TOP 10 QUỐC GIA CÓ NGUY CƠ SỤP ĐỔ DÂN SỐ LỚN NHẤT HÀNH TINH

An Nhiên
175 người theo dõi
250 Lượt xem video·18 thg 7, 2026
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Trong suốt nhiều thập kỷ, chúng ta đã bị bùa vây bởi những lời cảnh báo về sự bùng nổ dân số,
về một hành tinh quá tải không còn đủ tài nguyên để gánh vác nhân loại.
Thế nhưng, một sự thật đang diễn ra ở phía bên kia của bức tranh toàn cảnh.
Nhân loại đang lặng lẽ bước vào một cuộc đại khủng hoảng mới mang tên sụp đổ dân số.
Đây không còn là một thuật ngữ học thuật xa xôi trên Internet mà là một thực tế hiện hữu.
Một mùa đông nhân khẩu học đang đóng băng tương lai của nhiều quốc gia thịnh vượng nhất hành tinh.
Theo các mô hình dự báo thống kê mới nhất, chỉ trong khoảng 60 năm nữa,
dân số trái đất sẽ chạm đỉnh và từ đó sẽ bước vào một chu kỳ suy giảm không thể đảo ngược.
Đến năm 2200, thế giới có thể chỉ còn khoảng 2-3 tỷ người, tương đương với quy mô của thập niên 1940
nhưng với một cấu trúc xã hội hoàn toàn khác, giả cỗi và kiệt quệ sức lao động.
Trong cuộc hành trình đặc biệt ngày hôm nay, Ghiền Địa Lý sẽ cùng bạn thực hiện một cuộc giải mã sâu sắc,
một chuyến phóng sự điện ảnh đi qua những vùng đất đang đứng trước bờ vực của sự thu hẹp nhân khẩu học này.
Đó là câu chuyện về những đô thị siêu hiện đại nhưng thiếu vắng tiếng khóc trẻ thơ
và những vùng nông thôn rộng lớn đang dần bị bỏ hoang.
Bây giờ, hãy cùng bắt đầu hành trình tìm kiếm vị trí TOP 10.
Hạng 10 – Bồ Đào Nha
Bồ Đào Nha, quốc gia nằm ở rìa Tây Nam Âu, nơi từng là bệ phóng của những đoàn thuyền buồn quả cảm
đi định hình lại bản đồ thế giới trong kỷ nguyên khám phá,
giờ đây đang phải đối mặt với một cuộc chiến thầm lặng ngay trong lòng đất nước mình.
Khi bạn đặt chân đến vùng Alentejo hay những ngôi làng đá cổ kính ở phía Bắc,
ấn tượng đầu tiên là một sự tĩnh lặng đến nao lòng.
Ánh nắng chiều vàng rực đổ bóng xuống những quảng trường lát đá rêu phong,
nơi những chiếc ghế băng công cộng chủ yếu là nơi trò chuyện của những cụ già tóc bạc phơ.
Nhịp sống ở đây chậm rãi đến mức bạn có thể nghe rõ tiếng những bước chân cô độc vang vọng
trên ngõ nhỏ, Bồ Đào Nha đang thu nhỏ lại. Từ quy mô dân số khoảng hơn 10 triệu người hiện tại,
các nhà nhân khẩu học dự báo quốc gia này sẽ chứng kiến một cuộc sụt giảm nghiêm trọng,
đẩy họ xuống vị trí thứ 115 về quy mô dân số toàn cầu vào cuối thế kỷ này,
với lượng cư dân có thể chỉ còn dưới 7 triệu người.
Mặc dù chi phí sinh hoạt dễ thở và khí hậu địa trung hải ấm áp đang biến Bồ Đào Nha
thành thiên đường cho người nghỉ hưu nước ngoài, nhưng đối với người trẻ bản địa, thực tế lại mang một màu sắc khác.
Hãy nhìn vào những số liệu thực tế, tuổi thọ trung bình của người dân Bồ Đào Nha ngày càng tăng cao
nhờ hệ thống y tế công cộng tuyệt vời, song tỷ lệ sinh lại liên tục nằm trong nhóm thấp nhất châu Âu.
Điều này có nghĩa là gì trong cuộc sống thường nhật?
Đó là việc những trường học tiểu học ở các vùng ngoại ô dần vắng bóng học sinh buộc phải sáp nhập hoặc đóng cửa.
Thay vì tiếng nô đùa của trẻ nhỏ vào mỗi giờ tan trường,
âm thanh quen thuộc lại là tiếng gậy trống hay tiếng xe đẩy của những người cao tuổi đi chợ sớm.
Giới trẻ Bồ Đào Nha đối mặt với mức lương khởi điểm thấp và thị trường việc làm thiếu tính cạnh tranh so với các nước láng giềng Bắc Âu,
đã lựa chọn di cư hoặc trì hoãn việc lập gia đình, mong muốn có một đứa con trở thành một bài toán tài chính năn dài
khi chi phí nhà ở tại các thành phố lớn như Lisbon hay Porto leo thang đẩy thế hệ tương lai ra xa tầm với của giấc mơ an cư lạc nghiệp.
