Hoãn bán vũ khí cho Đài Loan: '1 mũi tên trúng 2 đích’?

Bản tin DKN ngày 26 tháng 5 Ngoại trưởng Mỹ nếu thỏa thuận Mỹ-Iran đổ vỡ, Mỹ sẽ tìm phương án khác Thời khắc nguy hiểm nhất của Iran có lẽ đã thực sự đến Mỹ hoãn bán vũ khí cho Đài Loan, phải chăng là một mũi tên trứng hay đích? Ông Vương Nghị công du Mỹ-Canada hé lộ 2 toan tình lớn của Bắc Kinh Chuyên gia vạch trần chiến dịch an ninh nhằm biến xã hội thành nhà tù của Bắc Kinh Kim Chi xin kính chào quý vị đang theo dõi Bản tin của Đại Kỳ Nguyên Hôm nay là thứ Ba, ngày 26 tháng 5 Thưa quý vị, cuộc xung đột kéo dài khoảng 3 tháng giữa Hoa Kỳ và Iran gần đây đã xuất hiện những dấu hiệu đột phá về ngoại giao. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio, người đang có chiến thăm Ấn Độ, cho biết vào ngày 25 tháng 5 năm 2026 theo giờ địa phương rằng Washington vẫn ưu tiên tìm kiếm thỏa thuận với Iran thông qua con đường ngoại giao. Tuy nhiên, nếu các cuộc đàm phán thất bại, Hoa Kỳ cũng đã sẵn sàng ứng phó với Iran bằng các phương thức khác. Theo báo cáo của Reuters, Ngoại trưởng Marco Rubio phát biểu chức giới truyền thông tại New Delhi rằng hiện đã có một quân khổ thỏa thuận khá hoàn thiện. Nội dung bao gồm việc khôi phục giao thông hàng hài qua eo biển Hormuz, tiến hành các cuộc đàm phán hạt nhân có thời hạn và xử lý vấn đề uranium làm dầu cao của Iran. Ông nhấn mạnh phiếu Hoa Kỳ vẫn sẽ tạo cơ hội tối đa cho ngoại giao, nhưng sẽ không chờ đợi vô thời hạn. Trước đó một ngày, Tổng thống Trump cũng đăng tải trên nền tảng trước sâu sổ, nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ sẽ không vội vàng đạt được thỏa thuận. Các biện pháp phong tỏa trên biển đối với tàu thiền Iran sẽ tiếp tục cho đến khi một thỏa thuận được thống nhất, chứng nhận và ký kết. Đồng thời, ông nhắc lại lật trường kiên quyết rằng Iran không được phép phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân. Trọng tâm của các cuộc đàm phán hiện tại bao gồm việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, bảo đảm Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, dỡ bỏ một phần các lệnh trừng phạt và cách thức xử lý nguồn quỹ ở nước ngoài của Iran đang bị đóng băng. Một cựu quan chức cấp cao giấu tên của chính quyền Tổng thống Trump tiết lộ Iran về nguyên tắc đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc Hoa Kỳ dỡ bỏ lệnh phong tỏa trên biển, đồng thời sẵn sàng xử lý kho dự trữ uranium là dầu cao của nước này. Quan chức này cũng cho biết lãnh đạo tối cao của Iran đã chấp thuận định hướng chung của thỏa thuận, nhưng hai bên vẫn cần đàm phán thêm về các chi tiết. Một quan chức khác của Hoa Kỳ cho biết vào hôm Chủ nhật, khuân khổ đề xuất sẽ tạo ra khoảng thời gian 60 ngày để các nhà đàm phán hoàn tất một thỏa thuận chính thức cuối cùng. Vì Iran hiện chưa chính thức xác nhận các nội dung liên quan, Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim, cơ quan có quan hệ mật thiết về binh cách mạng Iran, cho rằng Hoa Kỳ vẫn chưa đáp ứng hoàn toàn các yêu cầu của Tehran, bao gồm cả việc giải phóng các khoản tiền bị đóng băng của Iran. Người phát ngôn Quốc hội Iran-Ibrahim Rezaei vào ngày 25 tháng 5 năm 2026 tuyên bố, nước này sẽ không nhượng bộ giấy áp lực hoặc mối đe dọa. Dù vậy, ông lưu ý, nếu Hoa Kỳ thực sự mong muốn đạt được một thỏa thuận, hai bên nên giải quyết những bất đồng thông qua đàm phán. Với tâm lý lạc quan ngày càng tăng của thị trường về khả năng Hoa Kỳ và Iran sắt đạt được thỏa thuận, giá dầu quốc tế cho ngày 25 tháng 5 năm 2026 