Vào ngày 10/7/2026, Trung Quốc lần đầu thu hồi tầng đẩy tên lửa Long March 10B bằng lưới giữa biển — trong khi SpaceX đã làm điều tương tự hơn 600 lần kể từ 2015. Khoảng cách 10 năm này nói lên điều gì về cuộc đua công nghệ Mỹ-Trung?
Trong video này: 00:00 Lời dẫn 01:12 Trường Chinh 10B và tấm lưới giữa biển 03:58 Ai đang dẫn đầu: SpaceX với 600 lần hay Trung Quốc với 1 lần? 07:39 Hệ quả địa chính trị: Bắc Kinh nhắm vào thị trường nào?
China recently achieved a milestone by recovering a Long March 10B rocket booster using a sea-based net system. While a technical success, the achievement highlights a massive gap between China's state-led program and SpaceX's commercial dominance, as SpaceX has already performed over 600 successful recoveries using a different, more precise landing method.
Vào ngày 10 tháng 7 năm 2026, một tầng đẩy tên lửa nặng hàng chục tấn rơi từ độ cao 430 km xuống biển Đông.
Cụ thể hơn là rơi ở khu vực đảo Hải Nam và một tấm lưới đang chờ ngoài khơi đã chụp lấy nó giữa không trung.
Tầng đẩy này không có chân đáp, nó không đổ bộ trên bề cứng mà toàn bộ hệ thống bắt tên lửa này chỉ là một tấm lưới, một con tàu.
Và kỹ thuật tính toán đủ chính xác để đưa một vật thể nặng mấy chục tấn về đúng tọa độ đã định, với size số vài mét.
Trung Quốc đã ăn mừng truyền thông nhà nước gọi đây là đột phá lịch sử.
Nhưng trong cơn hứng khởi đó, có một chi tiết rất lạ mà không ai muốn nhắc tới, đó là SpaceX đã làm điều tương tự đầu tiên từ năm 2015, tức là hơn 10 năm trước.
Và tính đến ngày Trung Quốc thua hồi tầng đẩy lần đầu này, SpaceX đã làm điều đó hơn 600 lần rồi.
Vậy thì trong cuộc đua vũ trụ giữa Mỹ và Trung Quốc, thì mỗi bên đang ở đẳng cấp nào?
Nhưng trước khi vào phần bình luận, kính mời quý khán giả hãy like, subscribe kênh ổn cổ Tri Tân để cập nhật những phân tích độc đáo nhất.
Trường Chinh 10B và tấm lưới giữa biển
Thứ Trung Quốc vừa làm thật ra hoạt động thế nào? Và vì sao lại dùng lưới thay vì chân đáp như SpaceX?
Tên lửa đang nói đến là tên lửa Trường Chinh 10B, do Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc CASC chế tạo.
Nó được phóng từ căn cứ Văn Sương ở tỉnh Hải Nam, Trung Quốc. Nó được thiết kế tái sử dụng ngay từ bản vẽ đầu tiên, chứ không phải thiết kế lại sau.
Bây giờ chúng ta hãy nghĩ tới vấn đề cốt lõi.
Khi một tên lửa phóng lên quỹ đạo thì tầng đẩy đầu tiên, tức là cái thân lớn nhất ở phía dưới, tách ra sau khi cạn nhiên liệu.
Nó đang bay với vần tốc hàng nghìn mét mỗi giây. Để thu hồi lại người ta phải làm một điều gần như phi lý.
Buộc nó quay đầu 180 độ, đốt ngược động cơ để giảm tốc xuống gần như bậc không, rồi hạ xuống đúng một điểm cụ thể với sai số không quá vài mét.
Chúng ta hình dung như thế này, ném một tòa nhà 15 tầng lên không trung, rồi bắt nó quay đầu lại và đáp xuống đúng vào một chiếc chiếu nhỏ.
Đó là bài toán SpaceX giải từ năm 2015. Và đó là bài toán Trung Quốc vừa giải theo cách riêng của mình.
Nhưng thay vì dùng chân đáp như Falcon 9 của SpaceX, trường chinh 10B dùng lưới, tầng đẩy rơi thẳng đứng xuống một tấm lưới kim loại,
được căng trên bòn tàu mang tên Navigator, đang neo giữa biển Đông.
Lưới hấp thụ lực và đập, giữ tầng đẩy không lăn xuống biển.
