Tại Sao MỸ THẢ HÀNG NGHÌN CONTAINER CỦA TRUNG QUỐC XUỐNG BIỂN Thay Vì Sử Dụng Chúng

Hàng nghìn chiếc container trị giá hàng triệu đô la đang bị bỏ mặt và dì xét ngay tại các cảng lớn của nước Mỹ. Điều khó tin là nhiều công ty vận tải thả vứt bỏ chúng còn hơn gửi trả lại Trung Quốc. Trong khi đó, thế giới từng rơi vào khủng hoảng chỉ vì thiếu chính những chiếc hộp thép này. Vậy tại sao một thứ được xem như sương sống của thương mại toàn cầu lại có lúc bị đối xử như rác thải như thế? Mỗi ngày, tại cảng Los Angeles đón hàng loạt tàu vận tải khổng lồ từ châu Á cập bến. Những con tàu này chở theo mọi thứ mà người dân Mỹ tiêu dùng hàng ngày, từ điện thoại, quần áo, bàn ghế cho đến đồ điện tử và vật dụng gia đình. Nhìn từ xa, nơi đây giống như một cỗ máy vận hành không bao giờ ngủ, nơi hàng triệu món đồ liên tục được đưa vào nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nhưng nếu quan sát kỹ hơn, thì khắp các bến bãi là hàng nghìn container rỗng, nằm trồng chất lên nhau thành những dãy dài như bức tường thép. Nhiều chiếc đã nằm im ở đó suốt nhiều tháng trời. Điều đáng nói là những thùng hàng này không hề rẻ tiền. Một container tiêu chuẩn dài hơn 6 mét và dù hoàn toàn trống rỗng, thì bản thân nó đã nặng hơn 2 tấn. Chúng được làm từ thép cotton, một loại hợp kim chuyên dụng có khả năng chống ăn mòn cực kỳ tốt. Thời tiết khắc nghiệt trên biển, từ hơi muối mặn cho đến nắng cháy, gần như không thể làm tổn hại đến cấu trúc của chúng trong thời gian ngắn. Nhờ độ bền vượt trội đó, mỗi chiếc container có thể sử dụng liên tục từ 15 đến 20 năm. Trên các tàu vận tải quốc tế, container thường bị xếp trồng lên nhau thành nhiều tầng khổng lồ. Và chiếc nằm dưới cùng phải chịu sức nặng của hàng chục khối khác ở phía trên mà vẫn đủ an toàn để vượt qua hàng nghìn km giữa biển khơi. Nói cách khác, đây không chỉ là những chiếc hộp đựng hàng thông thường, chúng là nền móng của thương mại hiện đại. Hội đồng vận tải Biển Thế Giới cho biết khoảng 90% hàng hóa trên toàn cầu đều được vận chuyển bằng đường biển tại một thời điểm nào đó. Đồng nghĩa với việc hầu hết mọi vật dụng xung quanh chúng ta đều từng nằm trong một chiếc container trước khi đến tay người tiêu dùng. Vì vậy, nếu hệ thống container này ngừng hoạt động chỉ trong vài tuần, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ lập tức rơi vào khủng hoảng. Hàng hóa tại các siêu thị sẽ cạn kiệt, các nhà máy phải dừng sản xuất vì thiếu nguyên liệu, cảng biển bị tắc nghẽn nghiêm trọng và cước phí vận chuyển sẽ tăng vọt. Hệ lụy này sẽ kéo theo sự sụt giảm của toàn bộ nền kinh tế. Câu hỏi đặt ra là tại sao nước Mỹ lại chấp nhận để hàng nghìn khối thép đắt giá như vậy nằm phơi sương phơi nắng ở bến cảng thay vì chờ chúng quay trở lại nơi sản xuất? Trước khi đi sâu và tìm hiểu lý do cụ thể thì đừng quên nhấn đăng ký kênh để ủng hộ chúng mình có thêm động lực tiếp tục thực hiện những nội dung hấp dẫn hơn trong thời gian tới nhé! Mỗi ngày, các con tàu container khổng lồ liên tục rời cảng Thượng Hải và Cảng Ninh Ba của Trung Quốc để hướng về nước Mỹ. Trong nhiều thập kỷ qua, Trung Quốc đã trở thành công sưởng sản xuất lớn nhất thế giới còn Mỹ lại là một trong những thị trường tiêu thụ lớn nhất hành tinh. Hai nền kinh tế này tạo ra một dòng luân chuyển hàng hóa cực kỳ lớn xuyên qua Thái Bình Dương. Tuy nhiên, vấn đề đáng nói ở đây là dòng chảy này lại hoàn toàn lịch pha và không hề cân bằng. Trung Quốc bán