Tuy nhiên, để đổi lấy một không gian sống yên bình, an toàn bậc nhất thế giới và nhịp sống không áp lực,
Bồ Đào Nha đang phải đánh đổi bằng chính động lực phát triển kinh tế của mình.
Sự sụt giảm dân số và cấu trúc già hóa tạo ra một áp lực khổng lồ lên hệ thống an sinh xã hội.
Hệ thống lương hưu phải gánh vác một lượng người phụ thuộc ngày càng lớn, trong khi lực lượng lao động trẻ đóng thuế cứ thế hao hụt dần.
Tại các vùng nông thôn sâu bên trong nội địa, nhiều ngôi nhà bị bỏ hoang, những cánh đồng ô lưu thiếu người thu hoạch
và các dịch vụ y tế địa phương trở nên quá tải vì nhu cầu chăm sóc người già tăng cao.
Bồ Đào Nha đang cố gắng đảo ngược xu hướng này bằng cách thu hút lực lượng lao động nhập cư và người du mục kỹ thuật số.
Nhưng đây chỉ là giải pháp tình thế ngắn hạn, chưa thể khóa lấp được khoảng trống manh mông mà thế hệ tương lai để lại.
Hạng 9. Hy Lạp
Hy Lạp, vùng đất của những vị thần, cái nôi của chiết học và nền văn minh phương Tây,
giờ đây đang gánh chịu một trong những cuộc khủng hoảng nhân khẩu học thầm lặng nhưng khốc liệt nhất kỷ nguyên hiện đại.
Khi bạn lướt thuyền qua những hòn đảo thiên đường ngập tràn ánh nắng ở biển Aegean như Santorini hay Mykonos,
sự rực rỡ của ngành du lịch dễ khiến người ta lầm tưởng về một quốc gia đang thịnh vượng.
Nhưng nếu bước ra khỏi những khu nghỉ dưỡng hào nhoáng đó để đi sâu vào các thị trấn vùng nội địa
hay những ngôi làng trên bán đảo Peloponnese, bạn sẽ cảm nhận được một thực tế rất khác.
Không gian bao trùm bởi một bầu không khí tĩnh mịch, mặn mặn vị biển pha lẫn chút trầm buồn.
Những quán cà phê truyền thống Caffeineer, nơi từng là trung tâm thảo luận chính trị sôi nổi của mọi lứa tuổi này
chỉ còn là nơi tụ họp của những cụ ông tóc bạc nhầm nhi tách cà phê và nhìn ra những con phố vắng bóng trẻ thơ.
Với quy mô dân số hiện tại chỉ khoảng 10 triệu người,
Hy Lạp thực chất nhỏ hơn cả dân số của một số đô thị lớn trên thế giới.
Đáng ngại hơn, các mô hình dự báo chỉ ra rằng vào cuối thế kỷ này,
dân số của quốc gia này sẽ lau dốc tự do xuống chỉ còn khoảng 6,5 triệu người.
Một sự sụt giảm biến một quốc gia vĩ đại về lịch sử trở thành một giọt nước nhỏ bé giữa đại dương nhân loại.
Để hiểu được lý do tại sao người Hy Lạp không muốn sinh con,
chúng ta phải quay ngược thời gian về cuộc khủng hoảng nợ công tàn khốc bắt đầu từ hơn một thập kỷ trước.
Vết thương kinh tế đó đã để lại những vết xẹo tâm lý và tài chính quá lớn cho thế hệ trẻ.
Hãy tưởng tượng một thế hệ những người trí thức,
các cử nhân đại học phải đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp lên tới gần 50% ở thời kỳ đỉnh điểm
và ngay cả hiện tại, mức lương tối thiểu vẫn không đủ để họ chi trả cho một cuộc sống độc lập tại Athens.
Trong khi tuổi thọ trung bình của người dân Hy Lạp vẫn thuộc hàng cao nhất thế giới
nhờ chế độ ăn uống địa trung hải lành mạnh, thì sự thiếu hụt thế hệ kế cận đang làm tê liệt các dịch vụ công.
Tại nhiều hòn đảo xa xôi, các trường học đã phải đóng cửa vĩnh viễn vì cả năm không có một đứa trẻ nào trao đời.
Hệ thống y tế tại các vùng nông thôn bị thắt chặt khi một bác sĩ gia đình
phải chịu trách nhiệm chăm sóc cho hàng trăm cụ gia bản địa mà không có những y tá trẻ thay thế.
Lực lượng lao động có trình độ cao của Hy Lạp,
Những người đáng lẽ phải ở lại để xây dựng đất nước đã ồ ạt di cư sang các quốc gia Tây Âu
để tìm kiếm cơ hội sống tốt hơn, để lại một quê hương già cỗi và cô đơn trong chính ánh hảo quang quá khứ của mình.
