Tại Sao Nền Văn Minh 13000 Năm Tuổi Bị Xóa Xổ Chỉ Sau 1 Đêm

An Nhiên
175 người theo dõi
12 Lượt xem video·7 thg 6, 2026
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIVideo khám phá những bí ẩn khảo cổ và chu kỳ biến đổi khí hậu tại Lop Nur (Tân Cương). Từ những nền văn minh cổ đại như người Lâu Lan đến các di chỉ tiền sử 13.000 năm trước, vùng đất này vận hành theo vòng lặp \"khô - ngập\" kỳ lạ, phản chiếu biến đổi khí hậu toàn cầu và gửi gắm bài học về sự khiêm nhường của con người trước thiên nhiên.
Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cô Đại, tôi là MC Quang Thiên, rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay.
Địa danh này được gọi là Lop No hay còn gọi là La Bố Bạc, nơi được coi là biển chết giữa lòng Tân Cương.
Mảnh đất này nhiều lần trải qua cảnh ngập lột rồi khổ cạn, để lại những vòng địa mạo khổng lồ gọi là địa nhĩ đoá, chiếc tai lớn.
Khao Cổ còn tìm thấy bằng chứng cho rằng, chỉ cách đây 500 đến 600 năm, đời đầy từng xảy ra một trận đại hồng thủy kinh hoàng, chứ không phải là hàng ngàn năm như ta vẫn tưởng.
Điều kỳ lạ lạ, mỗi lần La Bố Bạc thay đổi diện mạo, đều dường như ăn khớp một cách bí ẩn với chung kỳ khí hậu toàn cầu.
Và chung với những bước hoạt lịch sử lớn, từ Tây Hán, Đông Hán, Đến Đường, Tống, lịch sử lâu lan thịnh suy, những ghi chép đầy ma quái của Huyền Trang hay Kỳ Hiểu Lam,
thậm chí cả sự hồi sinh của La Bố Bạc trong thế kỷ 21, tất cả dường như chỉ là những mảnh ghép của một vòng xoáy khổng lồ mà chúng ta mới chạm đến bề mặt.
Vậy, rốt cuộc, La Bố Bạc chỉ là một vùng sa mạc khổ căn hay là một cánh cửa hé lộ về chung kỳ hủy diệt và tái sinh của cả nền vật minh nhân loại?
Hôm nay, chúng ta hãy cùng giải mã những bí ẩn chưa từng được hé lộ tại nơi chiết chóc này nhé!
Năm 2014, một đoàn khảo sát khoa học cấp quốc gia gồm hơn 50 người tiến sâu vào La Bố Bạc, cắm chạy suốt 4 năm.
Họ đã khai quật và ghi chép lại những phát hiện chấn động liên quan đến người lâu lan, đến nền văn minh tiển sử, lũ lụt trong sa mạc và cả bí ẩn về chung kỳ trái đất.
Trong số đó, họ có 5 phát hiện lớn.
Ban đầu, các nhà khảo cổ mặc định người lâu lan cổ thuộc trung tộc Ấn Âu.
Lý do là vì ở La Bố Bạc có di trì Tiểu Hà Mộc và Mộ Thái Dương.
Cô thể, Tiểu Hà Mộc được phát hiện năm 1934 khi nhà thám hiểm Thụy Điển Bơc Mẹn,
dưới sự dẫn đường của thợ săn địa phương, tìm thấy nhiều quan tài hình con thuyền trong sa mạc.
Trong quan tài còn có sát ướp khô chưa hề thối rưỡa.
Đến năm 2003, đôi khảo cổ Trung Quốc tiếp tục khai quật, phát hiện từng lớp quan tài trồng lên nhau
và cuối cùng tìm thấy sát ướp công chúa Tiểu Hà. Phát hiện này đã gây chấn động toàn thế giới.
Chỉ cần nhìn qua cũng thấy rõ đặc điểm ấn Âu trong các phát hiện này.
Kiểm tra cho thấy công chúa Tiểu Hà được mai táng cách đây 4.000 năm.
Thời điểm ở Trung Nguyên vẫn là cuối nhà hạ,
còn văn minh châu Âu mới chỉ nhẹn nhóm chiến đảo Greer của người Pinot.
Vậy mà nơi đây đã xuất hiện một liền văn minh tráng lệ với kỹ thuật mai táng tinh vi đến kinh ngạc.
Kế đến là Mộ Thái Dương.
Vào năm 1979, các nhà khảo cổ Trung Quốc đã phát hiện một quần thể mộ táng kỳ lạ ở phía bắc Đại Nhĩ Đóa.
Cấu trúc nơi đây khác thường.
Một hố gỗ tròn, trung quanh thì được bao bọc bởi 7 vòng cọc gỗ hồ dương,
sắp xếp theo thứ tư từ nhỏ đến lớn.
Vòng trong chỉ dày 2-3 cm, còn vòng ngoài có thể to đến cả chục cm.
Tạo hình như những tia sáng lan tỏa.
Nhìn từ trên cao, toàn bộ công trình giống một vầng Thái Dương rực rỡ.
Vì vậy người ta gọi nó là Mộ Thái Dương.
Số lượng những ngôi mộ này không nhiều không ít, đúng 7 ngôi.
Rõ ràng không giống mộ của gia tộc, mà giống một loại đàn tế thần bí.
