Chỉ trong vài ngày, hàng loạt biến động địa chính trị đã tạo ra cả thế giới phải nhìn lại tương lai của NATO và trật tự hậu Thế chiến 2. 🇺🇸 Donald Trump gặp Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. 🇨🇳 Trung Quốc mở lại các thỏa thuận kinh tế chiến lược với Mỹ. 🛢️ Trung Đông hình thành liên minh quyền lực mới xung quanh Hiệp định Abraham. 🇯🇵 Nhật Bản tái vũ trang mạnh nhất kể từ năm 1945. 🇮🇳 Ấn Độ tăng tốc hợp tác quân sự với Washington. Trong khi đó, NATO bắt đầu xác định rõ những vết nứt khi nhiều đồng minh châu Âu từ chối ủng hộ kế hoạch quân sự của Mỹ tại Iran. Điều khiển diễn ra không còn là ngoại lệ. Một cấu trúc quyền lực toàn cầu mới có thể đang hình thành ngay trước mắt thế giới — nơi các liên minh không còn tồn tại vì khẩu hiệu ý thức hệ, mà vận hành hoàn toàn dựa trên lợi ích chiến lược thực tế.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Một điều cực kỳ bất thường vừa diễn ra trong tuần này,
thế nhưng gần như toàn bộ truyền thông dòng chính đều tránh né gọi đúng bản chất của nó.
Chỉ trong vòng 7 ngày, Tổng thống Donald Trump đã tạo ra một chuỗi biến động địa chính trị
đủ sức làm dung chuyển toàn bộ cấu trúc quyền lực toàn cầu.
Từ địa Trung Hải cho tới Thái Bình Dương,
một trụng hợp tác giữa các siêu cường đang dần hình thành
và tác động lớn nhất của nó có thể chính là tương lai của NATO.
Đây không còn là một câu chuyện ngoại giao thông thường,
những gì đang diễn ra mang dáng dấp của một cuộc tái cấu trúc văn minh ở quy mô thế kỷ 21.
Điều đáng kinh ngạc là rất ít cơ quan truyền thông phương Tây dám phân tích sâu về ý nghĩa thật sự của nó.
Mọi thứ bắt đầu từ cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.
Những dư chấn từ hội nghị thượng đỉnh này hiện vẫn đang lan rộng khắp hệ thống quyền lực quốc tế.
Ngày 14 tháng 5 năm 2026, Tổng thống Donald Trump đặt chân tới Bắc Kinh
trong chuyến thăm cấp nhà nước được truyền thông Trung Quốc mô tả là mang tính lịch sử.
Và lần này, cũng từ đó hoàn toàn không phải sự cường điệu.
Lần gần nhất, một nhà lãnh đạo Mỹ được tiếp đón với quy mô như vậy tại Bắc Kinh
chính là trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, gần một thập niên trước.
Thế nhưng, lần tái suốt này còn mang ý nghĩa sâu sắc hơn nhiều.
Chủ tịch Tập Cận Bình đã đích thân hộ tống Tổng thống Donald Trump tới thiên đàn,
biểu tượng linh thiêng bậc nhất của văn minh Trung Hòa.
Đó không chỉ là nghi thức ngoại giao, đó là một thông điệp chiến lược được gian dựng cẩn thận
gửi tới toàn thế giới rằng Washington và Bắc Kinh đang mở lại cánh cửa đối thoại
ở cấp độ quyền lực cao nhất.
Thưa quý vị, điều khiến giới phân tích chóng váng không chỉ nằm ở hình ảnh,
mà nằm ở các thỏa thuận đi kèm phía sau.
Tổng thống Donald Trump trở về với cam kết Trung Quốc sẽ mua 200 máy bay Boeing
vượt xa con số 150 chiếc mà nhiều chuyên gia dự đoán trước đó.
Đây là cú ích khổng lồ đối với ngành công nghiệp hàng không Mỹ
trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế toàn cầu ngày càng khốc liệt.