Hạng 8. Tây Ban Nha
Tây Ban Nha, đất nước của những lễ hội rực lửa, những trận đấu bò tót nghẹt thở và tiếng đàn guita déo rắc dưới ánh chiều tà.
Nhưng đằng sau, năng lượng sống dường như vô tận mà bạn cảm nhận được trên các con phố của Madrid
hay các bãi biển ở Barcelona, một thực tế nhân khẩu học lạnh lùng đang diễn ra.
Tây Ban Nha đang già đi với một tốc độ đáng kinh ngạc.
Khi bạn rời xa các đô thị sầm út để tiến vào vùng nội địa được mệnh danh là Espana vaciada, nghĩa là Tây Ban Nha trống rỗng.
Hiện tại, Tây Ban Nha có dân số khoảng 47 triệu người, đứng thứ 30 thế giới.
Các chuyên gia dự báo đến năm 2100, dân số nước này sẽ lao dốc xuống chỉ còn khoảng 33 triệu người, tụt 33 bậc trên bảng xếp hạng toàn cầu.
Tỷ lệ sinh của Tây Ban Nha hiện thuộc nhóm thấp nhất châu Âu, trung bình một phụ nữ chỉ sinh khoảng 1,2 con, thấp hơn rất nhiều so với mức thay thế lý tưởng.
Lý do không phải vì người Tây Ban Nha ghét trẻ con, mà vì nền kinh tế của họ đã tạo ra một rào cản quá lớn.
Việc sở hữu một công việc ổn định với mức lương đủ sống đối với một thanh niên dưới 30 tuổi tại đây là một thử thách cực hạn.
Khái niệm Milorista, thuật ngữ chỉ những người trẻ có học thức nhưng chỉ kiếm được vỏn vẹn 1.000 euro một tháng, đã trở thành một thực trạng nhức nhối.
Với số tiền đó tại các thành phố lớn, chi phí thuê một căn hộ nhỏ đã ngốn sạch thu nhập khiến việc lập gia đình và sinh con trở thành một mục tiêu không tưởng,
một sự mạo hiểm tài chính mà ít ai dám đánh đổi.
Tại các tỉnh như Zamora hay Teruel, có những trường học phải duy trì hoạt động chỉ với 3 hoặc 4 học sinh,
và khi đứa trẻ bé nhất tốt nghiệp, ngôi trường đó cũng vĩnh viễn đóng cửa.
Hệ thống an sinh xã hội của Tây Ban Nha đang giống như một chiếc đồng hồ cát đang chạy ngược khi số lượng người nhận lương hưu tăng vọt trong khi số người đóng thuế ngày một ít đi.
Chính phủ đã cố gắng đưa ra các chính sách khuyến khích như trợ cấp tiền mặt cho mỗi đứa trẻ trào đời,
nhưng những liều thuốc thử này chưa đủ mạnh để chữa lành căn bệnh gốc dễ, mang tên bất ổn kinh tế.
Hạng 7. Bulgaria
Rời xa vùng địa trung hải ngập nắng, hành trình của chúng ta đưa ta đến với Đông Âu,
đặt chân lên đất nước Bulgaria đang nắm giữ một kỷ lục đáng buồn, quốc gia có tốc độ suy giảm dân số nhanh nhất thế giới.
Khi bạn đi dọc theo thùng lũng hoa hồng nổi tiếng hay băng qua những thị trấn công nghiệp cũ kỹ từ thời chiến tranh lạnh,
cảm giác bao trùm là một sự hoang hoài, trống vắng đến kỳ lạ.
Như ngôi nhà gạch đỏ bỏ hoang với mái ngói vỡ vụt, các nhà máy từng một thời gầm vang tiếng máy móc nay đứng im lìm,
như những chứng tích của một thời đại đã qua.
Dân số Bulgaria hiện tại chỉ còn khoảng 6,8 triệu người, giảm mạnh so với mức đỉnh gần 9 triệu người vào những năm 1980.
Các nhà nghiên cứu nhân khẩu học dự báo một viễn cảnh vô cùng đen tối.
Đến cuối thế kỷ này, dân số Bulgaria sẽ bị chia đôi, chỉ còn vòn vẹn khoảng 3,5 triệu người.
Toàn bộ đất nước sẽ chỉ có quy mô dân số tương đương với một vài quận của các siêu đô thị châu Á ngày nay.
Để giải mã cuộc sụp đổ nhân khẩu học mang tính hệ thống này, chúng ta phải nhìn vào hai gọng kim đăng siết chặt Bulgaria,
tỷ lệ sinh giảm sâu và làn sóng di cư đại chúng.
Kể từ khi gia nhập Liên minh châu Âu, việc mở cửa biên giới đã vô tình tạo ra một cuộc chảy máu chất xám lớn chưa từng có.
Hãy tưởng tượng một gia đình trẻ ở Sofia hay Varna họ đứng trước hai lựa chọn,
ở lại quê hương với mức thu nhập thấp nhất khối EU hoặc đóng gói hành lý bước lên chuyến bay đến Đức, Pháp, Anh để nhận mức lương cao gấp nhiều lần.
