#KyUcVietBiLangQuen#MonAnNgheo#AmThucDanGian 10 Món Ăn Nghèo Từng Nuôi Sống Người Việt Bị Lãng Quên là câu chuyện về những bữa cơm giản dị từng xuất hiện trong căn bếp của nhiều gia đình Việt Nam. Nội dung video: 00:00 Mở Đầu 00:41 Cơm Nóng Chan Mỡ 02:40 Cá Khô Nướng Than Rơm 04:39 Dưa Muối Vại Sành 06:47 Canh Cua Đồng 08:46 Bún Nước Lã 10:43 Canh Rau Tập Tàng 12:49 Cháo Bẹ 14:40 Muối Hạt Rang Hành Khô 16:29 Chè Bo Bo 18:25 Cá Rô Kho Tương
Thông điệp của video là giúp người xem hiểu và trân trọng những ký ức đời sống Việt Nam xưa, biết quý trọng hòa bình, từng bữa ăn và những hy sinh của thế hệ trước. Kênh luôn tiếp cận nội dung với sự tôn trọng lịch sử và mong nhận được góp ý để hoàn thiện hơn.
Ngày xưa, bữa cơm không phải lúc nào cũng có thịt cá.
Gạo có khi phải độn khoai, độn bắp, độn bo bo.
Nước mắm, mỡ, đường, dầu ăn đều phải xài dè.
Một bát cơm nóng có tí mỡ lợn.
Một con cá khô nướng trên thang rơm.
Một vài dưa muối để ở góc bếp.
Toàn mấy thứ rất bình thường.
Nhưng hồi đó, nhiều nhà sống nhờ những món như thế.
Mười món trong câu chuyện này là các món mặn quá,
nó nằm trong trí nhớ của những người từng sống qua cảnh thiếu trước hụt sau.
Đi hết câu chuyện này,
mong mọi người biết quý hơn cái no đủ đang có.
Món đầu tiên nghe rất đơn giản.
Cơm nóng, tí mỡ lợn, vài giọt nước mắm pha loạn.
Hết. Không thịt, không cá, không canh.
Nhưng thế là đủ ngon rồi.
Mỡ lợn hồi ấy quý lắm.
Nhà nào mua được miếng thịt mỡ thì ráng lên lấy mỡ nước.
Tóp để riêng, mỡ đổ vào lọ sành để nguội cho đông trắng lại.
Mỗi lần nấu, mẹ chỉ dám gạt một thịa bé.
Chỉ đủ làm cái chảo thơm lên một chút.
Trẻ con mà được bát cơm chan mỡ thì thích lắm.
Cơm phải vừa sới, còn nóng.
Mẹ lấy đầu thịa gạt chút mỡ, vùi vào giữa bát cho tan ra,
rồi nhỏ mấy giọt mắm.
Trộn thật kỹ, trộn đi trộn lại,
Cái ngon của món này nằm ở chỗ nó hiếm.
Không phải bữa nào cũng có mỡ để chan.
Có hôm cơm chỉ ăn với rau luộc, nước canh nhạt hoặc mấy miếng dưa chua.
Nên một bát cơm có tí mỡ bổng thành bữa khá,
khá theo kiểu nhà nghèo, rất nhỏ thôi.
Một lọ mỡ phải dùng cho bao nhiêu bữa.
Một chai nước mắm phải kéo đến cuối tháng.
Một chút béo khiến hạt cơm mềm hơn,
một chút mắm kéo vị lên.
Ăn chậm thì thấy thơm,
ăn nhanh thì hết vèo,
mà trong nồi cũng chẳng còn nhiều để sới thêm.
Bây giờ nghe cơm chan mỡ có thể thấy bình thường,
thậm chí có người còn sợ ngấy.
Nhưng ngày trước, mỡ là thứ phải giữ.
Tóp mỡ cũng không ăn một lần cho đã.
Tóp để kho dưa, xào rau, rang cơm.