Chưa dừng lại ở đó, Nvidia còn nhận được tín hiệu bật đèn xanh từ chính quyền Mỹ
để xuất khẩu dòng chip trí tuệ nhân tạo H200 cho các tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc.
Đây được xem là bước đào chiều gây chấn động,
bởi các lệnh siết chip trước đây từng là nền tảng cứng rắn nhất
trong chiến lược đối đầu công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh.
Điều đó cho thấy một thực tế mà nhiều người chưa nhận ra.
Tổng thống Donald Trump có thể đang chuyển hướng toàn bộ chiến lược của Mỹ
từ đối đầu toàn diện sang tái cân bằng quyền lực thông qua hợp tác chọn lọc.
Nếu xu hướng này tiếp tục mở rộng,
NATO sẽ là khối đầu tiên cảm nhận sức ép khủng khiếp từ sự thay đổi đó.
Bởi khi Washington bắt đầu ưu tiên những thỏa thuận kinh tế
và chiến lược trực tiếp với Bắc Kinh,
vai trò truyền thống của Liên minh quân sự phương Tây
có nguy cơ bị đặt dấu hỏi lớn chưa từng có.
Sau hội nghị lịch sử với Chủ tịch Tập Cận Bình,
Tổng thống Donald Trump tiếp tục phát đi những tín hiệu cho thấy
một trật tự quyền lực mới đang được hình thành với tốc độ chóng mặt.
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News,
Tổng thống Donald Trump tiết lộ rằng
Trung Quốc đã đồng ý tăng mua dầu từ Mỹ
nhằm giảm sự phụ thuộc chiến lược vào Iran.
Đây không chỉ là một thỏa thuận năng lượng đơn thuần,
mà còn là đòn đánh trực tiếp vào vị thế địa chính trị của Tehran tại Trung Đông.
Song song với đó, Washington và Bắc Kinh cũng đạt được đồng thuận
về một khuôn khổ ổn định chiến lược kéo dài 3 năm.
Bắc Kinh xem đây là nền móng để duy trì trang thái cân bằng mới trong quan hệ Mỹ,
chung ít nhất trong tương lai gần.
Đáng chú ý hơn, Chủ tịch Tập Cận Bình đã chấp nhận lời mời tới Mỹ vào ngày 24 tháng 9 năm 2026,
ngay trước thời điểm thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài một năm hết hạn vào tháng 10.
Thế nhưng, điều khiến giới chiến lược toàn cầu chú ý không chỉ nằm ở kinh tế hay thương mại.
Hội nghị thượng đỉnh lần này đang từng bước xác lập Washington và Bắc Kinh
như hai trung tâm quyền lực văn minh lớn nhất hành tình.
Và theo nhiều nhà phân tích, cán cân ảnh hưởng hiện đang dần nghiêng trở lại phía Mỹ.
Mọi thứ bắt đầu bộc lộ rõ hơn từ diễn biến cực kỳ căng thẳng tại Trung Đông.
Đầu tuần này, Tổng thống Donald Trump được cho là đã ra lệnh cho quân đội Mỹ
chuẩn bị cho một cuộc tấn công rất lớn nhằm vào Iran dự kiến diễn ra vào thứ Ba.
Đây, không phải một đợt không kích giới hạn hay một chiến dịch mang tính biểu tượng.
Theo các nguồn tin thân cận, kế hoạch được xây dựng theo hướng tấn công quy mô toàn diện
nhằm vào năng lực quân sự và hạ tầng chiến lược của Iran.
Thế nhưng, đúng vào thời điểm căng thẳng leo thang tới đỉnh điểm, một diễn biến bất ngờ đã xảy ra.
Chỉ trong vòng 24 giờ, Tổng thống Donald Trump liên tiếp nhận được 3 cuộc điện thoại
từ Quốc vương Qatar, Thái tự Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman và Tổng thống UAE
Mohammed bin Zayed Al Nahyan.
Điều gây chú ý là cả 3 nhà lãnh đạo vùng vịnh đều đồng loạt gửi cùng một thông điệp khẩn cấp
tới Washington.
