Cao Biền | Xây được lũy, dựng được công - Mà chẳng trấn yên được chính lòng
Cao Biền thực ra là có công với đất Việt. Lý Thái Tổ trong chiếu dời đô cũng có nhắc đến Cao Biền, Lý Thái Tổ tỏ ra rất tôn kính Cao Biền, còn gọi ông là "Cao Vương". Điều này cho thấy, thành Đại La đã từng được Cao Biền thiết kế và xây dựng rất tốt, rất kiên cố.
Trước đó, Cao Biền cho đắp đê, đào hào và tổ chức hệ thống phòng thủ, tạo ra nền tảng đô thị mà hơn một thế kỷ sau Lý Thái Tổ có thể kế thừa để dựng kinh đô Thăng Long.
Về sau, Cao Biền về sau được triều Đường phong tước Bột Hải quận vương, nên sử sách gọi theo họ và tước là Cao Vương. Việc Lý Thái Tổ dùng cách gọi “Cao Vương” cho thấy ông được nhắc tới bằng một danh xưng trang trọng, chứ không phải kiểu gọi miệt thị một viên quan đô hộ.
==================
Chiến công đánh bại quân Nam Chiếu:
Năm 863, quân Nam Chiếu chiếm được thành Giao Châu. Nhà Đường nhiều lần phái quân nhưng chưa thể thu hồi. Đến năm 864, Đường Ý Tông bổ nhiệm Cao Biền làm An Nam đô hộ, kinh lược chiêu thảo sứ, giao cho ông nhiệm vụ tái chiếm vùng này.
Cao Biền ban đầu chỉ đem khoảng 5.000 quân vượt biển từ Hải Môn tiến xuống. Tại huyện Nam Định, ông bất ngờ đánh tan một lực lượng gần 50.000 người thuộc các bộ lạc Phong Châu đang liên kết với Nam Chiếu. Sau đó, ông được tăng viện và liên tiếp đánh bại quân Nam Chiếu đang đóng giữ Giao Châu.
Sau khi tái chiếm An Nam, triều Đường lập Tĩnh Hải quân tại đây và bổ nhiệm Cao Biền làm tiết độ sứ. Ông xây lại thành An Nam—Đại La, tổ chức phòng thủ, mở mang cơ sở hành chính và khơi thông tuyến vận tải đường thủy nối Giao Châu với Quảng Châu.
==================
Bi kịch cuối đời
Cuối đời, Cao Biền từng đánh bại giặc Hoàng Sào, nhưng tâm tham danh vọng và công lao nổi nên. Cuối cùng thua trận, từ đó chí không còn, không dám xuất quân.
Quân lực thì vẫn còn 'binh hùng tướng mạnh', nhưng không dám xuất quân. Thế là giặc Hoàng Sào đã giày xéo Trung Nguyên đến tan tác.
Con người rồi sẽ thay đổi.
Liệu ai còn giữ được sơ tâm.
===================
Về thuyết Cao Biền dùng phép trấn yểm, để trấn áp long mạch của An Nam, thì hoàn toàn không có căn cứ đáng tin cậy trong sử liệu.
Trong các sách Cựu Đường thư, Tân Đường thư và Tư trị thông giám kể khá chi tiết việc ông sang An Nam: đánh Nam Chiếu, chiêu hàng các động, thu phục Giao Châu, xây thành, sửa đường thủy và tổ chức Tĩnh Hải quân. Nhưng chúng không hề chép việc nhà Đường giao cho ông nhiệm vụ tìm rồi phá long mạch, cũng không nói ông đi khắp An Nam để ngăn người bản địa sinh đế vương.
===============
Lời bài hát:
[Mở đầu]
Gió từ biên tái cuốn qua ngàn dặm,
Một bóng tướng quân, thư kiếm bên mình.
Tuổi trẻ đọc thư, luận bàn đạo lý,
Ra chốn sa trường, trăm trận nổi danh.
[Khổ 1]
Cờ đến Tần Châu, quân thù lui bước,
Đường tới Giao Châu mưa phủ trùng non.
Quân Nam Chiếu lui, thành xưa dựng lại,
Sông mở đường thuyền, kho lẫm thêm đầy.
Người đắp Đại La giữa miền sông nước,
Tường chạy quanh thành, hào rộng mênh mang.
Một đời muốn lấy tài cao định thế,
Dựng cuộc bình yên bằng võ cùng văn.
[Tiền điệp khúc]
Từng nhìn thế núi, từng dò mạch sông,
Từng tin trong đất có rồng ngủ sâu.
Nhưng lòng người vốn còn sâu hơn núi,
Thiên cơ nào dễ thấy hết từ đầu?
[Điệp khúc]
Trấn được núi, trấn được sông,
Trấn được thành cao giữa gió đông.
Phá đá mở đường, lui nghìn quân dữ,
Mà chẳng trấn yên được chính lòng.
Xây được lũy, dựng được công,
Danh vọng một thời động cửu trùng.
Ngỡ tay nắm cả huyền cơ trời đất,
Nào hay nhân quả vẫn xoay vòng.
[Khổ 2]
Từ đất An Nam sang miền Tây Thục,
Thành quách kiên cường, biên cảnh lặng yên.
Đến trấn Hoài Nam, uy danh đang thịnh,
Bảy vạn quân hùng, triều đình cậy tin.
Người từng quyết đoán giữa làn tên đạn,
Lại dần nghe theo thuật sĩ bên thềm.
Phù chú càng nhiều, lời ngay càng vắng,
Điện ngọc còn cao, ánh mắt đã chìm.
Ngoài kia giặc nổi, kinh thành thúc giục,
Trong phủ hương bay, quẻ bói chưa tường.
Một lần chần chừ, lòng quân ly tán,
Cơ nghiệp từng dày hóa mỏng như sương.
[Điệp khúc]
Trấn được núi, trấn được sông,
Trấn được thành cao giữa gió đông.
Phá đá mở đường, lui nghìn quân dữ,
Mà chẳng trấn yên được chính lòng.
Xây được lũy, dựng được công,
Danh vọng một thời động cửu trùng.
Ngỡ tay nắm cả huyền cơ trời đất,
Nào hay nhân quả vẫn xoay vòng.