Chào Mừng Các Bạn Đến Với Kênh Thiên Hà TV Video Ngày Hôm Nay Của Chúng Ta: Caucasus: Vùng Đất Bí Ẩn Mà Thế Giới Gần Như Quên Mất | Thiên Hà TV ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Bạn sẽ thích video này: Đây là một điều thú vị: Video này hay quá, không thể bỏ lỡ: ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ CHÚ Ý: TIÊU ĐỀ và HÌNH THU NHỎ (thumbnail) của video chỉ mang tính minh họa và có thể không phản ánh đầy đủ nội dung thực tế. Nội dung trên kênh Thiên Hà TV được sáng tạo thông qua phân tích, góc nhìn và quan điểm cá nhân, với mục đích thông tin, giáo dục và giải trí, dựa trên các nguồn công khai như bài báo, mạng xã hội, diễn đàn và các nguồn tham khảo công khai khác. Do đó, độ chính xác tuyệt đối có thể bị sai lệch, Thiên Hà TV khuyến nghị bạn nên kiểm chứng lại thông tin từ các nguồn đáng tin cậy và tiếp cận nội dung với tư duy phản biện, cởi mở. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Thiên Hà TV là nơi chia sẻ những kiến thức thú vị và bổ ích về khoa học, khám phá vũ trụ, khám phá thế giới và những điều bí ẩn đầy cuốn hút. Nếu bạn yêu thích nội dung của kênh, đừng ngần ngại like, bình luận, chia sẻ video và đăng ký Thiên Hà TV để không bỏ lỡ những hành trình khám phá kỳ thú tiếp theo nhé! Tham gia hội viên của Thiên Hà TV để ủng hộ chương trình: / @thienhatv999 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Chúng tôi không sở hữu đầy đủ tài liệu được biên soạn trong video này. Nó thuộc về những cá nhân hoặc tổ chức xứng đáng được tôn trọng. Chúng tôi sử dụng theo: Tuyên bố từ chối trách nhiệm bản quyền, phần 107 của Đạo luật bản quyền năm 1976. "Sử dụng hợp pháp" được cho phép cho các mục đích như phê bình, bình luận, đưa tin, giảng dạy. học bổng và nghiên cứu. Bản quyền âm nhạc thuộc: Audio Library - YouTube, storyblocks và elements envato Bản quyền hình ảnh họa thuộc: storyblocks và elements envato ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ #thienhatv #bian #khampha
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
Caucasus is a breathtaking crossroads of Europe and Asia, characterized by rugged mountains, immense linguistic diversity, and a rich tapestry of empires. From ancient cave cities and defensive stone towers to spiritual monasteries and volcanic landscapes, the region serves as a living museum of human resilience and adaptation amidst a harsh, isolated environment.
Có một vùng đất nằm giữa châu Âu và châu Á mà ngay cả nhiều người yêu du lịch cũng gần như chưa từng nghe tới.
Nhưng bên trong nơi đó lại tồn tại những ngọn núi cao nhất châu Âu.
Cái tu viện treo trên vách đá, thành phố đục thẳng vào núi và cả những vùng bán sa mạc trông như một hành tinh khác.
Đây không chỉ là một khu vực địa lý.
Caucasus giống như một thế giới bị nén lại, nơi hàng ngàn năm lịch sử, tôn giáo và sinh tồn va chạm trong cùng một dãy núi.
Caucasus nằm giữa biển Đen và biển Caspi, giống như một hành lan khổng lồ bị ép chặt giữa châu Âu và châu Á.
Nhìn trên bản đồ khu vực này không quá lớn, nhưng càng tìm hiểu, người ta càng nhận ra nơi đây gần như bị bẻ gãy bởi địa hình.
Những dãy núi cao hơn 5.000 mét chia cắt các cộng đồng suốt hàng ngàn năm.
Có những ngôi làng chỉ cách nhau vài chục km, nhưng từng không thể hiểu ngôn ngữ của nhau.
Không phải khác giọng địa phương, mà là những hệ ngôn ngữ hoàn toàn khác biệt.
Đến hôm nay, toàn vùng Caucasus vẫn tồn tại hơn 40 ngôn ngữ.
Nhiều ngôn ngữ không xuất hiện ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới.
Nhưng núi non chỉ là một phần của câu chuyện.
Caucasus còn nằm đúng trên đường di chuyển của lịch sử.
Người Ba Tư từng tiến lên từ phía nam, Byzantine lan ảnh hưởng từ phía tây, Ottoman mở rộng qua các vùng biên giới.
Sau đó là Nga từ phía bắc tràn xuống.
Gần như mọi đế chế quanh khu vực này đều từng muốn kiểm soát Caucasus.
Tôn giáo ở đây cũng trọng lớp theo cách rất khác thường.
Cơ độc giáo xuất hiện từ rất sớm.
Hồi giáo sau đó lan rộng qua nhiều vùng.
Nhưng cái tính ngưỡng cổ không hoàn toàn biến mất.
Một số nghi lễ cũ vẫn tồn tại bên trong đời sống hiện đại,
như dấu vết còn sót lại của nhiều thời đại khác nhau.