đã giảm mạnh khoảng 6%, xuống mức thấp nhất trong hai tuần qua. Giới quan sát thị trường cho rằng nếu hoạt động giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz trở lại bình thường, áp lực lên nguồn cung năng lượng toàn cầu dự kiến sẽ được xoa dịu một phần. Mặc dù vậy, các báo cáo cũng chỉ ra rằng ngay cả khi Hoa Kỳ và Iran tiến tới một thỏa thuận cuối cùng và củng cố cục diện đình chiến mong manh hiện nay của cung hoảng năng lượng toàn cầu sẽ không thể được giải quyết ngay lập tức bởi những bất ổn thời gian qua đã đẩy chi phí nhiên liệu, phân bón và thực phẩm lên cao. Thời khắc nguy hiểm nhất của Iran có lẽ đã thực sự đến. Khi thế giới đang đổ dồn sự chú ý vào các cơ sở hạt nhân, eo biển Hormuz hay các căn cứ hỏa tiễn của Iran, thì một huyết mạnh ngầm thực sự quyết định sự sống còn của chế độ Tehran lại đang lặng lẽ khôi phục hoạt động. Đó chính là mạng lưới hàng không quốc tế. Các chuyên gia tử quỹ bảo vệ dân chủ Hoa Kỳ vừa đưa ra lời cảnh báo trên tờ New York Post rằng nếu chính quyền Tổng thống Trump thực sự muốn dồn Iran đến bờ vực sụp đổ, họ bắt buộc phải cắt đứt động mạch hàng không này. Trong những tháng qua, nền kinh tế Iran liên tục chạy máu, suất cảng dầu mỏ bị chèn ép và các hệ thống phòng không gần như tê liệt. Tuy nhiên, điều khiến Tehran thực sự khiết sợ không phải là viễn cảnh quân đội Hoa Kỳ ban tạp thêm các căn cứ quân sự, mà là sự cạn kiệt dòng tiền dẫn đến nguy cơ mất kiểm soát nội bộ. Giống như nhiều chế độ độc tài khác trong quá khứ, nỡ sợ hãi lớn nhất luôn là sự thiếu hụt tài chính để duy trì bộ máy. Ngay sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, hàng loạt tuyến bay quốc tế của Iran đã nhanh chóng khôi phục, kết nối Tehran với Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Moscow, Istanbul, Dubai và nhiều thành phố khác. Dưới vỏ bọc phục vụ nhu cầu nhân đạo, mạng lưới hàng không này thực chất là công cụ chiến lược của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nhằm mở lại mạng lưới tài chính ngầm toàn cầu. Mục tiêu đầu tiên của những chiến bay này chính là tiền mặt. Bộ Tài chính Hoa Kỳ từng phát hiện Vệ binh Cách mạng Hồi giáo thường xuyên sử dụng các chiến bay thương mại đến Thổ Nhĩ Kỳ và UAE để vận chuyển lượng lớn ngoại tệ bằng sức người đưa về Tehran. Phương thức thu sơ nhưng cực kỳ kín đáo này giúp họ lách qua hệ thống ship và mọi lệnh trừng phạt chính thức, biến phi cơ dân dụng thành những cỗ xe trở tiền trên không an toàn nhất. Mục tiêu thứ hai là vũ khí và linh kiện UAV. Hoa Kỳ hiện không quá lo ngại về số lượng hòa tiễn còn lại của Iran mà tập trung vào năng lực sản xuất tiết diễn của nước này. Các tuyến bay đến Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ hay UAE chính là con đường nhập lậu các mặt hàng bị kiểm soát như vi mạch UAV, thiết bị điện tử chính xác, thông qua các công ty bình phòng. Do đó, tuyến bay Trung Quốc luôn bị giới chức Washington coi là một điểm nóng chiến lược, kết nối sâu sắc với chuỗi cung ứng xám. Cuối cùng, hàng không còn là canh vận chuyển nhân sự chủ chốt. Hãng hàng không Mahan Air từ lâu đã bị cáo buộc chuyên trở lực lượng vũ trang và thành viên các nhóm dân quân mà không hề ghi tên vào danh sách hành khách chính thức. Trong bối cảnh căng thẳng nội bộ gia tăng, giới chức Hoa Kỳ lo ngại những chuyến bay này đang giúp Tehran tái tập hợp lực lượng an ninh, mang về toàn bộ hệ thống chấn áp. Giới phân tích nhận định chính quyền Tổng thống Trump hoàn toàn có thể bóc nghẹt Iran mà không cần phát động một