Bùng nổ Làn sóng Sa thải Giảng viên Đại học tại Thượng Hải và các Thành phố tuyến đầu...

Khán Trung Quốc
1.1K người theo dõi
110 Lượt xem video·11 thg 7, 2026
Bát cơm sắt sụp đổ, Trung Quốc thụt lùi 30 năm, các trường đại học hàng đầu sốc vì sa thải hàng loạt: Gần đây, một bức ảnh chụp thông báo của phòng nhân sự được cho là của Đại Học Đồng Tế lan truyền rộng rãi trên mạng. Trong một thời gian, thông tin “các trường đại học 985 quy mô lớn tối ưu hóa giảng viên” đã gây ra tranh luận sôi nổi....
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Giảng viên và giáo viên Trung Quốc mất bát cơm sắt, không làm giả, ngay cả cơm cũng không có để mà ăn,
bùng nổ lan sóng xa thải giảng viên đại học tại Thượng Hải và các thành phố tuyến đầu.
Mời các bạn cùng Thúy Trang và Khán Trung Quốc tìm hiểu sâu về vấn đề này trong chương trình ngày hôm nay.
Tại Trung Quốc, nghề giảng viên đại học lâu nay được coi là bát cơm sắt là miếng ngon,
ngay cũng bắt đầu xuất hiện vết nứt.
Gần đây, một bức ảnh chụp thông báo của phòng nhân sự, được cho là của Đại học Đồng Tế lan truyền rộng rãi trên mạng.
Trong một thời gian, thông tin các trường đại học 985 quy mô lớn tối ưu hóa giảng viên đã gây ra trành luận sôi nổi.
Tôi nhận được một bức ảnh do một người bạn gửi. Bức ảnh này là thông báo của phòng nhân sự một trường đại học 985 tại Thượng Hải.
Trong ảnh có một lượng lớn giáo sư, phó giáo sư, giảng viên bị đánh giá không đạt, không được ra hạn hợp đồng hoặc khoản ra hạn.
Khoản ra hạn là gì, tôi cũng không rõ ý nghĩa. Còn có trường hợp chuyển sang vị trí khác, tức là chuyển từ giảng dạy sang công việc hành chính.
Bản thân vốn là giảng viên, nhưng chuyển sang hành chính.
Tóm lại là đủ loại xử lý. Nghe nói kiểu này gọi là tối ưu hóa, một từ rất nhân văn.
Nhưng ngay sau đó, hôm nay lại có tin đồn cho rằng bức ảnh này không phải thật, vì hai cái dấu trông quá thật, không có chút khuyết điểm nào, rất giống AI tạo ra.
Tôi cảm thấy bức ảnh này rất có khả năng là thật, vì tôi từng ứng tuyển vào đồng tế đại học, họ trực tiếp nói với tôi rằng trong ký hợp đồng đầu tiên nếu đánh giá không đạt, không thăng tiến thì phải rời đi.
Phải có thông báo rõ ràng cho mọi người biết, dù bức ảnh này là do AI tạo hay là do tin đồn đi chăng nữa, thì tin đồn cũng có môi trường để sinh sôi.
Thực tế là vị trí giảng viên đại học hiện nay không ổn định, gần như ai cũng biết.
Đây là tình hình thực tế, trong phần bình luận, một cư dân mạng thàn thờ, ghế băng phải ngồi 10 năm lạnh lẽo, đến năm thứ ba đã bị họ rút ghế đi rồi.
Nghiên cứu học thuật vốn là một quá trình cần tích lưỡi giải hạn, rất nhiều nghiên cứu cơ bản thường phải mất mấy năm, thậm chí hơn 10 năm mới thấy kết quả.
Nhưng dưới hệ thống đánh giá hiện nay, giảng viên trẻ lại phải trong vòng vài năm ngắn ngủi hoàn thành, hàng loạt chỉ tiêu như công bố luận văn, xin đề tài, thăng chức danh hiệu, nếu không thì có thể đối mặt với khủng hoảng xa hạng hợp đồng.
Một cư dân mạng tự xưng là người nhà của giảng viên đại học đã xuất hiện, chia sẻ.
Điều thú vị là trong phần bình luận của chủ đề liên quan, một bình luận nhận được rất nhiều lượt thích.