Niên đại được xác định khoảng 3.800 năm trước, cùng thời với Tiểu Hà Mộc.
Chính từ một Mộ Thái Dương, năm 1980, người ta khai quận được xác ướp Mỹ Nữ Lầu Lan nổi tiếng.
Dù đặc điểm ngoại hình không có nét Ấn Âu rõ rệt như Công Chúa Tiểu Hà.
Nhưng các học giả vẫn cho rằng Mộ Thái Dương thể hiện đậm nét văn hóa Ấn Âu.
7 ngôi mộ, 7 vòng cong cỗ, tất cả đều phản ánh sự tôn thờ con số 7.
Thật trung hợp, trong văn hóa Hy Lạp cổ đại, đặc biệt là trường phái Pythagore,
số 7 cũng được xem là con số hoàn Mỹ.
Nó là sự kết hợp của 3 và 4, tượng trưng cho tam giác và tứ giác.
2 hình khối cơ bản được chọn vẹt.
Không chỉ vậy, người Hy Lạp còn tin rằng số 7 gắn liền với 7 thiên thể
có ảnh hưởng trực tiếp đến vận mệnh loài người.
Đó là mặt trời, mặt trăng, sao hỏa, sao thủy, sao thổ, sao kim và sao mộc.
Dẫu Ấn ấy vẫn còn in đậm trong đời sống của chúng ta ngày nay,
khi một tuần vẫn được chia thành 7 ngày,
minh chứng sống động cho sức bền của di sản Ấn Âu cổ đại.
Vì vậy, Công chúa Tiểu Hà và Mộ Thái Dương đã cùng cố cho giả thuyết rằng
người bản địa La Bố Bạc là người gốc Ấn Âu.
Thế nhưng, trong đợt khai cuộc năm 2014,
một phát hiện mới khiến tất cả kinh ngạc.
Tại Nghĩa Trang La Bố Bạc số 1,
các nhà khảo cổ tìm thấy số lượng lớn hải cốt.
Kiểm tra cho thấy họ không phải người Ấn Âu,
cũng không thuộc chủng Mông Cổ.
Một kết quả đầy khó hiểu và bí ẩn.
Cách đây 4.000 năm, trên lục địa Á Âu,
ngoài người Ấn Âu và người Mông Cổ,
chẳng lẽ còn có đông đảo người Châu Phi,
người Châu Úc, Nam Đảo,
hay thậm chí người da đỏ Châu Mỹ hay sao?
Khi khai cuộc tiến hành đến đây,
các chuyên gia tạm thời chỉ có thể gọi họ bằng cái tên
người lâu lan bí ẩn.
Nhưng rốt cuộc, họ còn che giấu những bí mật nào khác.
Ngày 13 tháng 10 năm 2016,
trường đoàn khảo sát Tần Hiếu Quang
đang tìm kiếm tại khu vực số 2.
Bất ngờ ông thấy trong tầng địa mạo da đàn màu trắng
lại cắm một khối đà đen.
Cúi xuống quan sát kỹ,
ông phát hiện trên viên đá có vết tích do con người chế tác.
Đây là điều cực kỳ hiếm,
vì thông thường những di vật được phát hiện đều nằm trên bề mặt
và việc xác định điên đại của đá gần như là bất khả thi.
Nhưng lần này, viên đá lại nằm trong tầng địa mạo da đàn.
Điều đó có thể dựa vào tốc độ tích tụ địa tầng để suy đoán tuổi.
Ngay lập tức,
đôi trường tổ chức thu thập viện rộng tại khu vực số 2.
Rất nhanh,
họ phát hiện hàng loạt vòng đá, sông đá, hố trò.
Một hố trò lại gắn trí trít những mảnh đá đen nhỏ ly ti.
Không thể tin được,
đây chính là mảnh tước vi hình,
dấu hiệu gần như đồng nghĩa với sự tồn tại của loài người tiên sử.
Cách chế tác loại mảnh tước này
là dùng sưng hiệu đập mạnh vào dìa hòn đá.
Nếu nghe thấy một tiếng tách giòn vàng,
tức là một mảnh tước nhỏ đã được tách ra.
Sau đó gắn những mảnh nhỏ này vào sưng thú
sẽ tạo thành dao đá có thể cắt, chặt.
Ở Bắc Á,
từ hậu kỳ đồ đá cũ cho tới đầu thời đại đồ đồng,
con người đã sử dụng loại nông cụ này suốt hơn 20.000 năm.
Điều khiến nội trường Tân càng phấn khích hơn.
Mảnh tước này được phát hiện trong hố trò.
Có trò, tức là có carbon.
Có carbon thì có thể đo tuổi bằng phương pháp C14.
Và kết quả kiểm định thật sự kinh hoảng.
Hố trò và công cụ đá này có niên đại 11.000 năm trước.
Kết hợp thêm tốc độ bồi tích của tầng nhà đàn,
niên đại lại được xác nhận là 13.000 năm trước.
Điều đó có nghĩa là họ đã vô tình đào trúng đền văn minh tiên sử thật sự.
Khoảng thời gian 13.000 đến 11.000 năm trước là khái niệm gì?
Mọi người chắc hẳn từng nghe về Gobekli Tepe rồi đúng không?