Cả con lợn trong trí nhớ nhiều nhà
chỉ còn lại vài miếng tóp bé tí trong đĩa.
Có nhà còn lấy nước mắm dính đáy chai pha thêm nước sôi để dùng tiếp.
Mặn nhạt không đều,
nhưng còn có vị là được.
Bữa cơm nghèo nhiều khi không cần đúng chuẩn gì cả.
Miễn sao nuốt được cơm,
có sức làm việc,
có sức qua ngày.
Cơm chan mỡ ở lại trong trí nhớ vì nó không ồn ào,
nó không nghẹn như bo bo,
không chua gắt như dưa khú.
Nó chỉ là một bát cơm nóng có chút thơm.
Nhưng chính cái chút ấy từng làm nhiều bữa cơm ngon hơn nhiều.
2. Cá khô nướng thang rơm
Cá khô là món mặn quen của nhiều nhà nghèo.
Một con cá nhỏ phơi khô,
đem nướng trên thang rơm,
mùi bóc lên là cả góc xóm biết ngay.
Chỉ một con thôi cũng đủ làm mâm cơm có vị.
Cá khô thường mặn,
có con khô quắc,
da cứng,
thịt ít.
Nướng không khéo là cháy đen,
ăn đắng.
Nhưng lúc thiếu đồ ăn,
mặn lại thành cái cần.
Một miếng cá bé xíu kéo được mấy miếng cơm.
Không phải vì ngon lành gì ghê gớm,
mà vì cơm trắng không ăn không mãi được.
Nướng cá khô cũng là cả một kiểu sinh hoạt.
Gom ít rơm khô,
nhóm lửa,
đặt con cá lên que hoặc vĩ củ.
Cá gặp thang nóng thì cong lại,
mỡ nếu có cũng chỉ tươm ra chút xíu.
Mùi khói rơm,
mùi cá cháy cạnh,
mùi bếp cũ trộn vào nhau.
Ai từng sống qua chắc khó quên.
Khi đặt lên mâm,
cá thường được xé nhỏ.
Không để nguyên con cho ai thích gấp bao nhiêu thì gấp.
Xé ra trước cho dễ chia,
cũng đỡ cảnh người này lỡ tay lấy nhiều,
người kia nhìn đĩa trống.
Bữa nghèo nhiều chuyện phải tính từ trước như vậy.
Nó là món để bát cơm khỏi nhạt.
Nhiều khi cả đĩa chỉ có vài mẫu,
ăn phải dè.
Chấm đầu đũa vào phần mặn
rồi ăn với cơm,
cố giữ vị trong miệng lâu hơn một chút.
Bây giờ cá khô có thể thành món nhậu,
món quê,
nướng bằng bếp sạch,
chấm tương ớt,
ăn lai rai.
Nhưng cá khô trong bữa cơm thiếu thốn ngày trước khác hẳn.
Nó không có cái thoải mái của người đang thưởng thức,
nó có cái dè sẻn của một mâm cơm đang thiếu.
Cá khô cũng là cách để dành.
Hôm nào có cá,
chưa ăn hết thì phơi lên.
Mùa mưa,
chợ xa,
tiền cạn,
trong nhà còn mấy con cá khô là đỡ lo một chút.
Không nhiều đâu,
nhưng ít nhất còn có thứ mặn để ăn với cơm.
Món này làm người ta nhớ cả cái cảm giác vừa ăn vừa canh.
Canh miếng cá,
canh bát cơm,
canh xem đĩa còn không.
Nghe thì tội,
nhưng hồi ấy nhiều nhà ăn như thế thật.
Không ai phân tích gì nhiều.
Đói thì ăn,
thiếu thì dè.
Nếu cá khô là vị mặn,
thì dưa muối là vị chua của bữa cơm nghèo.
Một vài dưa đặt góc bếp
có thể theo cả nhà qua nhiều ngày.
