Chẳng còn lại gì ngoài những lời nói dối

Một loại virus chết người đang lan ra khắp toàn cầu. Tất cả chúng ta sẽ chết hết. Hay là không? Bớt kể bạn đã nghĩ gì về đợt bùng phát hãnh tả virus mới này, vẫn còn một thứ khác đang âm thầm hình thành còn nguy hiểm hơn nhiều. Chào mừng tiến sĩ Hoa Kỳ chưa tiết lộ tôi là Richard Paul. Bạn biết không, dạo này người ta hoài niệm dữ thật đấy. Năm 2020, mới cách đây có 60 năm thôi, vậy mà chúng ta đã bắt đầu đem hàng loạt xu hướng của năm đó quay trở lại rồi. Một loại virus chết người lan khắp hành tinh. Điên thật chứ, ý tôi là đúng kiểu bệnh mới rượu cũ luôn. Rồi rồi, chắc giờ các bạn muốn nghe thêm về con virus kia đúng không? Thật ra sau khi đã sống sót qua một màn như thế này rồi, tôi thấy cả vụ này đúng là quá mệt mỏi. Mệt tới mức tôi chỉ muốn nằm xuống nghỉ luôn. Và tôi có thể làm điều đó cực kỳ thoải mái. Vì tập hôm nay được tài trợ bởi Brooklyn Bedding, tôi không nghĩ cái nệm lại tạo khác biệt lớn đến vậy. Nhưng đúng là có thật, tôi mua nệm Brooklyn Bedding khoảng một tháng trước, loại Signature Hybrid cỡ King, bản cứng, vì tôi rất nam tính. Và cái nệm này đúng kiểu có đủ mọi thứ tôi cần, giúp cuộc sống tôi nằm đúng tư thế, giữ mát khi ngủ ban đêm. Và sáng dậy tôi thật sự cảm thấy tỉnh táo. Sẵn sàng cho thêm một ngày nước mệt mỏi trên x. Nệm được giao tới dưới dạng khúc chân không trong hộp, lắp đặt siêu dễ, và vừa khít hoàn hảo với chỗ của tôi. Brooklyn Bedding đã tồn tại từ năm 1995. Họ vẫn tự thiết kế và lắp ráp mọi thứ, tại nhà máy riêng ở bang Arizona, rồi giao thẳng tới toàn cửa nhà bạn. Nghĩa là bạn được dùng vật liệu cao cấp, mà không phải trả tiền cho bên trung gian, họ còn có chương trình ngủ thử 120 đêm. Bảo hành trọn đời có giới hạn, và miễn phí vận chuyển trong nước Mỹ. Bạn thậm chí còn có thể dùng tài khoản tiết kiệm y tế, hoặc tài khoản chi tiêu linh hoạt để thanh toán. Ngoài ra, trên website của họ còn có một một câu hỏi về giấc ngủ, giúp bạn tìm loại nệm phù hợp nhất với cách bạn ngủ. Tôi thật sự rất thích chiếc nệm Brooklyn Bedding của mình, và tôi cá là bạn cũng sẽ thích thôi. Nếu bạn đang tìm mua giường mới, hãy vào brooklynbedding.com, hoặc rét mã Wizard này để nhận giảm giá 30%. Cho nệm mới bằng mã Uncover. Và nhớ nói với họ là tôi giới thiệu nhé, trong cái khảo sát sau khi mua hàng ấy. Vài tuần trước, một con tàu du lịch thám hiểm hàng xoang mang tên Hondia rời Argentina để hướng tới Nam Cực và hàng loạt hòn đảo xa xôi giữa Đại Tây Dương. Và ở đâu đó trên hành trình, một số hành khách bắt đầu xuất hiện triệu chứng của một căn bệnh kỳ lạ. Sau đó, giới chức y tế phát hiện đó là hanta virus. Hiện giờ, hàng chục người có khả năng đã nhiễm bệnh đang tản ra khắp thế giới, thuộc 23 quốc gia khác nhau. Vậy hanta virus là gì? Nó lây lan thế nào? Và liệu tất cả chúng ta sắp chết hết chưa? Trước hết, hanta virus là một loại bệnh do các loài gặm nhấm như chuột mang theo. Bản thân lũ chuột không có triệu chứng. Nghĩa là, nhìn bạn mắt thường bạn cũng không biết con nào nhiễm bệnh, nhưng nước tiểu, phần và nước bọt của chúng có thể chứa virus. Và nếu những thứ đó khô lại thành mũi rồi bạn hít phải, thì xin chúc mừng có thể bạn vừa dính hanta virus. Thông