Mọi người cùng hát đi, tất cả vinh quang ngày hôm qua đã trở thành ký ức xa xôi, ớt vả gian khổ đã qua nửa đời người, đêm nay lại bước vào sóng mưa.
Nhiều cư dân mạng lập tức hiểu ý, bài hát lại từ đầu chính là các khúc được truyền hát rộng rãi vào cuối những năm 1990 của thế kỷ trước, trong giai đoạn cải cách doanh nghiệp nhà nước và được xa thải hàng loạt.
Lúc bấy giờ, đài truyền hình trung ương Trung Quốc thường xuyên phát bài hát này để khuyến khích người lao động bị xa thải tái gia nhập việc làm.
Khi cư dân mạng hôm nay lại cất lên bài hát này, điều mang tính châm biếm là lịch sử từng xảy ra, dường như đang lặp lại hiện thực ngày nay.
Nhiều kéo dài dòng thời gian sẽ thấy, làn sóng xa thải giảng viên của trường đại học tại Trung Quốc không phải là sự bùng phát ngẫu nhiên.
Thời điểm nó xuất hiện, lại trùng hợp cao độ với tình trạng tài chính địa phương trên toàn quốc đang xấu đi nghiêm trọng.
Trong hơn hai thập kỷ qua, sự mở rộng nhanh chóng của các trường đại học Trung Quốc thực chất được xây dựng trên nền tảng tài chính từ đất đai và bong bóng bất động sản.
Trong giai đoạn thị trường bất động sản phát triển mạnh mẽ, chính quyền địa phương bán đất thu hoặc khoản thu khổng lồ, các trường đại học liên tục mở rộng tuyển sinh,
các khu học xá mới mọc lên khắp nơi, kinh phí nghiên cứu khoa học không ngừng tăng trường, các trường đại học rầm rộ chiều muộn tiến sĩ du học trở về và nhân tài trẻ.
Trong giai đoạn đó, nhiều trường đại học thậm chí đưa ra khoảng trợ cấp an ra, lên đến hàng triệu nhân dân tệ để tranh giành nhân tài.
Tuy nhiên, khi thị trường bất động sản suy giảm và sụp đổ, doanh thu từ chuyển nhượng đất đai co lại mạnh mẽ, tài chính địa phương bắt đầu chịu áp lực khổng lồ.
Nhiều chính quyền địa phương đã không còn khả năng duy trì mô hình chi tiêu cao như trước.
Trong quý I năm 2026, tỉ lệ tự cung, tự cấp, ngân sách công chung của 28 tỉnh trên toàn quốc đều giảm xuống dưới 100%.
Không có tỉnh nào có thể hoàn toàn dựa vào thu nhập tài chính của mình để chi trả chi tiêu.
Tháng 3 năm nay tại Tế Nam, thủ phủ của tỉnh Sơn Đông, một thành phố có GDP nghìn tỷ và khả năng huy động tài chính thuộc hàng đầu,
đã xuất hiện tin tức về việc lương giáo viên, giai đoạn giáo dục bắt buộc bị ngừng pháp.
Tiếp theo đó vào tháng 6 tại Ôn Châu Chiết Giang, thành phố có nền kinh tế tư nhân sôi động nhất,
lương giáo viên bị trậm trả mà không có bất kỳ giải thích chính thức nào.
Nhưng khi miếng bánh tài chính co lại, các trường đại học tự nhiên trở thành một trong những đối tượng bị cắt giảm chi tiêu,
sự nghiệp giáo dục từng được gọi là trăm năm chồng người đang bị tính toán lại theo lăng kính chi phí, lợi ích.
Còn giảng viên thì trở thành nhóm chịu áp lực trực tiếp nhất.
Áp lực mà giảng viên đại học phải đối mặt chỉ là một phần thu nhỏ của những thay đổi trong toàn bộ hệ thống giáo dục,
khi các mô hình quản lý như đánh giá hiệu suất, loại bỏ người đứng cuối,
cạnh tranh vị trí công việc không ngừng thâm nhập vào lĩnh vực giáo dục.
Ngay càng nhiều giảng viên bắt đầu nhận ra rằng biên chế giảng viên và thân phận sự nghiệp công từng được xem là bảo đảm ổn định,
cũng chưa chắc đã mang ý nghĩa tào sứ vô yêu thực sự.