Theo Axios, nội dung của các cuộc gọi đều xoay quanh lời đề nghị
hãy cho các cuộc đàm phán thêm cơ hội,
đồng thời kéo dài thêm thời gian để các quốc gia Ả Rập tiếp tục gây sức ép
và kiềm chế Iran trước khi Mỹ phát động bất kỳ chiến dịch quân sự nào.
Điều này cho thấy, ngay cả các đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại Trung Đông
cũng hiểu rằng nếu một cuộc chiến toàn diện nổ ra,
toàn bộ khu vực có thể rơi vào vòng xoay hỗn loạn chưa từng có.
Điều khiến tình hình Trung Đông trở nên đặc biệt nguy hiểm nằm ở chỗ.
Những cuộc điện thoại khẩn cấp gửi tới Tổng thống Donald Trump
xuất hiện đúng vào thời điểm do gì thông tin rằng Ả Rập Xê Út và UAE
đã bí mật tiến hành hàng loạt chiến dịch nhằm vào Iran.
Đây là diễn biến chưa từng có trong lịch sử hiện đại của khu vực.
Dù mọi hoạt động đều được giữ kín khỏi công chúng, thông điệp phát ra lại vô cùng rõ ràng.
Trung Đông hiện không còn vận hành theo mô hình quyền lực cũ.
Một trung tâm quyền lực mới đã xuất hiện
và hạt nhân của nó chính là Hiệp định Abraham do Mỹ đứng sau thúc đẩy.
Trong cấu trúc mới này, Iran đang dần bị đặt vào thế bị bao vây chiến lược.
Một bên là ưu thế quân sự áp đảo của Israel,
bên còn lại là nguồn tài chính khổng lồ từ các quốc gia Ả Rập-Sunni vùng Vịnh.
Khi hai yếu tố đó kết hợp dưới chiếc ô an ninh của Washington,
toàn bộ cán cân quyền lực Trung Đông bắt đầu thay đổi với tốc độ chưa từng thấy.
Liên minh giữa Israel và các quốc gia vùng Vịnh
giờ đây không còn là một thỏa thuận ngoại giao đơn lẻ.
Nó đang chuyển hóa thành một khối quyền lực khu vực mới với tham vọng kiểm soát an ninh,
thương mại, công nghệ và dòng vốn đầu tư trên toàn Trung Đông.
Quan trọng hơn, cấu trúc này cũng được thiết kế
nhằm hạn chế ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc tại vùng Vịnh.
Điều đặc biệt về Hiệp định Abraham là nó không chỉ dựa trên lợi ích quân sự,
mà còn dựa trên nền tảng văn minh và kinh tế.
Các quốc gia tham gia bắt đầu nhận ra rằng họ có nhiều lợi ích chung hơn là khác biệt.
Israel sở hữu công nghệ và năng lực quân sự vượt trội,
trong khi các quốc gia vùng Vịnh nắm trong tay nguồn tài chính gần như vô hạn.
Khi kết hợp lại, họ tạo thành một hệ sinh thái quyền lực mới
đủ sức tái định hình toàn bộ khu vực.
Các nhà lãnh đạo vùng Vịnh giờ đây không còn muốn bị cuốn mãi
vào những cuộc đối đầu sắc tộc và tôn giáo kéo dài hàng thầm niên.
Thay vào đó, họ đang hướng tới mô hình phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo,
công nghệ cao và liên kết kinh tế xuyên khu vực.
Đây chính là nền tảng khiến liên minh mới này trở nên nguy hiểm hơn rất nhiều
so với các liên minh quân sự truyền thống trước đây.
Vì vậy, khi Tổng thống Donald Trump bất ngờ rút lại kế hoạch tấn công Iran và Futshot,
rất nhiều cơ quan truyền thông phương Tây đã hiểu sai bản chất sự việc.
Họ cho rằng đó là dấu hiệu xuống thang hoặc do dự.
Thế nhưng trên thực tế, điều đang diễn ra có thể là một chiến lược tinh vi hơn nhiều,
để chính Liên minh Trung Đông mới hình thành gây áp lực lên Iran,
thay vì Mỹ trực tiếp lao vào một cuộc chiến tiêu hào quy mô lớn.