Mở nắp ra,
mùi chua sọc lên,
có hơm thơm,
có hơm nặng mùi.
Dưa có thể làm từ cải bẻ,
cải xanh,
rau muống,
cà pháo,
hoặc mớ rau đã hơi già ngoài vườn.
Rửa sạch,
phơi hơi héo,
cho vào vải với muối và nước đung để nguội.
Vài hôm sau rau đổi màu,
nước bắt đầu chua.
Vậy là có đồ ăn kèm.
Dưa muối làm mâm cơm đỡ trống.
Cơm trắng với dưa chua,
thêm chút nước dưa chan vào,
thế là qua được bữa.
Nhà nào còn vài miếng tóp mỡ hoặc củ hành khô,
thì bữa ấy thơm hơn hẳn.
Nhưng nhiều khi chỉ là dưa vớt thẳng từ vải ra.
Ăn dưa nhiều không dễ chịu.
Nó chua,
nó mặn,
có lúc sót ruột,
nhất là khi bụng rỗng.
Nhưng dưa đưa cơm,
cái chua làm tỉnh miệng,
cái mặn giúp ăn nhanh hơn.
Người đi làm đồng,
làm xưởng,
đi chợ về muộn,
có bát cơm với ít dưa là xong bữa.
Vại dưa nói rõ cái nếp không bỏ phí.
Rau hơi sơ,
cải không đẹp,
cà bé,
tất cả vẫn đem muối được.
Không phải vì ai cũng muốn ăn dưa qua năm.
Chỉ là bỏ đi thì tiếc.
Vì ngày ấy đồ ăn kiếm đâu dễ.
Dưa còn có nhiều mức.
Mới muối thì xanh,
giòn,
ăn còn hăng.
Vài hôm sau vàng hơn,
chua hơn,
để quá tay thành dưa khú,
mùi nặng.
Nhưng nhiều nhà vẫn cố ăn.
Rửa qua nước,
kho với cá,
nấu canh,
hoặc xào lên nếu còn chút mỡ.
Miễn là cứu được thì ít ai đổ đi.
Bây giờ dưa muối thường chỉ là món ăn kèm cho đỡ ngấy.
Ngày trước,
có lúc nó là món chính.
Chỉ có duy nhất bát dưa chua trên mâm.
Một đĩa dưa đặt giữa mâm,
ai cũng gắp từng miếng,
ăn với cơm.
Không sang,
không đẹp,
nhưng có vị.
Mà có vị là đã khá hơn cơm không rồi.
Dưa muối đáng nhớ vì nó quen đến mức gần như có mặt thường trực.
Có nhà nhìn vại dưa là biết mấy ngày tới còn xoay được bữa.
Dưa chua,
nước dưa,
cộng dưa già,
tất cả đều có thể biến thành một thứ gì đó trên mâm.
Canh cua đồng nghe dân giả,
nhưng ngày trước với nhiều nhà,
đó đã là bữa khá.
Ít nhất trong bát canh còn có chút ngọt,
chút riêu nổi lên.
Sau mấy bữa toàn mắm muối với rau dưa,
có nồi canh cua là thấy bếp có sinh khí hơn.
Muốn có nồi phải tự đi bắt,
ra bờ ruộng,
mép mương,
mò từng hang,
ướp nơm,
xoay nước.
Cua mang về còn dính bụng,
phải rửa đi rửa lại,
tách mai,
lấy gạch rồi cho vào cối giả tay.
Xong lại lọc qua rây,
thêm nước,
lọc lần nữa cho đỡ sạn.
Nồi nước cua đặt lên bếp phải canh lửa.
Đến khi riêu nổi từng mảng mỏng lên mặt nồi,
mùi cua đồng lan ra,
bụng đang đói là thấy cồm cào.
Canh cua ngon nhất khi ăn với cơm nóng và dưa muối,
cà muối.
Vị ngọt nhẹ của cua gặp vị chua mặn của dưa,
mâm cơm nghèo tự nhiên dễ ăn hơn.
