VÌ SAO ẤN ĐỘ CÓ ĐIỀU HÒA ĐẤT NUNG

Bình An
613 người theo dõi
#BlvHaiThanhplus #BLVHảiThanh #BLVhaiThanhStory
Bạn có tin rằng ở Ấn Độ tồn tại một chiếc “điều hòa” không cần điện, không cần gas lạnh nhưng vẫn giúp làm mát không khí? Khám phá bí mật vật lý đằng sau những bình đất nung và những công nghệ chống nóng thiên tài của các nền văn minh cổ đại trên thế giới.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIVideo giới thiệu về hệ thống làm mát bằng đất nung tại Ấn Độ và các phương pháp chống nóng cổ xưa. Thay vì dùng điện, công nghệ này vận dụng nguyên lý bay hơi của nước để giảm nhiệt độ, minh chứng cho sự sáng tạo của con người trong việc tận dụng quy luật vật lý tự nhiên để sinh tồn trong môi trường khắc nghiệt.
Nếu mà bây giờ bảo với các bạn rằng có một loại điều hòa không cần điện, không cần máy nán, không cần ga lạnh, không cần cục nóng treo ngoài ban công mà vẫn làm giảm nhiệt độ không khí.
Có lẽ nhiều người sẽ nghĩ đây là một trò lừa đảo hoặc là một phát minh kiểu vĩnh kiểu chỉ tồn tại trên mấy cái trang mạng xã hội.
Thế nhưng điều thú vị là thứ công nghệ này lại đang tồn tại thật ở Ấn Độ, một quốc gia có mùa hè có thể nóng tới 45 hay thậm chí là 50 độ C.
Điều còn bất ngờ hơn nữa là nguyên lý hoạt động của nó không hề mới.
Nó đã xuất hiện từ hàng nghìn năm trước khi con người còn chưa biết đến điện là gì.
Câu chuyện bắt đầu từ một dự án của công ty kiến trúc có tên là Art Studio tại New Delhi.
Trong một nhà máy, những máy phát điện công nghiệp khổng lồ liên tục tỏa ra nhiệt lượng khủng khiếp.
Nhiệt độ xung quanh cao tới mức, công nhân cảm thấy như đang đứng trước một chiếc lò nướng bánh mì khổng lồ.
Nếu sử dụng điều hòa công nghiệp truyền thống thì tiền điện là cực kỳ nhiều.
Chính vì vậy, nhóm thiết kế đã nghĩ đến một ý tưởng đó là sử dụng những ống đất nung
giống các loại chuông vại truyền thống kết hợp với nước và luồng gió có sẵn để làm mát không khí.
Khi hình ảnh công trình này xuất hiện trên mạng, nhiều người gọi nó là điều hòa không cần điện.
Nhưng thực ra, điều khiến giới kỹ sư thích thú không phải là bản thân công trình đó,
mà là việc nó đang sử dụng một nguyên lý cổ xưa từng nuôi sống các nền văn minh lớn nhất trên thế giới.
Nói cách khác, đây không phải là công nghệ mới.
Đây là một loại công nghệ rất cũ được khoác lên mình trước áo của thế kỷ 21.
Nhưng tại sao người Ấn Độ lại nghĩ ra một thứ như vậy? Hãy nhìn vào bản đồ của nước này.
Ấn Độ nằm trong một khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới.
Mỗi năm hàng trăm triệu người phải trải qua những tháng hè rất khắc nghiệt.
Tại nhiều văn phía Bắc và phía Tây, nhiệt độ trên 40 độ C là chuyện bình thường ngoài đường.
Một số nơi như Rajasthan từng ghi nhận mức nhiệt độ vượt 50 độ C.
Ở Việt Nam, Hà Nội lên khoảng 40 độ C là nhiều người đã cảm thấy như không khí đang bốc chảy.
Thế nhưng ở một số thành phố của Ấn Độ, mức nhiệt đó chỉ được xem như một ngày hè tương đối nóng.
Trong cái bối cảnh như vậy, trong cái điều kiện như vậy,
thì con người buộc phải sáng tạo để mà sinh tồn, để mà chống nóng.
Trong suốt hàng nghìn năm lịch sử, người dân Nam A đã tìm đủ mọi cách để chống lại sức nóng của thiên nhiên.
Họ xây những bức tường dày để ngăn nhiệt. Họ tạo ra các sân trong giúp không khí lưu thông.
Họ đào những chiếc giếng sâu nhằm tận dụng độ mát dưới lòng đất.
Họ phát triển các khu vườn có hồ nước ở giữa để giảm bớt hơi nóng.