Và phần lớn những người trẻ tuổi năng động nhất đã chọn ra đi.
Ngôi nhà 200.000 đô ở Tây Âu có thể là một khoản thế chấp dài hạn, nhưng nó mang lại cho họ sự đảm bảo về tương lai,
trong khi ở quê nhà, đồng lương ít ỏi khiến họ không dám nghĩ đến việc sinh đứa con thứ hai.
Hệ quả là dòng máu trẻ lưu thông trong huyết quản của nền kinh tế Bulgaria cư thế cạn kiệt từng ngày,
để lại một quốc gia chủ yếu là người già và những đứa trẻ chờ ngày trưởng thành để ra đi.
Điểm cân bằng tàn nhẫn trong thực tế của Bulgaria là sự biến mất hoàn toàn của các cấu trúc cộng đồng cơ bản.
Bi kịch của việc sụt giảm gần 50% dân số là gì?
Đó là việc hiện nay có hơn 200 ngôi làng tại quốc gia này hoàn toàn không còn một bóng người sinh sống,
biến thành những thị trấn ma đúng nghĩa trên bản đồ.
Tại những vùng nông thôn còn sót lại vài cư dân, một trạm y tế địa phương hay một chiếc xe buýt chuyến tuần chỉ còn là những ký ức xa xỉ.
Những quốc gia cô độc bám trụ lại mảnh đất tổ tiên phải tự chăm sóc lẫn nhau.
Việc thu hẹp quy mô dân số ở mức độ cực đoan này đang đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của chính bản sắc văn hóa và ngôn ngữ Bulgaria.
Hạng 6 Thái Lan
Từ những vùng đông măng Đông Âu lệnh giá, hành trình giải mã của chúng ta quay trở lại khu vực Đông Nam Á đầy năng động
để chứng kiến một bất ngờ lớn trên bản đồ nhân khẩu học thế giới Thái Lan.
Khi đặt chân đến Bangkok, bạn sẽ bị chóa ngợp bởi một bầu không khí sôi động, tiếng còi xe hối hả dưới những tòa nhà chọc trời,
ánh đèn neon rực rỡ của các khu chợ đêm và nụ cười thân thiện vốn đã trở thành thương hiệu của người dân Sứ Chùa Vàng.
Thế nhưng, đằng sau sự nhộn nhịp ấy là một thực tế đáng lo ngại, Thái Lan đang bước vào giai đoạn già hóa với tốc độ nhanh nhất trong số các quốc gia đang phát triển.
Dân số Thái Lan hiện tại đạt khoảng 70 triệu người, đứng thứ 20 trên thế giới.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhân khẩu học cảnh báo rằng đỉnh dân số của quốc gia này đã ở ngay trước mắt.
Chỉ trong vòng một thập kỷ tới, đội thị dân số sẽ quay đầu lao dốc.
Đến năm 2100, số dân của Thái Lan dự kiến sẽ sụt giảm một phần ba xuống chỉ còn khoảng 46 triệu người, kéo quốc gia này rơi khỏi top 50 thế giới.
Chiếc bẫy thu nhập trung bình và gánh nặng nhân khẩu.
Sức hấp dẫn của lối sống đô thị tại Bangkok hay Chiang Mai đi kèm với một cái giá rất đắt đối với thế hệ trẻ Thái Lan.
Khác với các quốc gia phát triển như Nhật Bản hay Tây Ban Nha, những nơi giàu trước khi già, Thái Lan đang rơi vào một nghịch lý tiến thoái lưỡng nan, già trước khi giàu.
Tỷ lệ sinh tại nước này đã chạm mốc thấp kỷ lục, trung bình một phụ nữ chỉ sinh khoảng 1,1 con.
Yếu tố khác làm châm trọng thêm cuộc khủng hoảng của Thái Lan là sự thiếu hụt các chính sách an sinh xã hội đủ mạnh để đỡ đầu cho một cấu trúc dân số già.
Tại các vùng nông thôn như Isan ở phía đông bắc, hiện tượng các gia đình vắng bóng thế hệ giữa đang trở nên phổ biến.
Đó là nơi bạn chỉ nhìn thấy những ông bà cụ tuổi đã ngoài 70 đang cặm cụi trên những cánh đồng lúa nuôi nấng những đứa cháu nhỏ được gửi về từ thành phố.
Lực lượng lao động chính đang phải gồng mình kiếm sống ở các đô thị lớn để gửi tiền về quê, tạo nên một sự đứt gãy về cấu trúc gia đình truyền thống.
Hệ thống y tế công cộng của Thái Lan dù được đánh giá cao trong khu vực cũng đang đứng trước nguy cơ quá tải nghiêm trọng khi số lượng người cao tuổi mắc các bệnh mãn tính tăng vọt,
trong khi quỹ lương hưu quốc gia đối mặt với nguy cơ cạn kiệt do số người đóng thuế ngày càng thu hẹp.