Rồi đến thời kỳ con đường tơ lụ và dầu mỏ,
Caucasus tiếp tục trở thành khu vực chiến lược của toàn lục địa Á-Âu.
Đây chưa bao giờ là vùng nằm ngoài lịch sử.
Nó luôn nằm ngay trên đường đi của lịch sử.
Và nơi đầu tiên chúng ta đến chính là mái nhà của cả châu Âu.
Ở độ cao hơn 5600m, núi Everest là đỉnh núi cao nhất châu Âu.
Điều lạ là rất nhiều người thậm chí chưa từng nghe tới nó.
Từ xa, Everest không sắc nhọn như những đỉnh núi nổi tiếng ở Ambers.
Nó khổng lồ theo kiểu lành nẻo và nặng nề hơn.
Hai đỉnh phủ đầy tuyết trắng nổi lên giữa mây
như một bức tường băng khổng lồ.
Ít ai nghĩ rằng dưới lớp băng đó thực chất là một ngọn núi lửa
đã ngủ yên từ hàng ngàn năm trước.
Các sông băng trên Everest kéo dài xuống sườn núi hàng km.
Ngay cả mùa hè, nhiều khu vực vẫn chìm trong tuyết.
Và dù tuyến leo ở đây không quá khó về kỹ thuật,
độ cao lại là thứ khiến nhiều người thất bại.
Không khí loạn và thời tiết thay đổi quá nhanh
khiến không ít đoàn phải quay đầu ngay trước khi chạm đỉnh.
Trong thế chiến thứ hai,
quân Đức từng tìm cách cắm cờ trên Everest vào năm 1942.
Điều họ muốn không chỉ là vị trí quân sự mà còn là biểu tượng.
Kiểm soát điểm cao nhất châu Âu
đồng nghĩa với việc kiểm soát một hình ảnh đầy sức nặng.
Điều đặc biệt nhất với Everest có lẽ nằm ở cảm giác cô lập của nó.
Một trong những nơi nổi bật nhất châu Âu
lại nằm ở vùng đất mà phần lớn thế giới gần như quên mất.
Nhưng chỉ vài giờ về phía đông nam,
Caucasus lại đổi sang một bộ mặt hoàn toàn khác.
Sau Everest, cảnh quan của Caucasus bắt đầu thay đổi rất nhanh.
Những sườn núi trắng khổng lồ dần nhường chỗ
cho các thung lũng sâu phủ đầy đường thông.
Và giữa vùng núi đó là Dombay,
một nơi từng được xem như trung tâm leo núi nổi tiếng nhất thời Liên Xô cũ.
Điều làm Dombay khác biệt không nằm ở một định núi cụ thể
mà ở cảm giác mọi thứ bị ép sát vào nhau.
Chỉ cần di chuyển một đoạn ngắn,
khung cảnh đã thay đổi liên tục.
Phía dưới là đường thông tối màu trải kính thung lũng.
Phía trên, những dòng sông băng đổ xuống
từ các định núi phủ tuyết gần như quanh năm.
Xa hơn nữa là những vách đá dựng đứng biến mất trong mây.
Nơi này từng rất nổi tiếng vào những năm 1960-1980.
Các tuyến cap trail thời Liên Xô vẫn còn hoạt động đến hôm nay.
Dù nhiều trạm trong củ kỷ như bị bỏ quên giữa núi.
Các câu lạc bộ leo núi từng tập luyện ở đây
trước khi thực hiện những chuyến thám hiểm lớn hơn xuyên Caucasus.
Dombay cũng là nơi sinh sống của nhiều loài động vật vùng núi
như dây núi Caucasus hay gấu nầu.
Những thứ gây ấn tượng mạnh nhất có lẽ là cảm giác hoang dã của nó.
Nếu Ambers mang cảm giác sạch sẽ và được kiểm soát,
Dombay là giống một phiên bản thô ráp hơn nhiều.
Núi nằn ở đây có cảm giác gần hơn, nặng nề hơn và khó đắng hơn.
Có lúc nhìn xuống thung lũng phủ sương,
tôi thật sự hiểu vì sao rất nhiều người Liên Xô trước đây
xem Caucasus như vùng đất dành cho những chuyến thám hiểm thực thụ,
chứ không đơn giản là du lịch.
Nhưng phía trước còn có những ngôi làng được xây ra
chỉ để phòng thủ và sinh tồn.
Svaneti, ngôi làng của những tháp đá.
Ở vùng cao phía tây bắc Georgia,
Svaneti trông giống một nơi bị mắc kẹt giữa thời Trung Cổ và thế giới hiện đại.
Điều đầu tiên người ta nhìn thấy ở đây không phải nhà cửa,
mà là những bà tháp đá cao và hẹp mọc lên giữa thung lũng phủ tuyết.
Một số tháp đã tồn tại từ thế kỷ thứ 9 hoặc 10.
Chúng không được xây để làm đẹp hay thể hiện quyền lực.
Chúng được dựng lên để sống sót.
