin là Lý Gia Thành có tầm nhìn xa và là người đầu tiên lựa chọn rút khỏi Trung Quốc và mở rộng ra nước ngoài, do đó tránh được một vòng suy giảm tài sản. Tuy vậy, ông Thái lại tin rằng lý do Lý Gia Thành quyết định rút lui là vì lãnh đạo Tập Cận Bình từ chối gặp riêng ông. Ông Thái Thận Khôn cho biết ông Tập đã từng gặp riêng Lý Gia Thành và Lý Trạch Cúc khi ông ta còn là phó chủ tịch nước. Nhưng sau khi nhậm chức vào năm 2013, ông Tập đã không gặp gỡ các ông chủ của các tập đoàn gia đình Hong Kong như thường lệ. Phải đến ngày 22 tháng 9 năm 2014, ông Tập mới có cuộc gặp với đoàn đại biểu doanh nghiệp và chuyên gia Hong Kong do Đồng Kiến Hoa dẫn đầu, trong đó có Lý Gia Thành. Ông Thái Thận Khôn cho biết sau đó ông Lý Gia Thành muốn gặp riêng ông Tập và báo cáo đã được trình lên văn phòng trung ương CCP, nhưng mãi vẫn chưa có hồi âm. Ông Lý đã chờ đợi ở Bắc Kinh suốt hai tuần và cuối cùng phải trở về nhà. Khi Lý Gia Thành trở về Hong Kong, ông đã ngay lập tức triệu tập các thành viên chủ chốt để đưa ra quyết định quan trọng là rút khỏi Trung Quốc và yêu cầu họ giữ thái độ kín tiếng và không gây ổ nào. Sau đó, vào ngày 12 tháng 9 năm 2015, Viện Nghiên cứu Outlook, một công ty con của Tân Hoa Xã, đã đăng một bài viết có tựa đề Đừng để Lý Gia Thành bỏ chạy, và thế giới bên ngoài đã biết về việc Lý Gia Thành rút vốn đầu tư trên diện rộng. Thái Thận Khôn cho biết, vào thời điểm bài viết được đăng tải, hầu như toàn bộ các dự án và đất đài của Lý Gia Thành đều đã được sang tay rất nhanh. Thực ra, ông Lý đã bán những bất động sản ở Hong Kong và Trung Quốc từ một vài năm trước đó, nhưng năm 2014 là năm mà ông bán ra nhiều nhất. Đến năm 2015, người ta mới phát hiện việc này, và đó vẫn là thuộc giai đoạn 2012 đến 2015, khi Trung Quốc đang ở đỉnh cao tăng trưởng và thúc đẩy chiến lược. Một vành đai một con đường, với bầu không khí kinh doanh tràn ngập sự lạc quan. Bất chấp dư luận và áp lực chính trị, ông Lý Gia Thành vẫn kiên quyết rút đi. Lịch sử sau đó đã chứng minh quyết định của ông là một kiệt tác về quản trị rủi ro. Nhiều tỷ phú đại lục ở các lĩnh vực bất động sản, công nghệ, tài chính trong giai đoạn 2015 đến 2020 đã không chọn cách tẩu vi thượng sách như Lý Gia Thành vì nhiều lý do. Thứ nhất là ảo tưởng về sự an toàn và quy mô. Các đại gia bất động sản như Hứa Gia Ấn của Evergrande hay các trùng công nghệ như Mã Vân của Alibaba tin rằng doanh nghiệp của họ đã trở thành hạ tầng kinh tế quốc gia, chính quyền bắt buộc phải bảo vệ họ. Họ không nhận ra một nguyên tắc cốt lõi dưới thời chính quyền Bắc Kinh, đó là không một tập đoàn hay cá nhân nào được phép tích lũy quyền lực hoặc ảnh hưởng xã hội có thể thách thức sự kiểm soát của Đảng. Dầu có là trăm điều lợi không một điều hại như kết luận của Chủ tịch Quốc hội Kiều Thạch về Pháp Luân Công, nhưng khi quy mô và sự ảnh hưởng xã hội của họ bị đánh giá là có thể cạnh tranh với CCP, thì cả gần trăm triệu học viên cũng phải bị trấn áp, bức hại. Chứ một cá nhân tỷ phú với Bắc Kinh đâu có đáng kể gì. Thứ hai là sự nhầm lẫn