Sự biến mất dần của Jack Ma khỏi các vũ đài lớn không chỉ là bước ngoặt của một cá nhân kiệt xuất, mà còn phản chiếu rõ nét môi trường sinh tồn khắc nghiệt của giới tinh hoa kinh doanh tại Trung Quốc. Từ đỉnh cao quyền lực với hệ sinh thái tài chính và dữ liệu khổng lồ, việc ông vướng vào vòng xoáy chính trị và kiểm soát nhà nước đã dẫn đến sự lụi tàn của một đế chế. Bản tin hôm nay sẽ phân tích sâu sắc các nguyên nhân cốt lõi khiến Jack Ma bị tước đoạt quyền lực và phải chọn con đường sống ẩn dật.
🔹 Sự tương phản gay gắt giữa quá khứ huy hoàng và hiện tại tĩnh lặng của Jack Ma. 📉 Sự thu hẹp của Ant Group và quá trình bốc hơi hàng chục tỷ đô la giá trị tài sản. 🎙️ Bài diễn thuyết đắt giá tại Thượng Hải và đòn trừng phạt khốc liệt từ Bắc Kinh. 🤝 Cái bắt tay với giới quyền quý cũ và những bước đi ngoại giao làm lu mờ lãnh đạo tối cao. 🔐 Cuộc chiến kiểm soát kho dữ liệu khổng lồ và mối đe dọa an ninh từ hệ thống tín dụng tư nhân. ⚖️ Bài học lịch sử về sự an bài của giới tài phiệt dưới cái bóng quyền lực tuyệt đối. --------- #dknthoisu
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Thưa quý vị, khi nhắc đến những kỳ tài thương giới của Trung Quốc trong
2 thập niên qua, cái tên nào sẽ hiện lên đầu tiên trong tâm trí quý vị?
Có lẽ với nhiều người đó là Jack Ma, người từng được xưng tụng là
ông vua thương mại điện tử và tài chính công nghệ của châu Á.
Thế nhưng, bánh xe lịch sử và những khúc quanh của
thể chế luôn ẩn chứa những ngã rẽ không ai ngờ tới.
Từ một vị tỷ phú được săn đón trên toàn cầu,
tháp tùng bởi hàng tá vệ sĩ và luôn tỏa sáng giữa ánh đèn sân khấu.
Hình ảnh của Jack Ma ngày nay lại là một câu chuyện hoàn toàn
khác biệt, mang đậm sắc màu của sự thoái lui và nhẫn nhịn
Sự biến mất dần khỏi những vũ đài lớn của ông
không chỉ là bi kịch của một cá nhân kiệt xuất
mà còn là bức tranh phản chiếu rõ nét nhất về môi trường
sinh tồn khắc nghiệt của giới tinh hoa kinh doanh
dưới cái bóng quyền lực tuyệt đối của Đảng Cộng sản Trung Quốc
Phần 1 Sự tương phản giữa hiện tại và quá khứ của Jack Ma
Vào tháng 8 năm 2026, tại vùng núi sâu của dãy Thiên Sơn, nơi tọa lạc
của thảo nguyên ba âm bố lỗ khắc tuyệt đẹp thuộc Tân Cương, một nhóm
du khách đã tình cờ ghi lại được một khoảnh khắc vô cùng đặc biệt.
Giữa khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, trời cao mây tạnh, đồng cỏ
xanh mướt hòa quyện cùng với những dòng sông và núi tuyết bao quanh,
có một người đàn ông lớn tuổi, dáng người gầy gò đang đứng ngắm cảnh.
Ông đội một chiếc mũ bóng chày màu trắng, ăn mặc vô cùng giản dị,
tay cầm ly cà phê, lặng lẽ phóng tầm mắt ra xa.
Khi nhìn kỹ lại, những du khách này mới ngỡ ngàng nhận ra,
đó chính là Jack Ma.
Hai bên thái dương của ông đã điểm bạc, nước da ngâm đen,
và bên cạnh chỉ có vòn vẹt hai ba người tùy tùng.
Khi có người tiến đến xin chụp ảnh cùng,
không hề có bất kỳ nhân viên an ninh nào ngăn cản,
và Jack Ma cũng mỉm cười phối hợp một cách thân thiện.
Hai tay ông đặt hờ phía trước, toát lên một bầu không khí gần gũi, tĩnh
lặng hệt như một ông lão hàng xóm đang tận hưởng những ngày hưu trí.
Bức ảnh này ngay lập tức gây xôn xao trên mạng xã hội
và kéo theo đó là phát hiện khác từ hai tháng trước.