Điều khiến giới chiến lược quốc tế đặc biệt chú ý là Tổng thống Donald Trump
không chỉ đơn thuần tránh được một cuộc chiến quy mô lớn tại Trung Đông,
ông đang chứng minh rằng chính mình mới là người đặt nền móng
cho cấu trúc quyền lực mới của khu vực này.
Cần nhớ rằng Hiệp định Abraham vốn được hình thành dưới thời Tổng thống Donald Trump,
và giờ đây, chính mạng lưới quan hệ mà ông xây dựng với Israel
cùng các nhà lãnh đạo Ả Rập vùng Vịnh đang bắt đầu phát huy vai trò đúng như thiết kế ban đầu.
Một liên minh chiến lược mới đang nổi lên, nơi các quốc gia trong khu vực tự phối hợp
để duy trì ổn định và kiểm soát các điểm nóng,
trong khi Mỹ giữ vai trò bảo đảm an ninh từ phía sau.
Đây chính là mô hình mà Tổng thống Donald Trump từng theo đuổi.
Washington không trực tiếp lao vào mọi cuộc chiến,
mà xây dựng các đối tác khu vực đủ mạnh để tự vận hành cán cân quyền lực dưới sự hậu thuẫn của Mỹ.
Trong cấu trúc đó, Israel cùng các quốc gia vùng Vịnh trở thành lực lượng trực tiếp
chi phối tình hình Trung Đông, đặc biệt trong hồ sơ Iran.
Trong lúc căng thẳng quân sự vẫn chưa hoàn toàn hạ nhiệt,
một diễn biến cực kỳ đáng chú ý đã xuất hiện phía sau hậu trường.
Pakistan được cho là đang đóng vai trò như một kênh trung gian bí mật,
chuyển tới Washington, bản đề xuất hòa bình 14 điểm đã được Iran chỉnh sửa lại,
nhằm tìm kiếm cơ hội giảm leo thang.
Tín hiệu còn rõ ràng hơn khi Tổng thống Iran, Massoud Pezeskian, công khai tuyên bố rằng
đối thoại không phải là đầu hàng, đây là phát biểu mang ý nghĩa cực kỳ nhạy cảm trong hệ thống chính trị Iran.
Các Tổng thống Iran hiếm khi đưa ra những thông điệp mềm mỏng như vậy,
nếu chưa nhận được sự đồng thuận nhất định từ các trung tâm quyền lực phía sau.
Ngay cả Tổng thống Donald Trump cũng thừa nhận tình hình hiện nay khá khác so với trước đây,
đồng thời nhấn mạnh rằng có khả năng rất lớn chúng ta có thể đạt được một thỏa thuận nào đó.
Những phát biểu này cho thấy lần đầu tiên kể từ khi khủng hoảng bùng phát,
một lối thoát ngoại giao thực sự đã xuất hiện.
Không ai dám chắc cánh cửa đó sẽ mở được bao lâu,
chỉ cần một sự cố quân sự hoặc một tính toán sai lầm toàn bộ tiến trình có thể sụp đổ ngay lập tức.
Thế nhưng vào thời điểm hiện tại, Trung Đông đang chứng kiến điều hiếm hoi nhất suốt nhiều năm qua,
một cơ hội đàm phán thật sự giữa Mỹ và Iran.
Và điều đáng chú ý nhất là cơ hội đó không xuất hiện từ Liên Hợp Quốc hay các cường quốc châu Âu,
mà đến từ chính mạng lưới liên minh do Tổng thống Donald Trump xây dựng thông qua Hiệp định Abraham.
Điều khiến giới chiến lược toàn cầu bắt đầu lo ngại là liên minh quyền lực mới do Tổng thống Donald Trump thúc đẩy
không chỉ xuất hiện tại Trung Đông.
Trong lúc Hiệp định Abraham đang tái định hình cán cân quyền lực vùng vịnh,
một chục sức mạnh khác cũng đang nổi lên mạnh mẽ tại Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương.