Khoảng 12.900 năm trước, một thiên thạch khổng lồ rơi xuống Greenland,
gây ra lũ lụt toàn cầu và thời kỳ băng giá.
Sự kiện vẫn lưu truyền trong vô số huyền thoại.
Những học giả và người yêu thích giả thuyết tiên sử cho rằng
chính thiên thạch này đã hủy diệt nền văn minh cổ xưa
và những người sống sót sau thảm họa đã xây dựng Gobekli Tepe khoảng 11.000 năm trước.
Chẳng lẽ sau cú va chạm thiên thạch 12.900 năm trước,
La Bố Bạc cũng từng là nơi ẩn trú của một nền văn minh tiên sử.
Họ có thể đã dồn về đây trong bối cảnh toàn cầu hỗn loạn băng giá
để ẩn náu và sinh tồn.
Đội trường tiếp tục khảo sát điện mạo gia đan và phát hiện ra rằng
các khối gia đan lớn ở đây đã tồn tại ít nhất 30.000 năm.
Điều đó có nghĩa 10.000 năm trước khi tổ tiên tìm đến đây.
Họ không phải bước vào một chốn đảo nguyên tiên cảnh
mà là một nơi trú ẩn bất đắc dĩ sau khi cân nhắc thiệt hơn.
Quả nhiên, việc khai quật tiếp theo lại phát hiện
hạng loạt cọc gỗ liễu đỏ trong tầng gia đan.
Được xác định cũng có niên đại khoảng 10.000 năm.
Trên thân gỗ có vết cắt trùng khớp với dấu vết của những công cụ đá vừa tìm thấy.
Bên cạnh đó, xung quanh còn có dấu tích cam thảo,
vài cửa, thậm chí có một chiếc mũi trông khá thời trang.
Dựa trên những mảnh mối này,
đôi trường Tân Phúc Dương được kiểu nhà ở thủa ấy.
Đó là những căn lều nửa chìm nửa nổi, hình tam giác,
lớp băng cỏ tranh, dựng tư cọc hồ dương và nhánh liễu đỏ.
Khai quật thêm, họ tìm thấy nhiều đoạn sậy có rãnh tam giác.
Lúc đầu, ngay cả trường đoàn Tân cũng không nhận ra.
Cho đến khi một đoạn sậy mang theo lồng vũ xuất hiện,
thì mới vỡ lẽ ra rằng đó là cùng tên.
Nhưng đây là công nghệ của 10.000 năm trước sao?
Hoàn toàn không thể tin nổi.
Bởi vào thời điểm ấy, phần lớn cư dân A-Âu vẫn còn dùng chay đá,
còn cung tên đã là kỹ thuật người ngoài hành tinh.
Thậm chí, bên cạnh cung tên còn phát hiện vật cân bằng mũi tên,
thứ mà giới khảo cổ trước này vẫn cho rằng
chỉ mới được phát minh vào thời hậu kỳ thời đại đồ đồng,
khoảng hơn 4.000 năm trước, tức thời tiểu Hà.
Ấy vậy mà ở đây, nó đã xuất hiện từ 10.000 năm trước.
Khai quật tiếp, lại có thêm nhiều lồng vũ và sương cá được đưa ra ánh sáng.
Trong đó, lồng được xác định là của chim ưng nâu.
Những chiếc sơn cá được giám định chính là răng của cá thu.
Dựa vào đó, đoàn khảo cổ đã tái hiện lại cảnh sinh hoạt ngày ấy.
Trên những dãy nhà đàn cao vút,
san sát là những căn nhà tranh của học giả cổ đại.
Khói bếp quyện cùng cánh hạc trời.
Dưới chân nhà đàn, vùng đầm lây là quê hương của Hồ Dương và Liễu Đỏ.
Còn giữa những khe núi nhà đàn,
từng đàn ninh dương và lạc đà thông rong chăn thả,
một cảnh tượng rất thơ.
Chiều hôm ấy, khi mặt trời ngả về Tây,
đôi trường Tân dẫn đoàn trở về.
Bỗng phía trước vang lên tiếng gọi rồn rập.
Thây Tân! Thây Tân! Phát hiện trong đài.
Ông vội chạy đến và trước mắt là một bãi rộng trí trít mạnh gốm vỡ.
Điều này cực kỳ bất thường.
Nơi đây là sa mạc, nằm giữa hai lòng sông Cổ Nam 1 và Nam 2.
Theo lẽ thường, gốm chỉ xuất hiện ở khu dân cư.
Sao có thể tập trung dày đặc giữa sa mạc khổ cằn thế này?
Quan sát kỹ, chúng quả đúng là những mảnh gốm vỡ,
gồm nhiều bình, chum, dùng trong sinh hoạt.
Hoàn toàn không giống đồ tế lễ.
Vậy rốt cuộc đây là gì?
Cuối cùng, nhờ kinh nghiệm dày dàn,
đôi trường Tân giải thích rằng.
Đừng hoảng, tại sao chỉ còn gốm mà không thể giấu vết kiến trúc gỗ hay giấu sinh hoạt?
Hãy nghĩ xem, có khả năng nào không,
rằng nơi đây từng bị một trận đại hồng thủy nhấn chìm.
Nhà cửa, cấu trúc bằng gỗ đều bị cuốn trôi.
Chỉ còn gốm nặng lắng xuống lòng sông.