Vào tháng 6 năm 2026,
các du học sinh Trung Quốc tại Hoa Kỳ cũng đã bắt gặp hình ảnh của Jack
Ma tại khuôn viên của Viện Công nghệ Massachusetts, tức MIT ở Boston.
Ông xuất hiện trong trang phục thường nhật
Với áo trắng, quần trắng
Và cũng chỉ có hai người đi cùng
Nếu không có những bức ảnh được chụp lại
Một cách tình cờ
Có lẽ không ai biết rằng
Người từng là tỷ phú giàu nhất châu Á
Đang âm thầm đặt chân đến Mỹ
Sự giản dị và tĩnh lặng đến mức gần như vô hình của Jack Ma
Hiện tại tạo ra một sự tương phản
Vô cùng gay gắt
Với quá khứ rực rỡ của ông
Hẳn nhiều người vẫn còn nhớ
Từng có một thời, bất luận Jack Ma xuất hiện ở đâu
Ông cũng là tâm điểm tuyệt đối của sự chú ý
Tại lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Alibaba
Và năm 2009
Ông từng diện áo khoác da
Phong cách Hàn
Đội bộ tóc giả màu trắng
Trang điểm mắt khói đậm
Và say sưa hát ca khúc
Can you feel the love tonight
8 năm sau
Trong lễ kỷ niệm 18 năm của Alibaba
Và năm 2017
Ông hóa thân thành Michael Jackson
Cưỡi xe máy Harley Davidson
Lên sân khấu và biểu diễn những bước nhảy đầy uy lực
Đến năm 2019, ở tuổi 55,
ông Devita để kiểu tóc bệt thường mang đậm chất rock
Đứng giữa sân vận động hàng ngàn người
và gào thét ca khúc sinh mệnh rực rỡ
Đó là một giấc mơ đầy kiêu hãnh, tự tin và bùng nổ
Ông di chuyển bằng chuyên cơ riêng,
liên tục xuyên thoi giữa các quốc gia
Hôm nay, người ta thấy ông hội kiến Tổng thống Trump
Ngày mai lại thấy ông bắt tay Tổng thống Putin
Rồi sau đó lại cùng Tổng thống Pháp
Emmanuel Macron thưởng thức rượu vang
Truyền thông phương Tây từng ca ngợi ông như một
đại sứ thương mại không chính thức của Trung Quốc
Xung quanh ông luôn là vòng vây dày đặc của lực lượng
an ninh và báo giới
Một người bình thường muốn tiến lại gần
xin chụp ảnh là điều gần như không tưởng
Nhất cử nhất động của ông đều được phát sóng rộng rãi,
thu hút sự chú ý của hàng triệu người
Ông thậm chí còn thỏa mãn giấc mộng võ
hiệp của mình bằng cách tham gia đóng phim
với giàn sao võ thuật đỉnh đám tự nguyện làm nền
Nhưng giờ đây, tất cả sự hào nhoáng đó đã tan biến
nhường chỗ cho một sự thu mình đến mức thấp nhất có thể
Sự chênh lệch giữa hai bức chân dung này
không chỉ phản ánh sự biến thiên của một đời người
mà còn ẩn chứa những biến động sâu sắc trong cấu trúc quyền lực
và môi trường kinh doanh tại Trung Quốc
Phần 2, sự thu hẹp của đế chế tài chính và quyền lực chính trị
Để hiểu được sự lụi tàn trong vị thế của Jack Ma
chúng ta cần nhìn lại quy mô khổng lồ
của đế chế thương mại mà ông từng
nhỏ nàn. Vào thời kỳ đỉnh cao
đế chế này được chống đỡ
bởi 6 trụ cột cốt lõi
có thể chia thành 3 nhóm chính
Nhóm thứ nhất là hệ sinh thái
thương mại điện tử dọc, bao gồm
mua sắm trực tuyến cho người tiêu dùng
giao dịch cho doanh nghiệp
cùng với thanh toán và hậu cần
logistics. Những cái tên quen thuộc
như Taobao, Tmall
hay mạng lưới logistics Thái Điểu
đều nằm trong phạm vi này
Nhóm thứ hai là sự vươn vòi cắm rễ sang các lĩnh vực mới
Điển hình là tập đoàn tài chính Ant Group, tiến vào thị trường tài chính
và Alibaba Cloud, tiến vào thị trường dữ liệu lớn và điện toán đám mây
Nhóm thứ ba bao gồm các mảng giải trí, điện ảnh, đời sống kỹ thuật số