Một phụ nữ chia sẻ, biên chế giáo viên thực sự không phải là bát cơm sắt.
Việc xác thải một giáo viên biên chế thực ra rất đơn giản.
Tôi có một người bạn, cô ấy bị ép phải từ chức biên chế giáo viên.
Bản thân cô ấy bị trầm cảm nặng, xin nghỉ phép mấy tháng.
Đến khi sắp khai giảng, cô ấy vẫn cảm thấy tinh thần rất kém, định tiếp tục xin nghỉ.
Lúc đó lãnh đạo không đồng ý cũng không từ chối, nhưng vào khoảng 7 giờ tối ngày hôm trước khai giảng,
lãnh đạo nói với cô ấy rằng học kỳ này sắp xếp cô ấy làm chủ nhiệm lớp, yêu cầu sáng mai đến họp.
Giáo viên này chắc chắn không kịp, trường nói không thể thay người, bắt buộc phải đến, không đến coi như vắng mặt không phép.
Cô giáo này cảm thấy không có cách nào hòa giải, nên đã đề xuất từ trước.
Tôi còn có một người bạn khác trước đó cãi nhau với lãnh đạo, liên tục 14 năm dạy lớp kém,
có lần hiệu trưởng công khai mắng cô ấy không chấm bài tập, cô ấy đập bàn đứng dậy,
công khai cãi lại với hiệu trưởng, sau khi cãi xong thì từ chức.
Vì vậy nếu lãnh đạo muốn ép một giáo viên biên chế nghỉ việc thì có rất nhiều cách.
Có cư dân mạng bình luận với quan hệ công sở trong trường học rất bẩn thiểu,
bắt nạt nơi công sở chỉ là phần nổi của tăng băng chim. Bình luận này nhận được sự đồng cảm của nhiều người.
Nếu nói rằng việc tức bỏ biên chế và sinh kế là chế độ tức đoạt bắt cơm và quyền sinh tồn,
thì lời tố cáo của một giáo viên cơ sở khác lại vạch trần thêm một tấm màn đen khác.
Trường học lội dụng quyền lực mạnh mẽ để thực hiện sự thuần hóa tinh thần và cấm kị
phát ngôn đối với nhóm giáo viên. Một phụ nữ chia sẻ.
Bản thân hệ thống trường học không cho phép giáo viên lên tiếng, không được phát ngôn trên mạng xã hội,
thậm chí lương của chính chúng tôi cũng không thể đặt câu hỏi.
Hãy vừa phát lương mà chúng tôi có bất kỳ thắc mắc nào, hỏi trong nhóm, cô ấy sẽ lập tức đuổi ra khỏi nhóm chat.
Còn nói có vấn đề gì thì chat riêng, đừng thảo luận công khai trong nhóm.
Lương có gì mà không được thảo luận công khai chứ?
Khi chúng tôi tìm đến bộ phận tài chính riêng, cô ấy nói,
có gì mà không rõ, có gì mà phải nói, giọng rất hung hăng.
Tôi nói tất cả đều là nhân viên, đều là con người.
Cô có gì hung hăng với tôi, tôi làm rõ không được sao.
Vì vậy cô ấy cũng dùng quy chế để rằng buộc chúng tôi không được phát ngôn, không cho phép nói.
Kể cả khi anh nói có thể bị người ta nắm thóp, sẽ dùng đánh giá ưu tú, xếp thi đua để đe dọa anh.
Một khi anh nói sai cái gì, anh sẽ bị hủy tư cách, giảm hiệu suất,
còn có sự thờ ơ của toàn xã hội đối với giáo viên.
Thực ra trên nền tảng xã hội, anh rất ít thấy giáo viên lên tiếng.
Ai đăng lên tiếng cho giáo viên, đặc biệt là những năm trước,
anh xem tất cả các chủ đề hot trên Internet, toàn là bài xích giáo viên.
Phụ huynh từ chối tặng quà cho thầy cô nhận 1 triệu like.
Giáo viên đối xử phân biệt bị phụ huynh mắng nhận 1 triệu like.
Còn trong nhóm phụ huynh, phụ huynh cãi lại thầy cô cũng nhận 1 triệu like.
