Ukraina-Balan sứt mẻ quan hệ đồng minh
Hoàng Hải xin kính chào quý vị.
Kính chào quý vị.
Hôm nay lại có thêm nhiều manh mối mới liên quan tới vụ ám sát hụt ở Monaco.
Ngày càng nhiều tiếng nói chỉ đích danh Kiev đứng sau vụ việc này.
Trong video ngày hôm nay, chúng ta cũng sẽ tiếp tục tìm hiểu mối quan hệ đang ngày càng rạn nứt giữa Balan và Ukraina.
Ngay sau đây sẽ là nội dung chi tiết.
Huyền thoại Monaco là trốn an toàn đã bị tổn hại.
Vụ ám sát hụt tỷ phú Ukraina có thể gây bất lợi gì cho Kiev?
Vụ ám sát hụt nhằm vào tỷ phú Vadim Dzhemulev ở Monaco đã trở thành tin tức nóng hổi không chỉ trên truyền thông Ukraina mà còn trên khắp châu Âu.
Theo chính quyền Monaco thì vụ việc này có thể được coi là một vụ tấn công khủng bố và là một sự kiện chưa từng có trong lịch sử của công quốc này.
Nơi nổi tiếng với các sòng bạc, du thuyền, bất động sản hạng sang và các yêu cầu an ninh nghiêm ngặt thu hút những cá nhân giàu có từ khắp nơi trên thế giới, bao gồm cả Ukraina.
Do đó, bất kể kết quả điều tra có ra sao, vụ việc này có khả năng gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
Tờ liệu Figaro của Pháp hôm nay đã trích dẫn các nguồn tin, đưa tin rằng các nhà điều tra đang tập trung manh mối của vụ án có thể liên quan đến Ukraina.
Ngay trong đoạn mở đầu, tờ này viết như sau.
Những giờ đầu tiên sau vụ nổ hé lộ những dấu hiệu của một cuộc tấn công được chuẩn bị kỹ lưỡng, một dấu ấn mà theo nhiều nguồn tin mang động dấu ấn của Kyiv.
Hẳn nhiên là cần phải nhớ lại rằng tỉnh Ba Ukraina đã tiến hành nhiều vụ nổ bom ngay trước nhà của các quan chức Nga trong thời gian vừa qua.
An ninh là một trong những trụ cột của bản sách Monaco.
Website Monaco Now cho biết rằng với gần 600 sĩ quan cảnh sát, một sĩ quan trong mỗi 70 cư dân và hơn 1.000 camera giám sát, Monaco đặt an ninh lãnh thổ lên hàng đầu.
Chính quyền dựa vào sự hiện diện thường xuyên trên thực địa và mối quan hệ mật thiết với người dân để đảm bảo trật tự công cộng.
Bộ Nội vụ cho biết tội phạm đường phố gồm có giật túi sách, trộm xe, trộm nhà, phá hoại tài sản v.v. vẫn ở mức rất thấp với chưa đến một vụ việc mỗi tuần trong năm 2023.
Thế nên, vụ nổ xảy ra vào tối ngày 29 tháng 6 đã khiến công quốc này chấn động.
Một hệ thống an ninh nghiêm ngặt đã thất bại trước một người đàn ông mà theo tờ Le Figaro, mọi dấu hiệu của anh ta không hề hành động một cách tùy hứng.
Tờ Le Figaro mô tả, trên đường Rue Reverend Per Luis Flora, một người đàn ông đã đặt một chiếc túi xuống chân một tòa nhà trên con phố rất yên tĩnh này.
Sau đó thì anh ta ngồi xuống một chiếc ghế dài cách đó vài mét và chờ đợi.
Khi nhà tài phiệt người Ukraine Vadim Chemulev, con trai và cộng sự của ông ta đến,
người đàn ông này đã đứng dậy đi lên con dốc của một con hẻm gần đó, rẽ vào Chenin de la Nuit, nơi chỉ cần vài bước chân là anh ta có thể rời khỏi lãnh thổ Monaco.
Anh ta chỉ mất vài giây để vượt qua biên giới chảy nhựa này, vừa đủ thời gian để kích hoạt vụ nổ trước khi đến thị trấn Belle-Sorayie của Pháp.