Lý do CISC chọn lưới là gì? Họ lập luận như thế này, nếu tầng đẩy lệch vài mét khi hạ cánh, nó vẫn rơi vào lưới.
Trai số được hấp thụ bởi diện tích tiếp đón rộng hơn. Với chân đáp kiểu SpaceX, lệch mấy mét có thể khiến tầng đẩy lật nghiêng và nổ.
CISC gọi đây là thu hồi bằng lưới đầu tiên trên thế giới, cách tiếp cận kỹ thuật độc lập không sao chép nguyên si SpaceX, điều đó đúng.
Và đó là điểm quan trọng cần thừa nhận. Trung Quốc không chỉ sao chép, họ tìm con đường kỹ thuật khác để giải cùng một bài toán.
Theo tuyên bố của CISC, kế hoạch tiếp theo của họ là tái sử dụng tầng đẩy này trước cuối năm 2026. Nếu thành công, đó sẽ là vòng lập tái sử dụng thực sự đầu tiên của Trung Quốc, phóng thu hồi rồi phóng lại.
Kỹ thuật ở đây là thật, không ai tranh cãi điều đó. Nhưng kỹ thuật khả thi và kỹ thuật đáng tin cậy là hai thứ hoàn toàn khác nhau.
Và để hiểu khoảng cách, ta phải nhìn vào con số, vì con số sẽ kể cho chúng ta một câu chuyện hoàn toàn khác hẳn.
Ai đang dẫn đầu? SpaceX với 600 lần hay Trung Quốc với 1 lần?
Ai đang thực sự kiểm soát cuộc đua tên lửa tái sử dụng? Chúng ta hãy bắt đầu từ dòng thời gian.
SpaceX thu hồi tầng đẩy Falcon 9 thành công lần đầu tiên vào cuối năm 2015. Vào năm 2017, họ phóng lại một tầng đẩy đã qua sử dụng, khoảnh khắc cả ngành hàng không vũ trụ gọi là lịch sử.
Trung Quốc đạt cuộc móc tương tự, tức là lần đầu thu hồi tầng đẩy vào ngày 10 tháng 7 năm 2026, khoảng cách ở đây là 10 năm.
Bây giờ chúng ta hãy nhìn vào con số thô. SpaceX đã thu hồi hơn 600 lần thành công.
Tầng đẩy được tái sử dụng nhiều nhất đã qua 30 lần phóng và đáp.
Nhiệp phóng của SpaceX năm 2025 là khoảng 165 lần, chiếm hơn 85% tổng số lần quỹ đạo của Mỹ.
Để hình dung, 165 lần phóng nghĩa là cứ khoảng 2 ngày rưỡi có một tên lửa bay lên từ đất Mỹ.
Còn Trung Quốc thì sao? Đối với trường chinh 10B, họ đã có một lần thu hồi, không lần tái sử dụng thực tế.
Tổng số lần phóng quỹ đạo toàn quốc năm 2025 của Trung Quốc là 92 lần, trong khi SpaceX là 165 lần.
Nhưng con số 1 so với 600 không chỉ là khoảng cách về số lượng, đó là khoảng cách về bản chất của công nghệ.
Hình ảnh minh họa gần nhất là như thế này, có bằng lái xe và đã lái 600.000 km là 2 thứ rất khác nhau.
Tái sử dụng tên lửa không phải là một sự kiện mà đó là một quy trình, quy trình đó đòi hỏi nhiệp độ đáng tin cậy.
Mỗi vòng phóng đáp phóng đáp mà SpaceX thực hiện, họ thu thập dữ liệu về mai mòn vật liệu, áp sức động cơ, nhiệt độ buồn đốt sau mỗi lần sử dụng.
30 vòng thu hồi cùng 1 tầng đẩy, có nghĩa là 30 lần học về điểm giới hạn của vật liệu đó.
Nếu không có dữ liệu đó thì không ai biết tầng đẩy có an toàn cho lần thứ 5 hay không, chứ đừng nói đến lần thứ 30.
Tầng đẩy của trường trinh 10B vừa thu hồi ngày 10 tháng 7, nó vẫn chưa được phóng lại,
và trong khi Trung Quốc đang chuẩn bị cho vòng tái sử dụng đầu tiên, SpaceX đang thử nghiệm Starship,
tên lửa mang được 100 tấn lên quỹ đạo, gấp 6 lần khả năng của trường trinh 10B.