Đó quả là một giả thuyết động trời.
Và ngay sau đó, băng chứng liên tiếp xuất hiện.
Trong các khe nứt của địa mạo nhà đàn,
tìm thấy thêm nhiều mảnh gốm bị cuốn vào,
phù lên là lớp bùn khô, đúng đặc trưng của lũ.
Đào sâu vào lòng sông Cổ Nam 2,
các nhà khảo cổ phát hiện hàng loạt thân cây hồ dương to lớn.
Ở giữa lòng sông vốn không thể mọc cây.
Rõ ràng là chúng đã bị dòng lũ cuồn tới.
Vậy nếu đem những thân cây này đo tuổi C14,
liệu có thể xác định chính xác
thời điểm xảy ra trận lũ cuối cùng ở Là Bố Bạc hay không?
Mẫu được gửi đi xét nghiệp,
nhưng kết quả khiến tất cả không thể tin nổi.
Trận lũ ấy không phải 5.000 hay 6.000 năm trước,
mà chỉ 500 đến 600 năm trước.
Liệu có nhầm lẫn nào không?
Liệu có mất một con số không chăng?
Mọi người tự hỏi.
Nhưng phòng thí nghiệm khẳng định chắc chắn rằng
số liệu không biết nói dối.
Chủ nhân của những thân hồ dương ấy
chính là cuối thời Nguyên, đầu nhà Minh.
Cách đây chỉ nửa thiên niên kỳ
bị Đại Hồng Thủy cuốn vào giữa lòng sông.
Khi mở rộng bản đồ Thủy hệ Là Bố Bạc,
chúng ta sẽ thấy rõ ràng
nơi đây là điểm thấp nhất của bồn địa Tarim.
Mà Tarim lại tiếp nhận dòng nước từ 3 phía,
đó là dãy Thiên Sơn,
cao nguyên Pham My và cao nguyên Thanh Tạng.
Tất cả đều cung cấp nước băng tan từ sông băng.
Những con sông này rất dữ dằn,
mang nguồn nước băng tan khổng lồ.
Sau các kỳ băng hạ và tiểu băng hạ,
khi khí hậu ấm lên,
lượng băng tan ảo ạt khiến chúng đổ rồn
về Là Bố Bạc,
tạo thành biển hồ mênh bông.
Người ta ước tính rằng khoảng 10.000 năm trước,
ngay sau khi trái đất bước ra khỏi
kỳ băng hạ Jungle Dryas,
diện tích Là Bố Bạc đã rộng đến
mức khổng lồ.
Có giả thuyết còn cho rằng,
vào thời điểm ấy,
CarbonDia Tarim vẫn chưa phải là
sa mạc Taramakan như ngày nay,
mà là một đầm lầy mênh bông.
Nếu đặt bản đồ biến đổi khí hậu
5.000 năm gần đây của Trung Quốc,
do sở khẩu cổ công bố,
cách nghiên cứu về Là Bố Bạc,
người ta bỗng phát hiện ra một điều kinh ngạc.
Những đợt khổ cạn và ngập lụn của vùng đất này
không phải là ngẫu nhiên,
mà dường như tuân theo một vòng lập có quy luật.
Mỗi khi khí hậu toàn cầu biến động đột ngột,
Là Bố Bạc lại như tấm gương phản chiếu.
Lục khổ hạn đến mức trở thành biển cát chết chóc,
lục lại biến thành hồ nước khổng lồ mênh bông.
Trong sử sách và chứng cứ khảo cổ,
chúng ta đã tìm thấy ít nhất 2 bằng chứng rõ ràng nhất.
Thứ nhất, thời Tám Quốc lưỡng Tần.
Ghi chép cho thấy hồ phổ Thương Hải khổng lồ
đã biến mất chỉ trong một đêm,
để lại vùng đất khổ cạn
và nỗi kinh hoàng trong ký ức con người.
Thứ hai, vào giai đoạn Nguyên Mạt, Bình Sợ,
tức khoảng 500 năm trước.
Một trận đại hồng thủy dữ dội đã nhấn chìm cả vùng,
đánh dấu một vòng ngập lụt mới của Là Bố Bạc.
Hai bằng chứng này giống như những viên gạch nền móng,
xác thực vòng lập kỳ bí, khô, ngập ấy,
không chỉ là giả thuyết.
Nhưng rồi câu hỏi được đặt ra là,
ngoài hai giai đoạn này,
tám lần biến đổi khí hậu khác được biểu đồ ghi lại,
liệu có thể tìm thấy bằng chứng lịch sử
hoặc khảo cổ tương ứng hay không.
Để giải đáp,
các học giả bắt đầu lục tìm trong kho tàng sự sách,
giai thoại và thậm chí cả những truyền thuyết đáng sợ.
Và càng tìm sâu,
những mảnh ghép càng khớp nhau một cách dùng bình.
Khoảng 2.300 năm trước,
vùng đất này thuộc về người Lâu Lan,
một cộng đồng từng xây dựng quốc gia bên bờ hồ Là Bố Bạc.
Nhưng rồi vận mệnh họ liên tục bị tri phối bởi ngoại bàng.
Từ khi nhóm Nhục Chi từ Cam Túc kéo đến Thống Trị,
cho tới khi hung nô mạnh mẽ trỗi dậy đánh bại Nhục Chi
và trở thành chủ nhân mới của Lâu Lan.
