#bacsiphuc#bacsitranvanphuc#nguoicaotuoi Táo đỏ kỷ tử là món uống dưỡng sinh quen thuộc, nhưng không phải ai cũng dùng được và càng không nên uống thay nước lọc mỗi ngày. Trong video hôm nay, MC Khánh Lành cùng Bác sĩ Phúc sẽ phân tích táo đỏ kỷ tử tốt ở điểm nào, dùng sai có thể gây hại ra sao, đặc biệt với người tiểu đường, huyết áp cao, bệnh thận, mất ngủ hoặc đang dùng thuốc chống đông. Cô bác sẽ biết cách dùng đúng liều, đúng thời điểm, tránh pha quá đặc, thêm đường phèn, mật ong hay uống sát giờ ngủ để bảo vệ sức khỏe an toàn hơn.
Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế chuyên môn.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
This video provides comprehensive medical guidance on the safe use of red dates and goji berries, particularly for the elderly and those with underlying health conditions. It emphasizes that these ingredients are nutritional supplements, not \"miracle cures,\" and warns against replacing medical treatments or plain water with these infusions to avoid blood sugar spikes and drug interactions.
Xin kính chào quý vị và cô bác đang lắng nghe chương trình Sức Khỏe Vàng.
Khánh Lành rất vui được gặp lại cô bác trong chủ đề hôm nay.
Thưa cô bác, có một cảnh rất quen trong nhiều gia đình mình.
Buổi chiều ngồi uống trà, con cháu mua cho ít táo đỏ, ít kỳ tử, rồi mình thả vài quả vào ly nước nóng.
Nhìn màu nước đỏ vàng đẹp mắt, uống vào thấy ngọt nhẹ, ấm bụng.
Thế là nhiều người nghĩ, món này bổ lắm, uống càng nhiều càng tốt.
Nhưng điều đáng nói là, có cô bác uống táo đỏ kỳ tử mỗi ngày thay nước lọc.
Có người cho cả nắm lớn vào bình giữ nhiệt, uống từ sáng đến tối.
Có người đang bị tiểu đường, huyết áp, mỡ máu, thậm chí đang uống thuốc chống đông máu,
nhưng vẫn dùng như một loại thuốc bổ tự nhiên mà không hề hỏi bác sĩ.
Vậy táo đỏ kỳ tử thật sự là thần dược giúp bổ máu, sáng mắt, ngủ ngon, tăng đề kháng như nhiều người truyền tay nhau.
Hay nếu dùng sai, nó lại có thể trở thành thứ làm đường huyết tăng,
đầy bụng, nóng trong, mất ngủ, thậm chí ảnh hưởng đến thuốc đang điều trị.
Đặc biệt với cô bác sau 50 tuổi, cơ thể không còn chuyển hóa nhanh như trước,
gan, thận, đường ruột, huyết áp đều nhãy cảm hơn thì càng cần hiểu đúng.
Hôm nay Khánh Lành sẽ cùng bác sĩ Phúc phân tích thật rõ,
ai nên dùng, ai phải cẩn trọng, dùng bao nhiêu là vừa, khi nào nên dừng lại
và những sai lầm rất nhiều cô bác đang mắc phải mỗi ngày.
Chào Khánh Lành, chào quý vị và cô bác.
Đây là một chủ đề rất thực tế.
Táo đỏ và kỳ tử đúng là hai thực phẩm quen thuộc trong đông y
và trong bữa ăn dưỡng sinh của nhiều gia đình Á Đông.
Nếu dùng đúng, dùng vừa phải, chúng có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh.
Nhưng nếu gọi là thần dược, rồi uống vô tội vạ, dùng thay thuốc,
hoặc dùng trong lúc đang có bệnh nền mà không kiểm soát,
thì lại rất dễ hại thân.
Tôi muốn cô bác hình dung thế này.
Một chén canh ngon, nêm vừa thì tốt.
Nhưng nếu đổ cả nấm muối vào, món canh đó không còn là bổ dưỡng nữa
mà trở thành gánh nặng cho cơ thể.
Táo đỏ và kỳ tử cũng vậy, bản thân nó không xấu.
Cái nguy hiểm nằm cách mình dùng sai, dùng quá nhiều,
dùng không đúng người, không đúng thời điểm.
Tôi từng gặp một bác gái 67 tuổi,
ở nhà con cái rất hiếu thảo,
thường mua táo đỏ và kỳ tử loại đẹp về cho mẹ uống.
Bác nghe hàng xóm nói uống món này bổ máu,
đẹp da, ngủ ngon, nên mỗi ngày bác pha một bình lớn.
Ban đầu bác thấy thích vì nước có vị ngọt, uống dễ hơn nước lặc.
Nhưng sau khoảng hơn một tháng, bác bắt đầu thấy miệng khô,
người nặng nề, bụng hay đầy, đi ngoài lúc táo, lúc lỏng.
Điều đáng chú ý là bác có tiểu đường tai hai,
đang uống thuốc đều, nhưng đường huyết buổi sáng lại tăng hơn trước.
Khi hỏi kỹ ra mới biết,
mỗi ngày bác dùng gần cả chục quả táo đỏ khô và một nấm kỳ tử lớn.
Điều này không có nghĩa là táo đỏ kỳ tử gây bệnh tiểu đường.
Nhưng với người đã có rối loạn đường huyết,
việc dùng quá nhiều loại quả khô có vị ngọt uống thường xuyên trong ngày,
lại không tính vào khẩu phần ăn,
thì có thể làm đường huyết khó kiểm soát hơn.
Nghe bác sĩ nói, khánh lành nghĩ nhiều cô bác sẽ giật mình.
Vì thật sự táo đỏ kỳ tử thường được xem như món lành, món bổ,
ai cũng uống được, có nhà còn nấu với trà, nấu chè, hầm gà,
nấu cháo, pha bình nước mang đi cả ngày.
Vậy trước hết bác sĩ có thể giải thích cho cô bác hiểu rõ
táo đỏ và kỳ tử thực chất tốt ở điểm nào
Đúng rồi, mình phải nhìn công bằng.
Táo đỏ và kỳ tử không phải thuốc đâu.
Chúng là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng nhất định.
Táo đỏ, nhất là táo đỏ khô, có vị ngọt, chứa carbohydrate,
một số chất sơ, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa.
Trong quan điểm truyền thống, táo đỏ thường được dùng để bồi bổ cơ thể,
hỗ trợ ăn ngon, giúp món ăn có vị dịu và dễ dùng hơn.
Kỳ tử thì nổi tiếng hơn ở nhóm dưỡng chất liên quan đến mắt
vì trong kỳ tử có các sắc tố thực vật như carotenoid, trong đó có zeaxanthin.
Đây là nhóm chất thường được nhắc đến trong việc hỗ trợ bảo vệ võng mạc và sức khỏe đôi mắt.
Nhưng các bác nhớ kỹ chữ hỗ trợ.
Không phải cứ mắt mờ, đục thủy tinh thể, khoai hóa điểm vàng, tăng nhãn áp,
rồi uống kỳ tử là khỏi. Những bệnh đó vẫn cần đi khám chuyên khoa mắt.
Nếu ví cơ thể như một khu vườn thì táo đỏ kỳ tử giống như phân bón nhẹ.
Bón đúng lúc đúng lượng, cây có thể xanh tốt hơn.
Nhưng nếu cây đang bị sâu bệnh nặng, dễ đang uống nước mà mình cứ đổ thật nhiều phân vào,
cây không những không khỏe mà còn dễ héo hơn.
Người sau 50 tuổi cũng vậy.
Cơ thể có bệnh nền, dùng thuốc nhiều loại, tiêu hóa yếu hơn, đường huyết nhạy hơn
thì không thể dùng theo kiểu thấy bổ là uống thật nhiều.
Như vậy có thể hiểu là táo đỏ kỳ tử có mặt tốt, nhưng không phải ai uống cũng giống ai.
Điều khánh lành thấy nguy hiểm là nhiều cô bác hay nghĩ đồ tự nhiên thì chắc chắn an toàn.
Cứ cây cỏ quả khô, trà thảo mộc là uống thoải mái, không cần hỏi ai.
Vậy sai lầm đầu tiên khi dùng táo đỏ kỳ tử là gì thưa bác sĩ?
Sai lầm đầu tiên là dùng quá nhiều và dùng thay nước lọc. Đây là lỗi phổ biến nhất.
Nhiều cô bác pha một bình lớn, trong đó có táo đỏ, kỳ tử, long nhãn, cam thả, đôi khi thêm cả mất ong.
Uống một ngày thấy ngon, hôm sau lại uống tiếp, rồi dần dần coi đó là nước chính trong ngày.
Cô bác cần hiểu, nước lọc là nước lọc.
Còn nước táo đỏ kỳ tử là nước có thêm chất hỏa tan từ thực phẩm, có vị ngọt, có năng lượng nhất định, có hoạt chất thực vật.
Nó không nên thay hoàn toàn nước lọc.
Đặc biệt táo đỏ khô là quả đã rút bớt nước nên lượng chất ngọt tự nhiên được khô đặc lại.
Ăn vài quả thì không sao, nhưng dùng nhiều mỗi ngày lại là chuyện khác.
Tôi từng gặp một chú 72 tuổi, rất thích uống bình táo đỏ kỳ tử.
Chú nói, bác sĩ ơi tôi bỏ nước ngọt rồi giờ chỉ uống nước bổ này thôi.
Nghe qua tưởng rất tốt.
Nhưng hỏi ra, mỗi bình chú cho khoảng 8-10 quả táo đỏ, 1 nắm kỳ tử, lại thêm chút đường phèn cho dễ uống.
Ngày nào cũng uống, chú bị gan nhiễm mỡ.
Đường huyết cận tiểu đường, vòng bụng lớn.
Sau vài tháng, chú thấy bụng trướng, hay buồn ngủ sau ăn, xét nghiệm đường huyết cũng không đẹp.
Lúc đó tôi mới giải thích bỏ nước ngọt là đúng.
Nhưng thay nước ngọt bằng một loại nước ngọt tự nhiên uống cả ngày thì vẫn có thể tạo gánh nặng chuyển hóa.
Gan của mình giống như nhà máy xử lý.
Đường từ bánh kẹo hay đường từ quả khô khi vào nhiều quá, nhà máy vẫn phải xử lý.
Nếu năng lượng dư thừa kéo dài, gan có thể tích mỡ.
Đường huyết khó ổn định, mỡ máu cũng dễ dối loạn hơn.
Vậy là không phải cứ bỏ nước ngọt công nghiệp rồi chuyển sang táo đỏ kỳ tử thật đặc là yên tâm.
Nhất là khi mình còn cho thêm đường phèn, mật ong, long nhãn thì vị ngọt càng nhiều hơn.
Nhưng thưa bác sĩ, có cô bác sẽ nói rằng tôi uống thấy khỏe, thấy ngủ ngon, thấy ấm bụng.
Vậy tại sao lại phải hạn chế? Bác sĩ giải thích sao cho cô bác dễ hiểu ạ?
Cảm giác dễ chịu ban đầu là có thể có.
Một ly nước ấm, có vị ngọt nhẹ, mùi thơm dễ chịu uống vào buổi chiều hoặc tối có thể làm mình thư giãn.
