TQ, quốc gia luôn hô hào "hạ bệ đồng đô la" mạnh nhất thế giới — đang giữ hơn ba nghìn tỷ đô la dự trữ. Phần lớn là Trái phiếu Mỹ và tài sản định giá bằng đô la.
Vấn đề cần thảo luận ở đây không phải là "Trung Quốc có muốn hạ bệ đô-la hay không?" mà là: vì sao sau 20 năm cố gắng, đồng nhân dân tệ vẫn chỉ chiếm hơn 2% dự trữ toàn cầu?
Câu trả lời nằm ở kiến trúc tài chính mà Bắc Kinh đang thiếu, và nó không thể xây được mà không đánh mất chính Đảng của mình.
Despite China's efforts to challenge the US dollar's global dominance, the Yuan remains a minor reserve currency (approx. 2%). The video argues that the dollar's strength stems from deep financial infrastructure and trust, which China cannot replicate without implementing fundamental political and legal reforms that would threaten the ruling party's control.
Trung Quốc, quốc gia luôn hồ hào hạ bệ đồng đô la mạnh nhất thế giới, đang giữ hơn 3.000 tỷ đô la dự trữ, phần lớn là trái phiếu Mỹ và tài sản định giá bằng đô la.
Vấn đề cần thảo luận ở đây không phải là Trung Quốc có muốn hạ bệ đô la hay không, mà là vì sao, sau 20 năm cố gắng, đồng nhân dân tệ vẫn chỉ chiếm hơn 2% dự trữ toàn cầu?
Câu trả lời nằm ở kiến trúc tài chính mà Bắc Kinh đang thiếu, và nó không thể xây dựng mà không đánh mất chính đảng của mình.
Phòng Linh xin kính chào quý khán giả, chúc quý khán giả một buổi tối ấm áp bên bạn bè và người thân.
Nhưng trước khi vào phần bình luận, kính mời quý khán giả hãy like, subscribe kênh ổn cổ Tri Tân để cập nhật những phần tích độc đáo nhất.
USD trở thành đồng tiền dự trữ như thế nào?
Vì sao câu hỏi về việc đồng nhân dân tệ muốn thay thế đô la Mỹ lại quan trọng vào lúc này?
Chúng ta biết rằng, vào tháng 6 năm 2024, thỏa thuận Petrodollar, thỏa thuận giữa Mỹ và Ả Rập Xuất ký năm 1974, kéo dài đúng 50 năm, đã hết hạn, đồng thời không có gia hạn cũng không có thỏa thuận ràng buộc nào thay thế.
Mỗi lần Mỹ vũ khí hóa đồng đô la, áp trừng phạt lên Nga vì Nga xâm lược Ukraine, thì câu hỏi lại bùng lên, đồng đô la còn an toàn không, nợ Mỹ vượt 36.000 tỷ, thâm hụt ngân sách gần 2.000 tỷ mỗi năm.
Nhưng hãy nhìn vào con số thực tế, đô la chiếm 57,7% dự trữ toàn cầu, giảm từ 71% năm 1999, nghe có vẻ đáng lo, nhưng nhân dân tệ chiếm bao nhiêu trong số đó? Chỉ 2,12%.
Sau 9 năm được Quỹ tiền tệ quốc tế chính thức đưa vào rổ tiền tệ SDR, tức là rổ tiền tệ dự trữ quốc tế mà IMF dùng để phân bổ nguồn lực cho các nước thành viên.
Đồng tiền Trung Quốc tăng đúng tổng cộng 2 điểm phần trăm.
Vậy thì tiền đang chạy đi đâu? Chạy vào đồng euro, đồng yên, và quan trọng nhất, vào vàng.
Vì sao là như vậy? Trước khi trả lời, chúng ta hãy đặt câu hỏi này trước khi đi xa hơn, đó là, đô la trở thành tiền tệ dự trữ thế giới bằng cách nào? Và điều gì thực sự giữ nó ở vị trí đó suốt 80 năm?
Năm 1944, 44 quốc gia họp tại Preston Woods, New Hampshire.