Hạng 5 – Ý
Rời khỏi những đô thị nhiệt đới của Đông Nam Á, chuyến hành trình dài mã của Ghiền Điện Lý đưa chúng ta quay trở lại châu Âu, đến với đất nước hình chiếc ủng nước Ý.
Được biết đến là cái nơi của nghệ thuật phục hưng, của những di sản kiến trúc vĩ đại và một lối sống doce vita, cuộc sống ngọt ngào đầy thi vị.
Thế nhưng nước Ý hiện tại đang phải đối mặt với mùa đông nhân khẩu học đang đóng băng tương lai của quốc gia này.
Khi bạn dảo bước qua những con ngõ lát đá cổ kính tại vùng Sicily hay các thị trấn đồi núi ở Tuscany, ánh nắng chiều tà đổ bóng xuống những quảng trường vắng lặng.
Nơi đây, tiếng cười đùa rộn rã của trẻ nhỏ đã trở thành một thứ âm thanh sa sỉ.
Thay vào đó là nhịp sống chậm rãi đến mức bạn có thể nghe thấy tiếng những quân cỡ domino của các cụ già va vào nhau bên hiên nhà.
Với dân số hiện tại khoảng 60 triệu người và là một trong 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới,
Ý lại đang sở hữu một trong những kết cấu dân số già nhất hành tinh với độ tuổi trung bình lên tới 45,5.
Dự báo đến năm 2100, dân số Ý sẽ lao dốc xuống dưới 40 triệu người, giảm tới một phần ba cư dân và có nguy cơ văng khỏi tốt 20 nền kinh tế toàn cầu.
Sự bất lực của những ngôi nhà giá 1 euro.
Để cứu vãn tình thế, nhiều thị trấn tại Ý đã tung ra chiến dịch chấn động truyền thông, bán những ngôi nhà cổ với giá chỉ 1 euro nhằm thu hút cư dân mới.
Nhưng hiện thực đằng sau con số 1 euro đó là gì?
Nó là minh chứng cho sự bất lực của một hệ thống khi các thế hệ trẻ đã hoàn toàn quay lưng với việc lập nghiệp tại quê hương.
Đồng thời, đối với giới trẻ Ý, việc sinh con hiện nay đã biến thành một gánh nặng tài chính vượt quá khả năng chịu đựng.
Nguyên nhân khác khiến cuộc khủng hoảng của Ý trở nên trầm trọng là áp lực khủng khiếp lên hệ thống an sinh xã hội.
Nước Ý hiện có mật độ người sống thọ trên 100 tuổi thuộc hàng cao nhất thế giới.
Tuổi thọ cao là một thành tựu y tế tuyệt vời nhưng trong bối cảnh tỷ lệ sinh giảm sâu lại tạo ra một cấu trúc hình tháp đảo ngược đầy nguy hiểm.
Hệ thống lương hưu và chăm sóc sức khỏe công cộng đang phải gồng gánh một lượng lớn người phụ thuộc,
trong khi lực lượng lao động trẻ đóng thuế cứ thế hao hụt dần qua từng năm.
Tại các vùng nông thôn, nhiều bệnh viện địa phương phải đóng cửa phân khoa sản để chuyển đổi thành trung tâm chăm sóc lão khoa.
Đất nước của tình yêu và những bài tình ca lãng mạn đang phải chứng kiến những chương buồn nhất trong lịch sử nhân khẩu học của mình
khi số lượng tả giấy bán ra cho người già hiện đã vượt xa số lượng tả giấy dành cho trẻ em.
Hạng 4. Nhật Bản
Từ lâu, Nhật Bản đã trở thành biểu tượng toàn cầu của siêu giả hóa.
Khi bạn đứng ở ngã tư Shibuya, sầm út bậc nhất Tokyo, dòng người hối hả lướt qua dưới ánh đèn neon rực rỡ
có thể tạo ra một ảo ảnh về một quốc gia tràn đầy sức sống.
Nhưng chỉ cần bước lên một chuyến tàu điện ngầm, chạy về vùng ngoài ô hay tìm đến các vùng nông thôn như Akita hay Nagano,
bức tranh hiện thực sẽ ngay lập tức đảo chiều.
Những ngôi nhà gỗ truyền thống Akita bị bỏ hoang, nét mình bên những cánh đồng không người canh tác,
đang trở thành những vết sẹo điện lý lan rộng khắp đất nước mặt trời mọc.
Nhật Bản hiện là quốc gia có dân số đứng thứ 11 thế giới với khoảng 126 triệu người,
nhưng đây là một trong số ít quốc gia mà dân số đã thực sự chạm đỉnh và đang trên đà lao dốc tự do qua từng ngày.
Dự báo đến năm 2100, Nhật Bản sẽ rơi xuống vị trí thứ 36 toàn cầu với quy mô dân số giảm đi đáng kể chỉ còn trên 35 triệu người.
Sức hấp dẫn của một xã hội an toàn, kỳ cương và tiện lợi bậc nhất thế giới tại Nhật Bản
đang phải đánh đổi bằng một cái giá quá đắt, sự sụt giảm thầm lặng của các thế hệ tương lai.
