Đại Phẫu TPHCM: 10 Vùng Phát Triển Tầm Nhìn 100 Năm, Kiến Tạo Siêu Đô Thị Đa Cực

Ngày 2 tháng 6 năm 2026, một sự kiện mang tính bước ngoặt đã diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh. Hội thảo quy hoạch tổng thể thành phố Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm do Hội đồng Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh cùng các cơ quan chiến lược tổ chức. Sự kiện này không chỉ đơn thuần là việc vẽ lại một tấm bản đồ. Nó là lời tuyên chiến với những giới hạn của mô hình phát triển cũ. Đồng thời là bản thiết kế vĩ đại nhất từ trước đến nay nhằm biến thành phố Hồ Chí Minh từ một đô thị đang chọc vật với kẹt xe, ngập nước thành một siêu đô thị đa cực thế hệ mới. Với độ án điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 đã được Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà phê duyệt trước đó vào ngày 11 tháng 6 năm 2025 cùng đề cương quy hoạch tổng thể thời kỳ 2025-2050 tầm nhìn 100 năm, thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào một cuộc đại phẫu chưa từng có trong lịch sử. Trong video ngày hôm nay, BCNN sẽ cùng quý vị bốc cách chi tiết chiến lược không gian 5-5-10 và cách thành phố này sẽ định hình lại cán cân kinh tế khu vực Đông Nam Á. Kính mong quý vị cùng theo dõi. TỰ MÔ HÌNH HƯỢNG TÂM Và sự ra đời của thực thể 6.700 km vuồng Suốt nhiều thập kỷ, thành phố Hồ Chí Minh phát triển theo mô hình hướng tâm. Chúng ta dồn mọi nguồn lực, trung tâm hành chính, tài chính, giáo dục, y tế vào lõi nội đô. Kết quả là, hàng triệu người sáng đổ dồn vào trung tâm làm việc, chiêu kẹt cứng trên các con đường cửa ngõ để về nhà. Sử dụng nén cơ hộc này đẩy giá bất động sản lên mức phi lý, bào mòn năng suất lao động và đẩy chi phí logistic lên cao, làm suy giảm trực tiếp năng lực cạnh tranh quốc tế của thành phố. Tuy nhiên, nút thắt này đang được gỡ bỏ bằng một tư duy đột phá. Xóa nhòa ranh giới hành chính cứng nhắc. Sau khi hợp nhất không gian kinh tế với Bình Dương và Bà Rịa Vũng Tàu, thành phố Hồ Chí Minh mới không còn là một đô thị đơn lễ, mà là một thực thể siêu đô thị vùng có diện tích hơn 6.700 km2 và dân số hơn 14 triệu người, đóng góp hơn 23% GDP quốc gia và trên 30% tổng thu ngân sách. Thực thể này vận hành theo nguyên lý 1 cộng 2 lớn hơn 3. Đó là phép nhân của động lực phát triển, sức mạnh tài chính của lõi Sài Gòn, sức mạnh công nghiệp của Bình Dương và sức mạnh kinh tế biển của Bà Rịa Vũng Tàu. Chuyên gia kinh tế Tiến sĩ Trần Du Lịch đã chỉ rõ sự dịch chuyển tư duy. Quy hoạch không còn là việc vẽ xem đất này làm gì mà phải trả lời được câu hỏi ngành kinh tế nào tạo ra giá trị gia tăng cao nhất và con người sẽ sống, làm việc ra sao trong 100 năm tới. Tham vọng 800 tỷ đô la Mỹ và cẩu trúc năm-năm-mười Bản quy hoạch do Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia cùng công ty tư vấn Boston thực hiện đã vạch ra lộ trình tăng trưởng khốc liệt nhưng khả thi. Đến năm 2030, dân số đạt 16 triệu người, GDP khoảng 120 tỷ đô la Mỹ. Đến năm 2050, dân số từ 22 đến 25 triệu người, GDP đạt ngưỡng 800 tỷ đô la Mỹ, tương đương với những nền kinh tế hàng đầu thế giới hiện nay. Để chứa đựng khối lượng kinh tế khổng lồ này, kiến trúc vĩ mô được xác lập là 5 cực động lực, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị. Giải mã chi tiết 10 vùng phát triển quản trị không gian