Nhưng hẽ ai cố gắng lên tiếng cho giáo viên, nội dung thường bị hạn chế lưu lượm.
Bản thân tôi là một người sáng tạo nội dung, hẽ lên tiếng cho giáo viên thì phạm vi tiếp cận đều bị giới hạn.
Phần bình luận trong trường học, giáo viên không được tùy ý gọi đường dây khẩn cấp,
vì nếu gọi là lãnh đạo phải viết báo cáo. Nên khi xảy ra sự cố,
việc có được gọi hay không là do lãnh đạo quyết định, và lãnh đạo có đường dây nóng nội bộ cho những tình huống này.
Cũng có cư dân mạng Trùng Khánh đề cập, một tháng lên 18 tiết dịch vụ kéo dài,
bắt chúng tôi ký chỉ phát tiền 9 tiết, nói 9 tiết còn lại là tiết nghĩa vụ.
Cũng không biết tiền phụ huynh nộp và phần trợ cấp của nhà nước đi đâu,
tuyệt đối không nằm trong tay giáo viên đứng lớp. Một cư dân mạng Hồ Bắc khác cho biết,
còn có bảng lương âm dương, tiền truyền vào thẻ rồi vẫn phải trả lại. Còn bắt anh ký xác nhận.
Trong một số trường giáo dục cơ sở, giáo viên không chỉ phải đối mặt với nhiệm vụ dạng dạy mà áp lực đánh
giá, mà còn phải chịu đựng sự bất định và cảm giác bị răng buộc từ cách thực thi quy chế thể chế.
Áp lực này không phải vấn đề của một khâu đơn lẻ, mà là sự thay đổi mang tính cấu trúc xuyên suốt,
các cấp độ khác nhau trong hệ thống giáo dục. Từ không thăng tiến thì đi ở đại học,
đến đánh giá hiệu suất và quản lý vị trí ở tiều học, trung học, rồi đến cách sáp xếp công
việc cụ thể ở cấp giáo dục cơ sở, có thể thấy mô hình bảo đảm ổn định truyền thống đã hoàn toàn chấm dứt.
Thay vào đó là hệ thống quản lý nghiêm ngặt, yêu cầu hiệu suất cao,
giám sát chính trị hóa và doanh nghiệp hóa chặt chẽ.
Cái mà giới chức gọi là cải cách quốc tế hóa và đổi mới đánh giá học thuật,
lột bỏ lớp vỏ bên ngoài, bản chất là một cuộc cắt giảm biên chế chi phí thấp và tự cứu của
thể chế, bị ép buộc bởi tình trạng cạn kiệt tài chính địa phương.
Đặc biệt tại các thành phố hạng nhất như Thượng Hải, Bắc Kinh, Quảng Châu,
một loạt trường hợp rằng viên trẻ tại các trường đại học bị xa thải, giáng cấp,
điều chỉnh công tác hoặc thậm chí bị buộc phải rời vị trí do không đạp chỉ tiêu đánh giá liên tục xảy ra.
Nhiều người từng được coi là người chiến thắng trong cuộc đời, nhưng tiến sĩ, học giả du học trở về,
nay lại rơi vào tình trạng lo lắng thất nghiệp chưa từng có.
Ở đầu kia có một sự thay đổi cấu trúc này là sự kiện giống đồng học tố cáo học thuật,
gần đây thu hút sự chú ý của dư luận.
Vào mùa xuân năm 2026, một nghiên cứu sinh tiến sĩ đã nghỉ học có tên mạng,
giống đồng học kể chuyện, bất ngờ trở thành nhân vật gây chấn động giới học thuật Trung Quốc.
Chỉ trong hơn một tháng ngắn ngủi, giống đồng học đã dùng tên thật liên tiếp tố cáo công khai các giáo sư,
viện trưởng cấp học giả tại nhiều trường đại học danh tiếng như Đại học Đồng Tế, Đại học Nam Khai,
Đại học Trung Sơn, Đại học Thượng Hải với cáo buộc sàn lận học thuật.
Trong số những người bị tố cáo có không ít người sở hữu các danh hiệu, học giả trẻ xuất sắc,
trường giang học giả, thậm chí là ứng cử viên viện sĩ.