Không cần nhiều thịt cá.
Chỉ cần bát canh có màu,
có mùi,
có chút riêu là đã khác rồi.
Nồi canh cua được nhớ vì nó mất công.
Không phải đổ gói gia vị là xong.
Nó có bùm dưới chân,
có rổ cua bò lạo xạo,
có cái lưng cuối bên châm nước,
có người ngồi lọc từng lượt cho sạch.
Ăn bát canh ấy là ăn cả một buổi bận rộn trước đó.
Canh cua cũng dễ hỏng.
Cua ít thì riêu mỏng.
Lọc không kỹ thì còn sạng.
Nêm quá tay là mất vị ngọt.
Nhà nghèo nguyên liệu đã ít.
Làm hỏng một nồi là tiếc lắm.
Vì thế người nấu phải biết chừng, biết lửa,
biết lúc nào bắt xuống.
Bây giờ canh cua thành món quê trong quán ăn.
Có cà pháo, rau sống,
đủ thứ ăn kèm.
Nhưng canh cua của bữa nghèo ngày trước
giãn dị hơn nhiều.
Có khi chỉ vài con cua nhỏ,
thêm mớ rau đay,
rau mỏng tơi, nồi canh loảng
mà cả nhà vẫn ăn hết sạch.
Món này không buồn như bún nước sôi,
cũng không nặng như bò bò.
Nó là một ngày bếp đỡ khô.
Một ngày có chút nước ngọt để chan cơm.
Có mùi cua đồng bám trong giang bếp.
Có cảm giác hôm nay bữa ăn khá hơn mọi hôm.
5. Bún nước lã.
Có một món nghe như nói đùa.
Bún nước lã
hoặc bún chan nước sôi.
Không phải ai cũng muốn nhắc lại
vì nghe tên thôi đã thấy cái bếp lúc ấy
trống đến mức nào.
Bún thường là chút còn dư
hoặc mua được ít cho rẻ.
Nếu có nước dùng, thịt, rau thơm, hành,
mắm, nó đã thành bữa tử tế.
Nhưng lúc trong nhà gần như hết mọi thứ,
người ta chỉ đun nước sôi,
thả bún vào cho nóng,
rồi nhỏ vài giọt mắm nếu còn.
Bát bún ấy gần như không có vị.
Sợi bún mềm, nước nóng nhạt,
may ra có chút mặn lơ lớ.
Ăn vào ấm bụng một lúc
nhưng chẳng no được lâu.
Cầm bát lên là biết đây chỉ là bữa trống đói,
không hơn.
Cái buồn của món này là nó trống quá.
Một bát bún bình thường phải có nước dùng,
hành hoa, chút béo, chút thơm.
Còn bát bún nước sôi thì trống veo.
Nhìn xuống thấy cả đáy bát.
Có nhà cố làm nó đỡ trơ
bằng mấy cọng rau ngoài vườn,
chút hành khô hoặc tí nước mắm.
Có nhà đến thế cũng không có.
Mỗi người một bát,
chan nước nóng, ăn cho ấm bụng.
Xong rồi vẫn thấy thiếu,
nhưng còn hơn bụng rộng.
Ngày ấy, chữ tạm xuất hiện nhiều lắm.
Ăn tạm, mặc tạm,
dùng tạm, chịu tạm.
Bún nước sôi đúng là một món của chữ tạm.
Tạm bữa này đã,
mai tính tiếp.
Nói vậy cho nhẹ đi, chứ ai cũng biết trong nhà đang khó.
Bây giờ nghe có thể khó tin,
vì quanh mình muốn ăn gì
cũng dễ hơn nhiều,
đủ các loại bún, vô vàng hương vị khác nhau.
Nhưng từng có thời,
một bát bún chan nước sôi cũng quý.
Không ai kén, không ai hỏi sao không có thịt.
Lúc đói, câu hỏi ấy thừa.