Công quốc Monaco từ lâu đã nổi tiếng là một vùng lãnh thổ nhỏ bé nhưng an toàn dành cho giới siêu giàu.
Do đó, những cá nhân giàu có từ khắp nơi trên thế giới tìm cách để mua được bất động sản ở đây,
và huyền thoại về sự an toàn này đã bị tổn hại nghiêm trọng bởi vụ ám sát hủt Chemulev.
Thái độ của Monaco đối với người nhập cư Ukraine có thể thay đổi,
bởi vì bất chấp sự giàu có của họ, giờ đây thì người Ukraine có thể sẽ bị coi là mối đe dọa đối với an ninh và sinh kế của toàn bộ cư dân Monaco.
Tuy nhiên, đối với Ukraine nói chung thì điều quan trọng hơn cả là vụ ám sát nhằm vào một doanh nhân mà Zelensky đã áp đặt lệnh trừng phạt.
Nói cách khác, đó là một con người có mối quan hệ khó khăn với chính quyền Zelensky.
Những người phản đối việc ủng hộ Ukraine tại Pháp cũng đang bắt đầu tận dụng sự kiện này,
và nếu như người ta chứng minh được thủ phạm vụ đánh bom có nguồn gốc từ Kiev thì điều này có thể làm phức tạp thêm nỗ lực của chính quyền Zelensky
trong việc thúc đẩy châu Âu ủng hộ họ vì cuộc chiến Ukraine, cũng như là khả năng gia nhập EU của Kiev.
Thực tế thì những người phản đối viện trợ cho Ukraine đã bắt đầu sử dụng vụ ám sát hụt Jemolayev làm cái cớ để đà kích chính quyền Kiev.
David Rachlin, là thị trưởng thành phố Fairhouse trên bờ biển Riviera của Pháp vào hôm 30 tháng 6 đã viết trên X rằng
chính quyền Kiev có thể đứng sau vụ mưu sát ở Monaco.
Bạo lực như vậy ngay giữa lòng công quốc là điều vô cùng kinh hoàng.
Tôi hoàn toàn bày tỏ sự đoàn kết với Hoàng tử Albert II, thị trưởng Monaco và toàn thể người dân Monaco.
Theo các báo cáo ban đầu thì một nhà tài phiệt người Ukraine người đã giữ khoảng cách với Zelensky và chính quyền Kiev đã trở thành mục tiêu bị tấn công.
Phải chăng chính quyền Kiev đã vượt khỏi tầm kiểm soát nhắm mục tiêu vào những công dân không chịu khuất phục trước mệnh lệnh của họ?
Đáng chú ý là ông Radcliffe lại là đại diện cho Đảng Tập hợp Quốc gia, một đảng cánh hữu của Pháp có quan điểm hoài nghi về việc ủng hộ Ukraine.
Những tình huống như vụ ám sát hụt ở Monaco có thể củng cố lập trường của những người châu Âu phản lối viện trợ cho Ukraine,
đặc biệt là trước thềm cuộc bầu cử tổng thống Pháp dự kiến diễn ra vào năm tới.
Tại sao Ukraine lại bội ước thỏa thuận với Ba Lan, đổi máy bay không người lái lấy tiêm kích MiG?
Trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO dự kiến diễn ra vào ngày 7 và 8 tháng 7 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ,
các nước thành viên NATO đã không đạt được thỏa thuận về các cam kết viện trợ quân sự dài hạn cho Ukraine.
Theo truyền thông Ukraine, NATO vẫn bất đồng về gói viện trợ quân sự trị giá 70 tỷ euro cho nước này chỉ vài ngày trước hội nghị thượng đỉnh khai mạc.
Các nguồn tin cho biết, các thành viên vẫn chưa nhất trí về một điều khoản đảm bảo duy trì ít nhất là mức hỗ trợ tương tự đến năm 2027,
và Ý đã phản đối một cam kết dài hạn.