Người Lâu Lan rơi vào vòng xoáy chiến tranh và áp bức,
mất đi sức mạnh phục hồi sau biến động khí hậu.
Đình điểm là năm 77 trước Công Nguyên,
sứ giả nhà Hán Phó Giới Tử giết vua Lâu Lan ngay trong Yến Tiệt,
lập một vị vua Bù Nhìn
và bắt toàn bộ dân chúng phải rời đô sang sẵn sãn.
Từ đó, Là Bố Bạc mất đi quốc gia bản địa,
chỉ còn lại giấu tích một vùng đất từng trụ phú bị vùi lấp rơi dò cát.
Điều lạ lùng là trong các ghi chép cổ,
người Lâu Nam, tức tộng đồng gắn liền với Là Bố Bạc,
gần như chỉ xuất hiện trong bối cảnh bị áp bức và suy tàn.
Phải chăng môi trường sống đã thay đổi quá khắc nghiệt
sau biến động khí hậu khiến họ mất khả năng tự cường?
Và khi thời thế biến loạn, họ cuốn phăng khỏi lịch sử.
Chính từ giai đoạn này,
ta có thể coi đây là vòng lập đầu tiên của chu kỳ khô hạn Là Bố Bạc.
Sau khi người Lâu Lan bị cỡ ép rời đô sang sẵn sẵn,
hồ Là Bố Bạc dường như bắt đầu rơi vào vòng khô hạn mới.
Đây có thể xem là vòng lập thứ hai
trong chu kỳ khí hậu mà biểu đồ khảo cổ tri ra.
Từ thời điểm ấy, Là Bố Bạc dần biến thành vùng đất chết,
gió cát cuồng loạn,
chỉ còn lại ký ức mờ nhạt về một quốc gia từng phổn vinh.
Các học giả tin rằng,
chính biến động khí hậu này,
cộng hưởng với những biến cố chính trị và quân sự,
đã đẩy Lâu Lan vào con đường diệt vòng.
Nhưng vòng lập thứ ba lại hẽ lộ một bí ẩn khác.
Khoảng 450 sau khi quân nhà Hán dẫn người Lâu Lan rời đô,
hòa thượng Pháp Hiển, một trong những nhà sư du hành nổi tiếng nhất,
đi qua vùng đất này trên đường sang Ấn Độ cầu kinh.
Ông ghi lại một chi tiết đáng kinh ngạc.
Nơi này vẫn là một quốc gia theo tiểu thừa Phật giáo,
sử dụng ngôn ngữ Ấn Độ,
và sẵn sãn vẫn tồn tại như ốc đảo cuối cùng.
Điều đó cho thấy,
vùng đất quanh Là Bố Bạc chưa hoàn toàn bị cát vùi,
mà vẫn còn sự sống, ít nhất trong thời điểm Pháp Hiển chứng kiến.
Tuy nhiên, chỉ hơn 2000 năm sau,
khi Huyền Trang đi qua đây trên đường hành trình sang Tây Trúc,
ông lại không nhìn thấy quốc gia nào tồn tại.
Tất cả chỉ còn lại truyền thuyết về đại lường xa,
biển cát mênh mông,
nơi con người không thể sống sót.
Vậy điều gì đã xảy ra trong khoảng thời gian đó?
Rõ ràng đây chính là vòng lập thứ ba,
khi Là Bố Bạc từ ốc đảo biến thành sa mạc chết chóc.
Những điều Huyền Trang ghi lại càng làm tăng thêm sự rùng rợn.
Ông nói về ma quỳ xuất hiện giữa cát vàng,
về những luồng gió nóng thổi tới như lửa địa ngục.
Đáng kinh ngạc là đến ngày này,
hai hiện tượng ấy vẫn còn tái hiện.
Năm 2023,
vụ án thi thể bị các bòn hóa ở Là Bố Bạc
được báo chí nhắc đến,
khiến người ta liên tưởng đến gió nóng tử thân trong ghi chép cổ.
Nhà thám hiểm lôi điện xâm cũng từng khẳng định rằng
mình tận mắt nhìn thấy bóng ma Là Bố Bạc.
Từ Pháp Hiển tới Huyền Trang,
là khoảng cách hơn 200 năm,
đã đổ biến một vùng đất đầy sự sống
thành biển cát hoang vù.
Đây là minh chứng rõ ràng cho vòng lập khô hạn thứ 3.
Nếu vòng 2 là sự diệt vong của lâu lan cổ đại,
thì vòng 3 chính là thời điểm Talamakan biển chết,
chính thức hình thành,
nhấn chìm Là Bố Bạc dưới lớp cát sâu vô tận.
Nếu như vòng lập thứ 3 đánh dấu
sự hình thành sa mạc Talamakan,
thì vòng lập thứ 4
lại là một minh chứng khác hẳn,
sự trỗi dậy của nước.
Khoảng 500 năm trước,
tức vào thời nguyên mạt Minh Sơ,
sự sách còn lưu lại ký ức mơ hồ
về một trận đại Hồng Thủy
quét qua vùng Là Bố Bạc.
Đây là một bằng chứng rất quan trọng
vì nó cho thấy trung kỳ khô ngập
không phải chỉ dừng lại ở khô hạn,
mà luôn có sự đối ứng giữa hai cực.