Món này không ngon,
cũng chẳng cần cố gọi là ngon.
Nó chỉ thật, thật đến mức hơi nhói.
Nó nhắc đến những ngày
mỡ chạm ra thấy trống,
nhìn lọ mỡ thấy cạn,
tìm quanh không còn cá khô, dưa cũng hết.
Thế là đung nước, đơn giản vậy thôi.
6. Canh rau tập tàn
Canh rau tập tàn là món của bờ rào,
mép mương, gốc vườn,
không cố định là rau gì,
có gì hái nấy.
Rau dền, rau ngót, mồng tơi, lá khoai,
rau xam, tàu bay,
mỗi thứ một ít, gom lại thành nồi.
Khi trong nhà không còn nhiều đồ ăn,
người ta xách rổ đi một vòng.
Thấy ngọn non thì bấm,
thấy lá còn xanh thì hái.
Có thứ mọc dại, có thứ trồng sót lại.
Mang về rửa sạch,
bỏ vào nồi nước sôi, nêm chút muối.
Thế là có nồi canh.
7. Nồi canh tập tàn thường loảng
Rau cũng chẳng đều.
Lá mềm lá dai, có thứ nhớt,
có thứ chát nhẹ.
Nhưng nó có màu xanh,
có nước nóng để chan cơm.
Chỉ vậy thôi cũng giúp người ta dễ nuốt hơn.
Nói thẳng ra, hồi đó người nghèo
phải biết nhìn quanh mà sống.
Chỗ nào có rau ăn được,
mùa nào cây gì mọc, lá nào hái được,
lá nào tránh, người lớn đều biết.
Không phải kiến thức sách vở gì,
mà là sống nhiều rồi quen.
Canh rau tập tàn không đẹp
như mâm cơm đủ món.
Nhưng nó được cái thật,
có bao nhiêu gom bấy nhiêu.
Mỗi thứ một nhấm,
cuối cùng cũng thành nồi canh cho cả nhà.
Đơn giản vậy thôi.
Trong bữa cơm nghèo,
bát canh quan trọng hơn mình tưởng.
Nó làm cơm bớt khô,
làm bụng có cảm giác đầy hơn.
Có hôm cả nhà chỉ có cơm với canh loảng,
vậy mà vẫn phải ăn cho xong
để còn đi làm.
Bây giờ nhiều người gọi rau tập tàn
là món quê, là rau sạch.
Cũng đúng, nhưng chỉ đúng một nửa.
Đằng sau cái lành ấy là những ngày
phải đi kiếm từng nắm rau.
Không có tiền mua thịt cá,
thì cái rổ rau hái được ngoài vườn cũng quý.
Có khi trẻ con theo mẹ đi hái rau,
vừa đi vừa hỏi lá này ăn được không?
Lá kia có đắng không?
Mẹ chỉ luôn.
Học như thế, bằng mắt, bằng tay,
bằng mấy lần hái nhầm bị mắng.
Ngày ấy,
nhiều thứ không ai giảng dài,
cứ làm rồi nhớ.
Nồi canh này chẳng ai đem khoe,
vì nó sinh ra từ thiếu.
Nhưng trong cái nồi loảng ấy
có sự chịu khó rất thật.
Người nấu cố làm cho mâm cơm
có thêm bát nước nóng,
thêm chút xanh,
thêm cảm giác bữa này còn xoay được.
Ở nhiều vùng núi,
nơi ruộng lúa ít và gạo quý,
ngô từng là thức ăn chính của nhiều nhà.
Cháo bẹ hay cháo ngô giả thô
không phải món ăn chơi.
Nó là bữa chính.
Ăn ngày này qua ngày khác.
Ngô khô được tách hạt,
đem giả hoặc xay cho vỡ ra.
Không mịn như bột,
không mềm như gạo.
Chỉ là những mảnh hạt vàng cứng
nấu lâu mới nhừ.
