Nước Cờ Đánh Đổi: Ông Tập Không Ngừng Trảm Dàn Tướng Lĩnh Thân Cận

Chào mừng đến với Người Phương Đông, tôi là Thanh Ngọc. Thưa quý vị, trong gần một thế kỷ tồn tại của Quân Giải Phóng Nhân dân Trung Hoa, có một điều chưa từng xảy ra đang diễn ra, đó là cơ quan chỉ huy tối cao của một lực lượng hơn 2 triệu người, đời quyết định cách một quân đội hiện đại vận hành trong thời khắc sinh tử đã bị thu hẹp mạnh, có một đoạn biến động nhân sự cấp cao. Nhìn từ bên ngoài, những con số sức mạnh vẫn không thay đổi, tên nửa vẫn nằm trong bể phóng, hầu chiến vẫn ra biển, máy bay vẫn cất cánh. Nhưng lịch sử lại có một nghịch lý ít ai chú ý, đó là người ta thường thua trận không phải vì thiếu vũ khí, không phải vì thiếu con số, mà vì đã tự tay bẻ gãy cây sân sống mà họ định dùng để chiến đấu. Người xưa có câu, trăm trận trăm thắng, không bằng không đánh mà thắng, đó là chiếc lý của vật dụng binh tuyệt định. Và câu hỏi thật sự không phải là ai bị loại, ai bị loại vì lý do gì, mà là điều gì xảy ra với một quân đội, khi những người biết cách vận hành nó bị nấy đi trước khi nó được thử thách. Từ đầu năm đến nay, một sự kiện đang diễn ra mà giới quan sát quân sự gọi là chưa từng có trong tiền lệ lịch sử. Quân Giải phóng Nhân dân Trung Hoa, Quỷ ban quân sự Trung ương, cơ quan chỉ huy tối cao của lực lượng vũ trang 2 triệu người đang bị thu hẹp về mức gần như không còn là tập thể lãnh đạo. Đó trong số 6 thành viên bên ngoài người đứng đầu đã bị loại. Ngày 26 tháng 6 vừa qua, thêm 3 đại tướng bị bái miệng tư cách đại biểu quốc hội, một bước thủ tục thường đi liền với điều tra chính thức. Cơ quan đó giờ chỉ còn 2 người. Trong 97 năm qua, lịch sử BLA chưa bao giờ xảy ra điều này. Đây có phải là lần đầu tiên trong lịch sử chứng kiến điều này. Thưa quý vị, không, tháng 6 năm 1937 tại Moscow, một người đàn ông 44 tuổi bị bắt ngay trên đường từ cuộc họp trở về. Ông là thống xoáy Mikhail Tukhachevsky, tiên tài quân sự lớn nhất mà Hồng quân Liên Xô từng có, người đã hiện đại hóa học thuyết tiến tập đoàn quân, người đã viết lý thuyết về chiến tranh cơ dây hóa trước cả khi xe tăng đất bắt đầu lăn bánh qua châu Âu. Tukhachevsky bị xử bắn trong vòng 10 ngày sau khi bị bắt, không có phiên toàn thực sự, chỉ có chữ ký. Căn phòng lơi bản án được đọc không có khán giả, không có báo chí, chỉ có mọi sĩ quan được lệnh đứng nghe và không được phép ghi chép. Và ông ta không nên đọc. Trong khoảng 18 tháng từ năm 1937 đến 1938, 3 trong số 5 nguyên xoáy Liên Xô bị xử tử, 13 trong số 15 tư lệnh tập đoàn quân bị loại, tổng cộng hơn 35.000 sĩ quan bị tức cuốn hàm, trong quân đội tổng cộng có chứa đến 600.000 người. Những vị trí họ để lại không nằm chống lâu, người thay thế được bổ nhiệm chỉ trong vài tuần. Nhưng cái ghế có thể lấp đầy ngay, còn hàng chục năm ngồi trong phòng chỉ huy, có cách lọc bản đồ thì lấp lại được. Stalin có lý do của ông ta, ông ta nghi ngờ một số tướng lĩnh có liên quan với nước quốc xã, dựa vào tin tình báo mà ông ta có được, nhưng sau này hóa ra là bị đặt một phần. Nhưng dù lý do là gì, kết quả là người duy nhất biết cách vận hành máy chiến tranh đã bị lấy ra khỏi cỗ máy đó. Vì trong một quân đội hiện đại, tiệm chỉ huy không nằm trong những bản kế hoạch được lưu lại, nó nằm trong những con người đã trải qua nhiều năm học cách phối hợp hàng trăm bộ phận khác nhau dưới áp lực. Khi những con người đó biến bất, sơ đồ tổ chức có thể được thay thế rất nhanh, nhưng kinh nghiệm vận hành một hệ thống khổng lồ thì không thể bổ nhiệm lại chỉ bằng một quyết định. Cô máy đó vẫn còn, nhưng không còn ai biết hết điều khiển. Mùa đông năm 1939, Liên Xô tuyên bố chiến tranh với Phần Lan, một quốc gia 3,5 triệu dân, không có đồng minh lớn, không có lực lượng