sang Mỹ lượng hàng vật lý khổng lồ mỗi năm trong khi chiều ngược lại lại hoàn toàn trái ngược. Nước Mỹ vẫn xuất khẩu rất nhiều giá trị ra thế giới có điều phần lớn các giá trị đó lại nằm ở dịch vụ tài chính, phần mềm, công nghệ, giải trí, tữ liệu và quyền sở hữu trí tuệ. Những thứ đó rõ ràng không cần phải chất lên tàu biển bằng các thùng container bằng thép. Hệ quả là vô số container đi vào nước Mỹ luôn trong trạng thái đầy áp hàng hóa nhưng khi quay trở lại châu Á, rất nhiều chiếc lại trống rỗng. Sự mất cân bằng này thể hiện rõ nhất tại khu vực bờ Tây nước Mỹ. Một nghiên cứu về logistics tại miền nam bang California cho thấy lượng container nhập vào cao hơn lượng container xuất ra khoảng 2,5 đến 2,7 lần. Nói một cách dễ hiểu, cứ 10 container cập cảng Mỹ mang theo hàng hóa thì chỉ có khoảng 4 chiếc rời đi là có chứa đầy hàng bên trong. Phần còn lại hoặc là phải nằm chờ vô thời hạn tại bến bãi hoặc là phải chấp nhận vận chuyển ngược về châu Á trong trạng thái rỗng không. Theo thời gian, những bãi chứa bắt đầu phình to thành các mê cung kim loại khổng lồ trải dài quanh cảng biển và khu vận tải. Tình trạng ưu động này không chỉ xảy ra riêng ở cảng Los Angeles hay cảng Long Beach. Tại các cảng khác như cảng Savannah và cảng Houston, hàng nghìn container cũng rơi vào cảnh nằm im một chỗ sau mỗi đợt hàng nhập khẩu từ châu Á tràn vào. Ban đầu chúng chỉ nằm trong khu vực cảng nhưng khi lượng thép dư thừa vượt quá sức chứa, các bãi lưu kho tạm thời bắt đầu mọc lên khắp nơi tại bang California và bang Texas. Những khu đất công nghiệp cũ, bãi đỗ xe bỏ trống hay các khu vực gần ga tàu hàng dần dần đều bị biến thành nơi tập kết container rỗng. Chính sự tranh lệch quá lớn đó đã biến nước Mỹ thành một trong những nơi tích tụ container rỗng lớn nhất trên thế giới. Câu chuyện về container tại Mỹ có một nghịch lý rất khó tin là đôi khi chi phí để vận chuyển một chiếc container rỗng quay trở lại châu Á còn đắt hơn cả tiền làm ra một chiếc mới tinh. Nghe thì có vẻ vô lý, nhưng đây lại là phép tính kinh tế mà các công ty vận chuyển phải đối mặt hàng ngày. Một chiếc container dù bên trong không có một món hàng nào thì khi vận chuyển vẫn tiêu tốn các khoản chi phí gần như tương đương với một chiếc container đầy hàng. Người ta vẫn phải dùng đến cần cầu để bốc dỡ nó tại cảng, vẫn cần công nhân xử lý, vẫn phải trả tiền thuê bến bãi và điều quan trọng nhất là nó vẫn chiếm một vị trí cố định trên tàu vận tải quốc tế. Theo nhiều ước tính trong ngành logistics, tổng chi phí để đưa một container rỗng vượt Thái Bình Dương có thể lên tới khoảng 3.000 USD sau khi cộng tất cả chi phí vận hành, nhân công và thời gian khai thác. Ở phía bên kia đại dương, Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất đến khoảng 95% lượng container mới trên toàn thế giới, nhờ vào nguồn thép giá rẻ, quy mô sản xuất công nghiệp cực lớn. Một chiếc container mới tinh xuất xưởng tại đây chỉ có giá giao động từ 2.000 đến 2.200 USD, thấp hơn đáng kể so với chi phí đưa một chiếc cũ quay trở lại từ Mỹ. Đối với nhiều doanh nghiệp vận tải, quyết định hợp lý nhất về mặt lợi nhuận đơn giản là bỏ lại container tại Mỹ rồi mua mới ngay tại các cảng châu Á. Đó là lý do vì sao hàng loạt container cũ bị đem bán tháo tại thị trường nội địa nước Mỹ với mức giá rẻ mạt chỉ khoảng 1.000 đến 1.500 USD cho mỗi chiếc. Thế nhưng, một nghịch lý lớn hơn nữa lại xuất hiện. Trong khi các bến cảng ở Mỹ đang ngập