Trong quá cứ, khi sẽ ra trả thù giữa các gia tộc hoặc các cuộc tấn công từ bên ngoài,
cả gia đình sẽ rút lên phía trên tháp, kéo thang vào bên trong, rồi cố thủ nhiều ngày.
Mùa đông ở Svaneti rất khắc nghiệp.
Có thời điểm tuyết cô lập các ngôi làng suốt hàng tháng trời.
Chính sự bịt lập đó đã giúp nơi này giữ lại rất nhiều thứ cũ kỹ
mà phần còn lại của thế giới dần đánh mất.
Người dân vẫn nói ngôn ngữ riêng của họ.
Những bài hát đa âm truyền thống vang lên trong các lễ hội địa phương đến hôm nay
vẫn được UNESCO công nhận là di sản văn hóa hát đặc biệt.
Đi giữa Svaneti có cảm giác như đang bước qua một bảo tàng sống.
Gia sút đi trên những con đường bùm nhỏ dưới chân các tháp đá.
Những ngôi nhà cổ nằm sát nhau để chống lại mùa đông và gió núi.
Điều đáng nhớ nhất ở nơi này là bạn có thể cảm nhận rất rõ
nỗi sợ từng tồn tại ở đây suốt nhiều thế kỷ.
Ở Caucasus, kiến trúc không chỉ để sống mà để tồn tại.
Nhưng xa hơn nữa, một ngọn núi đơn độc đang đứng đặc biệt khỏi mọi thứ xung quanh.
Núi Caspes không phải định núi cao nhất Caucasus
nhưng nó có lẽ là ngọn núi mang cảm giác thần thoại nhất trong cả khu vực.
Caspes cao hơn 5.000m và gần như đứng một mình giữa bầu trời.
Từ rất xa, người ta đã có thể nhìn thấy khối núi phụ tuyết trắng
nổi lên phía sau những thung động tối màu.
Không giống nhiều dãy núi khác nối tiếp nhau liên tục,
Caspes tạo cảm giác cô lập gần như tuyệt đối.
Theo thần thoại Hy Lạp, đây là nơi Prometheus bị xiền xích
sau khi đánh cắp lửa mang xuống cho loài người.
Và kỳ lạ là khi đứng trước ngọn núi này, câu chuyện đó lại không hề nghe quá phi lý.
Caspes thực chất là một núi lửa đã ngủ yên từ rất lâu.
Các sông băng phủ xuống sườn núi tạo nên những khe nước nguy hiểm
mà nhiều người leo núi gần như không thể nhìn thấy khi thời tiết chuyển xấu.
Bão ở đây xuất hiện rất nhanh.
Có lúc bầu trời còn trong xanh, nhưng chỉ sau chưa đầy một giờ,
toàn bộ đỉnh núi đã biến mất trong tuyết và mây đen.
Bên dưới Caspes là tuyến đường chiến lược nối Nga và Georgia.
Trong nhiều thế kỷ, quân đội, thương nhân và các đoàn di cư
từng đi qua hành lang này.
Ai kiểm soát được con đường đó gần như kiểm soát luôn cánh cửa phía bắc Caucasus.
Nhưng thứ khiến Caspes khó quên nhất không chỉ là chiều cao.
Nó nằm ở cảm giác ngọn núi này luôn đứng ngoài mọi thứ xung quanh,
lạnh lẽo và gần như bất động giữa hàng ngàn năm lịch sử.
Và bên dưới nó là một nhà thờ nằm ở vị trí gần như không thể tồn tại.
Nằm trên một sườn núi cao hơn 2.000 mét,
nhà thờ này có lẽ là một trong những nhà thờ có vị trí kỳ lạ nhất Caucasus.
Từ phía dưới thung lũng nhìn lên, công trình này trông rất nhỏ.
Một nhà thờ đá cô độc nằm giữa đồng cỏ.
Phía sau là sườn núi Caspes, phủ đầy tuyết và sông băng khổng lồ.
Nhưng càng đến gần, cảm giác càng khác.
Nơi này không mang vẻ đồ sộ hay choáng ngợp kiểu các nhà thờ lớn ở châu Âu.
Nó đơn giản đến mức gần như khắc khổ.
Nhà thờ được xây vào thế kỷ 14 và từng dùng để cất giữ các thanh tích quan trọng
khi khu vực bên dưới bị xâm lược.
Vị trí cao khiến nơi này dễ phòng thủ hơn rất nhiều.
Trong nhiều thế kỷ, muốn lên đây gần như chỉ có thể đi bộ
hoặc cửi ngựa qua con đường núi dốc và trơn.
Bên trong khá tối, tường đá gần như không có trang trí cầu kỳ.
Nhưng thật ra sức mạnh của Getty không nằm ở bản thân công trình.
Nó nằm ở nơi công trình này tồn tại.
Có những lúc mây tràn qua sự núi rất thấp khiến cả nhà thờ giống như đang lơ lưỡng giữa trời.
Phía sau là các bé khổng lồ đứng im như một bức tường trắng.
Và chính sự đối lập đó làm nơi này trở nên khó quên.