cuộc chiến tranh toàn diện. Công cụ pháp lý đã có sẵn, bất kỳ quốc gia, phi trường hay doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu nào tiếp tục phục vụ các hãng hàng không Iran đều có thể đối mặt với lệnh trừng phạt thứ cấp từ Hoa Kỳ. Vấn đề cốt lõi và liệu Washington có quyết tâm thực thi triệt để hay không, bởi một khi đóng băng mạng lưới này, những hệ lụy địa chính trị và tài chính toàn cầu sẽ vô cùng sâu rộng. Mỹ hoãn bán vũ khí cho Đài Loan, phải chăng là một mũi tên chứng hay đích? Thưa quý vị, Tờ The Hill đưa tin vào ngày 24 theo giờ địa phương rằng quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ Cao Hùng cho biết Hoa Kỳ đang tạm hoãn thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ đô la cho Đài Loan do ảnh hưởng từ cuộc chiến của chính quyền Tổng thống Trump với Iran. Một số nhà phân tích chỉ ra rằng, đối với Tổng thống Trump, địa chỉ hoãn này có thể là một mũi tên chứng hay đích. Quyết định này một mặt giúp ổn định quan hệ Mỹ-Trung trước hình chuyến thăm Hoa Kỳ của lãnh đạo Thầy Cật Bình vào tháng 9, mặt khác giải quyết vấn đề thiếu hụt đạn dược mà Hoa Kỳ đang thực sự đối mặt. Các chuyên gia nhận định, Bắc Kinh có thể đã liên kết các sự kiện như chuyến thăm Hoa Kỳ vào tháng 9 của lãnh đạo Thầy Cật Bình và chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 7 của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hesed với thương vụ bán vũ khí cho Đài Loan. Thậm chí, Bắc Kinh có thể đã nắm giữ một số ưu thế nhất định buộc Washington phải chịu tổn hại trong quan hệ hai nước nếu tiếp tục thúc đẩy việc bán vũ khí. Trong phiên điều trần quế ban Trần Chi Thượng Viện vào ngày 21, ông Cao Hùng cho biết chưa thảo luận về thương vụ vũ khí với phía Đài Loan. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc Hoa Kỳ tạm hoãn một phần chương trình bán vũ khí quân sự cho nước ngoài đối với Đài Loan là nhằm bảo đảm có đủ đạn dược cho chiến dịch quân sự hiện tại. Khi chính quyền Tổng thống Trump nhận thấy cần thiết, việc bán vũ khí sẽ được thiết lập. Báo cáo của The Hill cho rằng tuyên bố của ông Cao Hùng dường như mâu thuẫn với nhận định trước đó của Tổng thống Trump về việc dùng thương vụ vũ khí Đài Loan làm đòn bẩy với Trung Quốc, đồng thời cũng đặt ra nghi vấn về tình trạng dự trữ đạn dược của quân đội Hoa Kỳ. Nhà phân tích Evan Shanky thuộc Viện Cato đánh giá, việc hoãn giao vũ khí giúp giảm bớt áp lực kho dự trữ, đồng thời tránh làm nóng quan hệ Mỹ-Trung, một điều hoàn toàn hợp lý đối với chính quyền Tổng thống Trump. Tại cùng phiên điều trần, Thượng nghị sĩ Đảng Cộng Hòa John Kennedy đã chất vấn Tư lệnh tác chiến hải quân Darren Carter về vấn đề này, cho rằng Hoa Kỳ nên sử dụng việc bán vũ khí để có ưu thế trước Trung Quốc, nhằm duy trì sự ẩn định thay vì hướng tới chiến tranh. Ông Darren Carter từ chối đưa ra ý kiến cá nhân và chỉ nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ thực sự mong muốn Đài Loan có thể hùng mạnh nhất có thể, nhưng ông sẽ không vội vàng bày tỏ lật trường trước khi chính phủ đưa ra quyết định. Chuyên gia Jack Cooper về các vấn đề an ninh châu Âu thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ nhận định, Bắc Kinh có thể đã gắn chiến thăm của lãnh đạo từ Cận Bình vào tháng 9 với việc Tổng thống Trump có hoãn bán vũ khí cho Đài Loan hay không, hoặc liên kết chiến thăm của ông Pete Hesed với việc thu hẹp quy mô thương vụ này. Ông Jack Cooper cũng cho biết thêm, kể từ khi Hoa Kỳ và Israel cai chiến với Iran vào ngày 28 tháng 