thường, phần lớn các chủng virus này chỉ lây theo kiểu động vật sang người. Bạn có thể bị lây từ chuột, nhưng không truyền lại cho người khác được. Trừ khi chúng ta đang nói tới chủng anti, mà đúng là chúng ta đang nói tới nó đấy. Chủng anti xuất hiện chủ yếu ở Argentina và Chile, là chủng hanta virus duy nhất được biết đến có khả năng lây từ người sang người. Chủng này có thể lây qua tiếp xúc gần với người nhiễm bệnh, thông qua dịch cơ thể hoặc giọt bắn hô hấp. Các triệu chứng ban đầu gồm ứng lạnh, đầu cư, đầu đầu, chóng mặt, mệt mỏi, nôn ói và tiêu chảy. Sau đó có thể chuyển nặng thành khó thở. Và suy hô hấp do dịch tích tụ trong phổi, kèm chuốt biết nổi và suy thợn. Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc biệt cho hanta virus và cũng chưa có vaccine. CDC cảnh báo rằng khoảng 38% bệnh nhân phát triển triệu chứng hô hấp có thể tử vong vì căng bệnh này. Trong khi đó, Cơ quan An toàn Sức khỏe Anh Quốc đưa tỷ lệ tử vong vào khoảng 30-50%. Nghe sợ chưa? Nhưng trước khi bạn lao đi vét sạch giấy vệ sinh để tích trữ trong hầm trú ẩn ngày tận thế, vẫn có vài điều còn nhớ. Những con số trên chủ yếu đến từ các khu vực nông thôn Nam Mỹ, nơi những người dễ nhiễm bệnh nhất, lại không có điều kiện tiếp cận bệnh viện hiện đại. Nhiều người thậm chí không được chẩn đoán cho tới khi đã quá muộn. Nên nếu xảy ra một đợt bùng phát lớn ở Mỹ hay các quốc gia phát triển khác, tỷ lệ tử vong thực tế sẽ thấp hơn nhiều. Các khoa hồi sức hiện đại với máy thở, truyền dịch và hệ thống theo dõi y tế sẽ giúp tăng đáng kể cơ hội sống sót. Nhưng như tôi đã nói, hantavirus không có thuốc điều trị đặc hiệu. Về cơ bản, bạn chỉ có thể kiểm soát triệu chứng và cầu mong hệ miễn dịch thắng cuộc. Hiện thời gian ủ bệnh của hantavirus, tức khoảng thời gian từ lúc nhiễm đến lúc phát triệu chứng, là từ 1 đến 8 tuần. Hãy nhớ kỹ con số đó. Giờ quay lại vụ con tàu Hornier. Con tàu rời Argentina ngày 1 tháng 4 năm 2026, trong chuyến hải trình qua những nơi xa xôi nhất hành tinh. Nam cực, đảo San Jose, đảo St. Helena. Đây không phải kiểu nơi có bệnh viện đâu, trừ khi bạn là chim cánh cụt. Ngày 6 tháng 4, một nam hành khách bắt đầu xuất hiện triệu chứng, nhưng lúc đó nhân viên trên tàu chưa biết ông ấy đã nhiễm bệnh. Đến ngày 11, khi tàu đang đi từ San Jose sang St. Helena, người đàn ông đó đã qua đời. Tàu cập St. Helena ngày 24, thi thể ông được đưa lên bờ, còn vợ ông được chuyển bằng máy bay tới bệnh viện ở Nam Phi. Bà ấy qua đời hai ngày sau đó, khi con tàu tiếp tục đi dọc bờ biển Châu Phi. Một hành khách thứ ba chết vào ngày 2 tháng 5. Tính đến ngày 8 tháng 5, WHO báo cáo có 8 ca bệnh, 6 ca xác nhận và 2 ca ghi nhiễm, bao gồm 3 trường hợp tử vong. Các hành khách đã phải nhập viện tại Nam Phi, Hà Lan, Đức, St. Helena, Tây Ban Nha, Pháp và Thụy Sĩ. Con tàu cuối cùng cập bến quần đảo Canary của Tây Ban Nha vào ngày 10 tháng 5, và đây là lúc thời gian ủ bệnh trở thành vấn đề lớn, bởi các hành khách sau đó lên các chuyến bay thuê bao và trở về 23 quốc gia khác nhau. Những hành khách Mỹ được đưa tới khu cách ly quốc gia ở Nebraska và Bệnh viện Đại học Emory tại Atlanta, bang Georgia. Một người trong số họ đã có kết quả dương tính. Tại Pháp, một