Khi khô đã tới tận cùng,
thì ngập cũng sẽ đến,
dữ dội không kém.
Tuy nhiên, điều đáng tiếc
là trận lũ lớn này
rời đúng vào giai đoạn lịch sử đầy biển động,
khi chiều tống, liêu và kim
thay nhau tồn tại rồi sụp đổ,
khiến các ghi chép về Tây Vực
bị đứt đoạn.
Những gì còn xót lại
chỉ là truyền thuyết dân gian,
những mảnh vụn mảnh muốn khó lòng
dắp nối thành một bức tranh hoàn chỉnh.
Các học giả ngày nay
phải dựa vào khảo cổ để tìm lại sự thật.
Lớp phù sa, châm tích
và những hóa thạch thực vật
được tìm thấy trong lòng đất tại Là Bố Bạc
chính là những bằng chứng trực tiếp
cho sự tồn tại của một trận Đại Hồng Thủy
chưa từng có.
Chính vì thiếu hụt sử liệu,
vòng lập thứ 4 vẫn là ẩn số lớn.
Điều chúng ta biết chắc chỉ là
có một trận Đại Hồng Thủy dữ dội,
nó quét sạch mọi thứ
và từ sau đó Là Bố Bạc
đi vào thời kỳ biển động khổng lồ.
Sau trận Đại Hồng Thủy cách đây
500 năm, Là Bố Bạc
bước vào một vòng biển động mới,
vòng lập thứ 5.
Lần này, thay vì những ghi chép khô khan
trong sử liệu triều đình,
chúng ta tìm thấy bằng chứng trong một cuốn sách văn học
Duyệt Vi Thảo Đường Bút Ký
của Đại Văn Hào Kỳ Hiểu Lam
soạn vào năm Cản Lòng thứ 33
năm 1768.
Trong những trang sách
tưởng như chỉ ghi chép chuyện kỳ thú,
lại ẩn chứa manh mối quan trọng cho thấy
Là Bố Bạc vẫn còn ẩm ướt,
thậm chí phong phú đến mức
nuôi dưỡng những sinh vật khổng lồ.
Kỳ Hiểu Lam kể về
một vị đề độc đi đêm trong sa mạc Bích Chiến
chính là vùng Là Bố Bạc.
Ông bất ngờ nhìn thấy một bóng
người khổng lồ cao tới 3 mét,
mơ hồ không biết là người hay quái vật.
Khi đối diện,
đề độc dương cung bắn trúng,
nhưng người khổng lồ ngã xuống rồi lại đứng dậy,
tiếp tục lao tới.
Chỉ sau mũi tên thứ 2
nó mới chịu gục hẳn.
Khi tiến lại gần, tất cả kinh ngạc.
Đó không phải là người,
là một con thạch hổ,
loài than lan khổng lồ có thể đứng thẳng
mà di chuyển như con người.
Nếu sự việc này có thật,
nó chứng minh là Bố Bạc lúc ấy
không phải hoàng bạc khổ cằn,
mà đủ màu xanh, đủ thức ăn
để nuôi dưỡng một sinh vật cỡ lớn như vậy.
Đáng rung rợn hơn cả
là giai thoại do chính huyền trang
ghi lại nhiều thế kỷ trước
về Khúc Trí Quốc,
vùng nằm phía đông Là Bố Bạc.
Ở đó có một lòng trì,
trong hồ có rồng ngụ,
thường hóa thành chàng trai tuấn tú
dụ dỗ phụ nữ ra lấy nước.
Từ đó sinh ra những đứa con lai
gọi là lòng trùng.
Chúng lớn lên khỏe mạnh phì thường,
nhiều lần phản kháng bệnh lịnh
của Quốc vương.
Cuối cùng, vua phải cầu viện
các chiến binh thổ cốc
đến giết sạch bọn lòng trùng,
bỏ hoang cả thành phố.
Một bậc cao tăng như huyền trang
thì khó lòng biện đặt truyện vô căn cứ.
Vậy mà ông vẫn ghi lại
khiến hậu thế dùng mình.
Nếu tổng hợp lại,
những giai thoại trong Duyệt Vi Thảo Đường Bút Ký
cùng với chuyển thuyết lòng trùng
đều cho thấy rằng
vòng lập thứ năm là giai đoạn
là bố bạc đang ở trạng thái ẩm ướt.
Sự tồn tại của quái thú
và thằn lằn khổng lồ
là bằng chứng không thể phủ nhận rằng
vùng đất ấy khi đó vẫn còn
cây cối xanh tươi, hồ nước
và sự sống hoang dã phong phú.
Đây là bằng chứng khảo cổ văn học đặc biệt
giúp chúng ta ghép thêm
một mảnh quan trọng trong vòng xoáy khô
ngập bí ẩn.
Vòng lập thứ sáu kéo dài
tư nửa sau thế kỷ 19
khi bản đồ thế giới dần được lấp đầy
bởi các chuyến khảo sát địa lý.
Người phương Tây đầu tiên đặt chân
tới la bố bạc là nhà thám hiệp
người Nga Nikolai Przewalski
vào năm 1876.
Trong 8 ngày trở lại ngôi làng
thuộc bồn địa Tarim,
ông đã có những ghi chép đầy kinh ngạc.