và thậm chí cả các câu lạc bộ ngoại tuyến
Khi Alibaba chính thức niêm yết trên sàn
giao dịch chứng khoán New York vào năm 2014
Tỷ lệ sở hữu của Jack Ma sấp xỉ 8,9%, biến ông thành cổ đông
cá nhân lớn nhất và là người nắm giữ quyền lực tuyệt đối
Thế nhưng, mọi thứ đã thay đổi chóng mặt
Tính đến năm 2024,
tỷ lệ nắm giữ cổ phần của Jack Ma tại Alibaba đã giảm xuống dưới 1%
Cái tên Jack Ma giờ đây chỉ còn mang ý nghĩa như một biểu
tượng tinh thần, một bức tượng đài dĩ vãng của tập đoàn
Đối với Ant Group, số phận của nó còn khắc nghiệt hơn
Từng được các tổ chức quốc tế uy tín đánh giá là
doanh nghiệp kỳ lân có định giá cao nhất thế giới
An Group đã bị đình chỉ niêm yết một cách
khẩn cấp chỉ hai ngày trước khi lên sàn
Hậu quả là Jack Ma mất hoàn toàn quyền kiểm soát đối với
con gà đẻ trứng vàng này
Đến tháng 1 năm 2023, sau đợt điều chỉnh cổ quyền tại Hàng Châu
Quyền biểu quyết của ông từ 53%
Sụt giảm thê thảm xuống chỉ còn hơn 6%
Cùng với đó
Đế chế truyền thông và giải trí khổng lồ
Mà ông từng cất công xây dựng
Bao gồm Alibaba Pictures
Youku, Damai
Mango Excellent Media
Và thậm chí cả tờ Báo điện Hoa Nam buổi sáng
Cùng nhiều kênh truyền thông kinh tế lớn khác
Giờ đây cũng đã tuột khỏi tầm tay
Sự thu hẹp về quyền lực
Đi liền với sự bốc hơi khối tài sản khổng lồ
Theo dữ liệu từ Forbes
Và chỉ số tỷ phú Bloomberg tính đến năm 2025, giá trị tài sản
ròng của Jack Ma giao động trong khoảng từ 26 đến 28 tỷ đô la Mỹ,
mặc dù ông vẫn nằm trong nhóm những người giàu nhất Trung Quốc.
Nhưng so với con số hơn 65 tỷ đô la Mỹ ở thời kỳ đỉnh cao,
khối tài sản của ông đã bốc hơi hơn một nửa trong vòng 5 năm qua.
Tuy nhiên nếu so sánh với những ông chủ bất động sản như Hứa
Gia Ẩn đang phải đối mặt với vòng lao lý và tịch thu tài sản
Hay Vương Kiệt Lâm chỉ còn giữ lại được
1 phần 10 tài sản so với trước đây
Tình cảnh tài chính của Jack
Ma vẫn được xem là hạ cánh tương đối an toàn
Việc chủ động giảm tỷ lệ sở hữu và rút lui dưới áp lực
giám sát mạnh mẽ dù không mang lại mức giá tốt nhất
Nhưng đã giúp ông bảo toàn được phần gốc rễ của khối tài sản
Tuy nhiên sự thất bại chua xót nhất của Jack
Mà không nằm ở những con số trên tài khoản
Mà nằm ở sự sa sút trầm trọng về vị thế chính trị và tầm ảnh hưởng
Một minh chứng rõ nét cho điều này là vụ việc xảy ra vào năm 2021
Khi đó doanh nhân Hoàng Hữu Long bị bắt giữ tại Pháp
Và đối mặt với nguy cơ bị dẫn độ về Trung Quốc
Trong tình cảnh đó Hoàng Hữu Long đã nhận được một cuộc gọi từ Jack Ma
Qua điện thoại Jack Ma thừa nhận mình bị ép buộc phải gọi cuộc gọi này
Đồng thời than vãn rằng tại sao bản thân lại bị lôi kéo vào vụ việc
Sau đó truyền đạt lại lời cảnh cáo từ nội bộ chính quyền Bắc Kinh
Cuộc gọi này đã bị ghi âm lại và trở thành bằng chứng trước tòa án Pháp
Khiến họ bác bỏ yêu cầu dẫn độ từ Trung Quốc
Vì cho rằng việc truy bắt mang đậm màu sắc chính trị
Chi tiết này cho thấy một sự thật phũ phàng
Từ một tỷ phú có thể ngang hàng người
đàm đạo với các nguyên thủ quốc gia
Jack Ma giờ đây bị giáng cấp xuống thành một kẻ truyền đạt thông điệp
một công cụ gây áp lực của chính quyền
đối với các doanh nhân đang đào tẩu.