thiết giáp đáng kể. Pátxcaba dự tính đây sẽ là một chiến dịch kết thúc trong hai tuần ngắn ngủi, nhưng nó kéo dài tới ba tháng. Phần Lan với 170.000 quân, trên địa hình rừng tuyết, và đã thục lòng từng gốc cây, đã cầm chân 450.000 quân Liên Xô suốt 105 ngày. Không phải vì Hồng quân thiếu đạn hay thiếu xe tăng, hoặc có dư, nhưng vì không ai còn biết phối hợp bộ binh với thiết giáp thế nào, ngoài biết cách liên nạc giữa các đơn vị trong đêm tối, ngoài dám ra quyết định mà không chờ lệnh từ trên. Và lệnh từ trên thì đến chậm, vì người ra lệnh cũng không còn là người hiểu địa hình. Những sĩ quan từng được đào tạo để làm những điều đó giờ không còn ở đó nữa, hoặc đã bị loại từ 1 năm rưỡi trước. Và đây chính là điểm khiến những tổn thất kiểu này khó được nhìn thấy ngay lập tức. Một khẩu pháo mất đi có thể đếm được, máy bay bị pháo hủy có thể ghi vào báo cáo, nhưng kinh nghiệm chỉ ghi biến mất khỏi một hệ thống, vì không có con số nào hiện lên trên bảng thống kê. Cổ nhân đã nói, quốc bất trùng lai, họa vô đơn trí. Trong câu chuyện của Hồng quân Liên Xô, họa thật ra đã đến một lần, và tự tay người trong nhà mở cửa cho nó vào. Nếu câu chuyện chỉ dừng ở đây thì Phần Lan năm 1939 cũng chỉ là một bài học quân sự trong sự qua qua. Nhưng chính chỗ này, lịch sử bắt đầu hết tác dụng. Bởi vì 2 năm sau, đến năm 1941, khi White Smart tràn qua biên giới, Liên Xô mới thật sự trả giá đầy đủ. Không phải cho Phần Lan, mà cho cái quyết định mùa hè năm 1937. Hơn 3 triệu quân Liên Xô đã bị bắt và tiêu diệt chỉ trong 6 năm đầu. Người Đức tiến gần đến Moscow hơn bất kỳ kẻ thù lào trong lịch sử. Và lý do không phải vì Hồng quân không có xe tăng, không có máy bay, họ thậm chí có nhiều hơn Đức ở nhiều loại vũ khí. Họ thua vì đã không còn đủ người hiểu cách dùng những thứ đó cùng nhau trong thời gian thực dưới áp lực thật sự. Và phải đến năm 1943, sau khi thế hệ sĩ quân mới được rèn rũa bằng thất bại thực chiến, Hồng quân mới bắt đầu chiến đấu như một lực lượng hiện đại. Nhưng cái giá của bước ngoặt nó là bao nhiêu triệu sinh mạng, không ai đếm đủ. Và đây là chỗ câu chuyện của BLA hôm nay, bắt đầu giống rồi lại khác. Có một điểm khiến nhiều người ban đầu nghĩ mọi thứ khác với trường hợp của Stalin. Chiến dịch đà hổ diệt rồi bắt đầu từ năm 2012, có lý do thật. Pham nhúng trong BLA là có thật, thậm chí trầm trọng và ăn sâu vào hệ thống cua sắm vũ khí, tiến bước một số tên nửa được lạc nước thanh cho như điều thật, theo các báo cáo lôi bộ bị do gì. Nhưng nếu đúng như vậy, sẽ sau hơn một thập kỷ thanh nọc, BLA phải sạch hơn, mạnh hơn, quả hơn. Nhưng không, vòng thanh trường không thu hẹp lại, có mở rộng ra, và mở rộng vào đúng tầng lớp chỉ huy tác chiến cấp cao nhất, không phải chỉ quan chức hậu cần hay quân nhu. Điều đang nói không phải là họ làm gì, mà là rằng trong một hệ thống có đủ tham nhúng để biện minh cho việc loại bất kỳ ai, sẽ không còn ai dám phân biệt đâu là thanh trường vì tham nhúng thật, và đâu là thanh trường vì không đủ trung thành chính trị. Và đó mới là vấn đề, không phải câu hỏi ai đúng ai sai, mà là trong môi trường đó, người còn lại sẽ hành sự gì nào. Câu trả lời khá rõ trong nghiên cứu tổ chức, sự do của sáng kiến lớn hơn sự do của thủ độc, ta sẽ chọn thủ độc. Ý quan không dám báo cáo tin xấu lên trên, không dám đề xuất chiến luật chưa được phê duyệt, không dám ra quyết định mà không có chỉ thị rõ ràng. Mỗi người no trước tiên cho sự tồn tại của mình trong hệ thống, sau đó mới no đến nhiệm vụ. Nhưng vấn đề là, chiến trường thật không vận hành giống như một cuộc duyệt binh, không một trung tâm chỉ huy nào, tù mệnh đến đâu, có thể nhìn thấy tất cả mọi thứ cùng lúc. Chức mệnh quân sự của một quân đội hiện đại không nằm ở một mệnh lệnh