Nồi cháo bẹ sôi lụt bụt,
mùi ngô bóc lên ngai ngái.
Cháo ngô có vị ngọt nhẹ,
nhưng thô.
Nhai không kỹ thì sượng.
Người già răng yếu ăn rất khổ.
Ăn vài bữa còn chịu được.
Ăn mãi thì sợ.
Có khi chỉ mong hôm nào có thêm tí muối vừng,
bát canh loảng hoặc miếng dưa ăn kèm.
Món này cho thấy
mỗi vùng nghèo một kiểu.
Ở đồng bằng, nhiều nhà còn có cơm độn.
Ở miền núi,
có nơi hạt gạo là thứ hiếm,
còn ngô mới là chỗ dựa.
Cái nghèo không giống nhau,
nhưng đều làm bữa ăn hẹp lại.
Cháo bẹ không thơm kiểu canh cua,
cũng không béo kiểu cơm trang mỡ.
Nó khô khang hơn, nặng bụng hơn.
Ăn nó phải lì.
Hạt ngô cứng, người ăn cũng phải cố.
Không có lựa chọn
thì chẳng ai ngồi hỏi ngon hay không.
Điều mệt nhất không phải chỉ là bát cháo ngô hôm nay.
Mệt là biết ngày mai
có thể vẫn là nó.
Khi đồ ăn ít, bữa cơm không còn là chuyện mong đợi.
Nó chỉ là việc phải làm để có sức.
Ăn xong rồi lại đi nương,
đi rừng, đi học, đi làm.
Bây giờ ngô có thể là món ăn chơi.
Cháo ngô có thể được nấu lại
cho đỡ nhớ quê.
Nhưng với người từng phải ăn quá nhiều,
ký ức không nhẹ nhàng thế.
Có người ngửi mùi ngô nấu là thấy chán ngang
vì nhớ lại những ngày chẳng có món khác.
Cháo bẹ gắn với mùi giáp hạt
khi thóc trong bồ đã cạn
mà vụ mới chưa tới.
Hạt ngô khô lúc ấy là chân chóng.
Không mềm, không dễ ăn.
Nhưng còn có cái bỏ vào nồi
là còn đỡ lo hơn tay trắng.
8. Múi hạt rang hành khô
Đến múi hạt rang hành khô
thì mâm cơm nghèo gần như chỉ còn lại vị mặn.
Không cá, không thịt, không rau.
Có khi cũng chẳng có nước canh.
Một đĩa múi nhỏ đặt giữa mâm
vậy là xong bữa.
Múi hạt cho lên chảo rang khô
rồi giả hơi dập.
Nếu còn hành thì phi hoặc rang cho thơm
trộn vào.
Sang hơn một tí thì có vài hạt lạc giả dối.
Nhưng nhiều bữa chỉ múi với hành
mà hành cũng ít đến mức nhìn kỹ mới thấy.
Cơm chấm múi nghe đơn sơ
nhưng từng là bữa ăn của không ít nhà.
Mỗi người lấy đầu đũa quẹt một chút
đưa vào cơm.
Múi mặn gắt nên không ai dám chấm nhiều.
Chấm nhiều vừa sót ruột vừa nhanh hết.
Múi rang hành có cái lợi
là để được lâu.
Một lọ nhỏ dùng nhiều ngày.
Người đi đồng, đi học xa, đi rừng
có thể mang theo cơm nấm với chút múi.
Đến bữa mở ra, ăn vội dưới gốc cây,
ven đường hoặc ngoài ruộng.
Món này nghe nghèo đến sót
vì nó làm lộ ra chuyện trong nhà
mà chẳng còn gì mấy.
Nếu còn dưa, còn cá khô, còn rau
người ta đã không phải ăn cơm với múi.
Đĩa múi đặt giữa mâm
là biết bếp đang cạn
nhưng ngay cả với đĩa múi
người nấu vẫn cố thêm được chút gì thì thêm.
Còn một củ hành thì rang lên cho thơm.