Mỹ khi đó chiếm gần một nửa GDP toàn thế giới sau Thế chiến thứ 2.
Quyết định là đương nhiên, đô la neo vào vàng, mọi đồng tiền khác neo vào đô la.
Từ đó đô la trở thành chuẩn mực, không phải vì ai bắt buộc, mà vì Mỹ là nền kinh tế lớn và ổn định nhất thế giới.
Nhưng vào năm 1971, Nixon cắt đứt mối neo đó, không còn đảm bảo bằng vàng nữa.
Thế giới nghĩ đô la sẽ sụp đổ, nhưng kết quả ngược lại hoàn toàn. Vì sao?
Vì thế giới cần một đồng tiền để giao thương, và không có lựa chọn nào khác đủ lớn, đủ thanh khoản, đủ tin cậy.
Đô la đứng một mình trên đỉnh.
Rồi Petro-Đô la năm 1974, nước cờ chiến lược của Washington, Ả Rạp Xê Út đồng ý bán dầu bằng đô la.
Đối lại họ nhận được bảo vệ quân sự từ Mỹ.
Dầu mở là nhu cầu cơ bản của mọi nền kinh tế.
Muốn mua dầu, phải có đô la. Mà muốn có đô la, phải giữ đô la trong dự trữ.
Vòng tròn tự củng cố đó chạy suốt 50 năm.
Nhưng đó chưa phải là tất cả.
Thứ giữ đô la ở vị trí ngôi vương không phải thỏa thuận nào với Ả Rạp Xê Út,
mà là cơ sở hạ tầng tài chính không thể sao chép trong một sớm một chiều.
Quý vị có lẽ biết hệ thống CHIPS, Clearance House Interbank Payment System,
hệ thống thanh toán liên ngân hàng lớn nhất nước Mỹ, xử lý bao nhiêu tiền mỗi ngày không?
1.800 tỷ đô la mỗi ngày, gần gấp 4 lần GDP cả Việt Nam.
Số tiền đó cứ thế chảy qua một hệ thống.
Thị trường trái phiếu Mỹ đạt 55.000 tỷ đô la, thanh khoản 24 trên 7.
Bất kỳ ngân hàng trung ương nào trên thế giới,
cũng có thể mua hoặc bán lúc 3 giờ sáng trong khủng hoảng,
mà vẫn tìm được người bán ở phía bên kia.
Đó là điều mà đồng tiền dự trữ đòi hỏi.
Nhưng đây là điều ít người để ý.
Đô la không thống trịm vì Mỹ in nhiều nhất, hay ép buộc bằng quân đội.
Đô la thống trị vì thế giới chọn nó mỗi ngày, qua hàng tỷ giao dịch.
Đến nay chúng ta sẽ đặt câu hỏi chính của bài đó là
Trung Quốc cần gì để thế giới chọn nhân dân tệ theo cách tương tự?
Trung Quốc đã nhìn thấy câu trả lời đó,
và đã dành 20 năm để xây các công cụ thay thế.
Nhưng kết quả thế nào?
20 năm cố gắng của Bắc Kinh
Có 4 sáng kiến lớn Bắc Kinh tung ra để thách thức đô la.
Chúng ta hãy nhìn từng cái một.
Thứ nhất, CIPS, hệ thống thanh toán được thiết kế để thay SWIFT.
Trung Quốc khởi động CIPS,
Cross Border Interbank Payment System,
hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới, vào năm 2015.
Đến năm 2024, hệ thống này xử lý 91 tỷ đô la mỗi ngày.
Tổng giao dịch cả năm đạt 175.000 tỷ nhân dân tệ,
tăng 40% so với năm trước.
Nghe thì rất ấn tượng.
Nhưng so sánh với CIPS của Mỹ thì sao?
CIPS là 1.800 tỷ đô la mỗi ngày.
CIPS bằng khoảng 5%.
Nhưng đó chưa phải là phần đáng chú ý nhất.
Hơn 80% giao dịch trên CIPS
vẫn phải đi qua mạng nhắn tin của SWIFT để xác nhận.
CIPS không phải hệ thống độc lập.