Một công trình nhỏ bé của con người nằm ngay dưới một trong những khối núi đáng sợ nhất Caucasus.
Nhưng sự cô lập thật sự vẫn còn ở phía trước.
Có những nơi khiến người ta cảm thấy xa xôi chỉ vì khoảng cách.
Nhưng Tusheti lại tạo cảm giác như nó đang nằm ở một thời gian khác hoàn toàn.
Con đường vào Tusheti nổi tiếng đến mức nhiều tài xế ở Georgia vẫn từ chối đi nếu thời tiết xấu.
Nó leo qua đèo Abano cao hơn 2.800 mét, men sát những vách núi gần như không có chỗ sai sót.
Có đoạn nhìn xuống chỉ thấy mây và vực sâu, không có đan can, không có cảm giác an toàn kiểu hiện đại.
Rồi mùa đông đến và mọi thứ gần như biến mất.
Tuyết chặn đường nhiều tháng liền.
Một số ngôi làng gần như không còn người ở vào mùa lạnh vì phần lớn cư dân phải chuyển xuống thấp hơn.
Chỉ còn lại những ngôi nhà đá với mái đá phiến nặng triểu nằm im giữa núi.
Ở đây, mùa đông không chỉ là thời tiết, nó quyết định cách con người tồn tại.
Người dân Tusheti sống dựa nhiều vào chăn cừu vùng cao.
Vào mùa hè, các đàn gia xuất phụ kính những sườn núi xanh.
Nhưng đến cuối năm, cả vùng lại rơi vào trạng thái gần như ngủ đông.
Không khí yên lặng đến mức đôi lúc nghe rõ cả tiếng gió quét qua mái đá.
Điều lạ là Tusheti không tạo cảm giác buồn.
Nó chỉ khiến thời gian trôi chậm đi rất nhiều.
Có lúc nhìn những ngôi làng cũ nằm dưới mây thấp.
Tôi có cảm giác nơi này không thực sự quan tâm thế giới bên ngoài đang thay đổi ra sao.
Và rồi Caucasus bất ngờ chuyển từ vùng núi cô lập sang một thành phố đầy ảnh hưởng đế chế.
Tbilisi, ngã tư giữa châu Âu và châu Á.
Tbilisi không phải kiểu thành phố khiến người ta choáng ngợp ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Nó lạ theo cách, càng đi càng khó giải thích.
Có con phố mang cảm giác rất châu Âu với ban công gỗ củ kỷ và quán rượu nhỏ nằm sát nhau.
Đi thêm vài phút lại gặp những mái vòm gạch kiểu ba tư nằm trên các nhà tấm lưu hình có hơi nước bốc lên liên tục.
Xa hơn nữa là các nhà thờ chính thông giáo với tiếng chung vang giữa đồi.
Mọi thứ ở Tbilisi cứ chồng lên nhau như vậy.
Thành phố này tồn tại hơn 1.500 năm và suốt nhiều thế kỷ gần như mọi đế chế đi qua Caucasus đều để lại dấu vết ở đây.
Nhưng điều thú vị là Tbilisi không cố che giấu sự pha trộn đó.
Một quán rượu hiện đại có thể nằm ngay cạnh nhà tắm cổ hàng trăm năm tuổi.
Có con hẻm khiến người ta cảm giác như đang ở Istanbul.
Nhưng rẽ thêm góc nữa là giống Đông Âu.
Ngay cả cái tên Tbilisi cũng bắt nguồn từ chữ ấm vì nơi này được xây quanh các suối nước nóng tự nhiên.
Tbilisi không mang cảm giác thuộc về một nền văn minh duy nhất.
Nó giống điểm giao nhau của rất nhiều thế giới khác nhau rồi dần tạo ra bản sắc riêng cho mình.
Nhưng trước cả thành phố này, con người đã được cả một đô thị trực tiếp vào đá.
Uplitsikhe nhìn từ xa khá khó hiểu.
Những khối đá sa thạch nhô lên giữa vùng đất khô cằn trông không quá đặc biệt.
Nhưng càng đến gần mới nhận ra toàn bộ quả đồi này từng là một thành phố.
Không phải xây trên đá, mà là khoét thẳng vào đá.
Uplitsikhe xuất hiện từ thời đồ sắt, rất lâu trước khi phần lớn các công trình nổi tiếng ở Caucasus bồn tại.
Người ta đục hành lang, phòng ở, kho chứa, nơi hành lễ và cả nhà hát trực tiếp vào sườn núi.
Có thời điểm nơi này từng là một trung tâm đô thị lớn nằm trên tuyến giao thương quan trọng của khu vực.
Đi qua những căn phòng tối và các lối đi hẹp ở đây mang cảm giác rất lạ.
Không giống đang tham quan tàn tích, mà giống như bước vào phần ký ức còn sót lại của một nền văn minh đã bị hoá đá.
Sau này, khi kỳ tô giáo lan tới Caucasus, nhiều khu vực trong thành phố tiếp tục được sử dụng theo cách khác.
Các không gian ngoại giao cũ dần biến thành nơi thợ tự mới.