Nhưng khỏe thật hay không phải chỉ dựa vào cảm giác.
Người có đường huyết cao đôi khi sau khi uống đồ ngọt cũng thấy tỉnh táo một lúc.
Nhưng sau đó đường huyết dao đậm, cơ thể lại mệt hơn.
Cô bác sau 50 tuổi nên nhớ, nhiều vấn đề trong cơ thể diễn ra âm thầm.
Đường huyết tăng không phải lúc nào cũng làm mình đau.
Mỡ gan không phải ngày 1, ngày 2 đã báo hiệu thật làm việc quá sức cũng không phải lúc nào cũng đau lưng ngay.
Vì vậy, cách gì dùng đều đặn hàng ngày thì càng cần cẩn trọng.
Cách dùng vừa phải hơn là thỉnh thoảng pha một ly nhỏ, không pha quá đặc, không thêm đường, không uống thay nước lọc.
Ví dụ một lần dùng có thể chỉ cần vài quả kỳ tử, 1-2 quả táo đỏ nhỏ hãm với nước ấm.
Người có tiểu đường, tiền tiểu đường, béo bụng, gan nhiễm mỡ thì nên dùng ít hơn nữa và tốt nhất theo dõi đường huyết nếu có máy tại nhà.
Nếu uống xong thấy đường huyết tăng, bụng đầy, miệng khô, nóng ruột, mất ngủ thì cần giảm hoặc ngưng.
Khánh Lành thấy bác sĩ vừa nhắc đến một điểm rất quan trọng, không thêm đường.
Nhưng trong thực tế, nhiều cô bác nấu táo đỏ kỳ tử với đường phèn, mật ong, long nhãn, đôi khi thêm cả hạt sen để an thần.
Nghe thì toàn món bổ nhưng gộp lại có thể thành một nồi nước rất ngọt.
Vậy sai lầm thứ 2 có phải là dùng táo đỏ kỳ tử như món bổ ngủ uống vào buổi tối càng nhiều càng tốt không ạ?
Chính xác. Sai lầm thứ 2 là nghĩ uống táo đỏ kỳ tử buổi tối sẽ luôn giúp ngủ ngon.
Thực tế, có người uống vào thấy dễ chịu nhưng cũng có người uống xong lại đầy bụng, nóng người, đi tiểu đêm nhiều hơn hoặc khó ngủ hơn.
Với người cao tuổi, rất ngủ rất nhạnh.
Chỉ cần bụng hơi trướng, dạ dày còn phải tiêu hóa, đường huyết giao động hoặc uống quá nhiều nước sát giờ ngủ là đêm đó đã dễ thức giấc.
Nếu cô bác pha một bình táo đỏ kỳ tử đặt rồi uống sau bữa tối, lại uống gần giờ đi ngủ thì dạ dày giống như được giao thêm việc vào lúc đáng lẽ phải nghỉ.
Ruột phải xử lý thêm chất ngọt, chất sơ, nước, bảng quang cũng đầy hơn khiến cô bác phải dậy đi tiểu.
Tôi nhớ một bác trai 69 tuổi than phiền mất ngủ kéo dài.
Bác nói tối nào cũng uống nước táo đỏ kỳ tử vì nghe nói bổ gan, sáng mắt, ngủ sâu.
Nhưng bác lại uống sau 9 giờ tối, mỗi lần một ca lớn.
Kết quả là đêm bác dậy đi tiểu 3 đến 4 lần sáng dậy mệt tưởng do tuổi già.
Khi tôi khuyên bác chuyển sang uống ít hơn, uống sớm hơn khoảng sau bữa chiều và buổi tối chỉ uống vài ngụm nước lọc khi khác giấc ngủ của bác cải thiện rõ.
Điều này cho thấy không phải món bổ nào đưa vào buổi tối cũng tốt.
Buổi tối là lúc cơ thể cần nhẹ nhàng, dạ dày, gan, thận, tim mạch đều cần được giảm tải.
Càng lớn tuổi mình càng phải ăn uống đơn giản vào cuối ngày.
Vậy cô bác nào hay uống một bình lớn trước khi ngủ, nghe đến đây chắc nên xem lại.
Có khi mình tưởng đang dưỡng sinh, nhưng thật ra lại làm bụng đầy tiểu đêm và ngủ chập trờn.
Nếu cô bác thấy chủ đề hôm nay hữu ích, đừng quên nhấn đăng ký kênh Sức Khỏe Vàng và bật chuông thông báo để không bỏ lỡ những chia sẻ sức khỏe quan trọng tiếp theo.
Cô bác cũng có thể để lại bình luận số 1 nếu muốn Khánh Lành và Bác sĩ Phúc làm thêm những chủ đề về thực phẩm dưỡng sinh dùng sao cho đúng.
Thưa bác sĩ, bây giờ Khánh Lành muốn hỏi kỹ hơn về nhóm người cần cẩn trọng.
Đầu tiên chắc chắn là người tiểu đường rồi.
Vậy với người tiểu đường, táo đỏ kỳ tử có phải kiêng tuyệt đối không hay vẫn dùng được nhưng phải có giới hạn?
Không nhất thiết ai như tiểu đường cũng phải kiêng tuyệt đối nhưng phải dùng rất thận trọng.
Cái quan trọng là tầm lượng carbohydrate trong cả ngày, cách dùng, thời điểm dùng và phản ứng đường huyết của từng người.
Táo đỏ khô có vị ngọt rõ, kỳ tử cũng có vị ngọt nhẹ.
Nếu dùng vài quả để tạo hương vị trong món ăn thì khác.
Nhưng nếu dùng nhiều, hãm đặc, uống cả ngày, lại cộng thêm cơm, bún, phở, bánh mì, trái cây ngọt
thì tổng lượng đường nạp vào có thể vượt quá khả năng kiểm soát.
Cô bác bị tiểu đường nên nhớ một nguyên tắc đơn giản.
Bất kỳ món gì có vị ngọt dù là ngọt tự nhiên cũng không nên xem là miễn phí.
Nó vẫn cần được tính vào khẩu phần.
Nếu đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc insulin, càng không nên tự ý thêm các loại nước thảo mập với kỳ vọng hạ đường.
Có người nghe nói kỳ tử tốt cho chuyển hóa, rồi uống nhiều, sau đó thấy đường huyết lên xuống thất thường.
Điều này rất nguy hiểm.
Vì đường huyết giao động mạnh có thể làm người mệt mỏi, chóng mặt, run tay, đói cồn cào, hoặc về lâu dài làm tăng nguy cơ biến chứng.
Tách an toàn hơn là dùng lượng nhỏ, không thêm đường, không uống lúc đói nếu dễ cồn ruột và theo dõi cơ thể.
Nếu cô bác có máy đo đường huyết, có thể kiểm tra trước và sau khi dùng khoảng 1 đến 2 giờ trong vài lần đầu để biết cơ thể mình phản ứng ra sao.
Còn nếu đường huyết đang kiểm soát kém, HbA1 cao hay bác sĩ đang điều chỉnh thuốc, thì nên tạm hạn chế những loại nước ngọt từ quả khô.
Bác sĩ nói rất thực tế.
Nhiều cô bác cứ nghĩ món này là thảo dược nên không tính vào bữa ăn, trong khi cơ thể vẫn phải xử lý.
Ngoài người tiểu đường, còn nhóm nào phải đặc biệt cẩn trọng nữa không ạ?
Khánh Lành nghe nói người đang dùng thuốc chống đông máu, thuốc tim mạch cũng không nên tùy tiện dùng kỳ tử.
Điều này có đúng không thưa bác sĩ?
Đây là điểm rất quan trọng.
Người đang dùng thuốc chống đông máu, đặc biệt là waferin hoặc các thuốc tim mạch phức tạp,
không nên tự ý dùng kỳ tử liều cao, dùng dạng rượu kỳ tử, cao chiết viên uống, hay uống hằng ngày với lượng lớn nếu chưa hỏi bác sĩ.
Lý do là một số thực phẩm và thảo dược có thể ảnh hưởng đến cách thuốc được chuyển hóa trong cơ thể.
Với thuốc chống đông, chỉ cần tác dụng thuốc mạnh lên hoặc yếu đi ngoài dự kiến cũng có thể gây hậu quả.
Mạnh quá thì tăng nguy cơ chảy máu cam, bầm tím, xuất viết tiêu hóa, tiểu da, máu.
Yếu quá thì tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Cả hai hướng đều đáng lo, tôi từng tư vấn cho một bác đang dùng thuốc chống đông sau bệnh tim mạch.
Bác nghe bạn bè mách ngâm rượu kỳ tử uống cho khỏe gân cốt.
Ban đầu bác uống ít, sau thấy người ấm ngủ ngon nên tăng dần.
Một thời gian sau bác dễ bầm tím, đánh răng chảy máu lợi nhiều hơn.
Rất may là gia đình đưa bác đi khám sớm để kiểm tra lại thuốc.
Câu chuyện này nhắc chúng ta rằng tự nhiên, không có nghĩa là không từng tác với thuốc.
Với cô bác đang uống thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc điều trị dối loạn nhịp tim,
thuốc tiểu đường, thuốc huyết ác, tốt nhất là hỏi bác sĩ điều trị trước khi dùng thường xuyên.
Một vài quả trong món ăn thỉnh thoảng có thể không thành vấn đề với nhiều người,
nhưng dùng hàng ngày, dùng đập đặc, dùng rạc chết xuất thì hoàn toàn khác.
Nghe đến đây Khánh Lành thấy điều quan trọng nhất là cô bác đừng xem táo đỏ kỳ tử như nước uống vô hại.
Đặc biệt nếu đang uống thuốc lâu dài thì phải hỏi bác sĩ vì món ăn có thể ảnh hưởng đến thuốc.
Vậy còn người huyết ác cao thì sao ạ?
Có người nói kỳ tử tốt cho huyết ác, có người lại bảo uống vào nóng tim đập nhanh.
Cô bác nên hiểu thế nào cho đúng?
Với người huyết ác cao, mình không nên tự quan.
Táo đỏ kỳ tử không phải nguyên nhân trực tiếp làm ai cũng tăng huyết ác.
Nhưng cách dùng sai có thể làm cơ thể khó chịu, ngủ kém, đường huyết dao động,
tăng cân giữ năng lượng dư thừa, từ đó gián tiếp làm việc kiểm soát huyết ác khó hơn.
Như vậy, vấn đề không nằm ở một ly nhỏ mà nằm ở thói quen lặp lại mỗi ngày,
dùng quá đặc, dùng sai người.
Khanh Lanh muốn hỏi thêm một điều mà nhiều cô bác rất quan tâm.
Người hay mất ngủ, hay lo âu, người suy nhược, ăn kém, có nên dùng táo đỏ kỳ tử để bồi bồ không ạ?
Có thể dùng như một món hỗ trợ nhẹ nhưng phải tìm nguyên nhân mất ngủ và suy nhược.
Mất ngủ ở người lớn tuổi có rất nhiều lý do.
Đau xương khớp, tiểu đêm, lo âu, trào ngược, dạ dày, ngưng thở khi ngủ,
dùng thuốc không phù hợp, uống trà đặc hoặc cà phê muộn, thiếu vận động, ban ngày.