Và lần này, tâm điểm chính là Nhật Bản cùng Ấn Độ.
Hai nền văn minh có ảnh hưởng hàng đầu thế giới đang đồng thời thoát khỏi những giang buộc của thời kỳ hậu thế chiến II
để tiến vào một giai đoạn hợp tác chiến lược sâu rộng với nước Mỹ dưới học thuyết Trump.
Đây không còn là những liên minh quân sự kiểu cũ dựa hoàn toàn vào sự bảo trợ đơn phương từ Washington.
Thay vào đó, Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy mô hình các cường quốc khu vực tự tái vũ trang,
tự nâng cấp sức mạnh và cùng Mỹ tạo thành các trung tâm quyền lực mới.
Tại Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi đang tạo ra bước hoạt lớn nhất
trong chính sách an ninh quốc gia kể từ sau năm 1945.
Là người kế thừa tư tưởng dân tộc chủ nghĩa của cổ Thủ tướng Shinzo Abe,
bà không chỉ phá bỏ giới hạn chi tiêu quốc phòng hòa bình ở mức 1% GDP
tồn tại suốt nhiều thập niên mà còn thông qua ngân sách quốc phòng kỷ lục 9.000 tỷ Yên
cho năm tài khóa 2026.
Đây là năm thứ 14 liên tiếp Tokyo tăng ngân sách quân sự,
một con số cho thấy Nhật Bản đang bước vào quá trình tái vũ trang toàn diện
với tốc độ chưa từng thấy.
Chính phủ Nhật đồng thời dỡ bỏ các hạn chế lâu năm liên quan tới xuất khẩu vũ khí sát thương,
mở đường cho ngành công nghiệp quốc phòng nước này quay trở lại thị trường toàn cầu.
Nguy hiểm hơn đối với khu vực là việc Tokyo bắt đầu triển khai
các hệ thống tên lửa phản công tầm xa, có khả năng nhắm trực tiếp vào Bắc Kinh và Bình Nhưỡng.
Điều này đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tư duy quân sự Nhật Bản,
từ phòng thủ bi động sang năng lực răn đe chủ động.
Trong khi đó, Ấn Độ cũng đang tiến nhanh vào quý đạo hợp tác quân sự sâu sắc với Mỹ.
New Delhi vừa nhận gói hỗ trợ quốc phòng mang tính bước ngoặt trị giá 428 triệu đô la từ Washington,
bao gồm trực thăng tấn công Apache, cung pháo siêu nhẹ M777,
những khí tài từng chứng minh hiệu quả tại nhiều chiến trường hiện đại.
Khi đặt toàn bộ các diễn biến này cạnh nhau, một bức tranh lớn bắt đầu hiện rõ.
Tổng thống Donald Trump không chỉ muốn tái cấu trúc Trung Đông,
ông đang thúc đẩy sự hình thành của hai trục siêu liên minh mới,
một tại Trung Đông xoay quanh Hiệp định Abraham
và một tại Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương xoay quanh Nhật Bản và Ấn Độ.
Và trong mô hình đó, những liên minh kiểu thế giới cũ như NATO bắt đầu bị xem là công canh,
lỗi thời và không còn phù hợp với cấu trúc quyền lực đa cực mà Tổng thống Donald Trump đang hướng tới.
Điều khiến chiến lược của Tổng thống Donald Trump trở nên đặc biệt khác biệt nằm ở chỗ,
Washington không còn ép buộc các đối tác phải tuyệt đối phục tùng mọi ưu tiên địa chính trị của Mỹ như thời kỳ trước.
New Delhi là ví dụ rõ ràng nhất.
Ấn Độ châm nhận gói hỗ trợ quốc phòng trị giá 428 triệu đô la từ Washington,
mà không cần cam kết tham gia bất kỳ cuộc chiến nào chống Iran,
cũng không phải từ bỏ chính sách tự chủ chiến lược vốn là nền tảng đối ngoại của nước này suốt nhiều thập niên.