Przewalski
miêu tả nơi đây như một vùng đất
rộng lớn và đầy sức sống.
Thậm chí, ông còn viết rằng
hồ nhiều chẳng kém xói vùng sông Volga.
Điều này gây chấn động
bởi hồ vốn là loài thú
cần môi trường rừng rầm và nguồn nước
rồi rào để tồn tại.
Vậy mà ngay trong la bố bạc
nơi ngày nay ta chỉ thấy cát vàng
trải dài bất tận, từng có một quân
thề hồ đông đảo đến mức trở thành
đặc trưng. Người địa phương gọi đó
là hồ la bố bạc hay hồ Tân Cương.
Có thể nói,
vòng lập thứ 6 là giai đoạn
la bố bạc ở trạng thái ướt mạnh mẽ.
Nó không còn khô cằn như thời Pháp
hiển huyền trang, cũng không phải
chỉ có những truyền thuyết rùng rộn kiểu kỳ hiểu lam.
Lần này,
chính một nhà thám hiểm với phương pháp
khoa học viện đại đã sang nhận hồ nước
khổng lồ và hệ sinh thái phong phú
từng hiện diện nơi đây.
Sự tồn tại của loài hồ cùng với
việc dân cư bản địa sinh sống dựa vào
sông hồ, chứng minh la bố bạc
khi ấy là một miền đất giàu sinh khí.
Chỉ hơn
2 thập kỷ sau chuyến khảo sát của
Brezhavsky, một nhà thám hiểm khác
Sven Hedin, người Thụy Điển
đã tiến vào la bố bạc
năm 1899.
Những gì ông nhìn thấy
đã khác biệt hoàn toàn.
Nếu Brezhavsky chứng kiến
một hồ nước rộng mênh mông với hồ
đông đúc, thì Hedin
lại đứng trước một la bố bạc đang héo tàn.
Ông vẫn thấy người dân
bản địa sống quanh hồ, đi lại
bằng thuyền. Nhưng hồ đã thu hẹp
đáng kể, không còn mênh mông như trước.
Một chi tiết
gây chú ý là Hedin đem
theo bản đồ của Brezhavsky
để so sánh. Nhưng
ông không còn tìm thấy hồ lớn ở phía Nam
như trên bản đồ cũ, mà
chỉ phát hiện một hồ nhỏ hơn nằm ở phía Bắc.
Từ đó
ông đưa giả thuyết táo bảo
la bố bạc là một hồ di động
có thể dịch chuyển theo trục Nam Bắc
theo chú kỳ khoảng 1.500 năm.
Mặc dù
giả thuyết này ngày nay bị coi là
chưa chính xác, nhưng nó phản ánh
đúng một sự thật. Hồ la bố bạc
luôn biến động dữ dội
khi phình to, khi co hẹp
thậm chí biến mất rồi xuất hiện
tùy thuộc vào khí hậu toàn cầu.
35 năm sau,
sau năm 1934,
Sven Hedin
quay lại la bố bạc lần nữa.
Lần này
ông không còn thấy bóng dáng hồ nữa.
Một lão nhân địa phương kể với ông rằng
hơn 10 năm trước
họ từng thấy một con hồ già chậm chạp
men theo bờ sông Tarim, ngược dòng Madi.
Kể từ đó
hồ biến mất vĩnh viễn.
Quả thật, sau đó giới khoa học
cũng tuyên bố rằng hồ la bố bạc
đã chính thức tuyệt chủng.
Sự tuyệt diệt của loài hồ,
sự co hẹp của hồ
và ký ức mờ nhạt của cư dân địa phương
tất cả hợp lại để vẽ nên
bức tranh ưu ám.
La bố bạc đã bước sang vòng khô hạn thứ 7.
Nếu vòng lập thứ 6
còn là nơi hồ nước bình mông,
hồ gầm dội núi
thì vòng lập thứ 7 chỉ còn là cảnh
suy tàn, nơi con người lặng lẽ
sống sót trong một vùng đất
ngày càng khắc nghiệt.
Từ đây, hình ảnh la bố bạc
trong tâm trí nhân loại đầy đóng khung
như một biển chết, một nơi khô cằn,
cát gió, hoang vụ.
Những gì Przewawacki từng thấy
hồ rộng, hồ nhiều,
sinh khí rồi rào
đã trở thành ký ức xa xôi.
Vòng lập thứ 7 kết thúc
bằng cái chết của một biểu tượng thiên nhiên
hồ la bố bạc.
Hiện nay, trong vòng lập khô ngập
của la bố bạc, chỉ còn lại
2 bí ẩn chưa được giải mã.
Vòng lập số 1 thời viễn cổ
và vòng lập số 8 của hiện tại tương lai.
Hãy thử hình dung
chất đáy hồng thủy cách đây 500 năm
mà chúng ta từng tìm thấy dâu vết.
Trên đầu thị khí hậu chỉ hiện lên
như một gợn sóng nhỏ.
Vậy thì vòng lập số 1 vốn là
một thung lũng sâu kéo dài từ cuối Triều Hạ
đến đầu Triều Thương.
Hẳn phải là một thảm họa mang tính hủy diệt
có thể thay đổi toàn bộ diện mạo nhân loại.
Chính trong giai đoạn đó,
khảo cổ phát hiện
những di chỉ quan trọng.