Nếu chỉ uống táo đỏ kỳ tử mà bỏ qua nguyên nhân,
thì giống như nhà bị rột nhưng mình chỉ lau sàn không sửa mái.
Một ly nước ấm có vài lá táo đỏ, vài hạt kỳ tử, uống vào buổi chiều có thể giúp một số người thấy thư giãn.
Nhưng nếu mất ngủ kéo dài hơn vài tuần, ngủ dậy mệt, ngáy to, nghẹt thở khi ngủ,
đau ngực, hồi hộp, sụt cân, buồn bạ, kéo dài thì cần đi khám.
Không nên tự gán cho mình là thiếu máu, suy nhược rồi cứ bồi bổ bằng đồ ngọt.
Tôi cũng muốn nhắc một sai lầm nữa.
Nhiều người càng mệt càng bồi bổ thật nhiều.
Táo đỏ, kỳ tử, nhân sâm, đông trùng, mật ong, long nhãn, yến trưng.
Nhưng cơ thể người già đôi khi không thiếu đồ bổ mà thiếu khả năng tiêu hóa và hấp thu.
Giạ dày như cái bếp lửa nhỏ.
Mình bỏ quá nhiều củi vào cùng lúc, lửa không cháy mạnh hơn mà có khi lại khó im lên.
Biểu hiện là đầy bụng, ợ hơi, chán ăn, táo bón, nóng miệng, ngủ kém.
Cách ví von này rất dễ hiểu.
Không phải cứ bồi vào nhiều là cơ thể nhận được hết.
Có khi giạ dày, gan, thận lại phải làm việc vất vả hơn.
Vậy bác sĩ có thể nói rõ hơn về dấu hiệu cho thấy
cô bác đang dùng táo đỏ, kỳ tử không hợp hoặc quá liều không ạ?
Có vài dấu hiệu của bác nên để ý.
Thứ nhất là đầy bụng, ợ hơi, ăn kém, bụng cứ lình bình sau khi uống.
Nhiều này cho thấy hệ tiêu hóa có thể không hợp với lượng chất ngọt và chất sơ trong món đó
hoặc uống quá gần bữa ăn, uống quá đặc.
Thứ hai là miệng khô khác nhiều hơn, nước tiểu vàng đậm, người nóng bứt dứt.
Với người có đường huyết cao khác nhiều và tiểu nhiều
còn có thể là tím hiệu đường huyết đang không ổn, cần kiểm tra.
Thứ ba là mất ngủ hoặc ngủ chập trờn.
Nhất là khi uống vào buổi tối, có người tưởng uống để ngủ ngon
nhưng thực tế lại uống quá nhiều nước trước giờ ngủ, khiến phải dậy đi tiểu.
Thứ tư là đường huyết tăng, cân nặng tăng, vòng bụng tăng nếu dùng đều đạn cùng với chế độ ăn nhiều tinh bột.
Đây là dấu hiệu âm thầm, phải đo mới biết.
Cô bác đừng đợi đến khi mệt nhiều mới kiểm tra.
Thứ năm là dễ bầm tím, chảy máu chân răng, chảy máu cam, đi ngoài phân đen, tiểu đỏ
đặc biệt ở người đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc ti mạch.
Những dấu hiệu này không được chủ quan, cần đi khám sớm.
Cô bác nghe đến đây có thể tự kiểm tra lại mình.
Nếu uống xong thấy bụng nhẹ, ngủ tốt, đường huyết ổn, không có bệnh nền phức tạp, dùng ít thì có thể không sao.
Nhưng nếu có những dấu hiệu bác sĩ vừa kể, nhất là đường huyết tăng hoặc chảy máu bất thường
thì phải dừng lại và đi kiểm tra.
Thưa bác sĩ, vậy dùng bao nhiêu là vừa?
Đây chắc là câu hỏi nhiều cô bác đang chờ nhất.
Một ngày nên dùng mấy quả táo đỏ, mấy hạt kỳ tử và có nên uống ngày nào cũng uống không ạ?
Với người khỏe mạnh tương đối, không có tiểu đường, không dùng thuốc chống đông,
không bị bệnh thật nặng, không bị dối loạn, tiêu hóa rõ,
có thể dùng lượng nhỏ như một thức uống hoặc món ăn phụ.
Ví dụ một ly nước ấm chỉ cần 1-2 quả táo đỏ nhỏ, có thể cắt ra bỏ hạt,
thêm khoảng 1 thịa cà phê kỳ tử là đủ tạo vị và màu, không cần cho cả nắm,
không nên uống thay nước lọc, không nên pha quá đặc,
không nên thêm đường phèn hoặc mật ong nếu mục tiêu là dưỡng sức cho người lớn tuổi.
Cũng không nhất thiết phải uống mỗi ngày quanh năm,
có thể dùng vài lần trong tuần sen kẽ với nước lọc, nước ấm bình thường, canh rau, trái cây tươi phù hợp.
Với người tiểu đường, tiền tiểu đường, gan nhiễm mỡ, béo bụng, mỡ máu cao,
nên giảm lượng táo đỏ vì táo đỏ khô ngọt hơn.
Nếu muốn dùng, chỉ dùng rất ít, không thêm đường và theo dõi đường huyết.
Với người đang dùng thuốc chống đông, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng kỳ tử thường xuyên.
Với người hay đầy bụng, tiêu chảy, chào ngược, nên thử lượng rất nhỏ tạm tránh nếu uống vào khó chịu.
Bác sĩ nhắc đến chuyện bỏ hạt táo đỏ, điều này có cần thiết không ạ?
Và khi mua táo đỏ, kỳ tử, cô bác nên chọn như thế nào để tránh mua phải hàng kém chất lượng?
Bỏ hạt táo đỏ là cách nhiều người áp dụng để dễ nấu, dễ uống,
giảm cảm giác khó chịu ở một số người nhạc.
Còn về chất lượng, cô bác cần rất cẩn thận.
Táo đỏ và kỳ tử là thực phẩm khô, nếu bảo quản không tốt,
có thể ẩm mậu, nhiễm bụi bẩn hoặc bị tẩm màu, tẩm đường, sông lưu hình quá mức để nhìn đẹp hơn.
Khi mua, cô bác nên chọn nơi uy tín, bao vỉ rõ ràng, có ngày sản xuất, hạn dùng, nguồn gốc.
Táo đỏ không nên có mùi hắc lạ, không ẩm dính bất thường, không bốc trắng, không chảy nước.
Kỳ tử không cần đỏ rực một cách bất thường.
Nếu màu quá chói, mùi lạ, sờ dính tay quá nhiều, ngâm ra nước đổi màu quá mạnh thì nên thận trọng.
Bảo quản cũng quan trọng.
Đồ khô mang về không nên để mở miệng túi trong bếp ẩm,
nên cho vào hũ kín để nơi khô mát, tránh ánh nắng, dùng trong thời gian hợp lý.
Nếu thấy mốc, mùi chua, mùi hôi dầu, vón cục ẩm thì bỏ, không tiếc.
Nấm mốc trong thực phẩm khô không phải chuyện nhỏ.
Đặc biệt với người già, gan thận yếu, miễn dịch giả.
Nhiều cô bác có thói quen thấy hơi mốc thì đem rửa rồi phơi lại hoặc nấu nước sôi nên nghĩ là hết độc.
Nhưng nghe bác sĩ nói thì không nên tiếc vì sức khỏe vẫn quan trọng hơn vài chục nghìn tiền thực phẩm khô.
Đúng vậy, cô bác đừng tiếc.
Có những độc tố từ nấm mốc không dễ mất đi chỉ nhờ rửa hoặc nấu.
Mình không nên đánh đổi sức khỏe gan, thận, đường ruột chỉ vì tiếc một ít đồ khô.
Ở tuổi sau 50, nguyên tắc dùng thực phẩm bổ là phải sạch.
Vừa, hợp người, hợp bệnh.
Sạch là chọn nguồn an toàn.
Vừa là không dùng quá nhiều.
Hợp người là cơ thể mình dùng vào thấy dễ chịu.
Hợp bệnh là không làm xấu đi đường huyết.
Huyết áp tiêu hóa rất ngủ và không ảnh hưởng đến thuốc đang uống.
Khánh Lành xin tóm lại ý này để cô bác dễ nhớ.
Táo đỏ kỳ tử không phải thuốc độc nhưng cũng không phải thần dược.
Nó giống như một món hỗ trợ nhẹ.
Dùng ít, dùng đúng, chọn loại sạch, không thêm đường, không thay nước lọc thì có thể phù hợp với một số người.
Nhưng dùng quá đặc, uống mỗi ngày thay nước, uống sát giờ ngủ,
đang tiểu đường hoặc đang uống thuốc chống đông mà vẫn dùng tùy tiện thì rất dễ rước thêm phiền phức vào người.
Thưa bác sĩ ở phần tiếp theo, Khánh Lành muốn bác sĩ phân tích sâu hơn từng nhóm người.
Người tiểu đường dùng ra sao?
Người huyết áp cao cần tránh gì?
Người mất ngủ có nên uống buổi tối không?
Và đặc biệt là những cách kết hợp táo đỏ kỳ tử với mất ong, lòng nhãn, gừng, trà xanh,
cái nào nên, cái nào không nên.
Vì Khánh Lành tin rất nhiều cô bác đang dùng theo các công thức truyền miệng mà chưa biết công thức nào hợp với mình.
Đúng rồi Khánh Lành.
Và điều đáng chú ý hơn là có một kiểu phá táo đỏ kỳ tử rất phổ biến,
nhiều cô bác nghĩ là đại bộ.
Nhưng với người đường huyết cao, mất ngủ, huyết áp giao động hoặc đang dùng thuốc tiên mạch
thì lại có thể là sai lầm lặp lại mỗi ngày.
Thưa bác sĩ, bác sĩ vừa nói đến một kiểu phá rất phổ biến mà nhiều cô bác nghĩ là đại bộ
nhưng lại có thể là sai lầm lặp lại mỗi ngày.
Có phải đó là kiểu phá táo đỏ kỳ tử với đường phèn, mất ong, lòng nhãn, rồi uống như nước dưỡng sinh không ạ?
Đúng rồi Khánh Lành, đây chính là công thức mà tôi gặp rất nhiều.
Nghe qua thì toàn món quen, táo đỏ bổ, kỳ tử, sáng mắt, lòng nhãn, ăn thần, mất ong, nhận phế, đường thèn, mắt họng.
Nhưng khi gom tất cả vào một bình, nhất là pha đặc và uống hàng ngày
thì với nhiều cô bác sau 50 tuổi nó lại giống như một ly nước ngọt phiên bản dưỡng sinh.
Tôi từng gặp một cô sáu 13 tuổi, bị tiền tiểu đường và gan nhiễm mỡ nhẹ.
Cô rất sợ nước ngọt bánh kẹo nên đã bỏ gần hết.
Nhưng mỗi chiều cô lại nấu một nồi táo đỏ, kỳ tử, lòng nhãn, thêm đường phèn.
Cô nói, bác sĩ ơi, tôi đâu có ăn đường, tôi chỉ uống nước bổ thôi.
Khi xét nghiệm lại, đường huyết và mỡ máu vẫn không cải thiện.