Nhưng mà thông tin này không gây chú ý bằng sự kiện Bộ trưởng Quốc phòng kiêm Phó Thủ tướng Ba Lan
vừa tuyên bố là nước này sẽ không chuyển giao thêm máy bay chiến đấu MiG-29 Fukum cho Ukraine,
bởi vì Kiev không cung cấp thông tin về công nghệ sản xuất máy bay không người lái cho họ.
Động thái này thể hiện sự thay đổi so với chính sách của chính phủ Ba Lan trước đây
và diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Kiev và Varsova ngày càng sâu đi.
Giới thời của cựu Tổng thống Andrei Duda,
Ba Lan đã tặng 14 máy bay MiG-29 cho Ukraine, trở thành quốc gia đầu tiên cam kết cung cấp máy bay chiến đấu cho Kiev.
Tuy nhiên, giới thời của Tổng thống mới Karol Nowrowski,
Ba Lan không còn tặng miễn phí mà lại tìm kiếm một sự đổ chắc có đi có lại.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan nói như sau,
Tôi đã đề xuất một cách tiếp cận dựa trên tinh thần hợp tác rất cao,
đổi máy bay MiG, lấy máy bay không người lái.
Ban đầu thì người Ukraine đã đồng ý, nhưng họ đã không thực hiện thỏa thuận này.
Vì vậy, Ukraine sẽ không nhận được máy bay MiG
bởi vì Ba Lan không có máy bay không người lái hoặc khả năng sử dụng chúng.
Động thái của Ba Lan phản ánh lập trường của Tổng thống Trump về Ukraine và Liên minh NATO nói chung,
nhà lãnh đạo Mỹ thường xuyên chỉ trích chính quyền Biden
bởi việc áp viện trợ quân sự cho Ukraine mà không đòi hỏi bồi thường
và chỉ trích NATO vì không làm đủ nhiều để tự chi trả cho quốc phòng của mình.
Trong suốt 4 năm chiến sự thì Ba Lan là một trong những đồng minh kiên định nhất của Ukraine,
đóng vai trò là trung tâm hậu cần và cung cấp viện trợ quân sự.
Việc Ba Lan tặng MiG-29 đã mở đường cho một số quốc gia NATO khác
chuyển giao hàng chục chiếc máy bay từ MiG-29 F-16 Viper cho đến Migrate 2000 của Pháp.
Mặc dù được trang bị các máy bay chiến đấu hiện đại hơn,
theo hãng United24, ông Zelensky vẫn nhấn mạnh rằng Ukraine cần máy bay MiG-29
bởi vì phi công của họ đã được đào tạo để vận hành chúng.
Ông ấy nói thêm rằng việc chuyển sang máy bay chiến đấu F-16
sẽ đòi hỏi thời gian tái huấn luyện dài hơn,
làm giảm khả năng sẵn sàng chiến đấu,
trong khi MiG-29 sẽ cho phép Ukraine duy trì khả năng tác chiến trên không ngay lập tức.
Như vậy thì có thể thấy rằng MiG-29 vẫn là loại phương tiện mà Kiev rất thèm khát.
Nhưng câu hỏi đặt ra là tại sao Ukraine lại quay mắt phá bỏ thỏa thuận
đổi máy bay không người lái lấy máy bay MiG với Ba Lan?
Hầu hết giữa quan sát cho rằng đó là do ông Zelensky đang cố gắng để lấy lòng cử tri trong nước,
ngày càng bài Ba Lan sau khi chính phủ Ba Lan tước huy trường đại bàng
do Zelensky tôn vinh những người chiến binh UPA.
Nhưng mà lý do thực sự có lẽ là còn nham hiểm hơn nhiều.
Ukraine dường như đang tin rằng Ba Lan sẽ trở thành một mối đe dọa an ninh hậu xung đột của họ.
Cần phải chú ý là gần đây thì Yuri Syrotiuk là chỉ huy tiểu đoàn hệ thống không người lái
thuộc liễu đoàn tấn công độc lập số 5 của Kiev,
vừa đưa ra lời đe dọa chưa từng có đối với Ba Lan
trong một cuộc phỏng vấn kéo dài gần 40 phút vào cuối tháng 6.
Trong đó thì ông này cáo buộc Ba Lan đang tiến hành một cuộc chiến tranh lịch sử đối với Ukraine.