Những lớp tín ngưỡng cứ chồng lên nhau ngay trong cùng một khối đá.
Gió ở Uplitsikhe rất mạnh, nó luồn qua các hành lan rỗng, tạo thành thứ âm thanh nghe gần giống tiếng huýt sáo.
Và có lúc đứng trên đỉnh khu di tích nhìn xuống đồng bằng phía dưới.
Rất khó tưởng tượng nơi này từng đông đúc và quan trọng đến mức nào.
Rồi khi rời khỏi những vách đá khô cằn đó, Caucasus lại đổi màu một lần nữa.
Màu xanh của rừng bắt đầu xuất hiện trở lại.
Có những nơi khi nhìn ảnh người ta nghĩ chắc ngoài đời sẽ không thể ấn tượng đến vậy.
Nhưng Vardia lại thuộc kiểu ngược lại.
Con đường dẫn đến Vardia đi xuyên qua một thung lũn đá khá bình thường.
Rồi đột nhiên cả vách núi phía trước bắt đầu xuất hiện những ô cửa sổ nhỏ ly ti.
Ban đầu trông giống tổ ong, nhưng càng đến gần càng nhận ra.
Đó là cả một thành phố được khoét thẳng vào đá.
Vardia được xây vào thế kỷ 12 dưới thời nữ hoàng Tama, giai đoạn Georgia mạnh nhất trong lịch sử.
Có thời điểm nơi này chứa hàng ngàn căn phòng trải dài nhiều tầng bên trong vách núi.
Tù sĩ sống ở đây, người dân trú ẩn ở đây, rượu vang, lương thực và nước được có sâu bên trong đá.
Điều khó tin nhất là phần lớn thành phố từng bị che kín hoàn toàn.
Cho đến trận động đất lớn năm 1283, một phần vách đá sụp xuống để lộ toàn bộ cấu trúc bên trong như thể ai đó vừa cắt đôi ngọn núi ra.
Và đó là lý do ngày nay người ta mới nhìn thấy những hành lăng, cầu thang và căn phòng lộ hẳn ra ngoài không khí.
Bên trong Vardia còn có các đường hầm bí mật dùng để rút lui hoặc vận chuyển nước khi bị bao vây.
Mọi thứ ở đây được tạo ra với một suy nghĩ rất rõ ràng.
Nếu chiến tranh xảy ra, cả thành phố vẫn phải tiếp tục tồn tại.
Điều làm Vardia khác với nhiều công trình cổ khác nằm ở cách nó hòa vào cảnh quan xung quanh.
Nó không cố vượt lên thiên nhiên, nó biến cả ngọn núi thành một phần của chính mình.
Có lúc đứng đối diện vách đá đó, tôi thực sự có cảm giác Caucasus không xe lên thiên nhiên, nó sống bên trong thiên nhiên.
Nhưng sau đá và núi, cảnh quan phía trước lại bất ngờ chuyển thành nước xanh nhiệt đới.
Hẹm núi Marfili mang đến cảm giác khác phần còn lại của Caucasus.
Nó nhẹ hơn, mềm hơn và gần như không còn chút gì giống những vùng núi lạnh phía trước.
Nước ở đây xanh ngọt và trong đến mức nhìn không thật.
Những chiếc thuyền gỗ nhỏ trôi chậm giữa hẹm núi đá vôi phủ rêu, nơi ánh sáng phản chiếu xuống mặt nước thành các mảng màu thay đổi liên tục.
Ngày xưa, nơi này từng là khu nghỉ riêng của giới quý tộc Trochea.
Và thật ra cũng dễ hiểu, Marfili có kiểu yên tĩnh khiến người ta muốn ở lâu hơn dự định ban đầu.
Điều thú vị là Caucasus đôi cảnh rất đột ngột.
Mới vài giờ trước còn là núi đá và tuyết trắng, giờ khung cảnh lại giống một hẹm núi nhiệt đới nằm đâu đó ở Đông Nam Á.
Nhưng Caucasus chưa dừng lại.
Vì chỉ vài giờ sau, mọi thứ lại biến thành bán sa mạc.
Nếu chỉ nhìn ảnh, nhiều người có lẽ sẽ không đoán David-Garricha Monastery Complex nằm ở Caucasus.
Cảnh quan quanh đây gần như trống rỗng, những ngọn đồi màu nâu vàng kéo dài tới tận chân trời.
Cây cố rất ít, đất khô và gió thì gần như lúc nào cũng thổi.
Giữa vùng bán sa mạc đó, các tu viện thế kỷ thứ sáu xuất hiện bên trong vách đá như những khe hở tối màu.
Các nhà sư Assyria từng đến đây để sóng tách bị khỏi thế giới bên ngoài.
Và họ không xe công trình theo kiểu thông thường.
Họ đục thẳng vào đá, phòng ngủ, nhà nguyện hành lang.
Mọi thứ đều nằm bên trong các vách sa thạch khô cằn.
Có những đoạn leo lên khá dốc.