Hỏi kỹ mới thấy, mỗi ngày cô nằm một lượng ngọt khá lớn từ nước dưỡng sinh đó.
Cô bác đã hình dung cơ thể mình như một cái kho.
Dù đường đến từ bánh kẹo, nước ngọt, mật ong, đường phèn hay quả khô,
nếu đưa vào nhiều hơn nhu cầu, cơ thể vẫn phải cất giữ.
Cất giữ không hết thì gan phải chuyển hóa, mỡ dễ tích lại, đường huyết dễ giao động.
Với người trẻ khỏe, cơ thể còn xử lý tốt hơn.
Nhưng sau năm, 10 tuổi, gan, tụy, cơ bắp, thận đều không còn nhanh nhẹ như trước.
Vì vậy, cái gì ngọt và dùng đều mỗi ngày thì phải tính toán.
Như vậy, công thức nghe rất bồ chưa chắc đã phù hợp với người đang tiểu đường,
gan nhiễm mỡ, mỡ máu hoặc béo bụng.
Vậy nếu cô bác vẫn muốn uống táo đỏ kỳ tử cho thơm miệng, dễ chịu,
thì có nên bỏ hẳn đường phèn và mật ong không ạ?
Với phần lớn cô bác sau 50 tuổi, đặc biệt là người có đường huyết cao, huyết áp,
mỡ máu, gan nhiễm mỡ, tôi khuyên nên bỏ đường phèn và mật ong.
Táo đỏ và kỳ tử tự nó đã có vị ngọt nhẹ rồi,
mình không cần làm cho ly nước đó ngọt hơn nữa.
Nếu cô bác thấy nhạt, có thể giảm lượng nước để vừa miệng hơn,
nhưng không nên tăng thêm đường.
Một ly dùng 1-2 quả táo đỏ nhỏ, vài hạt kỳ tử, hãm nước ấm là đủ.
Nếu muốn uống cho vui miệng thì uống chậm, không uống cả bình lớn.
Và tốt nhất đừng uống lúc đói cồm cao,
vì vị ngọt có thể làm mình muốn ăn thêm hoặc gây khó chịu dạ dày ở một số người.
Với người tiểu đường, càng đơn giản càng tốt.
Và cũng không nên nghĩ rằng táo đỏ kỳ tử giúp hạ đường nguyết để rồi uống thay thuốc.
Thuốc tiểu đường là thuốc, thực phẩm chỉ là thực phẩm.
Cô bác tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc,
không tự giảm liều chỉ vì nghe ai đó nói uống nước này tốt.
Nhiều cô bác nghe đến đây chắc sẽ nhớ ngay bình nước ở nhà mình.
Có khi trong đó không chỉ có táo đỏ kỳ tử mà còn thêm long nhãn,
hạt sen, gừng, hoa cúc, trà xanh.
Mỗi thứ một chút, cuối cùng thành một bình rất nhiều vị.
Vậy chúng ta đi từng loại một nha bác sĩ.
Trước hết là long nhãn, táo đỏ kỳ tử.
Long nhãn có phải là bộ ba giúp ngủ ngon như nhiều người chuyển tay không ạ?
Long nhãn có vị ngọt thơm được dùng trong nhiều món chè, món hầm.
Nhưng long nhãn khô cũng là thực phẩm ngọt,
dễ làm món nước trở nên đậm năng lượng hơn.
Với người gầy yếu, ăn bún kém, không có tiểu đường,
dùng một chút trong món ăn thì có thể chấp nhận được.
Nhưng với người tiểu đường béo bụng, gan nhĩa mỡ hay nóng trong,
táo bón, nổi nhiệt miệng thì không nên lạn dụng.
Còn chuyện ngủ ngon, mình cần nói cẩn trọng.
Một món nước ấm, có vị dị, uống đúng lúc có thể giúp thư giãn tinh thần.
Nhưng nó không giải quyết được tất cả nguyên nhân mất ngủ.
Nếu cô bác mất ngủ vì tiểu đêm, đau khớp, lo âu,
chào ngược, dạ dày, ngưng thở khi ngủ hoặc do dùng thuốc,
thì uống thêm nước ngọt vào buổi tối có khi lại làm nặng hơn.
Tôi từng gặp một bác gái 70 tuổi,
cứ 8 giờ tối là uống táo đỏ, kỳ tử, long nhãn để dưỡng tâm an thần.
Nhưng bác lại bị tiểu đêm, mỗi tối uống một ly lớn xong,
đêm dậy đi vệ sinh liên tục, sáng ra người mệt như không ngủ.
Sau đó bác chuyển sang uống sớm hơn, khoảng 4 giờ chiều,
lượng ít hơn, buổi tối ăn nhẹ và hạn chế nước sắc giờ ngủ,
thì tình trạng cải thiện hơn nhiều.
Vậy nên, không phải cứ món an thần là uống càng khuya càng tốt.
Vậy với cô bác hay mất ngủ, nếu muốn dùng thì nên dùng sớm,
dùng ít, không pha quá ngọt và vẫn phải tìm nguyên nhân mất ngủ.
Còn nếu mất ngủ kéo dài thì nên đi khám, chứ không thể trông chờ vào một bình nước.
Tiếp theo là gừng.
Nhiều người thích cho vài lát gừng vào táo đỏ kỳ tử,
nhất là người hay lạnh bụng, lạnh tay chân.
Công thức này có ổn không thưa bác sĩ?
Gừng là gia vị tốt nếu dùng đúng.
Một vài lát gừng trong nước ấm có thể tạo cảm giác ấm bụng, dễ chịu.
Nhất là người hay lạnh ăn đồ lạnh dễ đầy bụng,
nhưng gừng cũng có tính kích thích nhất định.
Người đang nóng trong ợ nóng trào gợp dạ dày,
viêm lét dạ dày đang đau,
người hay mất ngủ hay bốc hỏa về chiều tối,
thì không nên dùng gừng nhiều, đặc biệt là uống buổi tối.
Cô bác hình dung dạ dày giống như một cái nổi đang có lửa.
Người lạnh bụng tiêu hóa chậm thì thêm chút gừng giống như thêm lửa vừa phải, giúp nổi ấm lên.
Nhưng người đã ợ nóng, nóng giác tượng vị, miệng đắng,
ngủ không yên mà lại thêm nhiều gừng,
thì chẳng khác nào, lửa đã lớn, còn quạt thêm.
Kết quả có thể là cuồn cào,
nóng ruột,
ợ hơi,
khó ngủ.
Vì vậy công thức táo đỏ kỳ tử thêm gừng chỉ nên dùng rất nhẹ,
1-2 lát mỏng là đủ,
không nên đập cả củ gừng cho vào bình,
không nên uống sát giờ ngủ.
Người đang dùng thuốc chống đông,
người dễ chảy máu,
hoặc chuẩn bị phẫu thuật nhổ răng,
cũng nên hỏi bác sĩ trước khi dùng gừng thường xuyên với lượng nhiều.
Điều này rất thực tế.
Vì có cô bác cứ nghe gừng tốt cho tuần hoàn là ngày nào cũng bỏ thật nhiều vào nước uống,
nhưng cơ thể mỗi người khác nhau,
người lạnh thì thấy dễ chịu,
người trào ngược thì có thể khó chịu hơn.
Vậy còn trà xanh thì sao ạ?
Táo đỏ kỳ tử pha với trà xanh có được không?
Hay người lớn tuổi nên tránh?
Trà xanh có chất chống oxy hóa,
nhưng cũng có caffeine.
Với người uống quen,
1 ly trà loãng vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều có thể không sao.
Nhưng nếu pha trà xanh với táo đỏ kỳ tử rồi uống chiều muộn hoặc tối,
người nhạy caffeine có thể mất ngủ,
hồi hộp,
tiểu nhiều hơn.
Đặc biệt,
nhiều cô bác có thói quen pha bình giữ nhiệt từ sáng,
trà ngâm lâu,
vị chắc đậm,
rồi cứ uống cả ngày.
Trà quá đặc có thể làm cuồn ruột,
khó chịu dạ dày,
ảnh hưởng rất ngủ.
Người thiếu máu, thiếu sắc cũng không nên uống trà đặc sắc bữa ăn,
vì có thể ảnh hưởng đến hấp thu sắc từ thức ăn.
Nếu muốn kết hợp,
cô bác nên pha rất loãng,
uống ban ngày,
không uống khi bụng quá đói,
không uống sau 3-4 giờ chiều nếu hay mất ngủ.
Và nhớ rằng trà xanh không phải thuốc chữa,
Vậy là với trà xanh,
điểm cần nhớ là không pha đặc,
không ngâm lâu,
không uống muộn,
và người dạ dày yếu cần cẩn thận.
Còn hoa cúc thì sao thưa bác sĩ?
Nhiều cô bác pha táo đỏ,
kỳ tử,
hoa cúc để sáng mắt,
mắt gan.
Nghe rất nhẹ nhàng,
nhưng có điều gì cần lưu ý không ạ?
Hoa cúc thường được dùng như trà thảo mộc,
vị nhẹ,
nhiều người uống thấy dễ chịu,
nhưng vẫn có vài điểm cần lưu ý.
Người có cơ địa dị ứng với phấn hoa,
dễ nổi mẩn,
ngứa, hắt hơi,
hen xuyến.
Uống vào thấy khó chịu thì nên dừng.
Người đang dùng thuốc chống đông
hoặc nhiều thuốc điều trị mạng tính
cũng không nên tự ý dùng thảo mộc hằng ngày
với lượng lớn mà không hỏi ý kiến.
Một điều nữa là khái niệm mắt gan
rất dễ bị hiểu sai.
Gan không phải cái máy nóng lên
rồi uống trà là mắt lại.
Gan khỏe hay không phụ thuộc nhiều
vào cân nặng,
rượu bia, đường, mỡ,
thuốc đang dùng,
giấc ngủ, vận động,
virus, viêm gan,
và nhiều yếu tố khác.
Uống một ly trà hoa cúc táo đỏ kỳ tử
mà vẫn ăn nhiều đồ chiên,
thức khuya, uống rượu,
đường huyết cao
thì gan không thể khỏe chỉ nhờ ly trà đó.
Câu này rất đáng nhớ gan không khỏe
chỉ nhờ một ly trà.
Nhiều cô bác cứ nghĩ uống món mắt gan
là có thể yên tâm ăn uống thoải mái.
Vậy còn hạt sen thì sao ạ?
Hạt sen thường được nấu với táo đỏ kỳ tử
trong chè hoặc canh dưỡng sinh.
Người già ăn có tốt không?
Hạt sen là thực phẩm quen thuộc.
Có tinh bột,
nếu người ăn uống kém,
nấu cháo hạt sen,
canh hạt sen lượng
vừa phải có thể là món dễ ăn.
Nhưng nếu nấu thành chè ngọt
với táo đỏ kỳ tử,
long nhãn, đường phèn
thì lại là câu chuyện khác.
Khánh Lành thấy các công thức dưỡng sinh
nếu điều chỉnh lại
thì vẫn có thể dùng được
nhưng phải bớt ngọt, bớt đặc,
bớt tham nhiều vị.
Càng lớn tuổi càng nên đơn giản.