Tỷ lệ sinh của Nhật Bản đã nằm dưới mức báo động trong nhiều thập kỷ liên tiếp.
Áp lực tự văn hóa làm việc khốc liệt, nơi những giờ làm thêm kéo dài vô tận
và hội chứng kiệt sức vì công việc carousy luôn dình dập đã bốc nghẹt thời gian lẫn tâm trí của giới trẻ.
Việc kết hôn và sinh con không còn nằm trong danh mục ưu tiên của thế hệ Satori,
cách gọi cho thế hệ giác ngộ, những người trẻ từ bỏ ham muốn vật chất và hôn nhân.
Hạng 3 – Hàn Quốc
Từ đất nước Nhật Bản siêu già hóa, chuyến hành trình dài mã của ghiền địa lý đưa chúng ta đến với quốc gia láng giềng Hàn Quốc.
Nơi đây hiện đang nắm giữ một kỷ lục chấn động mà không một quốc gia nào trên thế giới muốn sở hữu.
Tỷ lệ sinh thấp nhất hành tinh
Khi bạn bước đi trên những con phố sầm uốt của quận Gangnam tại Seoul,
đắm chìm trong không gian âm nhạc K-pop sôi động và chiêm ngưỡng những tòa tháp công nghệ cao của các tập đoàn Samsung hay Hyundai,
bạn sẽ thấy một Hàn Quốc ở đỉnh cao của sự thịnh vượng.
Thế nhưng, nếu bạn nhìn vào chiều sâu của đời thường, bạn sẽ cảm nhận được một bầu không khí áp lực đến nghẹt thở.
Bản đồ nhân khẩu học của sứ sở Kim Chi đang vẽ nên một kịch bản sụp đổ khốc liệt.
Dân số hiện tại khoảng 51 triệu người của Hàn Quốc đã chính thức chạm đỉnh và bắt đầu chu kỳ lao dốc.
Các chuyên gia dự báo đến năm 2100 dân số nước này sẽ sụp đổ xuống dưới mức 30 triệu người,
tức là bốc hơi gần một nửa cư dân.
Đáng sợ hơn, một nửa dân số lúc đó sẽ là người già trên 65 tuổi.
Để hiểu được tại sao người trẻ Hàn Quốc lại khước từ việc sinh con một cách cực đoan như vậy,
chúng ta phải giải mã cấu trúc xã hội của quốc gia này.
Tại Hàn Quốc, cuộc đời của một con người dường như đã được định đoạt từ kỳ thi đại học khốc liệt mang tên Suneung.
Những đứa trẻ phải học thêm đến 11, 12 giờ đêm từ khi còn học tiểu học,
chỉ để dành một tấm vé vào ba trường đại học tốp đầu Esquire.
Việc nuôi dậy một đứa trẻ tại Suneung không nằm ở tiền bìm sữa,
mà nằm ở cuộc đua vũ trang về chi phí giáo dục tư thục hạc quân.
Đồng thời, giá bất động sàn tại Suneung leo thang đến mức điên rồ đã biến giấc mơ sở hữu một căn hộ nhỏ
thành một mục tiêu không tưởng đối với thế hệ trẻ.
Thuật ngữ Sample Generation nghĩa là thế hệ ba từ bỏ, từ bỏ hẹn hò,
từ bỏ kết hôn, từ bỏ sinh con đã trở thành sự lựa chọn sinh tồn cay đắng.
Khi một người trẻ phải vắt kiệt sức lực 14 tiếng mỗi ngày tại văn phòng để giữ được việc làm,
việc sinh con được xem là một sự đánh đổi quá tàn nhẫn đối với sự nghiệp và tự do cá nhân.
Điểm đăng giá tiếp theo nhưng cũng là hồi chuông cảnh báo cho xã hội Hàn Quốc
chính là xu hướng đơn thân hóa đang diễn ra với tốc độ chóng mặt.
Tại các siêu thị ở Seoul, các gian hàng thực phẩm hiện nay tràn ngập các gói đồ ăn đóng sẵn khẩu phần dành riêng cho một người.
Các căn hộ một phòng ngổ office tèo mọc lên như nấm để phục vụ cho những người lựa chọn lối sống độc thân vĩnh viễn.
Trong khi hệ thống y tế và tuổi thoại trung bình của Hàn Quốc thuộc hàng tốt nhất thế giới,
sự thiếu hụt thế hệ kế cận đang đẩy các trường đại học phùng ngoài Âu vào làn sóng đóng cửa hàng loạt vì không có sinh viên.
Giống như nhiều quốc gia Đông Á khác, tỷ lệ chấp nhận lao động nhập cư của Hàn Quốc cực kỳ thấp,
đồng nghĩa với việc nếu họ không thể tự sinh sản, cấu trúc xã hội sẽ tự đi vào ngõ cụt mà không có lực lượng thay thế.