Hãy nhớ lại Hội nghị trí tuệ nhân tạo thế giới tại Thượng Hải năm 2019,
Jack Ma từng thẳng thừng mỉa mai giấc mộng
sao hỏa của Elon Musk ngay trên sân khấu.
Vậy mà ngày nay, trong khi Elon Musk đang
tung hoành trên vũ đài chính trị quốc tế,
thì tầm vóc của Jack Ma lại co rút lại một cách thảm hại.
Phần 3, bài diễn văn đắt giá và phát súng cảnh cáo từ chính quyền.
Sự sụp đổ từ đỉnh cao danh vọng của Jack
Ma không diễn ra trong một sớm một chiều
Nhưng nếu phải chỉ ra một điểm ngoặt mang tính định mệnh
Thì đó chắc chắn là ngày 24 tháng 10 năm 2020
Tại hội nghị thượng đỉnh tài chính Bến Thượng Hải lần thứ hai
Hôm đó Jack Ma mang phong thái đầy tự tin, hùng hồn bước lên bục
Và phát biểu trong vòng 20 phút
Bằng tài hùng biện vốn có
Ông đã giáng những đòn đả kích toàn diện vào hệ thống giám sát tài chính
và mô hình ngân hàng truyền thống của Trung Quốc
trọng tâm bài diễn thuyết xoay quanh hai luận điểm đầy khiêu khích.
Thứ nhất, ông ví von hệ thống tín dụng của ngân hàng Trung Quốc
chỉ hoạt động dựa trên tư duy của tiệm cầm đồ.
Thứ hai, ông tuyên bố hệ thống tài chính
Trung Quốc không có rủi ro mang tính hệ thống
bởi vì bản thân Trung Quốc cơ bản không
có một hệ thống tài chính đúng nghĩa.
Ông chỉ trích gay gắt rằng tư duy tiệm cầm đồ của ngành tài chính
đã đè nặng lên vai nhiều doanh nhân,
khiến họ phải thế chấp toàn bộ tài sản trong sự áp lực khổng lồ.
Những lời lẽ này, dù có thể phản ánh một phần thực
trạng khát vốn của các doanh nghiệp vừa và nhỏ,
lại vang lên như một tiếng sét ngang tai đối với các
quan chức tài chính lớn nhỏ đang ngồi dưới hội trường.
Họ như ngồi trên đống lửa,
bởi những phát ngôn của Jokma không khác gì một cái tát trực diện
và năng lực quản lý của các cơ quan hoạch định
chính sách thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Một doanh nhân, dù tài ba và giàu có đến đâu, cũng không được phép
công khai thách thức và hạ thấp năng lực của bộ máy nhà nước,
đặc biệt là trong một hội nghị có sự góp mặt của hàng loạt
quan chức cấp cao, và hậu quả đến nhanh như một cơn bão.
Chỉ đúng 9 ngày sau bài diễn văn gây bão đó,
Giác Ma đã bị 4 cơ quan quyền lực cao nhất trong
lĩnh vực kinh tế của chính quyền triệu tập khẩn cấp,
bao gồm Ngân hàng Trung ương, Ủy ban Điều tiết Ngân hàng và Bảo hiểm,
Ủy ban Điều tiết Chứng khoán và Cục quản lý Ngoại hối quốc gia.
Đến ngày thứ 10, một đòn giáng trí mạng đã được tung ra.
Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải tuyên
bố đình chỉ kế hoạch niêm yết của An Group
và ngay lập tức Sở Giao dịch Chứng khoán
Hồng Kông cũng nối gót kế hoạch IPO
được kỳ vọng là lớn nhất trong lịch sử
nhân loại bỗng chốc tan thành mây khói.