Đứng trên cao nhìn xuống, cảm giác nơi này gần giống bề mặt của một hành tinh khác hơn là Georgia.
Đường biên giới Azerbaijan nằm ngay gần đó.
Nhưng cảnh quan làm người ta gần như quên mất khái niệm quốc gia hiện đại.
Điều đáng nhớ nhất ở David-Radecha là tốc độ Caucasus thay đổi.
Chỉ trong vài giờ lái xe, rừng cây và sông nước biến mất hoàn toàn, nhường chỗ cho đất khô và đá nước.
Cau Caucasus có thay đổi từ rừng sang sa mạc nhanh đến mất.
Đôi lúc hành trình này giống như đang đi xuyên qua nhiều lục địa khác nhau.
Và rồi phía nam mở ra một vùng nước khổng lồ nằm trên núi cao.
Hồ Sevan không giống một cái hồ khi nhìn lần đầu.
Nó quá rộng, mặt nước trải dài dưới bầu trời cao nguyên khiến Sevan giống một vùng biển bị mắc kẹt giữa núi hơn là hồ nước ngọt thông thường.
Hồ nằm ở độ cao gần 2.000 mét so với mực nước biển.
Không khí ở đây mát và khô hơn hẳn nhiều nơi trước đó.
Sau hàng loạt hẻm núi hẹp, tua biển đá và đường đèo dưỡng đứng, Sevan khiến toàn bộ không gian bất ngờ mở rộng hẳn ra.
Trong thời Liên Xô, nước hồ từng bị rút xuống rất mạnh để phục vụ thủy điện và tưới tiêu.
Có thời điểm mực nước giảm gần 20 mét làm thay đổi hoàn toàn cảnh quan quanh hồ.
Trên các bán đảo đá nhìn ra mặt nước vẫn còn những tu viện cổ với tường đá tối màu đứng im trước gió lớn từ hồ thổi vào.
Điều lạ nhất ở Sevan là cảm giác yên tĩnh của nó không hề nhẹ nhàng.
Mặt hồ rộng và trống khiến nơi này đôi lúc mang cảm giác hơi cô độc.
Nhưng ở Armenia, đá mới là thứ kể nhiều câu chuyện nhất.
Tu viện Gegar là kiểu nơi khiến người ta phải nhìn kỹ vài lần mới hiểu mình đang thấy gì.
Bởi có những phần của tu viện này không được xây dựng, chúng được khoét thẳng vào nguyên một khu đá núi.
Từ bên ngoài công trình gần như hòa lận với bách núi xung quanh.
Tường đá nối tiếp đá tự nhiên đến mức đôi lúc khó phân biệt đâu là núi, đâu là nơi có người tạo ra.
Tu viện này có lịch sử từ rất sớm và tình lưu giữ thanh tích được cho là ngọn giáo đâm vào Chúa Jesu trong truyền thuyết Kỳ Tô Giáo.
Suốt nhiều thế kỷ, người hành hương liên tục tìm đến nơi này.
Nhưng cảm giác bên trong Gegar lại không quá vô trương hay hào nhoán.
Các căn phòng tối, lạnh và vang tiếng vọng rất rõ.
Ánh sáng lọt xuống từ những khe nhỏ phía trên trần đá tạo ra cảm giác gần giống hang động hơn là nhà thờ.
Điều thú vị là dù công trình rất cổ nhưng ở đây không mang cảm giác đổ nát.
Nó giống như đang ngủ yên bên trong núi.
Và ngay gần đó lại tồn tại một nơi hoàn toàn khác với phần còn lại của Caucasus.
Một công trình khiến nhiều người tưởng mình đang nhìn thấy thanh tích Hy Lạp cổ đại thay vì Armenia.
Lần đầu nhìn thấy đền Ghani, cảm giác khá khó tin.
Sau hàng loạt tu viện đá và công trình mang đậm dấu ấn Caucasus,
nơi này lại trông giống một góc nhỏ của Hy Lạp cổ đại bị đặt nhầm vào Armenia.
Ngôi đền được xây từ thế kỷ thứ nhất và là công trình Hy Lạp La Mã gần như duy nhất còn sót lại trong khu vực.
Những hàng cột đá kiểu ionic đứng trên cao nguyên nhìn xuống hẻm núi bên dưới tạo cảm giác rất khác phần còn lại của hành trình.
Ghani được cho là từng thờ thân mặt trời.
Và dự Armenia sau này trở thành một trong những quốc gia cơ đốc giáo sớm nhất thế giới,
ngôi đền này vẫn tồn tại qua hàng ngàn năm biến động.
Năm 1679, một trận động đất lớn khiến phần lớn công trình sụp đổ.
Những gì du khách nhìn thấy hôm nay là kết quả của quá trình phục dựng kéo dài nhiều năm bằng chính các cối đá cũ còn sót lại.
Những thứ khiến Ghani nổi tiếng không chỉ là ngôi đền.
Ngay phía dưới là bảng giao hượng đá với những cục ba xanh hình lục giác dựng sát nhau dọc theo bách núi.