Lõi của đề cương quy hoạch tổng thể tăm nhìn 100 năm là việc thiết lập cẩu trúc năm-năm-mười, bao gồm 5 cực động lực, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển. Việc tổ chức không gian thành 10 vùng quản trị chuyên biệt nhằm tối ưu hóa lợi thế so sánh của từng tiểu vùng về địa hình, tài nguyên thiên nhiên, đặc thù văn hóa, hạ tầng và nguy cơ biến đổi khí hậu. Mỗi vùng mang một vai trò lịch sử riêng biệt, kết nối với nhau để tạo thành một hệ sinh thái đô thị tròn vẹn. Vùng 1 – Lõi đô thị, tài chính, quản trị, di sản Vùng 1 bao trùm khu vực lõi lịch sử và trung tâm hiện đại, bao gồm Sài Gòn, chợ lớn, bán đảo Thủ Thiêm và 2 bờ sông Sài Gòn. Đây được định vị là trái tim điều hành, thủ phủ tài chính quốc tế, trung tâm dịch vụ cao cấp và hình ảnh đối ngoại của siêu đô thị TP.HCM trên trường quốc tế. Chiến lược phát triển của vùng 1 không hướng tới việc mở rộng cơ học hay gia tăng dân số, mà tập trung vào việc nâng tầm giá trị không gian và tái thiết đô thị. Việc tái thiết sẽ dựa trên mô hình phát triển hướng phương tiện công cộng, kết hợp mạng lưới đi bộ ngầm và trên cao để liên kết các trung tâm thương mại và ga metro. Quá trình này đòi hỏi sự thanh lọc không gian, từng bước di dời các cơ sở sản xuất công nghiệp, kho bãi hoặc các chức năng không còn phù hợp ra khỏi khu vực lõi. Đồng thời, công tác bảo tồn di sản tại các khu vực giàu bản sắc như chợ lớn và Sài Gòn xưa được ưu tiên hàng đầu, đang xen cùng việc tổ chức lại 2 bờ sông Sài Gòn thành không gian công cộng xanh, đẳng cấp, tạo ra một mặt tiền cảnh quan mềm mại nhưng mang đậm tính biểu tượng cho trung tâm tài chính thuộc thiêm. Vùng 2 – Cực đổi mới sáng tạo phía Đông Hợp nhất thành phố Thủ Đất với Dị An, Thuận An và khu vực kết nối song bay quốc tế Long Thành, Vùng 2 được quy hoạch trở thành não bộ đổi mới sáng tạo của siêu đô thị. Đây là nơi hồi tụ các giá trị của kinh tế tri thức, tập trung vào công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu và phát triển I&D, công nghệ bán dẫm, trung tâm dữ liệu và các vương ươm doanh nghiệp khởi nghiệp. Sự sắp nhập không gian kinh tế của các địa phương giáp ranh như Dị An và Thuận An, thuộc Bình Dương cũ, vào trục phía Đông, tạo ra một khối lượng dư địa khổng lồ cho việc phát triển các khu đô thị đại học và khu công nghệ. Phần tích chiến lược cho thấy, các khu công nghiệp truyền thống cũ tại Dị An và Thuận An sẽ trải qua quá trình tải cấu trúc sâu rộng, từng bước chuyển đổi mô hình từ sản xuất thăm dụng lao động sang các khu đô thị công nghiệp tri thức, nơi sinh sống và làm việc của hàng triệu chuyên gia và kỹ sư công nghệ cao. Vùng 2 sẽ cung cấp giải pháp công nghệ trực tiếp cho các vành đai công nghiệp sản xuất phía Bắc và mạng lưới logistics phía Nam, định hình một nền tảng chuyển đổi số toàn diện. Vùng 3, Tây Tây Nam, cửa ngõ Đông Bang-Sông Cửu Long Vùng 3 đóng vai trò là cửa ngõ chiến lược kết nối siêu đô thị thành phố Hồ Chí Minh với toàn bộ vùng Đông Bang-Sông Cửu Long. Khu vực này bao gồm các huyện như Bình Chánh, Cụ Chi, Hóc Môn, được quy hoạch trở thành trung tâm logistics trung chuyển hàng hóa, phát triển các ngành công nghiệp sạch, y sinh học và dịch vụ đô thị. Tuy nhiên, vùng 3 đối diện với thách thức sinh thái to lớn do địa hình thấp trũng, nền đất yếu tại khu vực huyện Bình Chánh cũ, quy hoạch