Công chúa Tiểu Hạ, Mộ Thái Dương
và Mỹ Nữ Lồng Lan.
Đặc biệt, công chúa Tiểu Hạ
dường như nắm giữ kỹ thuật vũ khí
có từ 10.000, thậm chí 13.000 năm trước.
Giống với những nhóm
người sống sót sau kỷ băng Hà
Giang-gơ-đe-ra-át, chạy nạn đến La-bố-bạc
mang theo tàn dư
của một nền văn minh tiền sử.
Vậy, họ là ai?
Có phải chính là những người anh em
đã gieo hạt giống văn minh cho thế giới
sau đại nạn?
Đáng tiếc thay, cùng với họ
là cả những cư dân ở Mộ Thái Dương.
Tất cả đều biến mất trong thảm họa.
Chỉ để lại mảnh vỡ lịch sử
người lâu lan xuất hiện trong sử sách
rồi nhanh chóng bị nhục chi
hung nô áp bức
cuối cùng diệt vong dưới tay sứ giả hán.
Câu chuyện ấy tan biến
như chính là bố bạc khổ cạn.
Bí ẩn của vòng lập đầu tiên
có lẽ sẽ mãi mãi không ai biết được.
Nhưng khảo cổ hiện đại
lại bất ngờ mang đến bức ngoặt.
Từ khi Sven Heiding
phát hiện di trị Tam Gian Phong
và lâm tưởng đó là lâu lan cổ quốc
100 năm nghiên cứu gần như trôi qua vô ích.
Cho đến gần đây
các chuyên gia phát hiện
một con dấu khác Trương Trá Thiên Nhân Thành Ấn.
Đây không phải Ấn Trương
thời Tây Hán
mà là thời Đông Hán.
Điều đó có nghĩa là Tam Gian Phong
không phải là nơi vua lâu lan bị giết
mà chỉ là một chính quyền địa phương
do Trương Trá dựng lên
bắt trước nhà Hán để cai trì.
Nói cách khác, lâu lan cổ quốc
thật sự bị diệt vong
và chúng ta vẫn chưa tìm thấy
dấu tích cuối cùng của nó.
Có lẽ trong tương lai
việc tìm ra di trị thật sự
sẽ hé lộ toàn bộ bí mật chôn vùi ngàn năm.
Trong quá trình khai quật
các chuyên gia còn phát hiện
một bình đài kỳ lạ
thoạt nhìn không ai hiểu nổi
cho đến khi một nhà nông học đề xuất
đây có thể là rộng cổ.
Kiểm tra lớp đất, người ta phát hiện
phytolith, hóa thạch thực vật siêu nhỏ
từ lúa mì, kê, gạo
và đáng ngạc nhiên nhất là luôn nước
vốn chỉ trông được
ở phương Nam ẩm ướt.
Điều này chứng minh rằng
1.800 năm trước, La Bố Bạc
từng là vùng cá tôm gạo trắng
khí hậu ồn hòa, nước rôi rào
chẳng khác gì Thái Hồ ngày nay.
Nhìn lại
ta thấy rõ trục kỳ khí hậu
khớp từng giai đoạn với sự khô cạn
hay trù phú của La Bố Bạc.
Và nay, câu hỏi lớn đặt ra là
vòng lập số 8 liệu
Đến thế kỷ 21
thì rất nhiều bằng chứng rộn rập.
Năm 2021
mưa bão 34mm
trong 72 giờ giữa Talamakan
Tháng 8 năm 2024
mưa lớn kết hợp
tuyết tan gây lũ lụt
buộc cuộc thủy lợi phải khẩn cấp ứng phó.
Lạc đà Hai Biếu, loài bản địa
được ghi nhận bơi qua sông Hồ.
Thậm chí, các nghiên cứu cho thấy rằng
lượng mưa trong 30 năm qua
tại lưu vực Tarim đã vượt mức bốc hơi.
Tất cả đều chứng minh
La Bố Bạc đang ướt trở lại.
Và còn một câu chuyện lạ lùng nữa
đó là vào năm 2019
nhà thám hiểm
đường thủ nghiệp cùng với đoàn của mình
gặp một con chim nước
lạc vào La Bố Bạc
Họ quyết định cứu nó
đưa ra tận hồ Taytema
con chim bơi vài mét
rồi quay lại gật đầu 3 lần như lời cảm ơn.
Đêm hôm đó, họ biết tin
đúng nơi định cắm trại đã xảy ra động đất
hàng trăm tảng đá lan xuống
phải chăng chính con chim
đã cứu họ
một sự công hưởng kỳ diệu giữa thiên nhiên và con người.
Thông điệp cuối cùng
thật rõ ràng
La Bố Bạc đã, đang và sẽ
luôn biến đổi
Nó nhắc chúng ta rằng
con người chỉ là phần nhỏ bé trong vòng quay thiên nhiên
thay vì kiều ngạo tìm cách chinh phục
hãy học cách thuận theo
bởi có lẽ chỉ như vậy
chúng ta mới tìm thấy sự sống
ngay cả ở nơi tượng trường chiết trong nhất
Bạn có suy nghĩ gì về video ngày hôm nay?
Hãy để lại ý kiến trong phần bình luận nhé
Xin chào và hẹn gặp lại