Nhìn từ xa, chúng giống những ống đàn organ khổng lồ được tạo ra bởi núi lửa và thời gian chứ không phải bàn tay con người.
Đi giữa Ghani đôi lúc có cảm giác như vừa bước sang một nền văn minh khác hoàn toàn.
Nhưng phía trước là nơi gắn với sự ra đời của cả một quốc gia cơ đốc giáo.
Khor Virab – Tu viện nhìn về Ararat
Khor Virab không phải tu viện lớn nhất hay cổ nhất Armenia, nhưng có lẽ đây là nơi mang tính biểu tượng mạnh nhất.
Từ sân tu viện nhìn ra xa, núi Mau Ararat phủ tuyết hiện lên đất rõ phía chân trời.
Ngọn núi đứng tách biệt khỏi đồng bằng, khổng lồ và gần như hoàn hảo.
Dù hiện nằm bên phía Thổ Nhĩ Kỳ, Ararat vẫn xuất hiện trong ký ức và biểu tượng của Armenia suốt nhiều thế kỷ.
Khor Virab gắn liền với câu chuyện về thánh Gregory, người khai sáng.
Theo truyền thuyết, ông từng bị giam nhiều năm trong một hố tối dưới lòng đất ngay tại đây.
Sau đó, ông trở thành người góp phần khiến Armenia cải đạo sang cơ đốc giáo vào đầu thế kỷ thứ tư.
Điều đặc biệt là Khor Virab không tạo cảm giác quá phức tạp hay đồ sộ.
Nó khá nhỏ, nằm lặng giữa đồng bằng rộng và luôn bị Ararat phía sau tu hút hết ánh nhìn.
Có lúc đứng ở đó, tôi gần như không biết nên nhìn tu viện hay nhìn ngọn núi phía xa.
Mọi thứ quá tĩnh, gió thổi qua đồng cỏ gần như không có âm thanh gì ngoài tiếng chuông nhỏ từ nhà thờ.
Và chính sự đơn giản đó là khiến nơi này đáng nhớ hơn nhiều công trình lớn khác.
Nhưng Caucasus vẫn còn một hẹm núi đỏ như sao hỏa.
Con đường vào Noravang khá bình thường lúc đầu, rồi cảnh vật hai bên bắt đầu đổi màu, đỏ hơn.
Cá vách đá dựng đứng dần khép lại thành một hẹm núi hẹp, nơi màu đỏ cam phụ kính gần như mọi thứ.
Khi nắng chiều chiếu xuống, cả khu vực giống như đang phát sáng từ bên trong.
Giữa khung cảnh đó là tu viện Noravang từ thế kỷ 13 nằm lọt thỏm giữa đá núi.
Điều nhiều người nhớ nhất ở đây là chiếc cậu thang đá cực dốc bên ngoài nhà thờ Sogac Pasachin.
Nó hẹp, cao và gần như không có gì để bám chắc.
Nhìn từ dưới lên đã thấy hơi chóng mặt.
Không khí ở Noravang rất khác những nơi trước đó.
Nó khô hơn, sắc nét hơn và có cảm giác căng thẳng kỳ lạ.
Cá vách đá cao hàng trăm mét ép sát vào thung lũng khiến người ta luôn cảm thấy mình rất nhỏ.
Nhưng cũng chính vì thế mà tu viện ở đây trở nên nổi bật.
Những bức tường đá màu nhạt nằm giữa biển đá đỏ tạo ra cảm giác gần như không thật, đặc biệt vào lúc hoàng hôn.
Noravang từng là trung tâm tôn giáo và văn hóa quan trọng của Armenia thời Trung Cổ.
Các bản thảo cổ từng được sao chép tại đây trong nhiều năm
và rồi hành trình tiếp tục tiến đến một trong những tu viện ngoạn mục nhất toàn cầu Kasach.
Để đến được tu viện này, nhiều người chọn đi bằng cáp treo.
Và thật ra đó cũng là cách dễ hiểu nhất để cảm nhận nơi này.
Tuyến cáp treo dài hơn 5 km lướt qua một hẻm núi sâu gần 500 mét.
Bên dưới là sông, đá và những vách núi dựng đứng kéo dài đến tận chân trời.
Có đoạn cabin đi rất cao, gió lắc nhẹ đủ để mọi người bên trong tự động im lặng.
Rồi tai tép xuất hiện ở cuối đường.
Tu viện này được xây từ thế kỷ thứ 9 trên một cao nguyên hẹp sát mép vực.
Nhìn từ xa, nó giống một pháo đại hơn là nơi dành cho tu sĩ.
Và thật ra trong nhiều giai đoạn lịch sử, tai tép đúng là vừa mang vai trò tôn giáo, vừa là nơi phòng thủ chiến lược.
Nhưng điều làm nơi này đặc biệt nhất nằm ở những gì từng diễn ra bên trong các bức tường đá đó.
Trong thời Trung Cổ, đây chính là một trong những trung tâm học thuật lớn nhất khu vực Caucasus.
Nó có trường đại học riêng, nơi các học giả nghiên cứu thần học, triết học, thiên văn và sao chép bản thảo cổ suốt nhiều thế kỷ.