Quan trọng hơn cả, họ sớm nhận ra rằng nước có thể trở thành một loại máy điều hòa tự nhiên vô cùng hiệu quả.
Đó là lý do nhiều nền văn minh cổ đại từ lưu vực sông Ấn, Ba Tư cho tới Ai Cập
đều có những hệ thống làm mát dựa trên nước.
Trong khi người hiện đại, tức là con người của chúng ta,
quan với việc bấm cái đút điều khiển điều hòa rồi chờ hơi lạnh thổi ra,
người cổ đại lại dùng chính các quy luật vật lý của thiên nhiên để đạt được hiệu quả tương tự.
Không có điện nhưng họ có khả năng quan sát rất tinh tế.
Và chính khả năng quan sát đó đã tạo nên nền tảng cho những chiếc điều hòa đất nung
mà chúng ta đang nói đến trong video này.
Nhiều người mới nhìn vào công trình này và nghĩ rằng đất nung chính là yếu tố kỳ diệu
tạo ra khả năng làm mát. Nhưng mà thật ra yếu tố chính ở đây lại là nước.
Đất nung chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho quá trình diễn ra hiệu quả hơn.
Bí mật ở đây thì nằm ở hiện tượng bay hơi,
một hiện tượng mà bất kỳ ai cũng từng trải qua trong cuộc sống nhưng mà ít khi để ý.
Hãy nhớ lại cái cảm giác sau khi tắm xong bước ra khỏi phòng tắm.
Dù nhiệt độ ngoài trời có thể không thấp, cơ thể vẫn cảm thấy mát hơn bình thường.
Hoặc khi chơi thể thao giữa trời nắng, mồ hôi đổ ra rất nhiều.
Nhưng chỉ cần một cơn gió thổi qua là cảm giác dễ chịu xuất hiện ngay lập tức.
Thì cái thứ đang diễn ra chính là quá trình nước bốc hơi khỏi bề mặt ra.
Để mà chuyển từ dạng lỏng sang dạng khí, nước phải lấy nhiệt từ môi trường xung quanh.
Thì nước giống như là một cái thứ mang nhiệt độ đi chỗ khác,
nó lấy nhiệt từ không khí rồi mang nhiệt đó đi theo hơi nước.
Những chiếc bình đất nung hoạt động như một mạng lưới hàng triệu lỗ nhỏ ly ti.
Nước thấm rất chậm qua bề mặt của chúng.
Khi gió nóng đi qua, nước bốc hơi.
Quá trình bốc hơi liên tục đó hút nhiệt từ luồng không khí,
khiến luồng gió đi ra mát hơn luồng gió đi vào.
Cũng chẳng có phép thuật nào ở đây cả,
chỉ có vật lý cơ bản mà con người đã tận dụng suốt hàng nghìn năm mà thôi.
Và điều thú vị là những chiếc điều hòa bằng đất nung của Ấn Độ không hề cô đơn.
Trên thế giới, con người đang nghĩ ra vô số cách chống nóng nghe còn kỳ lạ hơn nhiều.
Trước khi có điều hòa điện đầu tiên ra đời vào năm 1902,
tổ tiên của chúng ta đã phải vật lộn với những mùa hè khắc nghiệt bằng chính sự sáng tạo của mình.
Và nếu nhìn lại lịch sử, có thể nói rằng,
cái ngành điều hòa nhiệt độ thực ra đã xuất hiện từ hàng nghìn năm trước,
chỉ là dưới những hình thức hoàn toàn khác.
Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất,
đó là các tháp bắt gió của người Ba Tư cổ đại ở khu vực Iran ngày nay.
Cách đây hơn 2.500 năm, giữa những vùng sa mạng nắng nóng,
người Ba Tư đã xây dựng những tháp cam hàng chục mét ở trên mái nhà.
Các tháp này hoạt động như những chiếc phễu khổng lồ, hút gió từ trên cao rồi dẫn xuống bên dưới.
Luồng gió sau đó được đưa qua các hồ nước hoặc đường hầm ngầm trước khi đi vào nhà.
Nhờ vậy, nhiệt độ bên trong có thể thấp hơn bên ngoài từ 10-15 độ C.
Nhiều chuyên gia kiến trúc hiện đại thậm chí gọi đây là điều hòa trung tâm cổ đại,
bởi nguyên lý của nó rất gần với các hệ thống thông gió hiện đại ngày nay.
Người Ba Tư còn có một phát minh, nghe giống khoa học viễn tưởng hơn nữa,
được gọi là jakjan, những kho chữa băng khổng lồ giữa sa mạng.