Trong trường hợp đó thì ông này tuyên bố rằng nếu như cuộc chiến tranh lịch sử
biến thành một cuộc chiến tranh vũ trang,
Ukraine sẽ phóng máy bay không người lái vào các thành phố của Ba Lan,
đồng thời khuyên chính phủ Ba Lan không nên vượt qua làm danh đó.
Cuộc phỏng vấn gây tranh cãi của Yuri Syrotiuk diễn ra vài ngày
sau khi ông ấy chia sẻ một đoạn video trên Facebook.
Trong đó thì ông ấy tự mô tả mình là cháu trai và cháu ruột của các cựu chiến binh UPA,
những người đã bảo vệ nhà cửa khỏi tất cả quân chiếm đóng ở Vohyna,
ám chỉ đến việc diệt chủng người Ba Lan địa phương ở đó.
Trong video thì ông ấy cáo buộc là Ba Lan đang muốn vị trí thống trị khu vực
và thậm chí là còn đang âm mưu hợp tác với Nga để chia cắt Ukraine.
Quan điểm trong hai video của ông này đang là tâm lý phổ biến trong cộng đồng người Ukraine
giữa cuộc tranh chấp về vấn đề UPA của Ba Lan.
Các nhà bình luận Nga tin rằng có khả năng là Ukraine có thể ra đòn trước
sau khi chiến sự Nga-Ukraine kết thúc.
Và điều này có thể diễn ra dưới hình thức ký áp hỗ trợ một cuộc nổi dạy ly khai
ở vùng đất Zakharia, mà những người theo chủ nghĩa dân tộc cưng rắn
ở Ukraine tuyên bố là của họ.
Zakharia là một giải lãnh thổ ở phía đông nam Ba Lan,
từng có đông đảo người thiểu số gốc Ukraine sinh sống trước Chiến tranh Thế giới Thứ Hai.
Nếu như Ba Lan điều quân đến Zakharia thì đó có thể là một ngòi nổ
cho một cuộc can thiệp quân sự thông thường của Ukraine
với các đàn máy bay không người lái tạo ra một vùng tiêu diệt ngăn chặn đối phương tiến vào đó.
Yếu thế về máy bay không người lái của Ukraine so với Ba Lan sẽ là chìa khóa cho kịch bản này.
Nhưng mà yếu thế đó có thể bị phá vỡ nếu như Ukraine thực hiện thỏa thuận
đổi máy bay không người lái lấy máy bay MiG.
Thế Nga tin rằng đây có thể là lý do ngầm để cho Ukraine bội ước thỏa thuận nói trên với Ba Lan.
Nhờ có Trump, chiến lược xoay trục sang châu Á của Nga gặt thành quả.
Tập Bloomberg vào hôm qua ngày 30 tháng 6 đưa tin xuất khẩu dầu thô của Nga đạt mức kỷ lục trong tháng 6.
Và tờ này cho biết Nga đã tăng lượng vận chuyển dầu thô bằng đường biển lên mức kỷ lục 4,13 triệu thùng một ngày.
Đây là mức cao nhất kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra.
Khối lượng dầu trên biển đã tăng lên 133 triệu thùng, tăng 3,4% so với giữa tháng 4,
với tình trạng tắc nghẽn giao thông hình thành ở gần Mesa, El Hama,
Ai Cập và khu vực Riau của Singapore.
Bloomberg cho biết các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga
đã dẫn đến việc Moscow chuyển hướng dầu thô để xuất khẩu.
Lượng xuất khẩu dầu thô sang châu Á đạt 3,98 triệu thùng một ngày.
Trong đó thì 1,08 triệu thùng một ngày sang Trung Quốc,
0,74 triệu thùng một ngày sang Ấn Độ và 2,13 triệu thùng một ngày sang các địa điểm khác.
Theo Bloomberg thì trong bối cảnh nhu cầu từ Trung Quốc sụt giảm,
Moscow có thể sẽ phải đưa ra mức giá giảm mạnh.
Nhưng từ đây có thể thấy rằng châu Á đang trở thành thị trường tiềm năng cho dầu Nga.