Đây không phải sự nhượng bộ của Mỹ.
Đây là thiết kế có chủ đích từ học thuyết Trump.
Tổng thống Donald Trump đang xây dựng một cấu trúc an ninh mới tại Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương
dựa trên lợi ích thực tế và sự tôn trọng lẫn nhau
thay vì áp đặt các bài kiểm tra ý thức hệ cứng nhất như thời chiến tranh lạnh.
Chính mô hình linh hoạt này mới là yếu tố giúp Washington duy trì được mạng lưới đối tác rộng lớn
trong bối cảnh thế giới đang bước vào thời kỳ đa cực.
Và thực tế cho thấy chiến lược đó đang phát huy hiệu quả cực lớn.
Nhật Bản và Ấn Độ cộng lại đại diện cho hơn một tỷ rưỡi dân số toàn cầu,
đồng thời nằm trong nhóm 5 nền kinh tế lớn nhất hành tinh.
Quan trọng hơn, cả hai đều đang đối mặt cùng một áp lực chiến lược.
Sự trỗi dậy ngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc ngay sát khu vực ảnh hưởng trực tiếp của họ.
Tổng thống Donald Trump không tạo ra lợi ích chung đó.
Điều ông làm là biến những lo ngại riêng lẻ thành một cấu trúc liên minh
có định hướng rõ ràng, có phối hợp chiến lược và có khả năng gian đe quân sự thực tế.
Kết quả là một liên minh an ninh mới đang nổi lên tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương
với quy mô lớn nhất kể từ sau chiến tranh lạnh.
Và điều đáng chú ý là cấu trúc này khác hoàn toàn với NATO kiểu cũ.
Đây không phải liên minh dựa trên ký ức lịch sử hay các nghĩa vụ chính trị nặng nề,
mà là liên minh được xây dựng từ lợi ích chiến lược hiện tại.
Chính vì vậy, câu hỏi lớn nhất lúc này không còn là liệu trật tự thế giới có thay đổi hay không,
mà là NATO sẽ tồn tại như thế nào trong thế giới mới đó.
Trong lúc Tổng thống Donald Trump ở Bắc Kinh ký kết các thỏa thuận chiến lược với Chủ tịch Tập Cận Bình,
các lãnh đạo vùng vịnh liên tục liên lạc với Washington để duy trì ổn định Trung Đông,
còn Nhật Bản và Ấn Độ tăng tốc tái vũ trang và liên kết quân sự với Mỹ,
thì NATO lại đang lộ ra những vết nứt ngày càng khó che giấu.
Liên minh từng là biểu tượng tuyệt đối của quyền lực phương Tây giờ đây bắt đầu đối mặt với một thực tế tàn nhẫn.
Trung tâm quyền lực toàn cầu đang dịch chuyển khỏi châu Âu với tốc độ nhanh hơn nhiều người tưởng tượng.
Điều khiến cuộc khủng hoảng lần này trở nên đặc biệt nguy hiểm là những vết nứt bên trong NATO giờ đây không còn có thể che giấu.
Và tâm điểm của sự chia rẽ đó chính là Iran.
Khi căng thẳng Trung Đông leo thang tới sát ngưỡng chiến tranh,
hàng loạt đồng minh châu Âu của Mỹ đã bất ngờ từ chối hỗ trợ các kế hoạch quân sự do Washington đề xuất.
Tây Ban Nha đóng cửa không phận đối với các chuyến bay quân sự Mỹ xuất phát từ Trung Đông.
Ý không cho phép Mỹ sử dụng căn cứ không quân để triển khai oanh tạc cơ chiến lược hạng nặng.
Trong khi đó, Anh và Pháp cũng từ chối tham gia kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mà Tổng thống Donald Trump thúc đẩy.
Thông điệp phát ra từ các thủ đôi châu Âu gần như giống hệt nhau.
Đây không phải cuộc chiến của họ và họ không muốn bị kéo vào thêm một cuộc xung đột Trung Đông kéo dài.
Đối với Tổng thống Donald Trump, đây không chỉ là bất đồng chiến thuật.