2, việc Washington chỉ hoãn giao vũ khí không phải là điều bất thường. Ngoài Đài Loan, Hoa Kỳ cũng được cho lật đã hoãn giao 400 hỏa tiến Tomahawk cho Nhật Bản, dự kiến giao trước tháng 3 năm 2028, cũng như hoãn một thương vụ vũ khí với Hàn Quốc, nhưng Seoul luôn không muốn bình luận công khai về vấn đề này. Vương Nghị công du Mỹ-Canada hé lộ hai toan tính lớn của Bắc Kinh Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị dự kiến trong tuần này sẽ đến New York để chửi trì cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, sau đó từ ngày 28 tháng 5 năm 2026 đến ngày 30 tháng 5 năm 2026 sẽ có chiến thăm Canada theo lời mời. Các chuyên gia chỉ ra rằng, việc Bắc Kinh tuyên bố sẽ trấn hương vị thế của Liên Hiệp Quốc thực chất là một màn kịch chiến tranh nhận thức nhằm tranh giành quyền định hướng dư luận, quả lớp khoảng trống khi Hoa Kỳ dần thu hẹp vai trò, đồng thời làm nổi bật tính chính danh của họ. Trong khi đó, chiến đi đến Canada được xem là nỗ lực thúc đẩy chiến lược ly dán ngay tại dân sau của Hoa Kỳ. Điển dừng chân đầu tiên của ông Vương Nghị là New York. Với tư cách là chủ tịch luân phiên của Hội đồng Bảo an trong tháng này, Bắc Kinh sẽ tổ chức một cuộc họp cấp cao vào ngày 26 tháng 5 năm 2026. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Đảng Cộng sản Trung Quốc Quách Sa Côn cho biết, cuộc họp nhằm tập trưng vào giá trị thời đại của hiến trương Liên Hiệp Quốc và kỳ vọng các bên đoàn kết để trấn hương vị thế của tổ chức này. Ông Vương Nghị cũng dự kiến gặp tổng thư ký Liên Hiệp Quốc và tham sự cuộc họp của nhóm những người bạn của Quản trị toàn cầu. Tuy nhiên, giới chuyên gia tỏ ra rè rặt trước các động thái này. Nhà nghiên cứu thẩm Minh Thất từ Viện Nghiên cứu An ninh Quốc phòng Đài Loan phân tích, Hội đồng Bảo an những năm gần đây gần như tê liệt trong việc xử lý các vấn đề lớn. Động cơ thực sự của ông Vương Nghị là sử dụng nền tảng này để lên án vai trò của Hoa Kỳ cho các vấn đề quốc tế như Iran, do đó làm chủ chiến trường dư luận. Giới chiến lược ngoại giao nước Mỹ trên hết của chính quyền Tổng thống Trump, Hoa Kỳ đang nỗ lực tái định hình tổ chức này. Hiện Hoa Kỳ đang giữ lại khoảng 4 tỷ đô la tiền đóng góp để gây sức ép buộc Liên Hiệp Quốc phải chuyển trọng tâm sang các nhiệm vụ hạ bình và an ninh. Chuyên gia Trần Pháo Công nhận định sáng kiến của Bắc Kinh có vẻ yếu ớt và mang tính phâu trương khi thiếu đi sự tham gia tích cực từ Hoa Kỳ. Sau khi rời Newark, ông Vương Nghị sẽ đến Ottawa. Chuyến đi này được cho là nhằm hiện thực hóa các thành quả từ chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Mark Carney vào tháng 1 hướng tới xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược. Đảng Cơ sản Trung Quốc đã giảm thuê trong bán phá giá đối với dầu hạt cải của Canada và tạm thời hạ thế quan đối với một số hàng hóa. Đổi lại, Ottawa đồng ý nhọc càng 49.000 xe điện Trung Quốc với mức thuê yêu đại giảm mạnh từ 100% xuống còn 6,1%. Cựu nhà ngoại giao Canada Michael Kovic cảnh báo chiến lược mới của Ottawa là một bước đi mạo hiểm, khiến họ trở thành một đồng minh không đáng tin cậy trong mắt Washington, nhất là khi Hoa Kỳ chiến tới 75% lượng xuất cảng của Canada. Ông cũng dừng hiệu ứng Walmart để cảnh báo về việc Đảng Cơ sản Trung Quốc đang dùng giá rẻ để bóc nghẹt sự cạnh tranh tại địa phương, tạo ra một điểm yếu chiến lược cho quốc gia. Chuyến thăm của ông Vương Nghị cũng bất phải làn sóng phản đối từ các nhóm vận động dân chủ, những người chỉ trách giới chức Canada không