Nó là một lớp bổ sung phía trên SWIFT,
công cụ thoát đô la vẫn đang phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng đô la.
Thứ 2 là Embrace, đồng tiên kỹ thuật số xuyên biên giới.
Đây là dự án tham vọng nhất.
Trung Quốc, Hồng Kông, UAE, Thái Lan và Ả Rập Sước cùng xây một hệ thống CBDC,
tiên kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành,
có thể giao dịch trực tiếp mà không cần qua đô la.
Tháng 6 năm 2024, dự án đạt giai đoạn MPV,
thành tựu kỹ thuật có thật.
Rồi tháng 10 năm 2024, PIS, ngân hàng thanh toán quốc tế,
tổ chức ngân hàng của các ngân hàng trung ương thế giới,
rút khỏi dự án.
Lý do, họ lo ngại về quản trị và nguy cơ trốn tránh cấm vận.
Vấn đề cốt lõi của Embrace là gì?
ECNY, đồng nhân dân tệ kỹ thuật số của Bắc Kinh,
có nghĩa là mọi giao dịch đều nằm trong tầm nhìn của chính phủ Trung Quốc.
UAE biết điều đó, Ả Rập Xứ Út biết điều đó,
Thái Lan biết điều đó,
và không quốc gia nào muốn Bắc Kinh nhìn vào luồng tiền của mình.
Thứ 3 là Petro Yuan.
Hóa thuận Petro Dollar Mỹ Ả Rập Xứ Út,
hết hạn tháng 6 năm 2024, và không được gia hạn.
Từ năm 2023, một số giao dịch giàu Ả Rập Xứ Út
đã nhận nhân dân tệ của Trung Quốc.
Nhưng cơ chế thực tế là gì?
Ả Rập Xứ Út nhận nhân dân tệ rồi ngay lập tức mua trái phiếu Mỹ
và tài sản định giá bằng đồng đô la.
Nhân dân tệ chỉ là đồng tiền trung chuyển chứ không phải đồng tiền dự trữ.
Iran và Nga dùng nhân dân tệ không phải vì chọn lựa.
Họ chọn vì họ đang bị cấm vận và không còn lựa chọn.
Đây là tín hiệu của kẻ bị loại ra ngoài hệ thống,
chứ không phải của đồng tiền đang trổi dày.
Thứ 4 là đồng tiền chung BRICS.
Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại Johannesburg tháng 8 năm 2023.
Trung Quốc và Nga muốn tuyên bố đồng tiền chung BRICS.
Họ đặt kỳ vọng cực lớn,
nhưng kết quả là thất bại hoàn toàn.
Ấn Độ và Brazil từ chối.
Đồng tiền chung đòi hỏi ngân hàng trung ương chung,
đòi hỏi nhường chủ quyền tiền tệ cho Bắc Kinh.
Nhưng không quốc gia nào chịu làm điều đó.
Vào tháng 7 năm 2025,
BRICS họp tại Rio de Janeiro có 126 điểm tuyên bố chung,
nhưng không có một điểm nào về phi đô la hóa hay đồng tiền thay thế.
Và khi Tổng thống Trump cảnh báo vào tháng 12 năm 2024,
ông sẽ áp thuế 100% nếu BRICS tạo ra đồng tiền thay thế đô la.
Putin sau đó tuyên bố Nga không tìm cách tự bỏ đô la.
Vậy vấn đề thực sự ở đây là gì?
Không phải Trung Quốc không cố gắng,
họ không phải thiếu tiền hay thiếu ý chí chính trị.
Nhưng vấn đề nằm sâu hơn,
trong chính kiến trúc của hệ thống Trung Quốc.
3 rào cản mà Trung Quốc không thể vượt qua.
Điều gì thực sự ngăn nhân dân tệ trở thành tiền tệ dự trữ?
Có 3 rào cản.
Mỗi rào cản đều có cùng một cấu trúc.
Rào cản thứ nhất, kiểm soát vốn.
Cánh cửa không được phép mở.
Đồng tiền dự trữ là đồng tiền bạn có thể rút ra được khi khủng hoảng.
Đơn giản như vậy.