giữa quyền sở hữu và sự cho phép tạm thời. Lý Gia Thành, người vốn trưởng thành trong hệ thống pháp lý Anh tại Hồng Kông, hiểu rất rõ sự khác biệt giữa quyền sở hữu tài sản được pháp luật bảo hộ và sự cho phép làm giàu tạm thời của chính quyền. Giới Tư sản Đại lục ngược lại, cho rằng tài sản của họ là vĩnh viễn cho đến khi các quy định hồi tố, các khoản phạt thuế tàn khốc và các xác lệnh tiêu diệt toàn bộ ngành nghề như ngành gia sư trực tuyến xuất hiện chỉ sau một đêm. Nhìn lại toàn bộ tiến trình thoái vốn của tỷ phú Lý Gia Thành và so sánh với tình cảnh hiện tại của giới nhà giàu Trung Quốc Đại lục, có thể thấy rõ sự tiếc nuối muộn màng của những người đã chọn ở lại hoặc phản ứng quá chậm. Bằng chứng là sự bùng nổ nhu cầu lập quỹ gia đình tại Singapore và Hong Kong trong giai đoạn 2021-2024, nhưng sau đó rơi vào tình trạng ngưng trệ vì bị siết chặt. Vào giai đoạn 2021-2023, số lượng quỹ gia đình của giới siêu giàu Đại lục tại Singapore tăng từ vài trăm lên đến hơn 1.400 quỹ. Tuy nhiên, các ngân hàng và cơ quan tư vấn quản lý tài sản tại Singapore như Hubbis hay Spencer West LLP ghi nhận rằng nhiều gia đình đã đấn ná quá lâu, đợi đến khi Bắc Kinh siết chặt dòng vốn và truy thu thuế thì mới vội vã nộp hồ sơ. Kết quả là nhiều hồ sơ bị kẹt, chi phí pháp lý tăng vọt và sự thẩm định an ninh tiền tệ từ cả hai phía khiến việc chuyển tài sản bị muộn màng. Cái giá của sự nân ná chính là tình cảnh hiện tại của giới nhà giàu Trung Quốc khi mất tài sản, tự do cũng như quyền dịch chuyển là bức tranh đối lập hoàn toàn với gia tộc Lý Gia Thành, chẳng hạn như Hứa Gia Ấn, Dương Quốc Cường hay Phan Thạch Dĩnh từng sở hữu khối tài sản hàng chục tỷ đô la. Nếu như Lý Gia Thành bán sạch các dự án thương mại ở Thượng Hải, Bắc Kinh từ 2013 thì các đại gia này tiếp tục tích tụ nợ để mở rộng. Kết quả là Evergrande vỡ nợ, Hứa Gia Ấn bị bắt, S.O.Hoshina của Phan Thạch Dĩnh không bán được tài sản và hiện đối mặt với các khoản truy thu thuế tín thác hải ngoại khổng lồ. Mã Vân và Mã Hóa Đằng từng chứng kiến giá trị vốn hóa của Alibaba và Tencent đạt đỉnh gần 1.000 tỷ đô la vào năm 2020. Nhưng sự can thiệp của chính quyền Bắc Kinh sau đó đã làm vốn hóa của hai gã khổng lồ này bốc hơi hàng trăm tỷ đô la. Mã Vân phải tư bỏ quyền kiểm soát Angroup và ẩn giật ở nước ngoài. Hàng loạt tỷ phú ngầm bị kê biên tài sản để lấp lỗ hỏng ngân sách địa phương. Không chỉ tiền bị giữ lại, thân thể họ và gia đình cũng bị trói chặt bởi cơ chế biên khống, cấm xuất cảnh. Ngược lại, gia tộc Lý Gia Thành rút đi khi thị trường ở đỉnh, bảo toàn nguyên vẹn tài sản và sự tự do. Hiện tại họ thư thái nắm giữ khối tài sản tiền mặt khổng lồ, luân chuyển an toàn ở các nền kinh tế phát triển. Trong khi đó, giới tư sản đại lục nấn ná vì tham vọng lợi nhuận, để rồi bị kẹt lại trong một hệ thống siết chặt về thuế, vốn và tự do cá nhân. Sự bung nổ của lan sóng tháo chạy bằng mọi giá của giới nhà giàu Trung Quốc trong những năm gần đây chính là lời thừa nhận muộn màng rằng Lý Gia Thành đã đúng, và họ đã bỏ lỡ chuyến tàu cuối cùng