Thưa bác sĩ,
bây giờ mình nói kỹ hơn
về từng nhóm người.
Người đầu tiên là người tiểu đường.
Nếu cô bác bị tiểu đường
mà rất thích táo đỏ kỳ tử,
bác sĩ hướng dẫn
cách dùng an toàn hơn như thế nào ạ?
Với người tiểu đường,
nguyên tắc là ít loãng không đường,
không uống thay nước
và theo dõi phản ứng cơ thể.
Nếu đường huyết đang ổn,
bác sĩ điều chỉ không cấm,
cô bác có thể thỉnh thoảng
dùng vài hạt kỳ tử,
nửa đến một quả táo đỏ nhỏ
trong ly nước ấm.
Nhưng không nên uống
mỗi ngày một bình lớn,
không thêm mật ong, đường phèn, long nhãn,
không dùng chung với bánh ngọt,
xôi, chè hay bữa ăn nhiều tinh bột.
Tốt nhất,
nếu có máy đo đường huyết tại nhà,
cô bác thử đo trước khi uống
và sau uống khoảng 1 đến 2 giờ
trong vài lần đầu.
Nếu thấy đường huyết tăng cao hơn thường lệ,
thì cơ thể mình không phù hợp
với cách dùng đó,
cần giảm hoặc dừng.
Ngoài ra,
người tiểu đường hay bị biến trứng thận,
biến trứng tim mạnh.
Vì vậy,
bất kỳ món bổ nào,
dùng đều đặn,
cũng nên hỏi bác sĩ đang theo dõi.
Đừng nghe hàng xóm nói tôi uống tốt
rồi áp dụng y nguyên.
Cùng 1 ly nước,
người này uống không sao,
người khác đường huyết lại tăng.
Đúng là mỗi người 1 cơ địa,
1 bệnh nền,
1 loại thuốc khác nhau.
Người thứ 2 là người huyết áp cao.
Nhiều cô bác huyết áp cao
thường rất quan tâm đến trà thảo mộc.
Với táo đỏ kỳ tử,
họ cần lưu ý gì thưa bác sĩ?
Người huyết áp cao
cần chú ý 3 chuyện.
Một là không dùng món này
thay thuốc huyết áp.
Hai là không uống quá muộn
làm mất ngủ
vì mất ngủ có thể khiến
huyết áp sáng hôm sau tăng.
Ba là không pha chung
với các vị kích thích quá nhiều
như trà đặc,
gừng nhiều
hoặc thêm đường làm tăng cân.
Nếu huyết áp đang dao đậm,
sáng cao chiều thấp
hay có đau đầu,
chóng mặt, hồi hộp,
phù chân, khó thở
thì không nên tự tìm trà để điều chỉnh.
Cần đi khám,
đo huyết áp đúng cách,
dùng thuốc đúng chỉ định.
Táo đỏ kỳ tử chỉ là món vụ.
Nó không thay được
việc ăn nhạc vừa phải,
vận động đều,
ngủ đủ
và kiểm soát cân nặng.
Một số cô bác uống xong
thấy người nóng bừng,
tim lập nhanh,
khó ngủ.
Có thể không phải do
táo đỏ kỳ tử trực tiếp
mà do pha thêm trà đặc,
gừng,
uống quá nhiều
hoặc uống lúc cơ thể đang nhạy.
Nhưng dù nguyên nhân là gì,
nếu dùng vào thấy khó chịu,
mình phải tôn trọng tím hiệu cơ thể.
Đừng cố uống
chỉ vì nghe nói bổ.
Nhóm thứ ba là người hay mất ngủ.
Khánh lành nghị nhóm này rất đông.
Có cô bác tối nào cũng trần trọc,
nên nghe món gì ăn thần
là làm theo ngay.
Với người mất ngủ,
bác sĩ khuyên dùng
táo đỏ kỳ tử vào lúc nào
và khi nào không nên dùng.
Người mất ngủ nếu muốn thử
nên dùng vào buổi chiều sớm,
không dùng sát giờ ngủ,
lượng nhỏ thôi.
Ví dụ sau bữa chiều một lúc,
uống nửa ly đến một ly nhỏ,
nước ấm pha loãng,
không uống sau 8-9 giờ tối,
không pha quá ngọt,
không cho trà xanh đặn,
không uống cả bình lớn.
Nếu mất ngủ kèm tiểu đêm nhiều,
đau ngực khó thở,
ngáy to đang ngủ bị nghẹt thở,
lo âu buồn bã,
kéo dài suốt cân,
đau đầu bất thường
thì phải đi khám.
Đây không còn là chuyện
thiếu một ly nước dưỡng sinh.
Có thể phía sau là
dối loạn giấc ngủ,
bệnh tim phổi,
tiểu đường tuyến giáp,
trầm cảm, tác dụng phụ thuốc
hoặc nhiều vấn đề khác.
Tôi hay nói với bệnh nhân rằng
giấc ngủ giống như một cái hồ.
Muốn mặt hồ yên
Buổi tối ăn quá no,
uống quá nhiều nước,
xem điện thoại lâu,
lo nghĩ nhiều,
uống trà đặc,
uống nước ngọt,
đó đều là những viên đá
ném xuống mặt hồ.
Táo đỏ kỳ tử
nếu dùng sai giờ, sai lượng
cũng có thể trở thành
một viên đá như vậy.
Không phải ai uống
cũng hại dạ dày.
Nhưng người dạ dày
yếu cần tận trọng
vì táo đỏ khô,
kỳ tử,
long nhãn đều có chất ngọt
và chất sơ nhất định.
Uống đặc hoặc uống
lúc bụng đang khó chịu
có thể làm đầy hơi,
ợ hơi,
chướng bụng.
Nếu pha thêm gừng nhiều
hoặc trà đặc,
người trao ngược
có thể nóng rát hơn.
Với nhóm này
nếu muốn dùng thì dùng sau ăn,
lượng rất ít,
pha loãng,
uống ấm,
không uống lạnh,
uống xong nếu thấy bụng êm
thì có thể thỉnh thoảng dùng.
Nếu thấy ợ nóng,
đầy bụng,
cồn cào,
đau thượng vị,
buồn nôn
thì nên dừng.
Người đang viêm lét dạ dày,
đang đau nhiều,
nôn ra máu,
đi ngoài phân đen,
sụt cân,
nuốt nghẹn
thì phải đi khám,
không tự xử lý
bằng trà thảo mộc.
Vì nhiều cô bác suy thận,
creatinine cao
thường rất lo chuyện ăn uống,
táo đỏ kỳ tử
có nên dùng không ạ?
Người bệnh thận,
đặc biệt là suy thận mạng,
đang hạn chế cali,
hạn chế nước
hoặc đang chạy thận
không nên tự ý dùng
các loại nước thảo mộc hàng ngày.
Lý do là chế độ ăn
của người bệnh thận phải cá nhân hóa.
Có người cần hạn chế nước,
có người phải kiểm soát
cali,
phốt phô,
đạm,
muối.
Một bình nước táo đỏ kỳ tử
tưởng nhẹ,
nhưng nếu uống thêm
ngoài lượng nước cho phép
thì có thể gây phù,
tăng huyết ác,
khó thở.
Nếu thực phẩm đó chứa khoáng chất
không phù hợp
với tình trạng thận
cũng có thể làm rối loạn điện giải.
Tôi không nói người bệnh thận
tuyệt đối không bao giờ
được dùng một hạt kỳ tử
hay một lá táo đỏ.
Nhưng nếu đã có bệnh thận,
tốt nhất hỏi bác sĩ thận
hoặc chuyên gia dinh dưỡng
đang theo dõi.
Đừng tự nghe
mẹo bổ thận rồi uống
thận đã yếu
giống như cái bộ lọc đã mỏng.
Mình không nên đổ thêm
những thứ chưa chắc phù hợp vào
rồi bắt bộ lọc làm việc thêm.
Điều này rất quan trọng.
Cứ nghe chữ bổ thận
là nhiều người dùng
nhưng người thận yếu
lại càng cần hỏi kỹ
nhóm nữa là người đang uống nhiều thuốc.
Sau 50 tuổi
có cô bác uống thuốc huyết áp,
thuốc mỡ máu,
thuốc tiểu đường,
thuốc chống đông,
thuốc dạ dày,
thuốc xương khớp.
Nếu muốn dùng táo đỏ kỳ tử
thì nên làm gì?
Nguyên tắc là báo
cho bác sĩ hoặc dược sĩ
biết tất cả những gì
mình dùng thường xuyên
kể cả trà thảo mộc,
thực phẩm, chức năng,
Nhiều cô bác khi đi khám
chỉ kể thuốc Tây
còn những thứ tự mua
thì giấu hoặc nghĩ
không quan trọng.
Nhưng trong điều trị
những thứ đó rất quan trọng.
Đặc biệt với thuốc chống đông
như warfarin,
thuốc chống kết tập tiểu cầu,
thuốc điều trị tim mạch,
thuốc tiểu đường,
thuốc an thần,
thuốc chống chồng càng
cô bác không nên tự ý
thêm các loại thảo mộc điều ca.
Nếu chỉ thỉnh thoảng
ăn một lượng nhỏ trong món ăn
thì có thể khác
nhưng uống đậm đặc mỗi ngày
dùng rượu ngâm,
dùng chết xuất
thì nguy cơ tương tác cao hơn.
Nếu trong lúc dùng thấy
bầm tím bất thường,
chảy máu chân răng,
chảy máu cam,
tiểu đỏ, phân đen,
chóng mặn, hạ đường huyết,
vã mồ hôi,
tim lập nhanh,
phải đi khám sớm,
không tự ý ngừng thuốc
đang điều trị,
cũng không tự tăng giảm thuốc
vì nghĩ thủ phạm là chả.
Việc điều chỉnh thuốc
phải do bác sĩ quyết định.
Hánh Lành muốn bác sĩ
hướng dẫn thật cụ thể
một công thức an toàn hơn
Ví dụ một ly táo đỏ kỳ tử đơn giản
thì pha thế nào là vừa ạ?
Công thức đơn giản nhất
là một ly nước ấm khoảng 250-300ml
dùng một quả táo đỏ nhỏ
đã rửa sạch,
cắt đôi,
có thể bỏ hạt,
thêm khoảng 5-10 hạt kỳ tử,
hám trong nước ấm
vài phút cho gia vị nhẹ,
không cho đường,
không cho mật ong nếu không cần,
uống vào buổi sáng sau ăn
hoặc buổi chiều sớm,
một tuần dùng vài lần là được,
không cần ngày nào cũng uống.
Nếu cô bác muốn nấu canh hoặc cháo,
chỉ cần cho vài hạt kỳ tử để tạo màu,
một-hai lát táo đỏ để tạo vị.
Đừng biến món ăn thành chè ngọt,
người lớn tuổi nên ưu tiên bữa ăn thật,
đủ đạn vừa phải,
rau xanh chất béo tốt,
tinh bột hợp lý,
uống đủ nước lọc,
vận động nhẹ.
Táo đỏ kỳ tử chỉ là điểm nhấn nhò,
không phải nền móng của sức khỏe.
Vậy còn cách rửa và bảo quản thì sao thưa bác sĩ?