Tin tức này khiến giá cổ phiếu của toàn bộ hệ sinh thái
Alibaba lao dốc không phanh trên thị trường quốc tế,
cuốn phăng đi hàng chục tỷ đô la giá trị vốn hóa chỉ trong chớp mắt,
nhưng đó mới chỉ là khúc dạo đầu
Từ điểm nổ này, Bắc Kinh đã chính thức kéo bức màn khởi
động một chiến dịch toàn diện nhằm chống độc quyền đối
với các nền tảng Internet và áp đặt các biện pháp giám
sát hà khắc lên các doanh nghiệp công nghệ tài chính
Đến tháng 4 năm 2021,
Alibaba nhận bản án phạt kỷ lục lên tới hơn 18 tỷ nhân dân tệ
Kể từ sau hội nghị tài chính định mệnh ấy, quỹ đạo cuộc đời
của Jack Ma giống như một chiếc xe lao xuống dốc không phanh
Chính vì thế, nhiều nhà quan sát đã châm biếm gọi đây
là bài diễn văn đắt giá nhất trong lịch sử nhân loại
Tuy nhiên, nếu chúng ta đào sâu hơn vào bản chất vấn đề,
bài diễn thuyết này thực chất chỉ là một mồi lửa
Nó thổi bùng lên ngọn lửa tức giận
Nhưng thứ nhiên liệu âm ỉ cháy bên dưới
Đã được tích tụ từ nhiều năm trước đó
Nguyên nhân cốt lõi
Khiến ông vua thương mại điện tử
Bị kéo tuột khỏi ngai vàng không đơn thuần
Chỉ vì lỡ lời
Mà bởi ông đã chạm đến những ranh giới quyền lực tối kỵ
Trong một hệ thống chính trị đặc thù
Tự ý thiết lập các mối quan hệ chính trị
Vượt quá tầm kiểm soát
Và nắm giữ khối lượng dữ liệu khổng lồ
Đe dọa trực tiếp đến an ninh của nhà nước
Phần 4
và cái bắt tay với giới quyền quý
Để tìm hiểu cặn kẽ nguyên nhân gốc rễ
khiến Jack Ma bị kéo tuột khỏi ngai vàng
chúng ta phải quay ngược thời gian
về năm 2012
Khi đó Jack Ma ấp ủ tham vọng
mua lại 20% cổ phần của Alibaba
từ tay tập đoàn Yahoo
của Hoa Kỳ
nhằm giành lại quyền kiểm soát tuyệt đối công ty
và dọn đường cho việc niêm yết trong tương lai
Đây được xem là trận chiến
lật ngược thế cờ quan trọng nhất
trong cuộc đời doanh nhân của ông
Thế nhưng rào cản lớn nhất lại là nguồn vốn
Ông cần tới 7,6 tỷ đô la, một con số khổng lồ mà các
khoản vay thương mại thông thường không thể nào đáp ứng
Trong tình thế đó, Jack Ma đã bước một bước đi mang tính bước ngoặt
Chuyển mình từ thương gia đơn thuần sang việc kết minh
với giới quyền quý tối cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc
Alibaba đã mở rộng cánh cửa đón nhận nguồn vốn từ nhiều tổ
chức cổ phần tư nhân hàng đầu mang đậm màu sắc chính trị
Những hậu duệ của các gia tộc đỏ quyền lực nhất Trung
Quốc đã mang theo nguồn vốn khổng lồ âm thầm nhập cuộc
Danh sách này bao gồm Quỹ Bắc Dụ do Giang Trí Thành,
cháu nội của cựu lãnh đạo Giang Trạch Dân sáng lập
Công ty đầu tư chiêu đức của Lý Bá Đàm,
con rể cựu ủy viên thường vụ Bộ Chính trị Giả Khánh Lâm
Quỹ Tân Thiên Vực do Ôn Vân Tùng,
con trai cựu thủ tướng Ôn Gia Bàng đồng sáng lập
Quỹ đầu tư tín thác do Lưu Nhạc Phi,
con trai cựu Thường Uỷ, Lưu Vân Sơn dẫn dắt
và cả công ty tài chính Quốc Khai thuộc Ngân hàng Phát triển Quốc gia
do Trần Nguyên, con trai của cựu Nguyên Lão Trần Vân nắm giữ
Danh sách này gần như thâu tóm toàn bộ mạng
lưới quyền lực của thời kỳ Giang Trạch Dân
và các thế hệ lãnh đạo trước đó
Tuy nhiên, trong nước cờ vĩ đại này,
Jack Ma lại bỏ qua một nhân vật vô cùng quan trọng
đang nắm giữ vận mệnh tương lai của Đảng Cộng sản Trung Quốc,
lãnh đạo Tập Cận Bình
Sự tự mãn của Jack