Múi còn hạt to
thì giả nhỏ cho dễ ăn.
Không biến nó thành món ngon được
nhưng làm nó bớt khó nuốt.
Bây giờ múi vừng, múi sả, múi tiêu
có thể là món ăn kèm rất ngon
nhưng múi rang hành của thời thiếu đói khác hẳn.
Nó không phải món vui miệng.
Nó là thứ giữ cho bát cơm còn có vị.
Múi rang hành hay đi với cơm nấm
gói cơm trong lá chuối
hoặc mảnh vải sạch
kèm chút muối trong giấy.
Trưa mở ra, cơm nguội
muối mặn, ăn nhanh rồi làm tiếp.
Chẳng có gì lãng mạn ở đó
chỉ là một bữa cho qua.
9. Chè bo bo
Nghe chữ chè, nhiều người nghĩ đến vị ngọt
nước cốt dừa, đậu xanh,
đổ đen, ăn cho vui miệng.
Nhưng chè bo bo trong ký ức thiếu thốn
lại không vui lắm.
Nó loảng, ít đường, hạt cứng
ăn xong nhiều khi còn thấy ngang bụng.
Bo bo từng được dùng thay gạo
trong những giai đoạn lương thực khó khăn
hạt cứng, nấu lâu mới mềm
ăn không quen rất dễ ngán.
Có nhà đem bo bo nấu thành chè
thêm chút đường nếu còn
cho bát ăn đỡ khô khóc.
Nghe nấu chè thì tưởng có gì ngon
nhưng ăn vào mới biết không giống
chè đậu xanh hay chè chuối.
Bát chè bo bo nhiều nước,
hạt lỗm nhổm, vị ngọt chỉ thoảng qua.
Vài thìa đầu còn lạ miệng
ăn hết bát thì thấy nặng.
Bo bo để lại cảm giác rất lẫn lộn
có người nhớ vì nó từng cứu đói.
Có người nghe tên là sợ
vì phải ăn đến nghẹn cổ.
Cùng một món thôi
nhưng nhà này kể nhẹ
nhà kia nghe đã mệt.
Ký ức về đồ ăn không phải lúc nào cũng giống nhau
người ta nấu bo bo thành chè
cũng vì muốn có chút ngọt trong những ngày khổ.
Đường ít thì cho ít
nước nhiều thì chè loãng.
Không ai đòi hỏi gì hơn
có bác gọi là chè trước mặt
bữa ăn đã bớt nặng hơn một chút
nhưng bo bo vẫn là bo bo
nó không giấu được cảnh thiếu ăn.
Chè mà hạt cứng, nước loãng,
vị ngọt nhạt, ăn xong vẫn thấy thiếu
nói là chè cho dễ nghe vậy thôi
chứ giống món chống đói hơn.
Hôm nay, khi chè có đủ thứ ăn kèm
đủ vị béo ngọt
Nhắc đến bo bo nấu loãng
là nhắc đến một mặt khác của ký ức
không đẹp, không thơm, cũng không dễ nuốt.
Nhưng có thời
bát chè như thế đã từng nằm trên bàn ăn thật.
Có người sau này khá lên
không ăn lại bo bo nữa
không phải vì ghét một loại hạt đến thế
chỉ là nhìn thấy nó lại nhớ
những bữa ăn loãng, nồi đặt giữa nhà
ai cũng ngồi im ăn cho xong.
Có những món qua rồi
người ta không muốn quay lại nữa.