Vì táo đỏ kỳ tử là đồ khô,
nhiều cô bác mua cả ký
Cô bác nên rửa nhanh dưới nước sạch trước khi dùng,
không ngâm quá lâu nếu không cần,
nếu thấy bụi nhiều có thể tráng qua nước ấm.
Sau khi mở túi,
nên cho vào hũ kín để nơi khô mát.
Nếu khí hậu ẩm,
có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh
nhưng phải đậy kín để tránh hút ẩm và ám mù.
Điều quan trọng nhất là kiểm tra mốc.
Nếu thấy mốc trắng, mốc xanh, mùi chua,
mùi hôi dầu, gón cục ẩm,
đổi màu lạ thì bỏ.
Đừng rửa rồi nấu lại.
Người già hệ miễn dịch yếu hơn,
gan thận xử lý độc chất kém hơn,
ăn phái đồ mốc rất không đáng.
Ngoài ra, đừng ham loại quá bóng,
quá đỏ, quá đẹp mắt mà không rõ nguồn gốc.
Thực phẩm khô nhìn đẹp bất thường
chưa chắc đã tốt.
Chọn nơi uy tín, có nhãn mát,
hạn dùng rõ ràng
vẫn là cách an toàn hơn.
Nghe bác sĩ phân tích,
Khánh Lành thấy táo đỏ kỳ tử
giống như con dao hai lưỡi.
Dùng đúng thì là món uống nhẹ nhàng,
dùng sai thì có thể làm dối đường huyết,
đầy bụng, mất ngủ,
ảnh hưởng thuốc.
Nhưng chắc cô bác cũng muốn biết,
có những thời điểm nào tuyệt đối
không nên uống không ạ?
Có vài thời điểm nên tránh.
Một là khi đang đau bụng, tiêu chảy,
nôn ói, đầy bụng nhiều.
Lúc đó đường ruột đang dối,
không nên thêm đồ ngọt
hoặc thảo mộc phức tạp.
Hai là trước giờ ngủ
nếu cô bác hay tiểu đêm,
mất ngủ, trào ngược.
Ba là khi đường huyết đang cao,
đang điều chỉnh thuốc tiểu đường.
Bốn là khi đang có chảy máu bất thường
hoặc đang dùng thuốc chống đông
mà chưa hỏi bác sĩ.
Năm là trước phẫu thuật,
thủ thuật, nhổ răng,
nội soi can thiệp.
Nếu đang dùng thảo mộc thường xuyên
thì nên báo bác sĩ.
Cũng cần tránh tâm lý.
Người đang yếu thì phải bồi thật mạnh.
Khi cơ thể đang mệt,
sốt, ăn kém,
tiêu hóa yếu,
mình càng cần đơn giản
cháo loãng,
canh ấm, đủ nước,
nghỉ ngơi, đi khám
nếu chịu chứng nặng.
Bác sĩ nói vậy
làm khánh lành nhớ đến nhiều cô bác
khi thấy người mệt là con cháu liền
mua đủ thứ bổ về chưng,
hầm, nấu.
Nhưng có khi điều cơ thể cần nhất
lại là nghỉ ngơi,
ăn nhẹ,
theo dõi dấu hiệu bất thường
chứ không phải bồi thật nhiều.
Vậy nếu cô bác đã uống
táo đỏ kỳ tử lâu nay,
bây giờ muốn biết mình có dùng sai không,
bác sĩ có thể đưa ra
vài câu hỏi tự kiểm tra được không ạ?
Được.
Cô bác có thể tự hỏi
vài câu rất đơn giản.
Thứ nhất,
mình có uống táo đỏ kỳ tử
thay nước lọc không?
Nếu có, nên dạy.
Thứ hai,
mình có cho đường phèn,
mật ong,
long nhãn thường xuyên không?
Nếu có đường huyết cao,
béo bụng,
gan nhiễm mỡ
thì nên bỏ.
Thứ ba,
mình có uống sau 8 giờ tối không?
Nếu hay mất ngủ,
tiểu đêm,
trào ngược
thì nên chuyển sớm hơn
hoặc dừng.
Thứ tư,
uống xong bụng có đầy ợ,
nóng ruột, táo bón
hoặc tiêu chảy không?
Nếu có,
cơ thể đang báo không hợp.
Thứ năm,
mình có bệnh tiểu đường,
bệnh thận,
tim mạch,
đang uống thuốc chống đông
hoặc nhiều thuốc mạng,
tính không?
Nếu có,
nên hỏi bác sĩ.
Thứ sáu,
mình có nghĩ món này
chữa được bệnh
nên lơ là thuốc,
lơ là khám không?
Nếu có,
đó là suy nghĩ nguy hiểm.
Thứ bảy,
thực phẩm mình mua có sạch,
khô,
không mốc,
nguồn gốc,
rõ ràng không?
Nếu không chắc,
đừng dùng lâu dài.
Chỉ cần trả lời thật lòng,
cô bác sẽ biết
mình nên điều chỉnh ở đâu.
Rất rõ ràng ạ.
Khánh Anh xin nhắc lại
bằng cách dễ nhớ hơn.
Không thay nước lọc,
không pha ngọt,
không uống khuya,
không dùng khi bụng khó chịu,
không tự ý dùng
nếu đang uống thuốc,
không coi là thuốc chữa bệnh,
và không tiếc đồ đã mốc.
Chỉ 7 điều này thôi
đã giúp cô bác tránh
được rất nhiều sai lầm.
Thưa bác sĩ,
trước khi chuyển sang
phần các món kết hợp
nên và không nên,
Khánh Lành muốn hỏi
Có nhiều người nói
tôi uống táo đỏ kỳ tử
thấy mắt sáng hơn.
Vậy kỳ tử có thật sự
tốt cho mắt không
và tốt đến mức nào ạ?
Kỳ tử có chứa
các sắc tố thực vật
thuộc nhóm carotenoid
trong đó có những chất
liên quan đến
sức khỏe võng mạng.
Vì vậy nói kỳ tử
có thể hỗ trợ dinh dưỡng cho mắt
là có cơ sở nhất định.
Nhưng nói uống kỳ tử
làm khỏi mắt mờ,
khỏi đục thủy tinh thể,
khỏi thoái hóa điểm vàng,
khỏi tăng nhãn áp
thì không đúng.
Mắt mờ ở người sau 50 tuổi
có thể do rất nhiều nguyên nhân.
Lão thị, đục thủy tinh thể,
khô mắt, tiểu đường
gây tổn thương võng mạng,
tăng nhãn áp,
thoái hóa điểm vàng,
viết áp cao,
thậm chí tác dụng phụ thuốc.
Nếu tự uống kỳ tử
mà không đi khám mắt,
cô bác có thể bỏ lỡ
thời điểm điều trị.
Một ví dụ rất đáng nhớ
là một bác trai 6 người 8 tuổi
thấy mắt mờ dần,
nghe nói kỳ tử sáng mắt
nên ngày nào cũng pha uống.
Bác chỉ hoãn đi khám gần 1 năm.
Đến khi khám thì phát hiện
vấn đề ở võng mạc
liên quan đến tiểu đường.
Nếu đi sớm hơn,
việc kiểm soát và theo dõi
sẽ chủ động hơn.
Vì vậy kỳ tử
nếu dùng đúng
chỉ là hỗ trợ.
Còn mắt mờ kéo dài,
nhìn méo hình,
thấy chấm đen bay nhiều,
đau mắt, đỏ mắt,
nhìn quần sáng quanh đèn
thì phải đi khám chuyên qua mắt.
Điều này rất cần nhấn mạnh.
Uống để hỗ trợ thì được,
nhưng mắt mờ không được chủ quan.
Nhất là cô bác có tiểu đường,
huyết áp cao.
Vậy táo đỏ có thật sự
bổ máu không thưa bác sĩ?
Nếu cô bác thiếu máu
hay da xanh
là mua táo đỏ về ăn.
Táo đỏ có một số khoáng chất
và chất chống oxy hóa.
Nhưng nếu thiếu máu thật sự
thì phải tìm nguyên nhân.
Thiếu máu ở người lớn tuổi
không đơn giản.
Có thể do thiếu sắc,
thiếu vitamin B12,
bệnh dạ dày ruột,
chảy máu âm thầm,
bệnh thận viên mạng tính
Nếu cô bác có da xanh,
mệt, chóng mặn, hụt hơi,
khi leo cầu thang,
tim đập nhanh,
móng tay nhợt,
đi ngoài phân đen,
sụt cân, chán ăn
thì nên đi khám.
Đừng tự kết luận là thiếu máu
do tuổi già rồi ăn táo đỏ.
Táo đỏ có thể làm món ăn ngon hơn
nhưng không phải viên sắc
càng không phải thuốc cầm máu
hay thuốc chữa bệnh đường tiêu hóa.
Như vậy hai chữ bổ máu
và sáng mắt
cần hiểu rất tỉnh táo.
Có thể hỗ trợ dinh dưỡng
Thưa bác sĩ,
có một kiểu nữa là
ngâm rượu kỳ tử,
táo đỏ, nhân sâm.
Nhiều chú bác rất thích
nói uống một ly nhỏ
cho khỏe gân cốt, ấm người.
Điều này có nên không ạ?
Với cô bác lớn tuổi,
đặc biệt người có huyết ác cao,
bệnh gan, bệnh dạ dày,
gáo tiểu đường,
dối loạn mỡ máu,
đang dùng thuốc tim mạch
hoặc thuốc chống đông,
tôi không khuyến khích
ngâm rượu để bồi bột.
Rượu vẫn là rượu.
Dù ngâm với thứ gì
thì nó vẫn có thể
làm tăng gánh nặng cho gan,
ảnh hưởng huyết ác,
giấc ngủ,
dạ dày
và tương tác với thuốc.
Có người nói
mỗi ngày chỉ một ly nhỏ,
nhưng vấn đề là
ly nhỏ của mỗi người
không giống nhau
và thói quen này
kéo dài nhiều năm.
Gan giống như
người lao công thầm lạnh.
Mỗi ngày mình đưa vào
một ít rượu,
một ít đồ ngọt,
một ít thuốc,
một ít thức khuya,
người lao công đó sẽ mệt dần.
Đến khi xét nghiệm
men gan,
mỡ gan,
acid uric,
không cần rượu,
người đang dùng thuốc
lại càng phải tránh tự ý
ngâm rượu thuốc.
Nguyên tắc vàng
là táo đỏ kỳ tử
chỉ nên là điểm tô,
không phải trụ cột.
Dùng như gia vị dinh dưỡng
thì được,
dùng như thuốc chữa bệnh
thì sai.
Uống một ly loãng
thỉnh thoảng thì khác,
uống một bình đặc mỗi ngày
lại khác,
người khỏe dùng khác,
người tiểu đường,
bệnh thận,
bệnh tim,
đang uống thuốc chống đông
dùng lại càng khác.
Khánh Lành rất thích câu cần sự
điều đặn hơn là bồi bồ quá tay,
vì nhiều khi cô bác không thiếu món bổ,
mà thiếu cách dùng đúng.
Vậy ở phần tiếp theo,
Khánh Lành muốn cùng bác sĩ
đi vào những công thức cụ thể hơn,
công thức cho người bình thường,
công thức cho người hay lạnh bụng,
công thức cho người ngủ kém,
cách dùng cho người đường huyết cao
và những trường hợp phải dừng ngay.