không khuyến khích việc phát triển đô thị dân cư nén hay bê tông hóa diện rộng tại đây. Thay vào đó, khu vực này giữ vai trò là một vùng đệm trữ nước, hành lang thoát lũ và kiểm soát quá trình đô thị hóa tự phát lan rộng về phía Tây. Vùng 4, Đô thị Công nghiệp Dịch vụ Bình Dương Bao trùm phần lớn không gian công nghiệp hiện hữu của Bình Dương cũ, gồm Tân Uyên, Bến Các, một phần thủ dầu một, vùng 4 được xem là hậu phương sản xuất vững chắc của siêu đô thị. Chức năng lõi của khu vực này là tiếp tục phát huy thế mạnh lịch sử về sản xuất công nghiệp, nhưng bắt buộc phải chuyển đổi mạnh mẽ sang hướng công nghiệp xanh, tung hoang và hiện đại. Bình Dương sẽ phải rủ bỏ hình ảnh của một công xưởng gia công thâm dụng lao động truyền thống để vươn lên chuỗi giá trị toàn cầu. Các khu công nghiệp hiện hữu sẽ được nâng cấp, cải tạo thành các khu công nghiệp sinh thái và công nghiệp công nghệ cao. Điều đặc biệt trong quy hoạch mới là mô hình sản xuất, đô thị dịch vụ tích hợp. Không gian công nghiệp sẽ được đăng sen hợp lý với hệ thống nhà ở xã hội đồng bộ, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, y tế chất lượng cao và các dịch vụ tiện ích. Sự chuyển đổi này nhằm mục đích thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, các chuyên gia quốc tế và cải thiện triệt đề chất lượng sống của tầng lớp lao động công nghiệp, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và an sinh xã hội. Vùng 5 – Sinh thái và Dự trữ phát triển Trải dài qua khu vực phía Tây và Bắc Cụ Chi, huyện Dâu Tiến và một phần Bến Cát thuộc tỉnh Bình Dương Cũ, cùng phía Đông Nam Vũng Tàu Cũ, gồm các huyện Xuyên Mọc, Châu Đức. Vùng 5 đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc đảm bảo sức chịu tải môi trường của toàn siêu đô thị. Đây là vùng công bằng sinh thái, duy trì hành lang xanh, và là quỹ đất dự trữ chiến lược cho các thế hệ tương lai. Trong bối cảnh đất đai đô thị ngày càng khang hiếm và đắt đỏ, vùng 5 là tài sản đệ danh, không thể bị xâm phạm bởi các dự án bất động sản ô ạc. Quy hoạch tại khu vực này ưu tiên tuyệt đối cho việc bảo vệ diện tích rừng tự nhiên, hệ thống mặt nước, đất nông nghiệp và các hành lang sinh thái động thực vật. Quá trình đô thị hóa tự phát sẽ bị kiểm soát bằng các biện pháp hành chính và kỹ thuật khác khe. Những hoạt động kinh tế được phép triển khai tại đây bao gồm phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thủ cơ, du lịch sinh thái quy mô nhỏ phù hợp với cảnh quan, và thiết lập các trang trại năng lượng tái tạo nhằm cung cấp nguồn điện sạch cho siêu đô thị. Vùng 6, phía Nam, Nhà Bè, Hiệp Phước Vùng 6 đi qua một phòng huyện Bình Chánh, quận 7, Nhà Bè là cực phát triển đô thị, cảng và logistics phía Nam của TP.HCM, định hình quanh khu vực Nhà Bè và Hiệp Phước. Khu vực này đóng vai trò bảng lề, kết nối trực tiếp lõi trung tâm thành phố với vành đai sinh thái con dờ và hệ thống cảng biển vương ra đại dương. Định hưởng phát triển của vùng 6 tập trung vào khai thác mạnh mẽ hệ thống cảng biển nội địa, trung tâm phong phối hàng hóa, công nghiệp sạch và phát triển giao thông thủy. Tương tự như vùng 3, khu vực phía Nam phải đối diện trực tiếp với những thách thức to lớn từ nền đất yếu, nguy cơ ngập lục do triều cường cùng nước biển dân. Do đó, quy hoạch đặt ra kỷ lục thép trong việc kiểm soát xây dựng tại các