Tầng đẩy Starship không hạ xuống lưới hay bể cứng, nó được cánh tay cơ học của tháp phóng gấp giữa không trung khi đang rơi.
Mỹ không đứng yên trong thập kỷ qua và họ cũng không đứng yên bây giờ.
Vậy thì vì sao Trung Quốc chậm hơn 1 thập kỷ? Câu trả lời nằm ở mô hình chứ không phải năng lực.
CASC là tập đoàn nhà nước, ngân sách phân bổ theo kế hoạch 5 năm,
không có áp lực từ thị trường thương mại, không có đối thủ nội địa đang tranh giành hợp đồng phóng vệ tinh.
SpaceX ra đời vì Elon Musk đặt câu hỏi mà không ai trong ngành muốn đặt,
vì sao tên lửa không tái sử dụng được như máy bay?
Câu hỏi đó không đến từ chỉ thị chính trị, nó đến từ áp lực chi phí thương mại,
và áp lực đó thúc đẩy vòng lập thất bại học hỏi nhanh hơn bất kỳ kế hoạch 5 năm nào.
Theo những gì quan sát được tư duy của CASC có vẻ như là,
chúng tôi không cần nhanh hơn, chúng tôi cần đủ để tự chủ.
Nhưng tự chủ kỹ thuật và dẫn đầu thị trường là 2 tham vọng rất khác nhau.
Và ở thị trường phóng vệ tinh toàn cầu, Trung Quốc đang nhìn thấy 1 cửa sổ mà Mỹ đã tự bỏ ngỏ.
Hệ quả địa chính trị Bắc Kinh nhắm vào thị trường nào?
Nếu Trung Quốc làm chủ được tái sử dụng tên lửa, điều đó thay đổi bàn cờ thế giới thế nào?
Câu trả lời không nằm ở việc ai phóng nhanh hơn hay nhiều hơn.
Nó nằm ở câu hỏi ai phục vụ được khách hàng mà bên kia không thể phục vụ.
Luật kiểm soát xuất khẩu của Mỹ ngăn các công ty Mỹ cung cấp dịch vụ phóng vệ tinh cho nhiều khách hàng nhà nước đặc thù.
Nga không mua được dịch vụ phóng của SpaceX, dù có tiền.
Iran không mua được, Venezuela, Cuba không mua được.
Đó là thị trường bị chặn và Trung Quốc đang đứng ngay cửa đó.
Nhưng câu chuyện thú vị hơn không nằm ở danh sách trừng phạt.
Chúng ta biết rằng phần lớn châu Phi, nhiều nước Đông Nam Á không nằm trong liên minh quân sự phương Tây.
Những quốc gia này muốn kết nối vệ tinh, muốn Internet vệ tinh, muốn vệ tinh quan trắc
nhưng không muốn phụ thuộc hoàn toàn vào Stalin của Mỹ.
Họ không muốn một tập đoàn tư nhân Mỹ kiểm soát hạ tầng thông tin của mình.
Đây là thị trường Bắc Kinh đang thiết kế để phục vụ.
Theo những gì quan sát được từ chiến lược bác biểu của CISC và chính sách không gian quốc gia
thì tư duyên của Bắc Kinh không phải là vượt qua SpaceX,
mà là đủ rẻ, đủ tin cậy để phục vụ thị trường mà Hoa Kỳ từ chối.
Nếu tái sử dụng tên lửa thành công và chi phí phóng giảm đủ nhiều,
Trung Quốc có thể cạnh tranh không phải bằng cách tốt hơn SpaceX,
mà bằng cách tiếp cận những khách hàng SpaceX không được phép tiếp cận.
Đó là một nước cờ địa chính trị nguy hiểm hơn bất kỳ cuộc đua phóng vệ tinh nào.
Và còn một chiều xung kích nữa đó là chiều quân sự.
Tên lửa tái sử dụng nghĩa là phóng nhanh hơn, nhiều hơn, rẻ hơn.
Trong chiến tranh hiện đại, vệ tinh là xương sóng.
Từ trinh sát liên lạc đến định vị,
Mỹ hiện phụ thuộc SpaceX cho nhiều nhiệm vụ vệ tinh quân sự quan trọng.
Điều đó có nghĩa là năng lực quân sự Mỹ trong không gian
đang gắn với một tập đoàn tư nhân do Elon Musk điều hành.
Trung Quốc muốn năng lực tương đương nhưng hoàn toàn độc lập,
không phụ thuộc vào bất kỳ tập đoàn tư nhân nào.