Họ xây các công trình hình nón bằng vật liệu cách nhiệt đặc biệt,
tích chữ tuyết và băng từ mùa đông rồi giữ chúng suốt mùa hè.
Hay hình dung giữa nơi nhiệt độ ngoài trời hơn 40 độ C,
người ta vẫn có thể lấy đá lạnh để bảo quản thực phẩm hay làm mát nước uống.
Nhìn bằng con mắt hiện đại, đây chẳng khác nào một chiếc tủ lạnh khổng lồ
được xây dựng từ hơn 2.000 năm trước.
Trong khi đó tại Ai Cập Cổ Đại, người dân lại sử dụng một phương pháp đơn giản
nhưng hiệu quả mất ngờ. Họ treo những tấm vải lanh ướt trước cờ sổ
và dùng quạt tay để tạo gió. Khi không khí nóng đi qua lớp vải ướt,
nước bốc hơi và hút nhiệt ra khỏi luộc không khí.
Đây cũng là một nguyên lý giống hệt điều hòa bình đất ở Ấn Độ ngày nay.
Thật ra, nếu nhìn kỹ thì rất nhiều nền văn minh cổ đại đều phát hiện ra rằng
nước chỉ là máy điều hòa miễn phí do thiên nhiên bàn tạo.
Ở Trung Quốc lại xuất hiện một kiểu điều hòa khác nghe vô cùng hiệu quả.
Trên cao nguyên Hoàng Thổ, hàng triệu người từng sống trong những căn nhà được nào sâu
và sườn đồi. Do đất là chất cách nhiệt tự nhiên rất tốt,
nhiệt độ bên trong các căn nhà này gần như ổn định quanh năm.
Mùa hè bên ngoài trên 35 độ C nhưng bên trong thường chỉ khoảng 20-25 độ C.
Mùa đông thì ngược lại, nhà hàng giữ nhiệt tốt hơn nhiều so với các ngôi nhà thông thường.
Nói cách khác, người Trung Quốc đã sử dụng chính lòng đất như một chiếc điều hòa tự nhiên khổng lồ.
Bước sang thời hiện đại, con người vẫn tiếp tục nghĩ ra những cách làm mát rất độc đáo.
Tại thành phố Toronto của Canada, nhiều tòa nhà văn phòng không sử dụng điều hòa
theo cách thông thường mà dùng nước lạnh từ đáy hồ Ontario.
Nước ở độ sâu lớn luôn duy trì nhiệt độ thấp quanh năm.
Hệ thống bơm nước lạnh này giúp làm mát hàng chục tòa nhà giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ.
Trong khi đó tại Nhật Bản, một số địa phương có tuyết vào mùa đông dày
vẫn duy trì các kho chứa tuyết khổng lồ.
Tuyết được tích chữ từ mùa đông rồi dùng để làm mát nhà máy,
kho bảo quản nông sản và thậm chí là cả văn phòng trong mùa hè.
Đó cũng là lý do nhiều vùng nông thôn Việt Nam nước được đựng trong chung đất
thường mát hơn nước để trong chai dựa.
Người xưa có thể không hiểu những công thức nhiện động học để biết điều đó.
Họ chỉ cần quan sát và tích lưỡi kinh nghiệm qua nhiều thế hệ.
Người Ấn Độ cũng vậy.
Họ đã biến kinh nghiệm dân gian đó thành một hệ thống làm mát quy mô lớn,
có thể áp dụng cho nhà máy, công trình công cậu và thậm chí là nhà ở.
Nhìn lại tất cả những ví dụ này mới thấy điều hòa điện thực ra
chỉ là một chương sất mới trong lịch sử chống nóng của loài người.
Suốt hàng nghìn năm, con người đã tận dụng nào là đất, nước, gió, tuyết, hang đậu,
địa hình tự nhiên để tạo ra những hệ thống làm mát đáng kinh ngạc.
Điều thú vị là khi thế giới ngày càng nóng lên và chi phí điện ngày càng đắt đỏ,
nhiều kiến sức xuất hiện đại lại đang quay trở về nghiên cứu chính những công nghệ cổ xưa đó.
Biết đâu trong tương lai, những tòa nhà thông minh nhất thế giới sẽ không chỉ dựa vào điện và máy móc,
mà còn học lại những bí quyết chống nóng mà tổ tiên chúng ta đã khám phá từ hàng nghìn năm trước.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này.
Nếu thấy thú vị hãy nhấn nút đăng ký kênh và bật chút thông báo.
Hẹn gặp lại trong những câu chuyện kế tiếp.