khu vực đất thấp. Các dự án đô thị và công nghiệp tại đây phải áp dụng công nghệ xây dựng tiên tiến, quy hoạch cốt nền khoa học và duy trì diện tích không gian chữa nước tự nhiên, đảm bảo phát triển kinh tế không đánh đổi bằng an toàn sinh thái của khu vực. Vùng 7 – Sinh thái biển Con Dờ Vùng 7 bao gồm toàn bộ biển Con Dờ, được ví như lá phổi xanh và khu dự trữ sinh nguyện thế giới khổng lồ bảo vệ vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Trong số 10 vùng quy hoạch, Con Dờ sở hữu những nguyên tắc phát triển mang tính bảo tồn cao nhất, đóng vai trò như một lá trắng thiên nhiên chống lại những biến động cực đoan của khí hậu. Nguyên lý tối thượng chi phối mọi quyết định đầu tư tại vùng 7 là tuân thủ tuyệt đối sức chịu tải của hệ sinh thái. Mặc dù khu vực này có tiềm năng phát triển đô thị lóng biển hay cảng trung chuyển quốc tế, song mọi hoạt động kinh tế đều phải nhượng bộ mục tiêu bảo tồn rừng ngập mạng. Thành phố sẽ ưu tiên phát triển nền kinh tế biển xanh, các mô hình du lịch sinh thái trải nghiệm được kiểm soát nghiêm ngặt về số lượng du khách, và hạn chế tối đa tình trạng đô thị hóa đại trà hay bê tông hóa phá vỡ cảnh quan tự nhiên. Sự phát triển tại Con Dờ phải chứng minh được tính trung hòa về môi trường trước khi được triển khai. Vùng 8 Cảng biển, logistics, công nghiệp, năng lượng Lấy cụm cảng nước sâu cái mét thì vải làm hạt nhân, vùng 8 được định vị là cửa ngõ hàng hải quốc tế, không chỉ của siêu đô thị TP.HCM, mà còn của toàn bộ khu vực phía Nam Việt Nam. Đây là nơi tích tụ động lực kinh tế công nghiệp nặng và logistics quy mô toàn cầu. Với lợi thế thiên phú về độ sâu luồng tàu từ 15 đến 17 mét, vùng 8 có đủ điều kiện để cạnh tranh trực tiếp với các cảng trung chuyển quốc tế lớn tại Đông Nam Á như Singapore hay Malaysia. Chiến lược phát triển tập trung vào việc thiết lập các khuôn thương mại tự do gắn liên với hệ thống cảng nước sâu, tạo ra hành lang miễn thuế thu hút các tập đoàn logistics và sản xuất xuất khẩu đa quốc gia. Cùng với đó, khu vực này sẽ phát triển các ngành công nghiệp gắn với cảng, trung tâm năng lượng quốc gia và xây dựng mạng lưới giao thông đa phương thức để kết nối liên mạc với các trung tâm sản xuất tại Bình Dương, Đồng Nai và lõi TP.HCM. Vùng 9 Du lịch biển Phủng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm Kéo dài dọc theo tuyến ven biển từ Phủng Tàu qua Long Hải đến Hồ Tràm. Vùng 9 được định hướng phát triển thành chuỗi đô thị du lịch biển chất lượng cao mang tầm vót quốc tế. Vùng này đóng vai trò cung cấp không gian nghỉ dưỡng, giải trí và chăm sóc sức khỏe cho hàng chục triệu cư dân của siêu đô thị cũng như khách quốc tế, để thoát khỏi mô hình du lịch bình dân và hề lùi của việc bê tông hóa ven bờ. Quy hoạch vùng 9 đặt ra những tiêu chuẩn khác khe về kiến trúc cảnh quan. Các dự án phải bảo vệ tuyệt đối không gian bãi biển công cộng, hạn chế xây dần các khối nhà bê tông chẳng tầm nhìn ra biển, và ưu tiên các sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe, thể thao biển và kinh tế ban đêm. Vùng 10 đặt khu Côn Đảo Nằm tách biệt ngoài khơi, vùng 10 quần đảo Côn Đảo được xác định là một không gian sinh thái, di sản lịch sử và quốc phòng an ninh có tính chất đặc thù. Chức năng của Côn Đảo không phải là đóng góp sản lượng kinh tế khổng lồ, mà là bảo tồn các giá trị