tràn các loại container rỗng, thì nhiều người nông dân Mỹ lại đỏ mắt cũng không tìm đâu ra đủ container để đóng hàng xuất khẩu. Các nhà xuất khẩu nông sản như đậu nành, ngô, bông và thịt tại Mỹ đã rất nhiều lần lên tiếng than phiền về tình trạng này. Đối với họ, những chiếc container chính là con đường duy nhất để đưa nông sản của họ sang tiêu thụ tại thị trường châu Á. Tuy nhiên, để phục vụ cho việc xuất khẩu từ sâu trong nội địa nước Mỹ, các hãng xe phải chở các container này vượt qua hành trình dài hàng nghìn km bằng tàu hỏa hoặc xe tải để đến các trang trại, sau đó nằm chờ người dân thu hoạch và chất hàng lên, rồi mới lại chở ngược ra cảng biển. Toàn bộ quy trình tiêu tốn quá nhiều thời gian, tiền nhiên liệu, làm quá tải hệ thống đường sắt và còn có nguy cơ cao khiến container bị trễ chuyến tàu tiếp theo để về lại châu Á. Chính vì vậy, nhiều hãng tàu nhận ra rằng việc đưa container rỗng quay trở lại Trung Quốc ngay lập tức thường sinh lời hơn so với chờ chúng được chất đầy nông sản Mỹ. Quyết định này bắt nguồn từ hai nguyên nhân kinh tế thực tế là sự tranh lệch giá cước và tốc độ quay vòng tàu. Do nhu cầu xuất khẩu cao, các công ty Trung Quốc sẵn sàng trả từ 8.000 đến 10.000 USD cho một container hàng sang Mỹ, trong khi nông dân Mỹ chỉ trả được mức cước nông sản rất rẻ khoảng 300 đến 1.000 USD cho chiều ngược lại. Thêm vào đó, nếu nhận hàng của nông dân Mỹ, hãng tàu phải mất từ 3 đến 4 tuần chờ đợi container vận chuyển vào sâu trong nội địa để đóng hàng. Nếu chấp nhận bỏ ra khoảng 3.000 USD chi phí để trở ngay container rỗng về Trung Quốc, họ chỉ mất 2 tuần. Việc đưa container rỗng về sớm cả tháng giúp hãng tàu lập tức lấp đầy hàng điện tử đắt đỏ để quay lại Mỹ với giá cước 10.000 USD mang về tổng lợi nhuận cao hơn gấp nhiều lần. Một chiếc container tưởng chừng đơn giản cuối cùng lại phản ánh rất rõ cách thế giới hiện đại đưa ra quyết định nơi nào kiếm được nhiều tiền hơn dòng chảy hàng hóa sẽ tự động nghiêng về phía đó. Vấn đề container tổn động tại Mỹ không chỉ đơn thuần liên quan đến ngành vận tải biển hay thương mại quốc tế. Nó còn là một bài toán cực kỳ phức tạp về môi trường, nhân công và chi phí xử lý. Về lý thuyết, container cũ hoàn toàn có thể đem đi tháo rỡ để lấy thép tái chế. Việc nấu chảy thép cũ thậm chí còn tiết kiệm năng lượng hơn rất nhiều so với quy trình sản xuất thép mới từ quạng mỏ. Theo tính toán của ngành luyện kim tái chế thép từ container cũ giúp tiết kiệm tới khoảng 90% năng lượng so với cách sản xuất truyền thống. Thế nhưng, một container vận tải không đơn giản chỉ là một khối thép rỗng. Phần sàn bên trong của nó thường được làm bằng những tấm gỗ rất dày. Suốt nhiều thập kỷ qua loại gỗ sàn ấy luôn được phun đẫm các loại hóa chất cực mạnh để chống mối mọt, nấm bốc và các sinh vật ngoại lai nhằm ngăn chặn dịch bệnh lây lan giữa các quốc gia qua đường biển. Chưa kể, trong nhiều chiếc container cũ vẫn còn bám lại dấu vết của thuốc trừ sâu, dầu công nghiệp hoặc các loại hóa chất độc hại từ những lô hàng đã vận chuyển trước đó. Ngoài ra, lớp sơn phủ bên ngoài vỏ thùng cũng chứa nhiều hợp chất kim loại nặng để giúp container không bị dỉ xét trước nước mối biển. Chính những yếu tố đó làm cho việc tháo rỡ một chiếc container không còn đơn giản là dùng máy cắt ra Tại Mỹ, trước khi container được tái chế chúng phải trải qua hàng loạt công đoạn xử lý an toàn như kiểm tra độc hại, tháo sàn gỗ, phân loại chất thải và xử