Trung Quốc vứt bỏ Iran như Maduro: Trump đặt bẫy hay Tập tự chọn?

Ôn Cố Tri Tân
1.7K người theo dõi
479 Lượt xem video·15 thg 5, 2026
☘️ Mục lục:
00:00 Lời dẫn
02:49 Cú bắt tay Trump-Tập từ đâu mà ra?
05:46 Chuyện gì đang thực sự xảy ra tại Bắc Kinh?
08:58 Ai muốn gì và ai đang thắng?
14:47 Tại sao Việt Nam và Đông Nam Á phải quan tâm?
☘️ Đăng ký kênh Youtube Ôn cố tri tân: bit.ly/3jjW9R2
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân trên nền tảng Ganjing World:
https://www.ganjing.com/channel/1fk15t0au3k3L47HGBt16Yojh1mm0c
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân - Góc nhìn trên nền tảng Ganjing World: https://www.ganjingworld.com/channel/1ge5ul8vf355QTd3VFRspskdr1ip0c
☘️ Ủng hộ chúng tôi tại: https://www.buymeacoffee.com/OnCoTriTan
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Người bán đứng Iran không phải Tổng thống Trump, không phải Israel, không phải NATO, mà là Chủ tịch Tập Cận Bình,
người bàn 400 tỷ đô la, người đã dùng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an hết lần này đến lần khác để bảo vệ Tehran suốt 30 năm.
Ngày 14 tháng 5 năm 2026 tại Bắc Kinh, trước ống kính của cả thế giới,
Tập ngồi cạnh Donald Trump và ký tên vào một tuyên bố chung.
Nội dung là gì? Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân.
Nhưng đây là điều ít ai dừng lại để hỏi.
Đây là sự phản bội hay là một nước cờ có tính toán từ cả hai phía?
Và Tehran đang đứng giữa hai gọn kìm mà không nhận ra.
Chúng ta sẽ bóc tách ba lớp. Trung Quốc mua được gì? Tổng thống Trump mua được gì?
Và hai cái tên không được mời vào phòng đàm phán hôm đó, Iran và Đài Loan, đang ở đâu trong tất cả chuyện này?
Trước khi vào chuyện chính, có một câu hỏi nên bạn cần tự hỏi.
Tại sao một cái bắt tay ở Bắc Kinh là ảnh hưởng đến giá xăng ở Sài Gòn?
Câu trả lời là một con số, 33 km. Đó là chiều rộng của eo biển Hormuz,
eo biển hẹp nhất thế giới nằm giữa Iran và bán đảo Á Rập.
33 km mà mỗi ngày có 20% tổng sản lượng dầu thô của toàn cầu đi qua.
Nói đơn giản hơn, Hormuz là ít hầu của kinh tế thế giới.
Bịch ít hầu đó lại không phải nền kinh tế toàn cầu trao đảo, mà là đứng im.
Bây giờ bạn biết tại sao cái gì xảy ra ở Vịnh Ba Tư lại quan trọng với từng người trong chúng ta,
dù đang ngồi ở Hà Nội hay Sài Gòn.
Quay lại dòng thời gian, ngày 28 tháng 2 năm 2026,
Mỹ khai hỏa chiến dịch cơn thịnh nội sử thi,
chiến dịch không kích và hại chiến quy mô lớn nhất tại Trung Đông kể từ Iraq 2003.
10 ngày đầu 5.000 mục tiêu bị đánh, 50 tàu chiến Iran bị tiêu diệt,
90% công nghiệp quốc phòng của chế độ giáo sĩ Iran biến thành trò.
Chế độ Cộng hòa Hồi giáo đe dọa đóng Hormuz, nhưng họ không còn hải quân để làm điều đó nữa.
Tháng 4 ngừng bắn, tháng 5 đàm phán.
Vào ngày 11 tháng 5 đàm phán sụp đổ khi Tổng thống Trump gọi đề xuất của Iran là rác,
thẳng thắng đến mức không có ngoại giao nào để che đậy.