Khi cuộc điều tra đi sâu, nhiều trường đại học đã khởi động quy trình điều tra,
Đại học Đồng Tế còn cách trước viện trường liên quan và xa thải những người chịu trách nhiệm.
Nếu như là sóng xa thải giảng viên các trường đại học Thượng Hải phơi bầy,
cuộc khủng hoảng sinh tôn của nhóm giảng viên, thì sự kiện giống đồng học đã triệt để lật mở
cuộc khủng hoảng tín dụng của toàn bộ hệ thống đánh giá khoa học nghiên cứu Trung Quốc.
Đây tuyệt đối không phải là thất đức cá nhân của một vài học giả,
mà là sự tham nhũng mang tính thể chế của hệ thống giáo dục, bị kinh tế khủng hoảng phơi bầy.
Trong xã hội bình thường, luận văn là ghi chết thành tiệu nghiên cứu khoa học. Nhưng tại các trường đại
học giới sự thống trị của Trung Cộng, luận văn đã bị biến dị thành một loại giấy phép sinh tôn,
luận văn không chế tất cả. Các trường đại học trực tiếp liên kết số lượng luận văn SCI,
yếu tố ảnh hưởng và kinh phí dự án với biên chế, lương bổng, gia hạn hợp đồng của giảng viên,
hình thành nền chuỗi logic khủng khiếp, không có luận văn bằng không có kinh phí,
bằng không có thăng tiến, bằng bị hệ thống thanh lọc.
Thể chế của Đảng Cộng sản Trung Quốc còn ép buộc con người gian lận. Nhiều học giả trên mạng thừa
nhận rằng khi thể chế này chỉ khen thưởng số lượng, không khen thưởng sự thật, chỉ khen thưởng sự
công bố, không khen thưởng việc tìm kiếm chứng cứ, thì gian lận trở thành lựa chọn hợp lý để duy
chỉ xin kế và vượt qua đánh giá. Bản thân thể chế này chính là chất xúc tác lớn nhất
cho việc gian lận, điều khiến công chúng chấn động nhất trong việc giống đồng học tố cáo gian lận là
những người bị tố cáo không phải là nhân vật bên lề, mà toàn bộ đều là ngôi sao học thuật nắm giữ quyền
lực cốt lõi. Thực tế cho thấy, gian lận học thuật không những không cản trở sự thành công của những
quý ngài này, mà còn giúp họ nhanh chóng cướp đoạt luận văn, dự án và các danh hiệu như
trường giang học giả. Những người giỏi nhất trong việc xù nịn và thao túng quy tắc lại leo lên
cao nhất, kinh thành nên hiện tượng điển hình tiền xấu kém đuổi tiền tốt.
Gian lận cách đây 10 năm có lẽ còn vì danh tiếng, nhưng gian lận ngày nay hoàn toàn là để tranh đoạt lợi
ích. Trên các tạp chí quốc tế hàng đầu, việc địa đặt dữ liệu để viết một bài báo,
đằng sau là hàng triệu tệ kinh phí nghiên cứu, các dự án cấp quốc gia quyết định sinh tử của cả
phòng thí nghiệm. Cùng với hàng chục triệu tài nguyên phân bổ tiếp theo do tài chính địa phương xấu đi,
các trường hợp đại học buộc phải đẩy giảng viên vào chiến trường nghiên cứu khoa học,
nhến các trường đại học triệt đệ thành công cụ cướp tiền. Các trường đại học vốn nên là nơi
bồi dưỡng nhân tài, túc đẩy sáng tạo, nay lại trở thành đơn vị sự nghiệp chỉ biết kiếm lợi nhuận
dưới trường chính quyền địa phương. Nhiệm vụ hàng đầu của trường học đã biến thành tranh đoạt dự án,
tranh đoạt kinh phí, tranh đoạt xếp hạng. Các giáo sư mỗi ngày bận rộn viết đơn xin quỹ,
ghép nối các chỉ tiêu đánh giá, thời gian thực sự dùng cho giảng dạy và hướng dẫn sinh viên
bị ép đến mức cược hạng. Chức năng cốt lõi của đại học bị loại bỏ toàn diện. Lan sóng sa
thải và gian lận học thuật tuyệt đối không phải là những sự kiện cô lập mà là phản ứng dây