hành khách trong hoàn toàn bình thường trên chuyến bay về nước lại phát bệnh ngay giữa lúc đang bay. Hiện bà ấy đã dương tính, đang trong tình trạng nguy kịch và phải dùng phổi nhân tạo. Nói cách khác, những người có khả năng nhiễm bệnh giờ đã tạng ra khắp toàn cầu, còn các ca mới thì xuất hiện nhiều tuần sau thời điểm thuê nhiễm. Vậy chúng ta có đang đứng trước phiên bản coronavirus 2.0 không? Tôi có nên đi mua giấy vệ sinh không? Hay mua thật nhiều giấy vệ sinh? Thì theo những người có công việc là bảo chúng ta đừng hoảng loạn, thì đừng hoảng loạn. Quan điểm chính thức của CDC là nguy cơ xảy ra đại dịch từ đợt bùng phát này, cũng như nguy cơ đối với người dân Mỹ hiện vẫn ở mức cực thấp. WHO cũng đồng tình cho biết WHO đánh giá nguy cơ đối với dân số toàn cầu từ sự kiện này là thấp. Và may mắn thay, gần như chắc chắn họ đúng, coronavirus không lấy kiểu như COVID, COVID lấy qua tiếp xúc hô hấp thông thường. Nói chuyện, thở, đơn giản là tồn tại gần người khác. Trong khi chủng coronavirus này còn tiếp xúc gần kéo dài với người đã có triệu chứng. Những người có nguy cơ cao nhất là người thân trong gia đình hoặc nhân viên y tế, không có đầy đủ đồ bảo hộ PPE. Nên không, đây có lẽ không phải COVID phần 2, các chuyên gia có lẽ đúng. Nhưng đây mới là vấn đề. Điều đó cũng không ngăn được mọi người hoảng loạn, bởi giờ chẳng còn ai tin chuyên gia nữa. Thậm chí cụm từ hãy tin chuyên gia giờ đã thành ảnh chế. Và mọi chuyện bắt đầu từ thảm họa COVID, từ phong tỏa, đóng cửa trường học, cho đến các quy định về khẩu trang và giãn cách xã hội, thay đổi xoành xoạch theo từng tuần. Rõ ràng chính phủ và giới chức y tế lúc đó cũng đang vừa chạy vừa dò đường. Niềm tin vào các thể chế càng suy giảm hơn nữa. Khi giải thuyết virus ro rỉ từ phòng thí nghiệm ban đầu từng bị gạt đi như một thuyết âm mưu, sau này lại được âm thầm thừa nhận là nguồn gốc có khả năng cao nhất của virus. Mà chuyện đó xảy ra sau khi WHO từng đảm bảo với chúng ta rằng Trung Quốc hoàn toàn minh mạch về phòng thí nghiệm ở Vũ Hán. Theo khảo sát của trường y tế công cộng Odano, từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2020, tỷ lệ người cho biết họ rút tin tưởng vào CDC đã giảm từ 82% xuống 68%, trước khi tụt tiếp xuống còn 56% vào năm 2022. Tương tự, niềm tin vào NIH, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ, các sở y tế bang và các tổ chức y khoa chuyên môn cũng giảm mạnh, lần lượt là 25%, 13%, 16% và 26%. Kể từ đó đến nay, cái nhìn của công chúng cũng chẳng cải thiện bao nhiêu. Một cuộc khảo sát của Pfizer Family Foundation cho thấy chưa tới một nửa người Mỹ tin tưởng CDC khi nói đến thông tin vắc-xin, và họ không chỉ lo về vắc-xin. Chưa tới một nửa số người được hỏi tin rằng các cơ quan y tế chính phủ thật sự đưa ra quyết định dựa trên khoa học mà không bị các lợi ích bên ngoài can thiệp. Và đây không còn đường thuần là vấn đề phe phái nữa, cả phe bảo thủ lẫn phe tự do đều đang đánh mất niềm tin vào các thể chế của đất nước. Với phe Cộng hòa, phản diện là WHO, giới quan chức quang liu, truyền thông, nói chung là tất cả những ai bị xem là che chắn cho Trung Quốc trong lúc tung ra hàng loạt lời khuyên sai lầm. Còn với phe Dân Chủ, đó lại