Đặc biệt là dấu hiệu nào
sau khi uống táo đỏ kỳ tử
cho thấy cơ thể đang phản ứng không ổn,
không nên cố thêm nữa.
Đúng vậy Khánh Lành.
Và có một điều rất nhiều cô bác bỏ qua,
không phải chỉ liều lượng,
mà thời điểm uống mới là yếu tố quyết định.
Cùng một ly táo đỏ kỳ tử,
uống đúng lúc thì nhẹ nhàng,
nhưng uống sai lúc lại có thể làm bụng đầy,
đường huyết cao động,
tiểu đêm và mất ngủ nhiều hơn.
Như vậy, không phải cứ tôi uống
mới tốt cho ngủ,
nhiều người đang làm ngược lại,
ban ngày không uống,
đến tối mới pha một ly thật đặc để ăn thần,
cuối cùng lại chàn trọc.
Vậy nếu chia theo từng thể trạng,
bác sĩ có thể hướng dẫn vài cách
dùng đơn giản hơn không ạ?
Ví dụ người bình thường,
người hay lạnh bụng,
người ngủ kém,
người đường huyết cao
thì nên khác nhau như thế nào?
Với đa số cô bác,
nếu muốn dùng táo đỏ kỳ tử,
thì thời điểm dễ chịu nhất
thường là sau bữa sáng một lúc
hoặc vào đầu giờ chiều.
Lúc đó dạ dày đã có thức ăn lót,
cơ thể còn hoạt động trong ngày,
nếu có nạc thêm chút vị ngọt tự nhiên
thì cũng dễ xử lý hơn so với uống sát giờ ngủ.
Tôi không khuyến khích cô bác uống
ngay khi bụng đói cồn cào.
Nhất là người đau dạ dày,
dễ hạ đường huyết
hoặc hay run tay khi đói.
Cũng không nên uống sau bữa tối muộn
vì lúc đó cơ thể cần nghỉ.
Uống vào thời điểm quá muộn
giống như mình giao thêm việc cho
dạ dày, gan, thận và bảng quang.
Đêm đang cần ngủ
mà bụng thì đầy,
nước tiểu thì nhiều,
đường huyết thì giao động,
làm sao giấc ngủ sâu được.
Một ly nhỏ vào buổi sáng sau ăn
hoặc đầu giờ chiều là hợp lý hơn.
Còn nếu cô bác uống xong
thấy người nóng, khồn ruột, buồn ngủ bất thường,
khát nhiều, đi tiểu nhiều
thì thời điểm đó hoặc lượng đó có thể chưa phù hợp.
Khánh Lành thấy điểm chung là càng có bệnh nền
thì công thức càng phải đơn giản,
càng không nên tham nhiều vị.
Nhiều cô bác có tâm lý một bình nước phải đủ
táo đỏ, kỳ tử, lòng nhãn, hoa cúc,
gừng, sâm, mật ong thì mới bổ.
Nhưng hóa ra đôi khi càng nhiều lại càng dối.
Vậy có trường hợp nào
tuyệt đối nên tránh hoặc phải hỏi
bác sĩ trước không ạ?
Được, nhưng tôi nhấn mạnh trước. Đây chỉ là gợi ý,
dùng như, món thực phẩm hỗ trợ,
không phải toa thuốc.
Người có bệnh nền vẫn cần hỏi bác sĩ đang điều trị.
Với người tương đối khỏe, không tiểu đường,
không bệnh thận, không dùng thuốc chống đông tiêu hóa ổn
có thể dùng công thức rất đơn giản.
Một ly nước ấm, một quả táo đỏ nhỏ cắt đôi,
vài hạt kỳ tử hãm cho gia vị nhẹ.
Không cần được phèn, không cần mật ong.
Tuân dùng vài lần là được.
Mục tiêu là tạo một thức uống ấm thơm dễ chịu
chứ không phải uống thật đặc để mong bổ thật nhanh.
Với người hay lạnh bụng,
tay chân lạnh, ăn đồ lạnh,
dễ khó chịu có thể thêm một lát gừng thật mỏng.
Chỉ một lát thôi, đừng cho quá nhiều.
Uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều.
Nếu uống vào thấy ấm bụng, dễ chịu,
không ợ nóng thì có thể thỉnh thoảng dùng.
Nhưng nếu người đó lại có trào ngược dạ dày,
nóng dắt thượng vị hay mất ngủ
thì gừng có thể không hợp.
Với người ngủ kém,
không nên pha quá nhiều vị.
Có thể dùng một ly thật loãng vào buổi chiều sớm
không uống sát giờ ngủ.
Nếu muốn dùng táo đỏ thì dùng ít,
kỳ tử ít, tuyệt đối không thêm trà xanh đặn.
Và phải nhớ, mất ngủ muốn cải thiện
thì bữa tối phải nhẹ, giảm điện thoại,
giảm trà cà phê, giảm lo nghĩ, đi ngủ đúng giờ.
Một ly nước không thể sửa được cả
một nếp sinh hoạt sai.
Với người đường, huyết cao, tiền tiểu đường,
tiểu đường, can nhiễm mỡ, béo bụng thì phải cẩn trọng nhất.
Nếu dùng thì chỉ vài hạt kỳ tử,
ngửa quả hoặc một quả táo đỏ nhỏ.
Không đường, không mật ong, không long nhãn.
Uống thỉnh thoảng thôi.
Và nếu có máy đo đường huyết thì theo dõi
phản ứng sau khi uống.
Nếu đường huyết tăng miệng khô, khát nhiều, mệt lả
thì nên dừng.
Thưa bác sĩ, nếu cô bác đã uống táo đỏ kỳ tử
từ một thời gian, làm sao biết cơ thể mình
đang không hợp, có những dấu hiệu nào xuất hiện
thì nên dừng lại ngay?
Có.
Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu
nên hỏi bác sĩ trước khi dùng kỳ tử
thường xuyên, nhất là dạng đậm đặn,
rượu ngâm cao, viên chiết xuất.
Vì một số thảo dược và thực phẩm
có hoặc chất sinh học có thể làm tác dụng thuốc thay đổi.
Với thuốc chống đông,
thay đổi nhỏ cũng có thể gây chảy máu
hoặc tăng nguy cơ cục máu đông.
Người bệnh thận mạng, đang chạy thận,
đang bị phù, đang phải hạn chế nước,
hạn chế ca ly hoặc có rối loạn điện giải
cũng không nên tự ý uống nước thảo mộc hàng ngày.
Người tiểu đường, đang kiểm soát
kém, đường huyết hay lên xuống
thất thường cũng nên hạn chế cho đến khi
ổn định hơn.
Phụ nữ mang thai, người chuẩn bị phẫu thuật,
nhổ răng, nội soi can thiệp,
người đang có chảy máu bất thường, người bị tiêu chảy kéo dài,
đau bụng chưa rõ nguyên nhân,
dị ứng với thảo mộc,
Và có một nhóm rất dễ bị bỏ quên
là người đang uống nhiều thuốc cùng lúc.
Cô bác uống càng nhiều thuốc thì càng không nên
tự ý thêm nhiều loại thảo dược hàng ngày.
Những dấu hiệu này rất quan trọng.
Đặc biệt là chảy máu bất thường,
phân đen, tiểu đỏ,
khó thở thì không thể chờ xem vài ngày.
Còn với những dấu hiệu nhẹ hơn như
đầy bụng, mất ngủ, khát nhiều thì cũng không nên
cố uống vì tiếc hoặc vì tin rằng
bổ nên phải ráng.
Thưa bác sĩ, có nhiều cô bác hỏi rằng
táo đỏ kỳ tử có giúp tăng miễn dịch không?
Sau tuổi 50 hay ốm vặt,
uống món này có tốt không ạ?
Dấu hiệu đầu tiên là
đường tiêu hóa phản ứng.
Uống xong thấy bụng đầy, nặng bụng,
ợ hơi, ợ nóng, buồn nôn, tiêu chảy
hoặc táo bón nặng hơn thì không nên cố.
Cơ thể đang nói rằng lượng đó
hoặc cách pha đó không phù hợp.
Dấu hiệu thứ hai là rất ngủ xấu đi.
Nếu trước đây ngủ được,
sau khi uống, buổi tối lại hay thức giấc,
tiểu đêm nhiều, khó ngủ, tim lập nhanh,
người nóng bất dứt thì cần dừng
hoặc đổi thời điểm sớm hơn, giảm lượng.
Dấu hiệu thứ ba là khát nhiều,
miệng khô, tiểu nhiều, mệt sau khi uống,
đặc biệt ở người tiểu đường hoặc tiên tiểu đường.
Khi đó nên kiểm tra
đường huyết, không đoán mỏ.
Dấu hiệu thứ tư là bầm tím bất thường,
chảy máu chân răng, chảy máu cam, tiểu đỏ,
đi ngoài phân đen, nhất là người
đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc tim mạnh.
Trường hợp này không chỉ dừng uống,
Cô bác đừng nghĩ thảm bọc thì không dị ứng,
cơ địa mỗi người khác nhau.
Táo đọc kỳ tử có một số
dưỡng chất và chất chống oxy hóa,
nên nếu dùng vừa phải trong một chế độ ăn cân bằng
thì có thể góp phần hỗ trợ
sức khỏe chung, nhưng tăng miễn dịch
không thể dựa vào một món uống.
Miễn dịch giống như đội quân bảo vệ cơ thể.
Muốn đội quân mạnh
phải có đủ lương thực, nghỉ ngơi, luyện tập
và chỉ huy tốt. Lương thực là bữa ăn đủ chất,
nghỉ ngơi là giấc ngủ, luyện tập là vận động,
chỉ huy tốt là kiểm soát bệnh nền,
giữ tinh thần ổn định.
Nếu cô bác thức khuya, ít vận động,
ăn thiếu đạn, thiếu rau,
uống ít nước lọc, bệnh tiểu đường
hoặc quyết áp không kiểm soát,
thì một ly táo đỏ kỳ tử không thể vù lại.
Ngược lại nếu nền tảng sinh hoạt tốt,
dùng một ly nhỏ thỉnh thoảng
thì nó chỉ là một phần phụ dễ chịu.
Tôi muốn cô bác bỏ suy nghĩ
đi tìm một món cứu tinh,
sức khỏe tuổi già không được xây bằng thần dược
mà được xây bằng những việc nhỏ lặp lại đúng cách mỗi ngày.
Đúng là hai chữ thần dược nghe hấp dẫn,
nhưng cũng nguy hiểm
vì nó làm mình mất cảnh giác.
Thưa bác sĩ,
vậy có thể nói táo đỏ kỳ tử là thuốc độc không ạ?
Tiêu đề hôm nay đặt ra câu hỏi khá mạnh.
Thần dược hay thuốc độc?
Vậy kết luận chính xác nên là gì?
Muốn chăm mắt,
cô bác cần kiểm soát đường quyết áp
đi khám mắt định kỳ,
đặc biệt nếu có tiểu đường.
Ăn thêm rau xanh đậm, cá,
trứng vừa phải nếu phù hợp,
hạn chế nhìn màn hình quá lâu,
da nắng nên bảo vệ mắt.