10. Cá rô kho tương vùi trò
Sau những món quá nhạt
quá mặn, quá chua
món cuối cùng là cá rô kho tương vùi trò
Nghe thôi đã có mùi bếp hơn
Không nhiều cá đâu
nhưng có nồi kho nóng, có mùi tương
có hơi trò âm ỉ, mâm cơm cũng đỡ lạnh
Cá rô đồng nhỏ
nhiều xương nhưng thịt thơm
Bắt được ít cá
người ta làm sạch, ướp với tương
chút mắm, chút tiêu nếu có
rồi cho vào nồi đất
Nồi cá kho nhỏ lửa
có nhà vùi vào trò nóng cho cá mềm dần
món này cũng không được ăn nhiều
một nồi cá nhỏ chia cho cả nhà
nhưng chỉ cần nước kho mặn ngọt
thấm vào cơm là đã khác rồi
người ăn gỡ xương kỹ, ăn chậm
chan nước kho từng ít một
để còn dành
Cá rô kho tương khác
cá kho ở chỗ nó mềm hơn, có mùi bếp
có cảm giác được nấu cẩn thận
nhà nghèo không phải lúc nào cũng chỉ luộc
muối, chan nước
có khi vẫn cố kho một nồi cho ra món
để bữa cơm có tí chăm chút
nồi đất vùi trò cũng là kiểu
tận dụng quen thuộc
trò còn nóng thì dùng tiếp
lửa tàn vẫn giữ được hơi
không cần nhiều củi, cá vẫn chín từ từ
ăn cá rô kho tương phải ăn kỹ
xương dâm nhiều
vội là hóc
miếng thịt bé, nước kho cũng ít
nên ai cũng ăn chậm
có khi phần ngon nhất không phải thịt cá
mà là chút nước tương sệt dưới đáy nồi
chan vào cơm nóng thì thơm lắm
món cuối cùng này làm câu chuyện
dịu hơn một chút
vì sau bao nhiêu bữa nhạt, mặn, chua
vẫn có những ngày căn bếp
thơm mùi cá kho
không no nê gì
nhưng đủ để bữa cơm hôm ấy có vẻ ấm hơn
cá rô kho tương vùi trò
không cần gọi là biểu tượng gì to tác
nó chỉ là một nồi cá nhỏ
trong căn bếp cũ
nhưng ai từng ăn rồi sẽ nhớ
cái mùi tương sệt lại
tiếng đũa gỡ xương
cảm giác phải ăn chậm
vì món ngon không có nhiều
kể hết 10 món này
chỉ thấy bữa cơm ngày xưa cực thật
không cần làm nó đẹp hơn
có món ngon theo kiểu riêng
có món chẳng ngon chút nào
nhưng tất cả đều từng giúp nhiều nhà
qua được những ngày khó
những món ấy không cần nói quá lên
nghèo là nghèo, đói là đói
có những bữa ăn xong chẳng thấy xúc động gì
chỉ thấy qua được một bữa
có những món nhắc lại
người ta cười đấy
nhưng trong bụng vẫn hơi nặng
điều còn lại không phải bài học to tác
chỉ là cái nếp sống rất thực tế
của một thời
đồ ăn ít thì đừng phí
còn dùng được thì dùng
bữa nay thiếu thì cố xoay cho bữa sau
người ta sống qua nhiều ngày như thế
không ồn ào
bây giờ ăn uống dễ hơn nhiều
muốn ăn gì cũng có lựa chọn hơn
nhưng có lẽ vì dễ quá
đôi khi mình phí đồ ăn mà không để ý
mua thừa, nấu thừa, bỏ thừa
ngày xưa
một bát cơm nguội cũng phải nghĩ cách
rang lại, hấp lại
hoặc chan nước canh ăn tiếp
mỗi gia đình chắc còn một món riêng nữa
khoai lan luộc chấm muối, cơm động sắn
nước cơm pha đường, cháo trắng
ăn với nước mắm, rau lan luộc chấm tương
mỗi món kéo theo một câu chuyện
có chuyện kể ra nhẹ tên
có chuyện nghe xong lại im một lúc
nếu câu chuyện này làm bạn nhớ
đến một món ăn nghèo nào của gia đình mình
hãy để lại bình luận
và đừng quên đăng ký kênh
bấm thích video để ủng hộ những câu chuyện như thế này
xin chào và hẹn gặp lại