lý vật liệu nguy hiểm. Người lao động cần mặt nạ bảo hộ, hệ thống thông gió, bảo hiểm và khu xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt. Chi phí nhân công tại Mỹ cũng rất cao. Một công nhân trong lĩnh vực này có thể nhận khoảng 30-40 USD mỗi giờ làm, chưa bao gồm bảo hiểm và các khoản vận hành khác. Sau khi cộng toàn bộ chi phí xử lý, nhiều công ty nhận ra số tiền thu về từ thép phế liệu thậm chí còn thấp hơn khoản họ phải bỏ ra để tháo rỡ container đúng quy định. Đó là lý do ngành phá rỡ tàu biển và xử lý cấu trúc kim loại lớn dần chuyển sang các quốc gia có chi phí lao động thấp hơn như Ấn Độ, Bangladesh và Pakistan. Một trong những nơi nổi tiếng nhất thế giới về ngành này là bãi phá rỡ tàu biển Alang ở Ấn Độ, nơi được mệnh danh là nghĩa địa tàu biển lớn nhất hành tinh. Tại đây, những con tàu chở hàng khổng lồ được lao thẳng lên bãi cát khi thủy chiều dẫn cao, rồi hàng nghìn công nhân sẽ dùng các công cụ thủ công để tháo rỡ chúng ra. Điều kiện làm việc ở đây thường rất khắc nghiệt với khói độc, dầu nhiên liệu và chất amiang độc hại bám đầy khắp nơi. Tuy nhiên, nhờ chi phí lao động cực thấp, hoạt động này vẫn mang lại lợi nhuận. Có một thực tế khác mà không phải ai cũng biết, đó là khoảng một nửa số lượng container trên toàn cầu không thuộc sở hữu của các hãng tàu lớn. Chúng thực chất thuộc quyền quản lý của các công ty chuyên cho thuê container, ví dụ như Triton International hay Textainer. Khi hợp đồng thuê kết thúc tại Mỹ, nhiều hãng vận tải nhận ra rằng việc gửi container quay lại châu Á còn tốn kém hơn cả số tiền phạt mà họ phải trả cho công ty cho thuê nếu vi phạm hợp đồng. Kết quả là họ chấp nhận bỏ lại container trong nội địa Mỹ, rồi kết thúc hợp đồng sớm. Tất cả những điểm bất hợp lý và sự dồn nén đó cuối cùng đã bùng nổ dữ dội nhất vào năm 2021, thời điểm diễn ra cuộc khủng hoảng logistics toàn cầu do đại dịch COVID-19 gây ra. Khi nhu cầu mua sắm trực tuyến của người dân Mỹ tăng đột biến, lượng container từ Trung Quốc đổ vào nước này cũng tăng theo, nhưng do thiếu tài xế xe tải, công nhân cảng và năng lực vận chuyển đã khiến hàng nghìn container bị tắc nghẽn, nằm la liệt khắp nơi tại Mỹ. Trái lại, các cảng biển ở châu Á lại rơi vào tình trạng khan hiếm container rỗng đóng hàng nghiêm trọng chưa từng có. Hệ quả là giá cước vận chuyển một chiếc container từ mức trung bình khoảng 2.000 đô la đã tăng vọt lên hơn 20.000 đô la chỉ trong thời gian ngắn. Lúc này, những chiếc container cũ từng bị bỏ quên ngoài trời bỗng trở thành tài sản cực kỳ giá trị. Nhiều chiếc container cũ trước đó chỉ có giá mua khoảng 2.500-3.000 đô la, thì sau đó đã được các hãng vận tải tranh nhau mua lại với giá từ 6.000-8.000 đô la Mỹ. Giai đoạn khủng hoảng lịch sử đó đã phơi bày một sự thật trớ trêu của nền thương mại toàn cầu. Đôi khi, thế giới không hề thiếu hàng hóa để bán mà cái thiếu nhất lại chính là những chiếc thùng bằng thép để chở chúng đi. Trong thế giới vận tải biển, không phải chiếc container nào cũng bị đối xử như những khối thép có thể bỏ quên ngoài cảng. Có một loại container mà các hãng tàu gần như không bao giờ dám để thất lạc hay nằm phơi mưa nắng quá lâu. Đó chính là container lạnh. Nếu như những chiếc container thông thường chỉ đóng vai trò như một chiếc hộp rỗng để chứa hàng thì container lạnh lại giống như một hệ thống công nghiệp di động có giá trị cực kỳ cao. Một chiếc container lạnh mới tinh hiện nay có mức giá giao