để bảo vệ thành quả của mình. Vậy mà vào năm 2015, khi Lý Gia Thành thoái vốn, tờ Nhân dân Nhật Báo, cơ quan ngôn luận của CCP đã đăng bài bình luận nổi tiếng đầy đe dọa hãy xây dựng đất nước tốt hơn để sự ra đi ngày hôm nay của Lý Gia Thành trở thành điểm tiếc nuối của ngày mai. Thực tế, giới nhà giàu Đại lục mới là bên tiếc nuối. Họ nhận ra rằng lời cảnh báo năm 2015 của truyền thông nhà nước lẽ ra cần phải được hiểu ngược lại mới đúng. Đó không phải là lời hứa về một thị trường phôn vinh hơn, mà là tín hiệu báo trước trong một kỷ nguyên siết chặt kiểm soát tài sản và quyền tự do. Tương lai sẽ ra sao? Thưa quý vị, trong lúc nước Mỹ đang chật vật ngăn cản dòng người nhập cư bất hợp pháp trao tường để xông vào, thì đối thủ lớn nhất của họ là Trung Quốc lại tìm mọi cách để chứng minh việc vượt tường tháo chạy của dân chúng là bất hợp pháp. Bắc Kinh hiểu rõ rằng nếu nới tay về quản lý xuất nhập cảnh hay truyền tiền hải ngoại, hàng trăm tỷ đô la cùng hàng vạn kỹ sư, bác sĩ, nhà khoa học sẽ lập tức chạy sang Mỹ, Singapore hay châu Âu. Ngày nay, ngay cả những thành phần cơ hội với phương châm đi Mỹ là cuộc sống, chống Mỹ là công việc xem ra cũng khó lòng vượt thoát bức tường kiên cố mang tên vốn, người, công nghệ này. Nhìn vào hai xu hướng ngược chiều ấy, người ta không cần đọc các báo cáo kinh tế phức tạp cũng có thể nhận ra đâu là nơi tạo ra cơ hội cùng sự an toàn và đâu là nơi đang đối mặt với sự bất an chiến lược về tương lai. Xung quanh chiến lược bế quan tỏa cảng cùng việc kiểm soát tài sản và con người hiện nay, lịch sử đã chứng minh một sự thật không mới. Bắc Kinh luôn ưu tiên đặt sự tồn vong của bộ máy quyền lực lên trên hết và sẵn sàng biến chính người dân Trung Quốc thành vật hy sinh cho sự tồn vong đó. Từ những trang sử đẫm máu và nước mắt trong quá khứ, khi hàng chục triệu nông dân bị vắt kiệt để gánh thảm họa đại nhảy vọt, hàng triệu công nhân bị đẩy ra lòng đường trong làn sóng cải cách doanh nghiệp nhà nước, xương máu sinh viên rơi xuống Thiên An Môn, cho đến nhiều triệu học viên Pháp Luân Công bị tù đày, bức hại và cướp đoạt nội tảng, vô số người dân Trung Quốc thiệt mạng trong Zero Covid, bản chất đấy chưa từng thay đổi. Đứng trước nguy cơ suy thoái và cạn kiệt nguồn lực hiện tại, CCP không ngần ngại vắt kiệt doanh nhân bằng các đòn thuế hồi tố, giam lỏng rơi chi thức bằng các lệnh cấm xuất cảnh và biến 1,4 tỷ dân thành lực lượng gánh chịu toàn bộ hậu quả kinh tế. Đối với họ, mọi giai cấp, mọi tài sản và mọi sinh mệnh đều chỉ là chi phí có thể đánh đổi nhằm bảo vệ sự tồn vong của họ trước những cơn sóng gió thời đại. Muốn biết tương lai, xin hãy nhìn lại lịch sử. Nhưng khi con người không còn con đường nào để lần trốn, họ sẽ buộc phải quay lưng lại đối mặt với sự thật và biết đâu rằng, đó chính là thời điểm lịch sử Trung Quốc sẽ dở sang một trang mới. Đến đây, chương trình của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng. Hãy để lại quan điểm của mình và cùng thảo luận với chúng tôi. Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại.