Trong hơn 4 năm chiến tranh, người dân Nga ở các thành phố lớn từng tin rằng, chiến sự là chuyện của một nơi rất xa, nơi biên giới phía tây, nơi chiến hào và pháo binh. Nhưng những gì diễn ra trong nửa đầu tháng 7 vừa rồi cho thấy niềm tin đó không còn đứng vững. Từ một nhà máy lọc dầu lớn nhất nước Nga nằm sâu trong vùng Siberia, cách tiền tuyến hơn hai nghìn năm trăm cây số, cho đến sân bay quốc tế ngay giữa lòng thủ đô Moscow, không nơi nào còn được xem là tuyệt đối an toàn trước một loại vũ khí từng bị đánh giá thấp: máy bay không người lái tầm xa giá rẻ.
Đây không phải một chiến dịch bộc phát, mà là một chuỗi hành động có tính toán, được Ukraine duy trì gần như mỗi đêm, nhắm thẳng vào huyết mạch kinh tế và quân sự của đối phương, đó là dầu mỏ, nhiên liệu, và hạ tầng hậu cần.
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Ukraine has launched a systematic long-range drone campaign targeting Russia's economic and military arteries. By utilizing low-cost UAVs, Ukraine has struck critical oil refineries, logistics hubs, and airports, extending the reach of the conflict deep into Russian territory, including Siberia and Moscow, to degrade Russia's energy capacity and psychological stability.
Trong hơn 4 năm chiến tranh, người dân Nga ở các thành phố lớn từng tin rằng
chiến sự là chuyện ở một nơi rất xa, nơi biên giới biết Tây, nơi chiến hào và pháo bình.
Thế nhưng, những gì diễn ra trong nửa đầu tháng 7 vừa qua lại cho thấy niềm tin đó không còn đứng vững.
Từ một nhà máy mọc dầu lớn nhất nước Nga nằm sâu trong vùng Siberia cách tiến tuyến hơn 2.500km
cho đến sân mạch quốc tế ngay giữa lòng thủ đô Moscow,
không nơi nào còn được xem là tuyệt đối an toàn cho một loại vũ khí từng bị đánh giá thấp.
Máy bay không người lái tầm xa giá rẻ.
Đây không phải là một chiến dịch bộc phát mà là một chuỗi hành động có tính toán,
được Ukraine duy trì gần như mỗi đêm nhắm thẳng vào huyết mạch kinh tế và quân sự của đối phương.
Đó là dầu mò, nhiên liệu và hạn tầng hậu cần.
Nhà máy lớn nhất nước Nga bốc cháy ở Siberia
Vâng quý vị thân mến, hãy bắt đầu từ sự kiện gây chấn động nhất.
Vào ngày 6 tháng 7, Bộ Tổng tham mi Ukraine thông báo lực lượng của họ đã tập kích thành công
nhà máy lọc dầu OMS thuộc tập đoàn Graspornep, tọa lạc tại miền Tây Siberia, sát biên giới với Kazakhstan.
Đây là nhà máy lọc dầu lớn nhất nước Nga, với công suất chế biến hơn 21 triệu tấn dầu thô mỗi năm.
Điều khiến cho giới quan sát quân sự quốc tế thực sự chú ý không phải là quy mô của nhà máy mà là khoảng cách.
Mục tiêu này nằm cách lãnh thổ Ukraine kiểm soát khoảng 2.500 km.
Theo một số nguồn tin công nghiệp quốc phòng thì loại UAV được sử dụng là dòng PF-1 của Ukraine chế tạo.
Đó là một thiết bị có khung thân chủ yếu bằng gỗ rán, chi phí sản xuất chỉ khoảng 55.000 đô la,
nhưng đã bay liên tục hơn 12 tiếng đồng hồ để tiếp cận mục tiêu.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy xác nhận đây là một cột mốc, tuyên bố rằng các dòng UAV má FP
được nâng cấp do đây đã đưa toàn bộ vùng Siberia vào tầm với.
Thống đốc vùng OMS, ông Vitaly Kostenko cũng xác nhận vụ tấn công qua kênh Telegram chính thức cho biết
lực lượng khẩn cấp đang xử lý hiện trường sau khi mà một số UAV xuyên thùng được nhiều lớp phòng không.
Hình ảnh vệ tinh của NASA sau đó ghi nhận nhiều điểm cháy nhiệt tại khu vực nhà máy.
Đến ngày hôm sau thì theo hai nguồn tin trong ảnh công nghiệp dầu khí được Reuters dẫn lại,
nhà máy OMS đã phải tạm dừng toàn bộ hoạt động chế biến.
Một đòn ráng mạnh vào nguồn cung xăng dầu nội địa của Nga vốn đã căng thẳng suốt mùa hè.
Vài điều đáng chú ý hơn đây được xem là nhà máy thứ 11 trong danh sách các cơ sở sản xuất
xăng lớn nhất của Nga bị Ukraine tấn công trong năm nay, đồng nghĩa với việc họ gần như hoàn tất
một chiến dịch có hệ thống nhằm vào toàn bộ chuối lọc dầu chủ lực của đối phương.
Chuối tấn công vào các cơ sở chiến lược
Chỉ vài ngày sau vụ OMS thi tâm điểm truyền về vùng rocktop ở miền nam của nước Nga,
nơi đóng vai trò cửa ngó hậu cần quan trọng, kết nối với bán đảo Crimea,
bị sắp nhập vào các lực lượng Nga ở miền nam Ukraine.
Trong đêm ngày 8 và giãng sáng ngày 9 tháng 7, lực lượng Ukraine đã đánh trúng hai kho dầu
cùng một biến rót dầu tại vùng rocktop. Ngay sau đó, thống đốc Slyusha xác nhận hai tàu trò dầu
tiếp tục bị tấn công lần thứ hai chỉ trong vòng vài ngày. Cả hai tàu đều bốc cháy,
thủy thủ đoàn phải sơ tán dù không có thường vọng.
Cao điểm rơi vào đêm ngày 9 và giãng sáng ngày 10 tháng 7, theo tưởng thuật của nhiều hãng tin,
Ukraine đã triển khai một đợt tập kích quy mô lớn, đánh đồng thời vào nhiều mục tiêu.
Tại càng biển Taganrog, kho chứa trung chuyển dầu mò ra tàu biển đã bốc cháy rất rội,
buộc cho chính quyền địa phương phải sơ tán một số cư dân sống gần khu vực cạn.
Một ngôi nhà dân và máy của một tòa nhà hành chính cũng bị hư hại do mảnh vỡ của UAV rơi xuống.
Tại thành phố Airob gần đó, hai kho chứa sản phẩm dầu bốc cháy, cùng với một cơ sở được xác định
là nhà máy cơ quan học Airob, một cơ sở có liên quan đến công nghiệp quốc phòng.
Người đứng đầu Trung tâm Chống Thông tin Say Lạch của Ukraine viết trên mạng xã hội rằng lực lượng
phòng vệ nước này đang loại bỏ một cách có hệ thống, ngành dầu mò, hậu cần và kinh tế của Nga.
Ông này nhắc trực tiếp đến ba mục tiêu, nhà máy Iskai, hạ tầng dầu mò và cảng Taganrog.
Cũng trong điểm đó, một cơ sở đào tạo mang tên là Trường cao đẳng hàng không Taganrog,
nơi mà chuyên đào tạo kỹ thuật biên cho ngành hàng không và chế tạo máy của Nga được xác nhận
đã có xảy ra hỏa hoạn. Đây không phải lần đầu địa điểm này bị nhắm tới, vào cuối tháng 5 cùng năm,
thì lực lượng UAV Ukraine từng phá hủy một tên lửa Iskander và hai máy bay Tu-142 ngay tại sân bay quân sự
của thành phố. Về phía Nga thì Thống đốc Slyusha tuyên bố lực lượng phòng không đã bắn hạ khoảng 35 UAV
trong đêm tại khu vực Taganrog, Airob và hai huyện lân cận, đồng thời khẳng định không có thương vong về người.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã đánh chặn 376 UAV trên toàn lãnh thổ và bắn đảo Crimea chỉ trong một đêm.
Con số cho thấy quy mô thực sự của đợt tấn công, bất kể tỷ lệ đánh chặn thành công đến đâu.
Song song việc đóc tốt, nhà máy lọc dầu isky tại vùng Krasnodar, miền nam của nước Nga,
một lần nữa bốc cháy trong đêm ngày 9 và giãng sáng ngày 10 tháng 7. Đây là nhà máy có công suất khoảng
138.000 thùng dầu mỗi ngày và đã nhiều lần là mục tiêu của UAV Ukraine kể từ khi chiến tranh toàn diện nổ ra.
Giới chức vùng cho biết đám cháy bùng lên sau khi mảnh vỡ UAV rơi xuống cơ sở,
vài giờ sau thì họ xác nhận hỏa hoạn đã được dập tắt.
Cách tiếp cận của Ukraine đối với nhà máy isky phản ánh đúng logic chiến thuật mà nhiều nhà máy
khác cũng đang phải hứng chịu, không cần phá hủy hoàn toàn một cơ sở ngay từ đoàn đầu tiên
mà liên tục quay lại đánh phá ngay khi nhà máy vừa khôi phục một phần hoạt động,
khiến cho quá trình sửa chữa kéo dài và hiệu suất sản xuất sụt giảm bền vững theo thời gian.
Cùng thời điểm đó thì một cơ sở khác, nhà máy lọc dầu Saratov cũng được ghi nhận là phải tạm
ngừng chế biến từ ngày 8 tháng 7 sau một vụ tấn công UAV trước đó ít ngày,
cho thấy chiến dịch không chỉ rôn vào một điểm mà trải rộng trên nhiều vùng cùng lúc.
Moscow và Saint Petersburg không còn đứng ngoài
Điều khiến cho người dân Nga cảm nhận rõ nhất vì cuộc chiến có lẽ không phải là những đám cháy
ở các tỉnh xa mà là những lần sân bay ngay tại thủ đô phải ngừng hoạt động.
Trong đêm ngày 9 và rạng sáng ngày 10 tháng 7, thị trưởng Moscow, ông Sergei Sobyanin liên tục cập nhật
trên Telegram về việc lực lượng phòng không bắn hạ UAV đang hướng về thành phố,
bắt đầu từ khoảng 22 giờ đêm hôm trước. Sau mối đe dọa này thì sân bay quốc tế
Domodedovo phải tạm dừng cả các chuyến bay đến và đi. Theo một số kênh Telegram của Nga,
thì một sân bay lớn tại Saint Petersburg cũng áp dụng hạn chế tương tự trong cùng thời điểm.
Đây không phải sự việc đơn lẻ, nhìn rộng ra cả tháng 7 thì đã có ít nhất là 3 lần,
toàn bộ 4 sân bay quốc tế của Moscow đồng loạt bị đình chỉ hoạt động do các đợt tập kích UAV
quy mô lớn. Có đêm có tới 400 UAV được Nga tuyên bố là đã đánh chặn trên toàn quốc.
Trong một đợt tấn công vào cuối tháng 6 thì hành khách và nhân viên tại sân bay Syrii-Meteevo
thậm chí là phải sơ tán xuống các khu vực trú ẩn, bao gồm cả bãi độ xe ngầm.
Tổng thống Zelensky khi mà bình luận về các đợt tấn công sâu vào Nga,
từng nói rằng trước đây khi các đoạn tấn công tầm xa của Ukraine chưa vươn tới Moscow
và Syrii-Meteevo, dưới đanh đạo Nga không thực sự cảm nhận được chiến tranh,
bởi với họ cuộc chiến vẫn còn cách rất xa điện Kremlin.
Câu này đó phần nào lý giải vì sao mà chiến lược hiện tại của Ukraine đặt trọng tâm vào
việc đưa hậu cần chiến tranh đến gần trung tâm quyền lực Nga hơn bao giờ hết.
Bức tranh toàn cảnh, một chiến dịch có hệ thống, không phải hành động đơn lẻ
Vâng quý vị thân mến, nếu chỉ nhìn vào từng vụ việc thì người xem có thể nghĩ
đây là những đòn đánh ngẫu nhiên, nhưng khi gắp các dữ điệu lại thì một bức tranh rõ ràng hơn hiện ra.
Theo thống kê được tổng hợp từ giới phân tích quân sự phương Tây, tính đến cuối tháng 6
thì UAV Ukraine đã đánh trúng 8 trong số 10 nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga.
Sau vụ Omsk đầu tháng 7, con số này gần như là đã bao trùm toàn bộ danh sách 11 nhà máy sản xuất
xăng lớn nhất của cả nước. Một số ước tính cho rằng chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine
đã làm tê liệt khoảng 42% năng lực lọc dầu của Nga, gây thiệt hại ước tính là 13,5 tỷ đô la
cho ngành công nghiệp này kể từ tháng 8 năm ngoái, đồng thời khiến cho tình trạng phân phối nhiên liệu hạn chế
phải lan rộng ra nhiều vùng của Nga trong suốt mùa hè.
Ngay cả sau đợt tấn công Omsk vào Rostov thì các mục tiêu mới vẫn tiếp tục xuất hiện.
Vào giữa tháng 7 thì Ukraine được cho là đã đánh trúng tổ hợp hóa dầu Gazprom Neptekhim-Salavat
cách biên giới khoảng 1.500 km cùng với nhà máy lọc dầu Ofitsky ở miền nam nước Nga.
Đây được xem là nhà sản xuất xăng lớn cuối cùng trong nước chưa từng bị tấn công trong năm nay,
cho thấy chiến dịch gần như đã khoanh vùng toàn bộ ngành lọc dầu Nga, không bỏ sót cơ sở trọng yếu nào.
Về mặt công nghệ thì chìa khóa cho khả năng vươn sa này nằm ở các dòng UAV giá rẻ sản xuất hàng loạt như FP1,
vốn không đòi hỏi độ chính xác dẫn đường phức tạp hay là chi phí cao như tên lửa hành trình,
nhưng vẫn đủ sức may hàng nghìn kỳ số và xuyên qua nhiều lớp phòng không của một quốc gia có lãnh thổ rộng lớn bậc nhất thế giới.
Về phía Nga thì phản ứng chính thức thường nhấn mạnh tỷ lệ đánh trận cao có đem tuyên bố bắn hạ hơn 300 đến hơn 450 UAV trên toàn quốc,
và cho rằng phần lớn thiệt hại đến từ mảnh vỡ rơi xuống sau khi đánh trận thành công, không phải từ đòn tấn công trực diện.
Đây là cách diễn giải nhất quán mà giới chức các vùng bị ảnh hưởng đều đưa ra sau mỗi đợt tấn công.
Tuy nhiên thì những gì có thể quan sát được trên thực địa lại kể một câu chuyện khác.
Cư dân tại thành phố như là Taganrog phải rời nhà cửa giữa đêm,
các biến cảng dầu mỏ liên tục bốc cháy đến mức lưới chống UAV được sang bảo vệ bồn chứa gần như là không phát huỷ tác dụng.
Nhà máy lọc dầu lớn nhất đất nước phải ngừng hoạt động, và tại chính thủ đô, việc các chuyến bay bị hoãn,
sân bay thì đóng cửa hay là cảnh người dân phải xuống hầm trú ẩn đã trở thành một phần nhiệp sống mà trước đây không ai hình dung tới.
Giới phân tích cho rằng đây chính là mục tiêu kép của chiến lược Ukraine,
vừa gây tổn thất vật chất trực tiếp lên ngành năng lượng, nguồn thu ngân sách quan trọng bậc nhất phục vụ cỗ máy chiến tranh của Nga,
vừa tạo áp lực tâm lý buộc Moscow phải phân tán nguồn lực phòng không để bảo vệ một lãnh thổ trải dài hơn 9.000km từ Tây sang Đông,
thay vì tập trung toàn lực cho chiến trường ở Ukraine.
Điều đáng chú ý hơn là bên cạnh những gì mà đã được xác nhận thì trên các kênh telegram tiếng Nga và một số diễn đàn bình luận quân sự phương Tây,
những ngày qua lan truyền không ít đốn đoán rằng lịch trình di chuyển của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã âm thầm thay đổi trong những tuần gần đây,
như là ít xuất hiện công khai hơn, ít thông báo trước hơn về các chuyến đi và một số đoàn xe hộ tống được charge là đã tăng thêm số lượng xe nghi binh.
Một số tài khoản ẩn danh còn suy đoán rằng các bom kè từng được xây dựng từ thời chiến tranh đạnh dưới lòng Moscow
đang được kiểm tra và nâng cấp trở lại.
Cũng có những nhận định cho rằng việc UAV đên tục xuất hiện gần thủ đô không đơn thuần là ngẫu nhiên mà là một phần của chiến dịch thăm dò có chủ đích.
Từng đêm một, Ukraine được cho là đang lặng lé vẽ lại bản đồ, điểm mùa trong lưới phòng không quanh Moscow,
chuẩn bị cho một kịch bản lớn hơn trong tương lai.
Vâng kính thưa quý vị, cuộc chiến Nga-Ukraine ở năm thứ 5 đã không còn là câu chuyện răng co từng cây số đất ở miền Đông.
Với sự phát triển của công nghệ UAV tầm xa giá rẻ thì danh dưới giữa tiến tuyến và hậu phương ngày càng trở nên mở nhạt hơn.
Một nhà máy cách chiến trường 2.500 km từng được xem là bất khả xâm phạm này đã bốc cháy.
Một xuân bay giữa lòng Moscow từng chỉ đón khách quốc tế này đôi khi phải đám cửa vì báo động UAV.
Câu hỏi rằng liệu Ukraine có khả năng vươn tới sâu trong lãnh thổ Nga hay không đã được chứng minh nhiều lần.
Giờ đây thì nước Nga với hệ thống phòng không vốn được thiết kế cho một kỷ nguyên khác
sẽ ứng phó ra sao trước một chiến dịch tiêu hào kéo dài, nhắm thẳng vào huyết mạch năng lượng và tầm bí xã hội của chính họ.
Và liệu rằng áp lực này có đủ sức tác động đến các quyết định trên bản đàm phán
hay chỉ đơn thuần kéo dài thêm một cuộc chiến vốn đã bước sang năm thứ 5 hay không?
Còn quý vị nghĩ sao về diễn biến này? Hãy để lại bình luận bên dưới cho mọi người cùng được biết nhé!
Còn bây giờ xin kính chào và hẹn gặp lại!