Khi nhiều vùng khác liên tục sẽ ra chiến tranh hoặc thay đổi quyền lực,
kiến thức ở đây vẫn được giữ lại trên những vách đá gần như không thể chạm tới.
Đi giữa sân tu viện vào buổi chiều muộn có cảm giác rất lạ.
Một bên là những bức tường đá cũ kỹ, một bên là vực sâu mở ra gần như vô tận.
Gió thổi mạnh đến mức đôi lúc nghe như tiếng hú kéo dài từ dưới hẹm núi vọng lên.
Và rồi hành trình đi đến nơi cuối cùng của Caucasus,
nhưng nơi này không nổi tiếng vì tu viện mà vì thứ đang sôi lên từ mặt đất.
Gobustan – Thế giới tiền sự của Azerbaijan
Gobustan là một trong những nơi kỳ lạ nhất vàng bộ hành trình Caucasus.
Mặt đất ở đây gần như không có cảm giác sống,
đá sám trải dài khô và nứt,
gió thổi liên tục qua những ngọn đồi thấp gần như không có cây.
Và giữa cung cảnh đó lại xuất hiện hàng ngàn hình khắc cổ
được chạm lên đá từ rất xa trong quá khứ.
Có hơn 6.000 hình khắc ở Gobustan.
Người cổ đại để lại hình động vật, săn bắn, thuyền
và cả những điệu nhảy nghi lễ trên khắp các vách đá.
Một số hình có niên đại hàng ngàn năm,
cổ đến mức khó hình dung đã bao nhiêu nền văn minh đi qua
kể từ lúc chúng được tạo ra.
Nhưng thứ khiến Gobustan nổi tiếng nhất lại nằm dưới chân người ta.
Núi lửa bùng khắp khu vực là những ụ đất nhỏ liên tục sủi bọt
và phun bùng lạnh lên mặt đất.
Khi methane thoát ra, tạo thành âm thanh lụt bụt rất lạ
giữa không gian gần như không có tiếng động nào khác.
Có lúc cả mặt đất rung nhẹ trước khi bùng trào lên thêm một đợt mới.
Nhìn từ xa, nơi này giống một hành tinh khô cằn ngoài trái đất hơn là Caucasus.
Và rồi ngay phía trước, toàn bộ vùng núi kéo dài suốt hành trình
bắt đầu mở ra thành một khoảng nước khổng lồ.
Biển Caspi, nơi Caucasus tan vào nước.
Sau hàng ngàn km núi non, hẻm núi và những con đường đèo treo leo,
Caspian Sea tạo ra cảm giác hoàn toàn khác.
Mọi thứ ở đây đột ngột rộng hẳn ra.
Không còn những vách đá ép sát hai bên hay các thung lũng bị khóa giữa núi nữa.
Trước mắt chỉ còn mặt nước kéo dài đến tận đường chân trời.
Nếu không biết trước, nhiều người sẽ nghĩ đây là đại dương.
Nhưng Caspi thật ra là vùng nước nội địa lớn nhất thế giới.
Trong nhiều thế kỷ, nơi này từng là tuyến giao tương quan trọng
nối Trung Á, Nga, Ba Tư và Caucasus với nhau.
Sau này dầu mỏ khiến toàn bộ khu vực quanh Caspi
trở thành một trong những vùng chiến lược nhất Á-Âu.
Ngoài xa là những dàn khoang thép đứng giữa mặt nước tối màu,
gần giống các thành phố nhỏ nổi trên biển.
Điều thú vị là Caspi không mang cảm giác giống phần còn lại của Caucasus.
Sau quá nhiều núi đá tu viện và các vùng đất bị chia cắt,
nơi này giống như một khoảng thở cuối cùng của cả hành trình.
Gió từ mặt nước thổi vào rất mạnh
và khi đứng trước không gian rộng gần như vô tận đó,
mới thấy toàn bộ Caucasus phía sau giống một thế giới bị nén lại
giữa núi non suốt hàng ngàn năm.
Có lẽ đó cũng là cách phù hợp nhất để vùng đất này khép lại.
Caucasus không kết thúc bằng một đỉnh núi cuối cùng,
nó từ từ tan vào biển.
Caucasus không nổi tiếng như Tây Âu,
cũng hiếm khi xuất hiện trong những video du lịch phổ biến.
Nhưng có lẽ chính điều đó lại khiến nơi này đặc biệt hơn nhiều nơi khác.
Trong một không gian không quá lớn, nó chứa như đỉnh núi phủ băng,
các thành phố đục trong đá, tu viện treo trên vực sâu
và dấu vết của hàng ngàn năm lịch sử chồng lên nhau.
Điều đáng nhớ nhất về Caucasus không chỉ là cảnh đẹp,
mà là cảm giác mọi thứ ở đây đều được tạo ra để tích nghi,
để phòng thủ và để tồn tại.
Và càng đi sâu vào Caucasus,
người ta càng có cảm giác nơi này chưa bao giờ thật sự thay đổi
để phù hợp với phần còn lại của thế giới.