là Robert F. Kennedy, Niue chống vaccine, người bị đem ra chế diễu với đủ thứ chuyện như não có dung hay tần buộc đầu cá vòi lên nóc xe. Và thế là chúng ta đang ở đây, một đợt bùng phát bệnh mới. Các tiếng nói có thẳng quyền liên tục bảo mọi người bình tĩnh, trong khi công chúng thì ngày càng ít tin những lời nói đó hơn, và nhiều khi cũng có lý do chính đáng. Đây mới là tình trạng khẩn cấp y tế cộng cộng thật sự, chứ không phải bản thân con virus. Chúng ta đang sống trong một thế giới mà việc di chuyển quốc tế diễn ra với quy mô khổng lồ. Người ta có thể bay qua bay lại giữa châu Mỹ, châu Á, châu Âu, châu Phi rồi quay về. Tất cả vẫn nằm trong thời gian ủ bệnh của một mầm bệnh nguy hiểm. Đó là một thay đổi hoàn toàn mới trong lịch sử loài người. Và điều đó có nghĩa là khi một thứ gì đó mới xuất hiện khi COVID tiếp theo thật sự lộ diễn, khả năng phản ứng của chúng ta gần như phụ thuộc hoàn toàn vào các thể chế này. Ví dụ như bệnh sởi. Một căn bệnh có thể phòng ngừa bằng vaccine đã bị loại bỏ khỏi Mỹ từ 26 năm trước, giờ lại đang giết trẻ em Mỹ thêm lần nữa. Năm ngoái số ca nhiễm đạt mức cao nhất trong 34 năm và đến năm 2026 còn tăng mạnh hơn nữa. Nguyên nhân là tỷ lệ tiêm chủng suy giảm, mà một phần đến từ việc người dân ngày càng mất niềm tin vào các tổ chức khuyến nghị tiêm vaccine. Mối nguy không chỉ nằm ở việc từng cá nhân đưa ra lựa chọn sai lầm cho bản thân. Một xã hội không còn tin vào các cơ quan y tế sẽ không thể tạo ra phản ứng thống nhất trước một đợt bùng phát dịch thật sự. Các thể chế không thể phối hợp hiệu quả, không thể đạt tỷ lệ tiêm chủng đủ cao để bảo vệ những người không thể tiêm vaccine, không thể đóng cửa biên giới kịp thời và cũng không thể mở cửa trở lại đúng lúc an toàn. Hanta virus gần như chắc chắn sẽ được kiểm soát. CDC gần như chắc chắn đúng khi nói nguy cơ xảy ra một đại dịch mới từ loại virus này là cực thấp. Nhưng những điều kiện có thể biến đợt bùng phát tiếp theo thành thảm họa. Thì đã hiện hữu sẵn rồi, và đây là sự thật thẳng thắng. Các cơ quan y tế công cộng đã phạm những sai lạm nghiêm trọng trong thời kỳ COVID. Họ đưa ra hướng dẫn sai, liên tục thay đổi tiêu chuẩn, để các yếu tố chính trị ảnh hưởng tới quyết định thiên môn. Một số tổ chức bị chi phối bởi lợi ích của chính phủ Trung Quốc, một số khác lại bị kéo theo các dương trình nghị sự chính trị trong nước. Họ tự kiếm lấy một phần sự mất lòng tin mà giờ họ đang phải gánh chịu, nhưng đồng thời câu trả lời cho khoa học tôi không phải là không cần khoa học, mà là trách nhiệm giải trình, minh bạch và sự khiêm tốn từ những người mặc áo blue trắng, cùng với một công chúng sẵn sàng cập nhật niềm tin của mình khi bằng chứng thay đổi. Quá trình thanh toán lại sổ sách đó sẽ cực kỳ khó khăn, nhưng đó là cách duy nhất để chúng ta không bị trở tay không kịp khi một thảm họa thật sự xuất hiện. Còn bạn nghĩ sao? Hãy để lại bình luận bên dưới tôi có nọc nhiều nhất có thể. Và nếu tất cả chuyện này khiến bạn chỉ muốn nằm xuống nghỉ ngơi, ngừng lướt suốt ngày trên ix, và mua một chiếc nệm từ brooklyntenning.com.com, quét mã Quizzer hoặc bấm vào link bên dưới để được giảm giá 30% nệm. Một lần nữa tôi là Chris Chappell, hẹn gặp lại lần sau.