Ngân hàng trung mương Brazil, Pháp hay Nigeria giữ đô la
vì một lý do duy nhất.
Lúc 3 giờ sáng, khi thị trường hoảng loạn,
họ bán đô la ngay lập tức và có tiền mặt không cần xin phép ai.
Còn nhân dân tệ, công dân Trung Quốc chỉ được chuyển ra ngoài
50.000 đô la mỗi năm.
Nhà đầu tư nước ngoài muốn mua trái phiếu Trung Quốc
phải đi qua Bond Connect, kênh đầu tư có kiểm soát của Bắc Kinh
và Bond Connect có thể đóng bất cứ lúc nào nếu Bắc Kinh muốn.
Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, 2026-2030
tiếp tục dùng từ mở cửa có kiểm soát
tức là Trung Quốc không cam kết chuyển đội tự do hoàn toàn.
Điều gì xảy ra nếu Trung Quốc mở toàn bộ tài khoản vốn?
Ước tính vài nghìn tỷ đô la tài sản sẽ rời khỏi Trung Quốc
trong năm đầu tiên.
Người dân và doanh nghiệp Trung Quốc đã cố chuyển tài sản ra ngoài
bằng bọi cách.
Đây chính là điều Bắc Kinh phải kiểm soát.
Đây là mâu thuẫn không có lối thoát.
Đảng muốn nhân dân tệ được tin cậy trên toàn cầu
để được tin cậy phải bỏ kiểm soát vốn
mà bỏ kiểm soát vốn là mất quyền lực.
Hai điều đó không thể cùng tồn tại.
Rào cản thứ 2, nhà nước pháp quyền
Tiền bạn gửi vào không chắc là tiền bạn lấy ra được.
Hãy tưởng tượng một ngân hàng mà chủ ngân hàng
có thể đóng băng tài khoản của bạn bất cứ lúc nào vì lý do chính trị.
Bạn có gửi tiền vào không?
Tháng 10 năm 2020, Jack Ma phát biểu một câu
phê phán cơ quan quản lý tài chính tại Thượng Hải.
Ông không phạm tội gì, kết quả ông biến mất 3 tháng.
Ant Group mất 200 tỷ đô la vốn hóa sau một đêm.
Hàng chục nghìn nhà đầu tư quốc tế thiệt hại không có đền bù.
TD, công ty gọi xe lớn nhất Trung Quốc,
niêm yết tại New York được 2 ngày.
Bắc Kinh ép hủy.
Nhà đầu tư nước ngoài mất trắng.
Evergrande phá sản.
Nhà đầu tư trái phiếu nước ngoài không được ưu tiên trong cơ cấu nợ.
Luật pháp Trung Quốc không bảo vệ họ ngang bằng chủ nợ trong nước.
Kết quả là gì?
Nước ngoài chỉ nắm giữ dưới 3% trái phiếu Trung Quốc.
Không phải vì họ không biết đến thị trường Trung Quốc,
mà là vì họ biết thị trường Trung Quốc quá rủi ro.
Hãy so sánh.
Trái phiếu Mỹ được bảo vệ bởi tòa án liên bang Mỹ.
Tòa án có thể xử kiện cả chính phủ Mỹ và đã xử.
Không có tòa án nào ở Trung Quốc có thể xử kiện Trung nguân đảng.
Để xây dựng nền tảng pháp lý đủ tinh cậy cho đồng tiền dự trữ,
Trung Quốc cần tòa án độc lập.
Tòa án độc lập có nghĩa là đảng không cần đứng trên pháp luật.
Đó là điều đảng không thể chấp nhận.
Rào cạn thứ 3.
Thị trường quá nông, không đủ chỗ cho tiền của thế giới.
Đây là vấn đề kỹ thuật thuần túy, không phải hình thái ý thức.
Thị trường trái phiếu Mỹ có 55.000 tỷ đô la.
Nước ngoài đang giữ hơn 8.000 tỷ trái phiếu Mỹ,
tức khoảng 1 phần 4 toàn bộ thị trường.
Thị trường trái phiếu Trung Quốc khoảng 22.000 tỷ đô la,
nhỏ hơn, kém thanh khoản hơn.