truyền thảm khốc sinh ra sau khi áp lực kinh tế suy thoái của Trung Quốc, thông qua hệ thống tài
chính được truyền dẫn tầng tầng lớp lớp đến hệ thống giáo dục. Tài chính địa phương xấu đi dẫn
đến kinh phí của các trường đại học bị gián đoạn cung cấp. Các trường đại học lại bắt đầu xiết chặt
đánh giá hiệu suất biên thái dẫn đến lo lắng sinh tồn của giảng viên cơ sở. Cuối cùng,
tất cả đều cuốn vào tranh đấu học thuật. Ở cuối chuỗi này, những giảng viên không quyền lực
buộc trở thành kháo hôi, bị buộc phải rời khỏi trường đại học, trong khi những quý ngoài học
thuật nắm giữ tài nguyên để thắng lợi trong cuộc chiến tranh đoạt tài nguyên khan hiếm,
đã chọn mạo hiểm với cám dỗ gian lận cực cao. Những gì giống đồng học lật mở, không chỉ là tấm khăn,
che xấu hổ của vài kẻ bại hoại học thuật, mà là thi thể thể chế đã thối giữa triệt để đằng sau
ảo ảnh, cơ quốc nguyên cứu khoa học do Đảng Cộng sản Trung Quốc giúp toàn bộ tài nguyên quốc gia
chất trống lên. Người xưa coi thầy giáo là một trong thiên địa quân thân sư. Trong văn hóa
thần truyền truyền thống của Trung Quốc, sư không chỉ gánh vác trách nhiệm truyền thụ chi thức mà còn
mang sứ mệnh cao cả truyền đạo. Người xưa nói, nhân bất tín bất lập, tu thân, tể gia trị quốc
bình thiên hạ. Làm học giả áp phải trước tiên chính tâm thành ý, đối với trời đất thân minh và chân
lý mang sự kinh sợ tuyệt đối, mới có thể khám phá bí ẩn của vũ trụ, chân lý của sinh bệnh.
Tuy nhiên, sau khi Trung Cộng đạt chính quyền, toàn diện thúc đẩy vô thần luận,
có hệ thống phá hủy nền tảng văn hóa thần truyền và đạo đức kéo dài hàng ngàn năm này,
dưới sự tẩy não của chủ nghĩa duy vật cực đoan và chủ nghĩa công lợi, mệnh lệnh đạo đức trong
lòng giới chí thức Trung Quốc bị rút sạch hoàn toàn. Học thuật không còn là sự nghiệp thương liêng,
vì trời đất lập tâm, vì sinh dân lập mệnh, mà bị giáng cấp thành công cụ truy cầu giành lợi,
cướp đoạt tài nguyên sinh tồn. Khi những học giả quyền quý vì lợi ích cá nhân mà không kiêng nể
gì sửa chữa, nguyện tạo dữ liệu, họ lừa dối không chỉ công chúng,
mà còn đang xúc phạm phẩm giá, thiêng liêng của sự đạo.
Cơn điện chấn học thuật tại các trường đại học Trung Quốc ngày nay chính là hậu quả tất yếu
sau khi cốt cách của những người đọc sách truyền thống Trung Quốc bị triệt đề phong sát.
Một dân tộc đã rời bỏ văn hóa thần truyền, mất đi sự kính sợ và tín ngưỡng,
khi khoa học và kỹ thuật của họ cuối cùng sẽ trở thành nước không nguồn, cây không gốc.
Sự sụp đổ toàn diện mang tính thể chế này không chỉ chôn vùi lý tưởng của những học giả trẻ tuổi,
mà còn từ gốc dễ, chặt đứt tương lai kế thừa và mở mang của văn hóa hòa hạ.
Trở về với truyền thống, tái kiến lập sự kính sợ đối với thần minh và chân lý đạo đức mới là
hy vọng duy nhất để học thuật Trung Quốc, dẫn hướng toàn xã hội bước ra khỏi đường cùng và nhận được cứu rỗi.
Cảm ơn quý vị đã theo dõi chương trình của chúng tôi. Những góp ý của quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện
hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng đừng quên theo dõi Khán Trung Quốc trên hai nền tảng,
Youtube và kan chinhua. Thúy Trang và Khán Trung Quốc xin chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại.