Còn một cột móc đang treo lơ lửng trước đó là cuộc đua mặt trăng vào năm 2030.
CNSA, Cục Hàng không Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc,
đặt mục tiêu đưa người lên mặt trăng trước năm 2030.
Trường chinh 10B là tên lửa chủ lực cho chương trình đó.
Nếu phiên bản tái sử dụng ổn định,
chi phí toàn bộ chuỗi nhiệm vụ mặt trăng giảm xuống
và Bắc Kinh có thể duy trì nhiệm vụ cao hơn mà không bị ngạt ngân sách.
Phía Mỹ cũng không ngồi yên.
Astromech, chương trình mặt trăng của NASA,
đang dùng Starship của SpaceX và New Glenn của Blue Origin.
Nhưng Astromech đã trễ nhiều lần,
áp lực ngân sách liên bàn không giúp ích gì.
Cuộc đua mặt trăng lần 2 đang đến,
không phải vì hình thái ý thức như thời chiến tranh lạnh.
Lần này là về tài nguyên,
về vị trí chiến lược ở cực nam mặt trăng,
nơi có băng nước, có thể làm nhiên liệu,
và về ai đặt tiêu chuẩn công nghệ cho thế hệ tiếp theo.
Câu hỏi dài hạn là
mô hình nhà nước có thể bắt kịp nhịp đội mới của tư nhân hay không?
Lịch sử Deep World AI và bán dẫn cho thấy
nhà nước Trung Quốc có thể bổ sung nguồn lực khổng lồ,
nhưng hiếm khi dẫn đầu ở những công nghệ đòi hỏi vòng lập thất bại học hỏi cực nhanh.
Chính phủ không giỏi thất bại sớm và thường xuyên,
điều mà SpaceX làm rất tốt.
Nhưng có một biến số nhiều người đang bỏ qua.
Các start-up tư nhân Trung Quốc như Landspace
với tên lửa Chuxue 3, hệ sinh thái tư nhân của Trung Quốc
trong ngành không gian còn non trẻ,
nhưng đang học từ SpaceX rất nhanh,
theo cách mà CISC không bao giờ có thể học.
Nếu hệ sinh thái tư nhân đó đủ trưởng thành,
và nếu Bắc Kinh biết cách nuôi dưỡng nó thay việc kiểm soát nó,
thì bức tranh trong 10 năm tới có thể trông rất khác.
Đó không phải dự đoán.
Đó là câu hỏi mở mà ngành không gian đang phải đặt ra.
Tự trung lại cho video ngày hôm nay.
Vào ngày 10 tháng 7 năm 2026,
Trung Quốc vừa kết thúc một cuộc tranh luận.
Không ai còn có thể nói họ thiếu năng lực làm tên lửa tái sử dụng.
Cơ chế lưới là thật, kỹ thuật là thật, tâm nhìn là thật.
Nhưng SpaceX đã không cần tham gia cuộc tranh luận đó từ 600 lần trước.
Khoảng cách thực sự không phải là kỹ thuật.
Kỹ thuật thì đang thu hẹp.
Khoảng cách thực sự là nhiệm độ học từ thất bại.
600 lần so với 1.
Và đó là thứ không thể rút ngắn bằng ngân sách nhà nước hay chỉ thị chính trị.
SpaceX dẫn trước không phải vì có nhiều tiền hơn,
mà vì có nhiều lần thất bại hơn,
và học từ mỗi lần đó nhanh hơn bất kỳ kế hoạch 5 năm nào có thể cho phép.
Vậy thì liệu Trung Quốc có thu hẹp được khoảng cách đó?
Không phải bằng tên lửa mà bằng cách chấp nhận thất bại nhanh,
như cách 1 công ty tự nhân có thể làm hay không?
Trước khi kết thúc bài phân tích,
chúng tôi xin chân thành cảm ơn anh Đăng Anh Tuấn ở Canada
đã lại ủng hộ chúng tôi thông qua hình thức SuperTanks.
Sự ủng hộ của mọi người là động lực cho chúng tôi làm tốt hơn.
Chúng tôi sẽ ra những sản phẩm chất lượng để phục vụ cộng đồng.
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào?
Hãy để lại bình luận bên dưới.
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích,
thì hãy ủng hộ chúng tôi bằng 1 subscribe, 1 like và 1 comment
để chúng tôi xây dựng chương trình hoàn thiện hơn.