Nếu mắt mờ, nhìn méo hình,
đau mắt, đỏ mắt,
thấy rùi bay nhiều bất thường,
đừng chỉ uống kỳ tử phải đi khám.
Muốn chăm gan,
việc quan trọng nhất là giảm rượu bia,
kiểm soát cân nặng,
giảm đồ ngọt, nước ngọt,
bánh kẹo, thức ăn chiên rán vận động đều
và kiểm tra men gan, mỡ gan khi cần.
Gan không cần mình tẩy độc bằng các loại nước lạ.
Gan cần mình bớt đưa thêm gánh nặng vào.
Muốn ngủ tốt buổi chiều tối nên giảm
trà đặc, cà phê, nước ngọt,
ăn tối nhẹ, không ăn quá muộn,
không uống quá nhiều nước sát giờ ngủ.
Phòng ngủ nên yên tĩnh,
ánh sáng diệu, hạn chế điện thoại.
Nếu đau nhất, tiểu đêm, khó thở,
ngáy to, hồi hộp làm mất ngủ
thì phải xử lý nguyên nhân.
Táo đỏ kỳ tử chỉ có thể đứng sau
những việc đó, nó không thể đứng trước và thay thế
tất cả.
Khánh Lành rất thích cách nói này, không thần thánh hóa
cũng không hù dọa.
Quan trọng là cô bác hiểu cơ thể mình
và dùng có chừng mực. Bác sĩ có thể đưa ra
một công thức dễ nhớ cuối cùng cho cô bác không ạ?
Một nguyên tắc thật ngắn để khi pha
táo đỏ kỳ tử ở nhà, cô bác chỉ cần
nhớ là làm đúng hơn.
Cô bác hãy nhớ 3 câu hỏi
trước khi dùng bất kỳ món gì được gọi là bổ.
Câu thứ nhất, mình dùng để
hỗ trợ hay để chữa bệnh?
Nếu để hỗ trợ thì được,
nhưng nếu kỳ vọng chữa bệnh, phải dừng lại
và hỏi bác sĩ. Câu thứ hai,
bệnh nền và thuốc của mình có cho phép không?
Người không bệnh dùng khác, người tiểu đường
bệnh thận, tin mạch,
đang dùng thuốc chống đông dùng khác.
Không thể lấy trải nghiệm
của hàng xóm làm tiêu chuẩn cho mình.
Câu thứ ba, dùng xong cơ thể phản ứng ra sao?
Nếu có dấu hiệu khó chịu,
đừng cố giải thích rằng đang thải độc
hay cơ thể đang làm quen.
Nhiều khi không phải thải độc gì cả,
mà là cơ thể không hợp.
Tôi rất sợ 2 chữ thần dược,
vì khi một món được gọi là thần dược,
người ta dễ uống quá liều, dễ bỏ qua cảnh báo,
dễ bỏ thuốc, dễ trì hoãn đi kháng.
Trong y học, thứ gì có tác dụng thì cũng có giới hạn
và có đối tượng phù hợp.
3x30 và có bệnh thì hỏi.
Rất dễ nhớ ạ.
Khánh lành nghĩ cô bác có thể áp dụng
ngay từ hôm nay.
Thay vì pha cả nắm kỳ tử,
cả chục quả táo đỏ, thêm đường phèn,
mật ong, long nhãn, rồi uống cả ngày,
mình chỉ cần một ly loãng, vài hạt,
một quả nhỏ, không đường,
uống sớm, và theo dõi cơ thể.
Không nên gọi táo đỏ kỳ tử là thuốc độc,
gọi như vậy cũng tự đoan.
Nó là thực phẩm, là vị dùng trong ẩm thực
và trong y học cổ truyền,
có giá trị nhất định nếu dùng đúng,
nhưng nó có thể trở thành gánh nặng cho cơ thể
nếu dùng sai.
Với người phù hợp, dùng lượng nhỏ,
không pha ngọt, không uống thay nước,
không dùng để thay thuốc, nó có thể là một thức uống ấm,
dễ chịu.
Với người không phù hợp, như đường huyết cao
mà uống đặc, người bệnh thận mà uống quá nhiều nước,
người đang dùng thuốc chống đông mà dùng kỳ tử
thường xuyên không hỏi bác sĩ, người mất ngủ
mà uống sát giờ ngủ, thì món tượng lành
lại có thể gây hại.
Vậy kết luận đúng nhất là táo đỏ,
kỳ tử không phải thần dược, cũng không tự nhiên là thuốc độc.
Nó là con dao phụ thuộc vào tay người dùng.
Dùng đúng thì hỗ trợ, dùng sai thì hại thân.
Thưa bác sĩ, nếu trong gia đình
có con cháu mua táo đỏ, kỳ tử
bíu ông bà, mình nên dặn như thế nào
để vừa không làm ông bà sợ, vừa giúp
ông bà dùng đúng?
Các bác có thể nhớ nguyên tắc 3X3K.
3X là ít táo đỏ, ít kỳ tử,
ít lần dùng trong tuần.
Không cần nhiều mỹ bộ.
3X là không thêm đường,
không uống khuya, không thay thuốc,
không thêm đường để tránh gánh,
nặng đường huyết,
không uống khuya để tránh đầy bụng, tiểu đêm, mất ngủ.
Không thay thuốc vì mọi
bệnh nền như tiểu đường, huyết ác,
tinh mạch, bệnh thận đều cần điều trị đúng.
Nếu các bác có bệnh nền phức tạp,
thêm một chữ nữa là hỏi.
Hỏi bác sĩ, hỏi dược sĩ, hỏi người đang
theo dõi bệnh của mình trước khi dùng, thường xuyên.
Câu này nghe rất ấm lòng.
Nhiều khi một ly nước lọc đúng lúc,
một bữa cơm bớt mặn,
một buổi đi bộ cùng nhau,
một lần đưa ông bà đi khám đúng hẹn
còn quý hơn rất nhiều món đắt tiền.
Có người cần giảm đường để gan nhẹ hơn.
Có người cần uống nước lọc đều hơn.
Có người cần đi bộ mỗi ngày.
Có người cần ngủ sớm.
Có người cần đi khám để chỉnh thuốc.
Mỗi người thiếu một thứ khác nhau.
Táo đỏ kỳ tử
không thể là câu trả lời chung cho tất cả.
Thưa bác sĩ, trước khi khép lại
chương trình hôm nay, Khánh Lành xin phép tóm
lại những điều quan trọng nhất để cô bác dễ nhớ.
Thứ nhất, táo đỏ kỳ tử
không phải thần dược chữa bệnh,
cũng không phải thuốc độc nếu dùng đúng.
Nó chỉ là món hỗ trợ nhẹ trong ăn uống.
Thứ hai, cô bác
sau 50 tuổi không nên pha quá đặc,
không uống thay nước lọc, không thêm
đường phèn, mật ong, long nhãn quá nhiều,
đặc biệt nếu có tiểu đường,
gan nhiễm mỡ, béo bụng hoặc
mỡ máu.
Thứ ba, không nên uống sát giờ ngủ
vì có thể gây đầy bụng, tiểu đêm, khó ngủ.
Thời điểm phù hợp hơn là
sau bữa sáng hoặc đầu giờ chiều.
Thứ tư, người đang dùng thuốc chống đông,
thuốc tim mạch, thuốc tiểu đường,
người bệnh thận, người có nhiều bệnh
nên cần hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Và thứ năm, nếu uống xong
thấy đầy bụng, mất ngủ, khát nhiều,
đường huyết tăng, chảy máu bất thường,
dị ứng thì phải dừng lại và đi khám
khi cần. Không nên cố uống vì
nghĩ đang thải độc hay bộ quá nên cơ thể phản ứng.
Con cháu nên nói rất nhẹ nhàng.
Đừng bảo ông bà cái này nguy hiểm lắm
đừng uống vì nói vậy dễ làm người lớn
lo lắng hoặc tự ái. Hãy nói rằng
món này dùng ít thì tốt hơn, pha loãng sẽ hợp
với người lớn tuổi hơn.
Nếu ông bà có tiểu đường, huyết áp, bệnh thận,
đang uống thuốc tim mạch thì con cháu nên nhắc ông bà
hỏi bác sĩ trong lần tái khám.
Khi pha cho ông bà, đừng cho đường phèn, đừng cho
quá nhiều long nhãn. Pha ly nhỏ thôi
đặt cạnh đó vẫn là nước lọc.
Và quan trọng là quan sát
ông bà uống xong ngủ có tốt không,
bụng có đầy không, đường huyết có thay đổi không,
có đi tiểu đêm nhiều hơn không. Chăng người già
không chỉ là mua đồ bổ mà lại để ý
phản ứng của cơ thể người mình thương.
Cảm ơn quý vị và cô bác đã lắng nghe
chương trình hôm nay tại Sức Khỏe Vàng.
Nếu thấy nội dung hữu ích,
hãy nhấn đăng ký kênh, chia sẻ cho người thân
và để lại bình luận để Khánh Lanh cùng bác sĩ Phúc
tiếp tục đồng hành với quý vị trong những chủ đề
sức khỏe tiếp theo.
Chính xác! Sức khỏe tuổi già
cần sự đồng hành. Táo đỏ
kỳ tử có thể nằm trong căn bếp nhưng
không nên nằm ở vị trí trung tâm của việc chăm sóc
sức khỏe. Trung tâm vẫn là bệnh nền được
kiểm soát, ăn uống cân bằng, vận động
giấc ngủ và khám định kỳ. Tôi cũng mong
cô bác không tự trách nếu trước giờ mình dùng sai.
Biết để sửa là tốt rồi.
Từ hôm nay cô bác chỉ cần giảm lượng bỏ đường
uống sớm hơn, không uống thay nước hỏi bác sĩ nếu
đang dùng thuốc đặc biệt. Những cái thay đổi nhỏ
đó đã giúp an toàn hơn rất nhiều.
Khánh Lanh tóm rất đầy đủ.
Tôi chỉ muốn nhắn thêm với cô bác
rằng sức khỏe không nằm
ở một món uống kỳ diệu.
Sức khỏe nằm ở cách chúng ta
đối xử với cơ thể mỗi ngày.
Táo đỏ kỳ tử dùng đúng có thể là
một cái ly nước ấm dễ chịu. Nhưng thuốc
bác sĩ kề vẫn phải uống đúng. Bệnh cần khám
vẫn phải khám. Đường huyết,
huyết ác, mỡ máu, chức năng gan thận
vẫn cần theo dõi. Cô bác đừng
tự ý bỏ thuốc, đừng tự đổi phác đồ,
đừng dùng mẹo dân gian thay cho khám
chữa bệnh. Nếu có dấu hiệu
bất thường kéo dài như mệt mỏi không rõ
nguyên nhân, sụt cân, khát nhiều, tiểu nhiều
đau bụng, đi ngoài phân đen, chảy máu
bất thường, khó thở, đau ngực, chóng mặn
yếu tay chân, thì cần đến
cơ sở y tế. Chăm sóc
sức khỏe tốt nhất là biết lắng nghe cơ thể
nhưng cũng phải biết tìm sự giúp đỡ đúng lúc.