Ma tiếp tục bộc lộ qua những hoạt động ngoại giao cá nhân
làm lu mờ hình ảnh của giới chức lãnh đạo tối cao
Đầu năm 2017, khi Tổng thống Trump vừa đắc cử nhiệm kỳ đầu tiên
và căng thẳng thương mại giữa Hoa Kỳ
và Trung Quốc đang trực chờ bùng nổ
Jack Ma đã âm thầm ngồi chuyên cơ riêng bay
đến xứ sở cờ Hoa để hội kiến Tổng thống Trump
mà không hề báo cáo với Bắc Kinh
Trước ống kính truyền hình quốc tế, hai người tỏ ra vô cùng thân thiết
Jack Ma thậm chí còn mạnh miệng tuyên bố sẽ
tạo ra triệu việc làm cho người dân Hoa Kỳ
Truyền thông toàn cầu lập tức tung hô
ông như một cầu nối ngoại giao thực thụ
Vấn đề là, ngay vào thời điểm đó,
bộ máy ngoại giao của Đảng Cộng sản Trung Quốc đang gấp rút
chuẩn bị cho chuyến thăm cấp nhà nước của lãnh đạo Tập Cận Bình
Nước đi bộc phát của Jack Ma,
vô hình chung đã cướp mất ánh hào quang của nhà lãnh đạo tối cao
Chưa dừng lại ở đó, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos năm 2018
Jack Ma tiếp tục thể hiện sự phô trương quyền lực
Ông tổ chức một bữa tiệc tối riêng tư
với quy mô hoành tráng
mời đến một danh sách khách mời quyền lực
không khác gì một phiên bản thu nhỏ
của Liên Hợp Quốc
Tham dự bữa tiệc có tỷ phú Bill Gates
Quốc vương Jordan
3 vị Tổng thống, 5 vị Thủ tướng
cùng với người đứng đầu các tổ chức quốc tế lớn
như Tổ chức Thương mại Thế giới
Sự kiện này lập tức thu hút sự chú ý
của báo giới toàn cầu
Được ca ngợi là hoạt động ngoại giao
nguyên thủ dân sự của riêng Jack Ma.
Điều chơi treo là
phái đoàn quan chức cấp cao do lãnh đạo
Tập Cận Bình cử đến, tham dự diễn đàn
lại bị gạt sang một bên và
hoàn toàn chìm khuất. Rõ ràng
việc một tỷ phú tư nhân liên tục vượt
mặt và tạo ra tầm ảnh hưởng toàn cầu
lấn át cả nguyên thủ quốc gia
là điều không thể được dung thứ
trong một hệ thống quyền lực tập trung tuyệt đối.
Phần 5. Đế chế kiến
và cuộc chiến kiểm soát dữ liệu
quốc gia. Việc phô trương thanh thế
trên trường quốc tế có thể khiến giới lãnh đạo không hài lòng
Nhưng điều thực sự chạm đến giới hạn đỏ và đánh thức sự cảnh giác
cao độ của Bắc Kinh chính là sự bành trướng không
ngừng của đế chế tài chính do Jack Ma xây dựng.
Năm 2004, Jack Ma thành lập Alipay,
ban đầu chỉ là một công cụ thanh toán bảo đảm nhằm giải quyết
bài toán niềm tin trong giao dịch thương mại
điện tử sơ khai tại Trung Quốc. Tuy nhiên,
đến năm 2011, để có được giấy phép thanh toán của Ngân hàng Trung ương,
Jack Ma đã quyết đoán
tách Alipay khỏi tập đoàn Alibaba
và chuyển quyền sở hữu
sang một công ty tư nhân do ông
hoàn toàn kiểm soát. Bước đi này
đã đặt nền móng vững chắc cho sự
trỗi dậy của Al Group. Năm
2014, Al Financial
chính thức ra đời, gom toàn bộ
các dịch vụ tài chính như
Alipay, dư ngạc bảo
vào một mối. Về bản chất,
Al Group đã trở thành một siêu
ngân hàng ảo với quyền lực tài chính
khổng lồ. Lúc bấy giờ, hệ thống
ngân hàng truyền thống của Trung Quốc vẫn duy trì cơ chế bảo thủ,
chủ yếu dồn nguồn lực cho các doanh nghiệp nhà nước,
các tập đoàn bất động sản lớn và tầng lớp thượng lưu.
Những người bán hàng nhỏ lẻ, nông dân hay thanh niên mới ra trường
gần như bị gạt ra ngoài lề hệ thống tín dụng chính thống.
An Group đã nhìn thấy khoảng trống này
và khai triển một mô hình chưa từng có,
tín dụng không cần tài sản thế chấp.