tự nhiên và lịch sử. Mô hình phát triển của Côn Đảo là sự kết hợp chặt chẽ giữa bảo tồn và khai thác bền vẫn hướng tới một hòn đảo xanh. Hoạt động du lịch tại đây sẽ chuyển hướng hoàn toàn sang phân khúc cao cấp, sinh thái đi kèm với các cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt về quy mô dân số và lượng khách du lịch tối đa thông qua hạng ạch nhằm bảo vệ hệ sinh thái rạng san hô, rù biển và thạm thực vật, quy hoạch cấm việc xây dần ô ạc. Thay vào đó, tập trung phát triển hạ tầng xanh, giao thông không phát thải và từng bước giúp Côn Đảo tự chủ một phần năng lượng bằng các nguồn tài nguyên tái tạo. Lực hút ly tâm từ 5 cực động lực và 5 trục chiến lược. Việc chi 10 vùng quản trị sẽ vô nghĩa nếu chúng bị cô lập. Đó là lý do bản quy hoạch vạch ra 5 cực động lực tăng trưởng, đóng vai trò như những khỏi 500 khổng lồ, tạo lực hút ly tâm, kéo giãn dân số và dòng vốn ra khỏi vùng lõi. 5 cực này gồm lõi trung tâm quốc tế, cực sáng tạo phía Đông, cực công nghiệp phía Bắc, cực cảng biển tự do phía Nam và cực du lịch biển. Để bâm máu cho 5 cực này, 5 trục chiến lược được thiết lập. Trong đó, sinh tử nhất là trục công nghiệp Logistic đa phương thức. Trục này gắn chặt với vành đai 3 và vành đai 4. Mạng lưới đường sắt hàng hóa kết nối các nhà máy ở Bình Dương, Đồng Nai chạy thẳng xuống cảng nước sâu Cái Mét và sân bay Long Thành. Đáng chú ý nhất, trục xanh và xanh dương, sông Sài Gòn, sông Đồng Nai, rừng Còn Dơ, lần đầu tiên được định nghĩa là một hệ thống hạ tầng kỹ thuật thực thụ, đóng vai trò điều hòa khí hậu đô thị. Chuyển dịch hạ tầng, đô thị 15 phút và mạng lưới metro. Tầm nhìn 100 năm sẽ phá sản nếu giao thông vẫn vận hành như hiện tại. Thành phố Hồ Chí Minh đang xoay trục chiến lược sang mô hình đô thị 15 phút. Đảm bảo cư dân tiếp cận y tế, giáo dục, không gian xanh chỉ trong 15 phút đi bộ hoặc xe đạp. Ở quy mô liên vùng, đó là thành phố đa tầng 30 phút. Kết nối siêu tốc giữa các cực bằng hàng ngàn km đường sắt đô thị và đường sắt liên vùng. Chì khóa tài chính để làm điều này là mô hình TOD, phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng. Các đô thị nén sẽ mọc lên quanh các ga metro bánh kín 400-800 mét. Thành phố sẽ đấu giá quỷ đất tại đây, lấy tiền tái đầu tư ngược lại cho đường sắt. Mục tiêu đến năm 2050, 60% nhu cầu đi lại phải được giải quyết bằng giao thông công cộng. Thưa quý vị, quy hoạch tổng thể thành phố Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm đến năm 2125. Không chỉ là câu chuyện của riêng Sài Gòn, mà là canh bạc chiến lược, định vị vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung mững toàn cầu kiển nguyên mới. Phá bỏ mô hình hướng tâm, kiến tạo 10 vùng quản trị chuyên biệt và tôn trọng giới hạn sinh thái thiên nhiên là bước đi bắt buộc. Nhưng câu hỏi đặt ra là sự phối hợp thực thi giữa các cấp chính quyền có đủ nhanh để bắt kịp tốc độ thay đổi của thế giới. Với 10 vùng nguy hoạch vừa được BCNN phân tích, quý vị đang sinh sống hoặc đầu tư tại vùng nào? Và theo quý vị, vùng nào sẽ là con gà đệ chứng vang của siêu đô thị trong 10 năm tới? Hãy để lại gốc nhìn của quý vị dưới phần bình luận để cộng đồng BCNN có thể cùng thảo luận nhé! Đừng quên nhấn like, đăng ký kênh và bọc chuông thông báo để không bỏ lỡ những phân tích tiếp theo từ BCNN. Xin cảm ơn, xin chào và hẹn gặp lại!