Vào tuần trước thì theo hãng tin AP, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos,
hiện tại đang giữ chức chủ tịch luân phiên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN,
đã dẫn đầu các nhà lãnh đạo của khối 11 quốc gia này đến thăm Kazan kỷ niệm 35 năm
thiết lập quan hệ ngoại giao giữa ASEAN và Nga.
Tổng thống Putin đã chào đón các nhà lãnh đạo của Brunei, Malaysia, Philippines,
Singapore và Việt Nam tại Kazan, thành phố lớn thứ 5 của Nga,
nơi họ đã ký một tuyên bố chung.
Trong hoàn cảnh bình thường thì hội nghị thượng đỉnh như vậy có lẽ là không được chú ý.
Nhưng trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu do cuộc chiến Mỹ-Iran gây ra,
thì hội nghị thượng đỉnh Nga-ASEAN lần này lại mang ý nghĩa địa chiến lược vô cùng quan trọng.
Trong nhiều thập kỷ, Moscow đã tìm cách để tăng cường hợp tác với các đối tác châu Á
trong chiến lược quay về phía đông của mình nhằm giảm sự phụ thuộc vào châu Âu,
đặc biệt là khi quan hệ với phương Tây xấu đi do cuộc chiến ở Ukraine.
Nga coi châu Á là trọng tâm trong chiến lược dài hạn để duy trì tăng trưởng kinh tế,
mở rộng xuất khẩu năng lượng và củng cố tầm nhìn về một trật tự thế giới đa cực.
Quan hệ kinh tế của Nga với ASEAN đã mở rộng đều đặn trong thập kỷ vừa qua,
nhưng vẫn còn khiêm tốn so với mối quan hệ của khối này với Mỹ và Trung Quốc.
Kim ngạch thương mại song phương Nga-ASEAN đã tăng khoảng 70%,
từ 13,4 tỷ USD năm 2015 lên khoảng 22 tỷ USD vào năm 2025.
Chủ yếu là nhờ vào việc Nga chuyển hướng sang thị trường châu Á sau năm 2022
do các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Xuất khẩu của Moscow sang ASEAN tập trung vào các mặt hàng nguyên liệu thô,
bao gồm có dầu thô, sản phẩm dầu mỏ, than đá, phân bón lúa mì và kim loại,
trong khi ASEAN lại xuất khẩu các loại hàng hóa điện tử,
máy móc, hàng tiêu dùng, cao su và dầu cọ.
Mặc dù Nga đã tăng cường bán năng lượng cho Đông Nam Á,
đặc biệt là thông qua trung tâm thương mại như Singapore,
và thông qua việc bán dầu thô cùng với các sản phẩm dầu mỏ tinh chế
với giá triết khấu cho các nước như Việt Nam, Myanmar, Malaysia và Indonesia.
Nhưng mà ASEAN vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng lượng xuất khẩu dầu của Nga.
Ấn Độ và Trung Quốc vẫn là các khách hàng chính.
Như Quỹ Carnegie về Hòa bình Quốc tế nhận định ngay tiêu đề báo cáo
rằng chính hậu quả của cuộc chiến tranh Iran đã mang lại cho ông Putin
một chiến thắng ngoại giao tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN.
ASEAN và Nga đã thông qua tuyên bố chung về hợp tác năng lượng,
cam kết tăng cường hợp tác sâu rộng hơn trong các lĩnh vực khí hóa lỏng,
khí đốt tự nhân, năng lượng tái tạo, hydro, năng lượng hạt nhân
và các sáng kiến chuyển đổi năng lượng rộng lớn hơn.
Thỏa thuận này phản ánh nhu cầu ngày càng tăng của Đông Nam Á về an ninh năng lượng
và nỗ lực của Nga nhằm mở rộng quan hệ năng lượng với các đối tác châu Á
trong bối cảnh các lệnh trừng phạt của phương Tây vẫn tiếp diễn.
Mặc dù không có quốc gia ASEAN nào công khai cam kết tăng nhập khẩu dầu mỏ
hoặc các mặt hàng khác của Nga tại Hội nghị Thượng đỉnh Kazan,
nhưng các nhà lãnh đạo đã thông qua được một khuôn khổ hợp tác năng lượng cho tương lai.