Hạng 2. Trung Quốc
Trong suốt nhiều thập kỷ, thế giới đã quen với hình ảnh một Trung Quốc đại công xưởng,
nơi sở hữu nguồn nhân lực dồi dào, một động cơ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu bằng quy mô dân số hàng tỷ người.
Thế nhưng, bước ngoặt lịch sử mang tính thời đại đang diễn ra, Trung Quốc đang đứng trước bờ vực của một cuộc sụp đổ dân số quy mô lớn,
một kịch bản chưa từng có tiền lệ trong lịch sử nhân loại.
Khi bạn đi bộ dọc theo bến Thượng Hải sầm úất hay những đại lộ rực rỡ của Bắc Kinh,
sự hoành tráng của các siêu đô thị dễ làm lưu mờ, một thực tế lạnh lùng, đang diễn ra ở các tỉnh vùng sâu bên trong nội địa.
Bản đồ nhân khẩu học của Trung Quốc không còn là một đường thẳng đi lên, nó đã chạm đỉnh và đang bước vào chu kỳ suy giảm nghiêm trọng.
Từ quy mô khoảng 1,4 tỷ người hiện tại, các nhà nhân khẩu học uy tín dự báo đến năm 2100,
dân số nước này sẽ lao dốc xuống chỉ còn khoảng 700 triệu người,
có thể vĩnh viễn nhường vị trí quốc gia đông dân nhất hành tinh cho Ấn Độ.
Để giải mã cuộc khủng hoảng mang tính vĩ mô này, chúng ta phải nhìn lại di chứng kéo dài của chính sách 1 con,
một cuộc thử nghiệm nhân khẩu học lớn nhất lịch sử xã hội loài người.
Dù chính sách này đã bị bái bỏ, nhưng nó đã định hình lại hoàn toàn tư duy và cấu trúc gia đình của nhiều thế hệ.
Đồng thời, đối với giới trẻ Trung Quốc ngày nay, việc sinh con đã trở thành một bài toán sinh tồn khốc liệt.
Hãy tưởng tượng cấu trúc gia đình 4-2-1 phổ biến tại các thành phố lớn như Thâm Quyến hay Quảng Châu.
Một đứa con duy nhất sau khi trưởng thành sẽ phải gánh vác trên vai áp lực phụng dưỡng hai vị cha mẹ và bốn vị ông bà nội ngoại.
Sự tự do tài chính trở thành một ảo ảnh xa vời khi họ phải đối mặt với văn hóa làm việc 996,
làm việc từ 9h sáng đến 9h tối, 6 ngày một tuần và chi phí mua một căn hộ
Phong trào tăng pinh nằm yên và bay lan, mặc kệ đời của giới trẻ Trung Quốc
chính là lời phản kháng thầm lặng nhưng đầy tuyệt vọng trước áp lực kết hôn và sinh con,
khi đại công xưởng thiếu vắng đôi tay người trẻ.
Một vấn đề khác làm đảo lộn tương lai của Trung Quốc chính là tốc độ biến mất của lực lượng lao động giá rẻ,
vốn là sương sống cho sự thịnh vượng kinh tế của họ.
Sức hấp dẫn của các khu công nghiệp chế xuất đang giảm mạnh khi độ tuổi trung bình của công nhân ngày một tăng cao.
Để đổi lấy sự phát triển thần tốc trong quá khứ,
Trung Quốc đang phải đối mặt với nguy cơ sụt giảm lượng cư dân
tương đương với toàn bộ dân số của lục địa Nam Mỹ trong vòng 80 năm tới.
Sự gia hóa với tốc độ phi mã này đang đe dọa trực tiếp đến mục tiêu vươn lên,
trở thành nền kinh tế số một thế giới của quốc gia tỷ dân.
Hạng một – Ukraine
Chúng ta đã đi qua những quốc gia đối mặt với quy mô suy giảm dân số lớn,
từ sự dịch chuyển tự nhiên cho đến những áp lực kinh tế khốc liệt của thời đại.
Nhưng ở vị trí dẫn đầu của danh sách này, vị trí hạng một thế giới
đang phải chứng kiến một cuộc sụp đổ nhân khẩu học mang tính thảm họa
và cực đoan nhất đương đại chỉ trong vài năm ngắn ngủi, đó chính là Ukraine.
Quốc gia này không chỉ đơn thuần là Zadi mà cấu trúc dân số đang bị xé toạc
bởi sự kết hợp tàn khốc giữa tỷ lệ sinh vốn đã thấp kỷ lục,
làn sóng tị nạn đại chúng và những tổn thất không thể đong đếm
từ cuộc xung đột vũ trang kéo dài.
Dự báo đến năm 2100, có thể dân số nước này chỉ còn lại hơn 15 triệu người.
Để giải mã vị trí tốc một đầy bi kịch này, chúng ta phải nhìn vào những con số thực tế
đang làm dúng động các nhà nhân khẩu học toàn cầu.
Trước khi các biến cố lớn xảy ra vào đầu thập niên 2020,
Ukraine vốn đã là một quốc gia có tỷ lệ sinh thuộc nhóm thấp nhất châu Âu
và một tháp dân số giả hóa nhanh chóng.