Bằng vài thao tác đơn giản, hàng chục triệu người bán hàng rong
Hay sinh viên có thể vay được số tiền nhỏ trong vòng vài giây
Mà không cần sổ đỏ hay báo cáo tài chính phức tạp
An Group dùng vài tỷ nhân dân tệ vốn tự có làm nền tảng
Cho vay ra, đóng gói các khoản nợ đó thành sản phẩm tài chính
Rồi bán lại cho ngân hàng để thu hồi vốn
Sau đó tiếp tục xoay vòng cho vay
Quá trình này được lặp lại hàng chục lần
Tạo ra tỷ lệ đòn bẩy cao gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần
Dùng một lượng vốn vô cùng nhỏ để kích hoạt quy mô tín dụng
Lên tới 2.100 tỷ nhân dân tệ
Nói một cách dễ hiểu
Nếu An Group có 10 đồng
Họ cho một người vay 10 đồng
Và nhận lại tờ giấy ghi nợ 11 đồng
Sau đó họ mang tờ giấy ghi nợ này
Bán cho ngân hàng truyền thống
Với giá 10 đồng
Ngân hàng tin tưởng vào hệ thống kiểm soát rủi ro
Bằng dữ liệu lớn của An
Nên vui vẻ mua lại
An Group thu hồi được 10 đồng tiền gốc ngay lập tức
Và tiếp tục cho người thứ hai vay
Lặp lại quy trình đó vô số lần
An chỉ đóng vai trò trung gian
thu phí hoa hồng trên mỗi giao dịch,
trong khi toàn bộ rủi ro vỡ nợ tiềm ẩn được đẩy hết sang
hệ thống ngân hàng nhà nước.
Nếu nền kinh tế vĩ mô suy thoái và xảy ra vỡ nợ diện rộng,
nhà nước sẽ phải gánh chịu toàn bộ hậu quả.
Đến năm 2019, An Group đã quy tụ hàng vạn tỷ
nhân dân tệ tiền nhàn rỗi của người dân.
Nó cung cấp đầy đủ các dịch vụ, từ cho vay,
quản lý tài sản đến bảo hiểm,
trở thành một cỗ máy tài chính khổng lồ nằm ngoài vòng cương tỏa
chặt chẽ của nhà nước. Hơn thế nữa,
thông qua Alipay, Jack Ma
nắm giữ trong tay một tài nguyên vô giá,
dữ liệu cốt lõi của hàng trăm
triệu công dân Trung Quốc, từ
thu nhập, thói quen tiêu dùng,
quan hệ xã hội đến lịch sử tín dụng
và quỹ đạo di chuyển, tất cả
đều nằm trong máy chủ của An Group.
Dựa vào kho dữ liệu này, An
xây dựng nên tín dụng Chima,
hệ thống đánh giá tín dụng dân sự
có sức ảnh hưởng lớn nhất quốc gia.
Tờ tạp chí Fowar từng
tiết lộ rằng Bắc Kinh đã nhiều lần yêu cầu
An Group chia sẻ kho dữ liệu khổng lồ này cho
hệ thống tín dụng của Ngân hàng Trung ương.
Nhưng Jack Ma liên tục sử dụng các thủ thuật
chỉ hoãn để từ chối. Trong một thể chế độc tài,
việc một doanh nghiệp tư nhân thao túng hệ thống
tài chính và nắm giữ dữ liệu quốc gia được xem là mối đe dọa
an ninh sống còn. Bắc Kinh không
bao giờ cho phép một cá nhân xây dựng nên một
đế chế tài chính quá lớn để sụp đổ nhằm cạnh
tranh với quyền lực của Trung ương. Phần 6.
Sự đầu hàng của một tài phiệt trong thể chế. Sau
bài diễn thuyết định mệnh năm 2020 và quyết định đình chỉ niêm yết
An Group, sự trừng phạt dành
cho Jack Ma không chỉ dừng lại ở phương diện tài chính.
Một cuộc thanh trừng toàn diện về mặt
tư tưởng và hình ảnh đã được tiến hành.
Đầu tiên, Đại học Hupan do Jack Ma sáng lập đã buộc phải
xóa bỏ tên trên bia đá và ông phải từ chức hiệu trưởng.
Hupan không đơn thuần là một ngôi trường
kinh doanh. Nó được ví như
Đông Lâm Thư Viện, thời hiện đại
của Jack Ma, nơi ông truyền bá
các giá trị cốt lõi, xây dựng mạng
lưới quyền lực và định hình tư duy
cho thế hệ doanh nhân tương lai của Trung Quốc
Bằng việc phế chốt bục giảng này
Đảng Cộng sản Trung Quốc đã triệt tiêu
hoàn toàn khả năng quy tụ nhân tâm
và ảnh hưởng chính trị của Jack Ma
Cùng lúc đó, bộ máy tuyên truyền khổng lồ
bắt đầu xoay trục. Các cơ quan truyền
thông lớn liên tục đăng tải các
Bài viết chỉ trích dữ dội các nền tảng công nghệ
vì lạm dụng thuật toán để cho vay nặng lãi,
đẩy giới trẻ vào giới thu nhập thấp và cạm bẫy tiêu dùng,
khiến họ phải gánh những khoản nợ khổng lồ.