Nó là bằng chứng cho thấy Liên minh Đại Tây Dương đang rơi vào cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc chưa từng có.
Phản ứng của ông mang đúng phong cách quen thuộc và đầy trực diện.
Chúng tôi luôn ở đó vì các anh, nhưng các anh lại không ở đó vì chúng tôi.
Tổng thống Donald Trump thậm chí gọi sự từ chối này là một vết nhơ đối với liên minh mà sẽ không bao giờ biến mất.
Đây là phát biểu mang tính cảnh báo cực mạnh đối với tương lai NATO bởi nó đánh trúng vào nền tảng cốt lõi nhất của liên minh.
Niềm tin rằng Mỹ sẽ luôn sát cánh bảo vệ châu Âu và ngược lại.
Giờ đây, một câu hỏi từng bị xem là điều cấm kỵ trong giới chiến lược phương Tây bắt đầu được công khai thảo luận.
Liệu Mỹ còn sẵn sàng bảo vệ các đồng minh NATO nếu họ bị tấn công hay không?
Chỉ mới khoảng 5 năm trước, bất kỳ ai đặt ra câu hỏi này đều có thể bị xem là phi thực tế hoặc cực đoan.
Thế nhưng hiện nay, nó đã trở thành chủ đề tranh luận nghiêm túc trong các trung tâm hoạch định chiến lược phương Tây.
Điều đáng sợ nhất là, khủng hoảng này không xuất phát từ việc Mỹ chính thức rút khỏi NATO.
Mối nguy thật sự nằm ở chỗ, lòng tin giữa hai bờ Đại Tây Dương đang bị bào mòn quá sâu bởi các lợi ích ngày càng khác biệt.
Trong khi Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump tập trung xây dựng các mạng lưới an ninh mới
dựa trên lợi ích thực dụng trải dài từ Trung Đông tới Thái Bình Dương,
thì nhiều quốc gia châu Âu lại không còn muốn tiếp tục tham gia các cuộc đối đầu địa chính trị quy mô lớn do Washington dẫn dắt.
Và đó chính là dấu hiệu cho thấy NATO có thể đang bước vào giai đoạn nguy hiểm nhất kể từ sau Thế chiến II.
Điều đáng chú ý là trong lúc NATO bắt đầu lộ rõ những vết dạ nứt,
châu Âu cũng đồng thời tăng tốc tái vũ trang với tốc độ chưa từng thấy kể từ sau chiến tranh lạnh.
Chi tiêu quốc phòng của NATO đã tăng tới 62% kể từ năm 2020.
Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ sự gia tăng đó không hoàn toàn xuất phát từ việc châu Âu
đồng tình với các yêu cầu của Tổng thống Donald Trump về việc phải tự gánh vác nhiều hơn cho an ninh của mình.
Nguyên nhân sâu xa hơn là các quốc gia châu Âu giờ đây không còn đủ tự tin
để tin rằng nước Mỹ sẽ luôn xuất hiện đúng lúc như suốt nhiều thập niên trước đây.
Đó chính là dấu hiệu cho thấy thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính văn minh và lịch sử.
Nếu nhìn toàn bộ bức tranh từ Thái Bình Dương Trung Đông cho tới Buchen,
có thể thấy một mô hình quyền lực hoàn toàn mới đang dần hình thành.
Trong gần 7 thập niên sau năm 1945, trật tự quốc tế tự do do Mỹ dẫn dắt được xây dựng
quanh một lời hứa cốt lõi, các liên minh tồn tại dựa trên những giá trị chung.
Chứ không chỉ vì lợi ích chiến lược, các nền dân chủ phương Tây được xem như một cộng đồng chính trị thống nhất.
Thế giới tự do không đơn thuần là mạng lưới quân sự mà còn là một hệ thống niềm tin và bản sắc chung.
Thế nhưng Tổng thống Donald Trump đã chủ động bác bỏ nền tảng đó.
Và theo nhiều nhà phân tích, đây không phải sai lầm nhất thời hay phản ứng cảm xúc.