Nước ngoài giữ dưới 3%.
Khi ngân hàng trung mương Brazil cần bán nhân dân tệ khẩn cấp lúc 3 giờ sáng,
không có đủ người mua ở phía bên kia,
vì thị trường quá nông cạn nên không thể làm đồng tiền dự trữ.
Còn có một chi tiết nhỏ nhưng quan trọng.
Moody's, S&P, Fitch là các tổ chức xếp hàng tín nhiệm độc lập với chính phủ Mỹ.
Còn Fitch Bohu ở Trung Quốc thì do nhà nước kiểm soát.
Ai tin xếp hàng tín nhiệm từ công ty do chính phủ kiểm soát
đang đánh giá trái phiếu của chính phủ đó.
Và đây là nghịch lý lớn nhất của toàn bộ câu chuyện.
Trung Quốc đang giữ hơn 3.000 tỷ đô la dự trữ, phần lớn là đô la.
Nếu Bắc Kinh thật sự muốn phá đô la, họ có thể bán tháo ra,
nhưng kết quả sẽ là chính họ mất nhiều nhất,
vì họ sẽ tự phá giá tài sản của mình.
Kẻ muốn hạ bệ đô la lại là kẻ không thể thoát khỏi đô la.
Đô la yếu đi nhưng nhân dân tệ không thắng.
Kết cục của câu chuyện này là gì?
Đô la đang giảm thật từ 71% năm 1999 xuống còn khoảng 57% hiện nay.
Đó là sự thật.
Nhưng tiền chạy đi đâu?
Nó không phải vào nhân dân tệ, mà tiền chạy vào euro, vào yên.
Và quan trọng nhất, nó chạy vào vàng.
Vàng tăng từ 11% lên khoảng 23% dự trữ toàn cầu từ năm 2017 đến 2025.
Không phải vì thế giới tin vào vàng hơn đô la,
mà vì sau khi Nga thấy 300 tỷ đô la dự trữ của mình bị đóng băng năm 2022,
các ngân hàng trung ương thế giới chạy sang vàng,
như tài sản mà không ai đóng băng được.
Họ cũng không chạy sang nhân dân tệ,
vì nhân dân tệ có cùng rủi ro đó, thậm chí còn tệ hơn.
Còn một nghịch lý ngoài dự kiến nữa sát một hồi.
Đông tiên kỹ thuật số được neo vào giá trị đô la,
hoạt động như đô la nhưng chạy trên blockchain,
như USDT, USDC đang thu hút hàng triệu người ở Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ, Nigeria.
Những người không tin vào đồng tiền nước mình thì chọn USDT chứ không phải ECNY.
Công nghệ blockchain thứ mà nhiều người nghĩ sẽ tiêu diệt đô la,
nhưng lại đang làm đô la mạnh hơn.
Nhìn về viễn cảnh 10 đến 20 năm tới,
đô la nhiều khả năng sẽ tiếp tục giảm chậm xuống còn 45 đến 50% vào năm 2040.
Thế giới sẽ đa cực tiền tệ hơn, đô la, euro, yên, vàng,
nhưng không có đồng tiền nào đủ tư cách thay thế hoàn toàn.
Nhân dân tệ vẫn ở mức đơn chữ số phần trăm,
trừ khi Trung Quốc có một cuộc cách mạng chính trị thật sự.
Bắc Kinh muốn hưởng lợi từ hệ thống đô la,
tiếp cận thị trường Mỹ, vài vốn rẻ xuất khẩu sang phương Tây.
Trong khi từ chố những nền tảng khiến hệ thống đó hoạt động,
tòa án độc lập, dòng vốn tự do,
tài sản được bảo vệ bởi luật pháp,
đó không phải chiến lược phi đô la hóa,
đó là muốn ăn bánh mà không cần làm bột.
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào?
Hãy để lại bình luận bên dưới.
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích,
thì hãy ủng hộ chúng tôi bằng một subscribe,
một like, và một comment,
để chúng tôi xây dựng chương trình hoàn thiện hơn.
Hẹn gặp lại!