thể vì lợi ích kinh tế mà nhắm mắt làm ngơi trước vấn đề nhân quyền. Chuyên gia vạch trần chiến dịch an ninh nhằm biến xã hội thành nhà tù của Bắc Kinh. Cơ quan thuộc Cục Bảo mật Quốc gia Đảng Cậu sản Trung Quốc vào ngày 25 tháng 5 năm 2026 đã đăng bài tiết lộ một vụ án rò rỉ bí mật trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, cho biết một kỹ sư đã bán thông tin mật cho nước ngoài. Theo bài viết trên tài khoản quy trá thuộc nhà xuất bản Kim Thành của Cục Bảo mật Quốc gia Đảng Cậu sản Trung Quốc từ năm 2006 đến năm 2018, một người họi Chu sau khi lấy bảng tiến sĩ tại một trường đại học đã là kỹ sư tại nhiều viện nghiên cứu hàng không vũ trụ. Người này thường xuyên tiếp xúc với các tài liệu mật về công nghệ hàng không và quân sự. Sau khi được tình báo nước ngoài tiếp cận, Chu đã chụp lại lượng lớn tài liệu, dữ liệu và chuyển cho phía tình báo thu lợi tổng cộng 596.400 đồng nhân dân tệ, khoảng 2,1 tỷ đồng Việt Nam. Do phạm tội gián điệp, Chu đã bị kết án 15 năm tù, bài báo không nêu dõi quốc gia liên quan cũng như đơn vị công tác cụ thể và thời điểm rò rỉ bí mật. Chuyên gia về vấn đề Trung Quốc Lý Lâm Nhất nhận định những người như vậy có thể không chỉ hành động vì tiền mà bản thân họ có lý tưởng phản kháng sự cực quyền của Đảng Cậu sản Trung Quốc. Chính quyền chỉ đang cố gắng xóa bỏ tính chính nghĩa trong hành động của đương sự. Những năm gần đây, ngành công nghiệp quân sự của Đảng Cậu sản Trung Quốc đã trải qua các đợt thanh chứng lớn. Từ năm 2024 đến nay, ít nhất 10 viện sĩ có nền tảng quân sự đã bị khai trừ, gây ra những nghi vấn về việc liên quan đến các vụ rò rỉ bí mật. Đến tháng 2 năm 2026, theo thông tin từ hải ngoại, Trung tân siêu máy tính quốc gia Thiên Tân nghi ngờ bị giao nhập mạng quy mô lớn với lượng dữ liệu bị rò rỉ lên tới 10 petabyte, tương đương 10 triệu gigabyte liên quan đến các tài liệu công nghệ cốt lói như thiết kế hỏa tiễn, hàng không vũ trụ và mô phỏng phản ứng tổng hợp hạt nhân. Kỹ sư mạng chức quyền tại Nam Kinh phân tích rằng với quy mô rò rỉ lớn như vậy, không loại trừ khả năng có sự hỗ trợ từ nội bộ. Vào tháng 4 năm 2026, một nguồn tin nội bộ cho biết để ngăn chặn tình trạng này tái diễn, các bộ ngành đã ban hành thông báo nghiêm ngặt, cấm nhân viên mang điện thoại di động vào khu vực làm việc và yêu cầu không kết nối trực tiếp máy in cùng các thiết bị đầu cuối khác với mạng. Giới quan sát cho rằng, hành động này liên quan trực tiếp đến vụ rò rỉ tại Trung tâm siêu máy tính. Cuộc thanh trừng lực lượng hỏa tiễn bùng nổ vào giữa năm 2023 cũng được cho là có liên quan đến các vụ rò rỉ thông tin. Đầu năm 2024, hãng tin Bloomberg dẫn nguồn tin tình báo Hoa Kỳ cho biết mức độ tham nhũng trong ngành công nghiệp quốc phòng Đảng Cộng sản Trung Quốc rất đáng kinh ngạp. Lực lượng hỏa tiễn bị phát hiện có chứa nước thay vì nhiên liệu. Ngoài ra, nhiều nát giướng phóng hỏa tiễn ở phía Tây không thể mở bình thường, dẫn đến việc không thể sử dụng trong thời chiến. Nhà bình luận độc lập Thái Thận Khôn đánh giá, các cơ quan an ninh của Đảng Cộng sản Trung Quốc đang tranh giành thành tích và tranh công. Việc họ liên tục tưng ra các vụ án khiến mọi người có cảm giác kẻ thù ở khắp nơi thực chất là để tạo dư luận giúp lãnh đạo Tập Cận Bình tăng cường kiểm soát xã hội, biến hệ thống trong và ngoài Đảng Cộng sản Trung Quốc thành một nhà tù khổng lồ. Bản tin của Đại ký Nguyên Tận dừng ở đây. Cảm ơn quý vị đã tin tưởng đồng hành cùng chúng tôi. Hẹn gặp quý vị trong các bản tin tiếp theo.