Mũi rùi dư luận được định hướng chỉa thẳng vào Jack Ma.
Trên các nền tảng mạng xã hội,
cách gọi sùng tôn Mã Ba Ba quen thuộc một thời đã biến mất,
nhường chỗ cho những danh xưng đầy ác ý
như kẻ hút máu hay nhà tư bản thao túng.
Jack Ma chính thức bị tước đi chiếc vương miện
nguyệt quế của một anh hùng dân tộc
Trở thành tội đồ trong mắt công chúng
Đến tháng 12 năm 2022,
ông từ nhiệm vị trí chủ tịch Tổng hội Thương gia Chiết Giang
Đánh mất chức danh chính thức cuối cùng với
tư cách là lãnh đạo giới doanh nghiệp tư nhân
Nhằm bảo toàn tính mạng và phần tài sản còn lại
Jack Ma chọn cách rời khỏi Trung Quốc
Ông bắt đầu chuỗi ngày du cư ẩn dật tại nhiều quốc gia
Khi thì người ta thấy ông khảo sát nhà kính nông nghiệp tại Hà Lan
Lúc lại thấy ông nghiên cứu công nghệ nhân giống tại Tây Ban Nha
Bề ngoài, ông thể hiện một thái độ quay về với điền viên,
không màng thế sự
Nhưng thực chất, đây là một hình thức tự lưu đầy để tránh bão
Đồng thời gửi thông điệp đầu hàng vô điều kiện đến Bắc Kinh
Cam kết từ nay sẽ sống lặng lẽ và biết thần biết Phật
Phải đến khi ông Lý Cường lên nhậm chức thủ tướng vào năm 2023
Và đưa ra những bảo đảm nhất định
Jack Ma mới dám trở về nước sinh sống lâu dài
Tuy nhiên, sự quy phục đó không thể mang lại cho ông một vị thế như xưa
Vào tháng 2 năm 2025,
trong một hội nghị các doanh nhân tư nhân được tổ chức tại Bắc Kinh
Jack Ma xuất hiện ở hàng ghế đầu
Khi lãnh đạo Tập Cận Bình bước vào hội trường
Jack Ma cùng tất cả những người khác phải đứng nghiêm trang
Hướng về phía nhà lãnh đạo tối cao và
vỗ tay nhiệt liệt với ánh mắt thần phục
Hình ảnh đó đã chấm dứt hoàn toàn huyền thoại về một vị tỷ phú
Từng tự tin đảm bảo với các nguyên thủ thế giới
Jack Ma có thể đã hạ cánh an toàn
Không phải chịu cảnh lao lý như nhiều tỷ phú khác
Nhưng tâm thế
Và quyền uy của một bộ óc thiên tài
Đã thực sự lụi tàn
Một kết cục an toàn nhưng đầy bất lực
Thưa quý vị
Câu chuyện về sự hưng thịnh và suy tàn của Jack Ma
Không đơn thuần là một bản anh hùng ca bi tráng
Của giới kinh doanh
Mà nó còn là một bài học lịch sử
Sắc lạnh về bản chất của quyền lực
Và môi trường sinh tồn tại Trung Quốc
Dưới sự cai trị của một thể chế độc tài
Mọi sự giàu có và thành tựu kinh tế của cá
nhân đều chỉ là những tòa lâu đài xây trên cát
Nếu chúng vượt ra ngoài quỹ đạo kiểm soát của nhà nước
Khi một doanh nhân vươn tới đỉnh cao, thâu tóm tài chính,
dữ liệu và thiết lập quyền lực mềm, lấn áp cả quyền lực chính trị
Thì sự trừng phạt là một quy luật tất yếu
Sự thoái lui lặng lẽ của Giác Ma tại những vùng thảo nguyên hoang vắng
Chính là minh chứng rõ rệt nhất cho việc ở Trung Quốc
Nhà nước có thể trao cho bạn tất cả
Nhưng cũng có thể thu hồi lại
Mọi thứ chỉ trong một đêm
Thưa quý vị, trong bối cảnh các tỷ phú công nghệ
Trên thế giới ngày càng can dự
Sâu vào các vấn đề chính trị và toàn cầu
Liệu mô hình kiểm soát hà khắc
Của đặc sản Trung Quốc
Đối với giới tinh hoa kinh doanh
Sẽ giúp họ củng cố quyền lực
Hay sẽ bóp nghẹt triệt để sức sáng tạo
Và tương lai của nền kinh tế Trung Quốc
Hãy để lại ý kiến của quý vị dưới phần bình luận
Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi chương trình
Kim Hoa xin kính chào và hẹn gặp lại