động từ 15.000-30.000 đô la Mỹ đắt gấp nhiều lần loại container thông thường. Bề ngoài của chúng trông không khác biệt quá nhiều. Vẫn là hình dạng chữ nhật quen thuộc, vẫn các góc khóa thép để cố định trên tàu biển và xe tải nhưng bên trong lại là cả một hệ thống công nghệ phức tạp. Ở một đầu của container được tích hợp sẵn một cụm thiết bị làm lạnh chuyên dụng bao gồm máy nén, hệ thống quạt thông gió, bộ điều chỉnh nhiệt độ cùng các cảm biến theo dõi độ ẩm và lưu thông không khí. Nhiều mẫu hiện đại còn được kết nối với GPS và hệ thống giám sát vệ tinh để chủ sở hữu có thể kiểm tra tình trạng hàng hóa theo thời gian thực dù container đang ở giữa đại dương. Lý do khiến những container này được chăm sóc đặc biệt nằm ở giá trị của hàng hóa bên trong. Những mật hàng như chuối, thịt đông lạnh, thủy hải sản, vaccine hay các loại dược phẩm đều yêu cầu một môi trường bảo quản nghiêm ngặt khác nhau. Chẳng hạn, một số loại thuốc đặc trị đòi hỏi nhiệt độ bảo quản luôn phải giữ ổn định trong khoảng từ 2 đến 8 độ C. Chỉ cần hệ thống làm lạnh gặp sự cố kỹ thuật trong vài tiếng đồng hồ, toàn bộ lô hàng bên trong có thể bị hư hỏng hoàn toàn và gây ra mức thiệt hại lên tới hàng triệu USD. Vì vậy, các container lạnh liên tục được bảo trì, khử chung, thay bộ lọc và kiểm tra điện tử sau mỗi chuyến đi. Ngay cả khi vận chuyển rỗng, nhiều container lạnh vẫn được cắm điện định kỳ để bảo đảm hệ thống máy móc bên trong luôn hoạt động ổn định. Trong khi các container lạnh được săn đón, nhiều chiếc container thông thường bị tồn động tại Mỹ lại bắt đầu bước sang một ngã rẽ hoàn toàn mới. Chúng được cải tạo thành vật liệu phục vụ cho ngành kiến trúc và nông nghiệp đô thị. Freed Farms là một ví dụ rất điển hình cho xu hướng này. Họ đã biến những chiếc container cũ thành các trang trại thủy canh công nghệ cao ngay trong lòng các thành phố lớn. Theo số liệu từ công ty, một chiếc container có diện tích sàn khoảng 30m2 có thể tạo ra sản lượng dao củ tương đương với một trang trại truyền thống rộng từ 1 đến 2 hectare. Mô hình giúp người dân có thể thu hoạch dao củ ngay sát khu dân cư mà không cần đến những vùng đất canh tác rộng lớn. Tại New York, công ty kiến trúc Lottex đã dùng container để xây dựng không gian triển lãm nghệ thuật, studio và nhà ở. Một số quốc gia khác như Angola hay Indonesia còn tận dụng container để xây thư viện và trường học cộng đồng. Những công trình này xuất hiện không chỉ vì tính thẩm mỹ mà còn bởi container vốn đã rất chắc chắn, dễ vận chuyển và có thể tái sử dụng nhanh chóng. Có lẽ ví dụ nổi tiếng nhất trên thế giới về xu hướng này chính là Stadium 974 sân vận động được xây dựng cho FIFA World Cup 2022 bằng việc lắp ghép đúng 974 container vận tải. Công trình này có sức chứa khoảng 40.000 khán giả và được thiết kế để có thể tháo rời hoàn toàn sau giải đấu. Các bộ phận của nó có thể tiếp tục được tái sử dụng ở nơi khác và đó có lẽ cũng là điều phản ánh rõ nhất về container trong thế giới hiện đại. Ban đầu chúng được tạo ra để vận chuyển hàng hóa xuyên đại dương nhưng cuối cùng lại trở thành biểu tượng cho cách nền kinh tế toàn cầu liên tục thích nghi tái sử dụng tài nguyên và thay đổi linh hoạt theo bài toán lợi nhuận sự phát triển của công nghệ cũng như nhu cầu thực tế của con người. Nếu thấy nội dung này hữu ích thì đừng quên đăng ký kênh để ủng hộ chúng mình có thêm động lực tiếp tục thực hiện những video thú vị hơn trong thời gian tới nhé.