Đó là một sự lựa chọn chiến lược được tính toán kỹ lưỡng nhằm thay đổi tận gốc cấu trúc quyền lực toàn cầu.
Trong mô hình mới mà Tổng thống Donald Trump theo đuổi,
các liên minh không còn được duy trì chỉ vì khẩu hiệu giá trị hay ý thức hệ.
Thay vào đó, mọi mối quan hệ đều phải dựa trên lợi ích thực tế, kết quả cụ thể,
sự chia sẻ gánh nặng và khả năng đem lại giá trị chiến lược thực sự.
Đó là lý do các liên minh mới do ông thúc đẩy lại mang màu sắc hoàn toàn khác.
Từ Hiệp định Abraham ở Trung Đông cho tới Trục Nhật Bản,
Ấn Độ tại Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương,
tất cả đều vận hành dựa trên lợi ích chiến lược đa cực thay vì các khẩu hiệu chính trị truyền thống.
Và nếu xu hướng này tiếp tục mở rộng,
thế giới có thể đang chứng kiến sự kết thúc của trật tự hậu thế chiến 2.
Hệ thống từng do Mỹ tạo ra,
nhưng giờ đây chính Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump lại đang từng bước tái cấu trúc.
Tổng thống Donald Trump không còn vận hành nước Mỹ theo logic truyền thống từng thống trị phương Tây suốt nhiều thập niên.
Một học thuyết quyền lực hoàn toàn mới đang xuất hiện ngay trước mặt thế giới.
Trong mô hình đó, các mối quan hệ quốc tế không còn được quyết định bởi khẩu hiệu ý thức hệ
hay những cam kết mang tính biểu tượng.
Thay vào đó, mọi thứ được đánh giá bằng lợi ích thực tế,
khả năng hợp tác và mức độ tôn trọng quyền lực của nước Mỹ.
Quốc vương Qatar có thể được Washington lắng nghe
chỉ vì ông lựa chọn tiếp cận bằng đối thoại và thiện trí chiến lược.
Chủ tịch Tập Cận Bình nhận được chuyến thăm cấp nhà nước cùng các thỏa thuận lớn,
với Bắc Kinh sẵn sàng tham gia cơ chế đình chiến thương mải với Mỹ.
Ngược lại, các đồng minh châu Âu từ chối hỗ trợ chiến lược của Washington
trong hồ sơ Iran bắt đầu đối mặt nguy cơ bị giảm vai trò trong cấu trúc quyền lực mới.
Đây không còn là chính sách đối ngoại kiểu NATO truyền thống.
Điều đang xuất hiện là một mô hình quyền lực Mỹ hoàn toàn khác,
nơi các liên minh không còn tồn tại vì lịch sử hay khẩu hiệu giá trị chung,
mà được duy trì dựa trên mức độ đóng góp thực tế cho lợi ích chiến lược của Mỹ.
Theo nhiều chuyên gia, đây có thể là cuộc chuyển đổi địa chính trị lớn nhất
kể từ thời điểm NATO được thành lập sau Thế chiến II.
Bởi điều đang thay đổi không chỉ là cách Washington đối xử với đồng minh,
điều đang thay đổi là toàn bộ định nghĩa về vai trò của nước Mỹ trong thế giới hiện đại.
Trật tự cũ, từng được xây dựng sau năm 1945 đang dần khép lại,
thế giới đã tạo ra hệ thống đó giờ không còn tồn tại như trước nữa,
các trung tâm quyền lực mới xuất hiện, các liên minh mới hình thành,
và cán cân chiến lược toàn cầu đang dịch chuyển khỏi những cấu trúc từng được xem là bất biến.
Tổng thống Donald Trump không chỉ tái cấu trúc nước Mỹ,
ông đang thúc đẩy một cuộc tái định hình quyền lực toàn cầu
với tốc độ đủ sức thay đổi cả thế kỷ 21.
Đến đây, chương trình của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng.
Hãy để lại quan điểm của mình và cùng thảo luận với chúng tôi.
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!