duy nhất, nó nằm ở hàng nghìn quyết định nhỏ được đưa ra khi cấp trên không có mạng. Quân chỉ huy tuyến trước dám thay đổi khi tình hình khác với kế hoạch? Ý quan dám báo cáo vấn đề trước khi nó trở thành thảm họa? Hay một đơn vị dám thích nghi trước khi mệnh lệnh mới được gửi xuống? Khi cơ chế đó bị đóng nải, quân đội không biến mất, nó chỉ mất đi thứ quan trọng nhất trong chiến tranh, tội thích nghi. Dukaszewski cũng từng có những người kế nhiệm hoặc đã làm đúng quy trình vào mùa đông 1939. Những người đó đứng nhìn xe tăng của mình mắc kẹt trong tuyết vì không ai dám ra quyết định đổi tiến công mà không được xếp trước. Thời điểm của đợt thanh trường lớn này không phải ngẫu nhiên. Trong vài năm gần đây, áp lực quân sự quanh Đài Loan liên tục leo thang, tiến tập phong tỏa, máy bay trinh sát, chiến hạm áp sát. Tất cả những điều đó đòi hỏi một bộ tư lệnh tác chiến không chỉ trung thành, phải quen nhau, hôn nhau và đã từng diễn tập cùng nhau trong nhiều năm. Việc thay thế toàn bộ bộ tư lệnh ngay lúc áp lực leo thang, đó không phải là sự chọn nọc giữa trung thành và lăng lực, đó là sự lựa chọn giữa trung thành tuyệt đối và tất cả những thứ còn lại. Người xưa có câu, ôn cố như chi tân, ôn truyệt cũ để hiểu truyệt mới. Tăng Linh không mất ngủ vì no Dukaszewski phản bội ông ta. Ông ta mất ngủ vì không biết chắc. Và trong sự không chắc đó, ông ta chọn cách duy nhất để có được sự chắc chắn là noại bỏ khả năng sạch xuất chắc bằng cách noại bỏ người có thể sạch xuất chắc. Cái lô dịch đó rất mạch nạc và cái giá của nó rất rõ ràng trong mình. Và đó là quy luật mà hôm nay chúng ta có thể đặt thêm cho nó. Khi lãnh đạo thanh trường quân đội đến đảm bảo trung thành tuyệt đối, họ không phá hủy lòng trung thành, họ phá hủy lăng lực chiến đấu. Và cái giá đó chỉ nộ ra khi tiếng súng đã lổ. Không phải trong thời bình, không phải trong những cuộc diễu binh, không phải trong những bài diễn thuyết về sức mạnh quốc sự. Nó chỉ nộ ra khi đạn thật bắt đầu bay. Điều đó không có nghĩa là chiến tranh sắp xảy ra. Đây vẫn là một quá trình nhân sự nội bộ đang diễn ra trong thời bình. Và phần lớn những gì được công khai vẫn còn là suy toán từ bên ngoài. Nhưng nó có nghĩa rằng bất kỳ ai theo dõi sức mạnh thực sự của BLA không phải số lượng vũ khí mà là khả năng điều phối tác chiến dưới áp lực thật. Tôi đặt câu hỏi đó hôm nay, không phải sau khi sự kiện đã xảy ra. Bởi đó chính xác là điều thế giới đã không làm vào mùa hè cục trình tốt. Tiền xa đổ, hậu xa giám, cây trước đổ là bài học cho xe sau. Và đây là bài học mà lịch sử đã viết bằng mức rất đậm, nhiều lần nhưng vẫn luôn bị quên trước khi được đọc lại. Lịch sử hiếm khi đọc lại bằng cùng một con người, cùng một náng cờ, hay cùng một chiến trường. Nhưng nó thường đọc lại bằng những lựa chọn giống nhau. Một hệ thống đứng trước lỗi sợ mất kiểm soát, một nhà lãnh đạo phải lựa chọn giữa sự chắc chắn của lòng trung thành, bất định của năng lực. Và nghịch ní nằm ở chỗ đó, những con người có đủ khả năng vận hành một hệ thống lớn thường cũng chính là những người có khả năng và sự bất định trong hệ thống đó. Loại bỏ sự bất định có thể đem lại cảm giác an toàn, nhưng đôi khi, những bị loại bỏ cùng nó, chính là khả năng sống sót khi thử thách thật sự xuất hiện. Anh Long xin tặng dừng lời. Quý vị luôn bình an, mạnh khỏe, và luôn giữ được một tâm cảnh an nhiên để nhìn thấy bản chất thế giới thật sự vận hành, chứ không phải như người ta nói. Tiên tức rồi sẽ cố, nhưng quy luận thì vẫn còn. Cảm ơn quý vị đã dành thời gian quý báo theo dõi. Thưa quý vị, lần thanh trường này của BLA sẽ dừng lại, hay còn năn dọc hơn nữa. Hãy để lại quan điểm bên dưới phần bình luận. Hẹn gặp lại quý vị ở video tiếp theo của Người Phụ Đồng.