Thực tế thì Đông Nam Á hiện nay đang trở thành một khu vực địa chiến lược đối với Nga.
Khu vực này đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu
kể từ khi Iran đóng cửa eo biển.
Điều đáng chú ý nhất là ngay sau khi xung đột bắt đầu thì Philippines đã trở thành quốc gia đầu tiên
tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia do họ quá phụ thuộc vào dầu mỏ
từ eo biển Hormuz và nguồn giữ chữ chiến lược hạ chế.
Do đó, Philippines với tư cách là nước chủ tịch ASEAN đã phải tận dụng
Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN tháng trước tại Cebu để thúc đẩy một khuôn khổ
chia sẻ dầu mỏ trong khu vực và phối hợp chặt chẽ hơn về an ninh năng lượng.
Ấn Độ đã nhận được quyền miễn trừ đặc biệt từ chính quyền Trump
để mua dầu của Nga trong cuộc khủng hoảng năng lượng.
Và một số quốc gia ASEAN bao gồm cả Philippines và Indonesia
vốn là đồng minh của Mỹ cũng có thể nằm trong số những nước có khả năng
được khưởng lợi từ các lệnh miễn trừ trừng phạt,
cho phép họ tạm thời mua dầu của Nga qua đường biển.
Nhưng mà vào chung tuần tháng 6 vừa qua thì Mỹ đã lặng lẽ
không gia hạn giấy phép miễn trừ đối với dầu mỏ của Nga.
Trong khi đó, thỏa thuận Mỹ-Iran hiện giờ thì còn mong manh,
việc mở cửa eo biển Hormuz cũng như vậy, đang trong quá trình đàm phán.
Do đó, việc vận chuyển năng lượng từ vùng vịnh ra thế giới đã bị chậm lại.
Cho nên, đối với Đông Nam Á thì năng lượng Nga có vẻ ổn định hơn nhiều,
dù cho dầu mỏ của nước này vẫn bị trừng phạt.
Nói cách khác là dù có rủi ro thì vẫn đáng để chấp nhận.
Tùy không có một thành viên ASEAN nào có khả năng vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ,
ít nhất là ở thời điểm hiện tại,
nhưng mà vẫn còn những sản phẩm thiết yếu khác không bị trừng phạt
mà cụ thể đây là phân bón.
Điều này sẽ giúp cho Moscow có thêm ảnh hưởng trong khu vực.
Ông Putin cũng đã ngay lập tức thể hiện thiện trí với Manila
bằng cách trả tự do và hồi hương cho 24 người Philippines
bị giam giữ ở Siberia trong nhiều tháng,
ngay sau khi ông Musk nêu vấn đề này trong cuộc gặp song phương tại Kazan.
Sự việc này có thể củng cố hình ảnh của Nga trên khắp Đông Nam Á
như là một đối tác thực dụng,
có khả năng mang lại kết quả cụ thể thông qua ngoại giao giữa các nhà lãnh đạo.
Mặc dù bước tiến chiến lược của liện Kremlin ở Đông Nam Á vẫn còn khá khiềm tốn,
Moscow thiếu các nguồn lực kinh tế và năng lực đầu tư,
cũng như sự hiện diện an ninh cần thiết để cạnh tranh với Mỹ hay Trung Quốc trong khu vực ASEAN.
Tuy nhiên, các cường quốc thường dành được tầm ảnh hưởng
nhờ những thời điểm khó khăn hoặc đặc biệt là trong các thời điểm khu hoạt.
Bằng cách góp phần gây ra cú sốc năng lượng toàn cầu
rồi sau đó thì đột ngột tái áp đặt lệnh trừng phạt đối với dầu mò của Nga,
chính quyền Trump đã tạo ra những điều kiện cho phép liện Kremlin
tự thể hiện mình như một đối tác hữu ích và sẵn sàng hợp tác với ASEAN.
Và bài bình luận ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin được kết thúc tại đây.
Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi.
Xin chào và hẹn gặp lại trong các chương trình tiếp theo.