Nhưng cuộc xung đột nổ ra đã biến một xu hướng suy giảm từ từ
thành một cú rơi thẳng đứng xuống vực thảm.
Hãy tưởng tượng một quốc gia có quy mô hơn 40 triệu dân,
nhưng chỉ trong một thời gian ngắn hơn 6 đến 8 triệu người,
chủ yếu là phụ nữ và trẻ em,
những người nắm giữ tương lai sinh sản của đất nước đã phải di tản khắp châu Âu.
Ngôi nhà của họ ở Kyiv, Kharkiv hay Odessa bỏ hoang.
Và đối với nhiều người, hành trình ra đi đó có thể là một sự ly hương vĩnh viễn.
Tỷ lệ sinh của Ukraine đã lao dốc xuống mức cực đoan khi mà việc mang thai
và sinh con trong một vùng chiến sự dưới làn mưa tên lửa
là một sự mạo hiểm vượt qua giới hạn chịu đựng của con người.
Điểm cân bằng tàn nhẫn và cũng là nỗi đau thấu tâm can của Ukraine
chính là sự đứt gãy hoàn toàn của chuỗi thế hệ.
Khái niệm an cư lạc nghiệp hay tự do tài chính tại đây
đã bị thay thế bằng cuộc chiến sinh tồn cốt lõi qua từng ngày.
Bi kịch của việc sụp đổ cấu trúc dân số tại Ukraine
không chỉ là những con số dự báo cho năm 2100
mà là thực tại của việc các trường học, nhà trẻ trên khắp đất nước
chống dỗng vì học sinh đã di tản ra nước ngoài
hoặc phải học trực tuyến giữa những căn hầm tối.
Lực lượng thanh niên chai tráng, những người đáng lẽ đang ở độ tuổi lập gia đình,
xây dựng kinh tế thì đang phải gánh vác vận mệnh đất nước trên chiến tuyến.
Việc mất đi một lượng lớn lao động trẻ tuổi và sự ra đi của thế hệ tương lai
đang đẩy hệ thống an sinh xã hội vốn đã suy kiệt của Ukraine vào thế hoàn toàn sụp đổ.
Đất nước này đang phải đối mặt với một tương lai mà ngay cả khi tiếng súng lặng yên,
việc tái thiết quốc gia sẽ là một bài toán không có lời giải
khi dòng máu trẻ chung đã không còn ở lại.
Ukraine đứng ở vị trí thứ nhất như một minh chứng khốc liệt nhất
cho thấy chiến tranh và khủng hoảng địa chính trị có thể đẩy nhanh tốc độ sụp đổ
của một nền nhân khẩu học đến mức không thể cứu vãn.
Đây là một vết thương sâu sắc trên bản đồ địa lý thế giới,
một lời cảnh báo đau xót về giá trị của hòa bình,
đối với sự sinh tồn và tiếp nối của một dân tộc.
Như chúng ta đã thấy qua cuộc hành trình giải mã 10 quốc gia vừa rồi,
điểm chung của các địa điểm này không đơn thuần là việc suy giảm những con số trên bảng thống kê,
mà là một sự chuyển dịch sâu sắc mang tính thời đại.
Sự cân bằng giữa chất lượng sống, áp lực kinh tế và sự lựa chọn sinh tồn của con người.
Từ những góc phố tĩnh lặng của Bồ Đào Nha, nước Ý
cho đến áp lực cực hạn tại các siêu đô thị của Nhật Bản, Hàn Quốc hay bị kịch khốc liệt tại Ukraine.
Một xu hướng rõ ràng đang trỗi dậy là các quốc gia phát triển
và đang phát triển đều đang phải trả giá cho mô hình thịnh vượng cũ.
Bài học lớn nhất ở đây là một cuộc sống lý tưởng đôi khi không nằm ở những nơi hào nhoáng,
có mật độ kinh tế cao nhất mà nằm ở nơi cấu trúc xã hội
có thể tạo ra sự an tâm cho con người duy trì nói giống.
Thế giới đang dịch chuyển từ kỷ nguyên bùng nổ sang kỷ nguyên thu hẹp,
buộc nhân loại phải định nghĩa lại khái niệm về sự phát triển không dựa trên quy mô số lượng con người.
Vậy với bạn, đâu là quốc gia hay khu vực nào có nguy cơ suy giảm dân số mà chúng tôi chưa nhắc đến trong bảng xếp hạng này?
Hãy chia sẻ phân tích và góc nhìn của bạn ở phần bình luận bên dưới để cùng cộng đồng Ghiền Địa Lý thảo luận.
Nếu bạn yêu thích những cuộc hành trình khám phá trải nghiệm sống,
đi sâu vào bản chất của các vấn đề địa lý và nhân khẩu học như thế này,
đừng quên nhấn like và subscribe để không bỏ lỡ những bảng xếp hạng tiếp theo từ Ghiền Địa Lý.
Cảm ơn các bạn đã theo dõi!