Và đúng lúc đó, thay vì leo thang tiếp,
Tổng thống Trump làm điều không ai dự đoán được, ông bay thẳng đến Bắc Kinh.
Phong Linh xin kính chào quý khán giả.
Chúc quý khán giả một buổi tối ấm áp bên bạn bè và người thân.
Để cập nhật những phân tích độc đáo nhất
Cứu bắt tay Trump tập từ đâu mà ra?
Tại sao Tập Cận Bình, người đã bỏ về Tehran suốt 30 năm, lại đổi chiều chỉ trong một buổi sáng?
Để hiểu điều đó, chúng ta cần hiểu một điều.
Ông ta không có nhiều lựa chọn như người ngoại tưởng.
Hãy bắt đầu từ con số thật sự quan trọng, 50%.
Đó là tỷ lệ dầu nhập khẩu của Trung Quốc đi qua eo biển Hormuz.
Và trong Quý 1 năm 2025, Trung Quốc chiếm 37,7 tổng lưu lượng dầu qua eo biển này.
Nghĩa là gần 4 trong 10 thùng dầu đi qua Hormuz là đang chạy về Trung Quốc.
Bạn thấy nghịch lý chưa?
Trung Quốc là đồng minh kinh tế lớn nhất của Iran.
Nhưng đồng thời Trung Quốc là quốc gia bị thiệt hại nặng nhất.
Nếu Iran làm điều Iran đã đe dọa nhiều lần, đóng cửa Hormuz.
Nói đơn giản, Bắc Kinh đang bảo vệ một quốc gia có thể cắt đứt nguồn sống của chính Bắc Kinh bất cứ lúc nào.
Mâu thuẫn nội tại này đã âm ý nhiều năm.
Chiến dịch cơn thịnh nội sử thi chỉ là giọt nước làm tràn ly.
Nhưng tại sao Trung Quốc lại đi xa đến vậy trong việc bảo vệ Iran?
Câu trả lời nằm ở lịch sử.
Từ những năm 1990, Trung Quốc liên tục dùng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc
để chặn các nghị quyết trừng phạt Iran.
Nói đơn giản là, Liên Hợp Quốc muốn phạt Iran, Trung Quốc dơ tay phủ quyết,
nghi quyết chết ngay tại chỗ.
Họ làm điều này hết lần này đến lần khác, đủ để Iran gọi Trung Quốc là đối tác chiến lược.
Năm 2021, mối quan hệ này được đóng khung chính thức bằng một thỏa thuận 25 năm trị giá 400 tỷ đô la.
Trung Quốc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, năng lượng và thương mại Iran.
Đối lại là giàu giá rẻ vào một đồng minh địa chính trị chống phương Tây.
Tehran gọi đây là trục chiến lược.
Bắc Kinh gật đầu, thỏa thuận khi đó đến hôm nay có ý nghĩa gì không?
Có còn hiệu lực không?
Sau cái bắt tay ngày 14 tháng 5, đó là câu hỏi mà không ai ở Tehran dám trả lời thẳng.
Ý nghĩa thật sự của cơn thịnh nộ sử thi với Bắc Kinh không phải là Iran thua hay thắng,
mà là Iran thua nhưng trước đó kịp làm tê liệt Hormuz đủ lâu để giá giàu phá đỉnh mọi thời đại.
Đó là kịch bản tệ nhất với Bắc Kinh và họ biết điều đó.
Khi chế độ giáo sĩ mất 90% khả năng quân sự,
khi lời đe dọa đóng Hormuz trở thành lời nói suôn không có lực lượng hậu thuẫn,
phép tính của Trung Quốc thay đổi.
Đây là sự thật mà ít ai chịu nói thẳng.
Trung Quốc chưa bao giờ là đồng minh hình thái ý thức của Iran.
Họ chỉ là cách hàng giàu lớn nhất,
cần một nhà cung ứng đủ ổn định để không làm sập chuỗi sản xuất 18.000 tỷ đô la của mình.
Khi Iran không còn đủ ổn định để đảm bảo điều đó,
mà thậm chí trở thành mối đe dọa trực tiếp, phép tính thay đổi hoàn toàn.
Chuyện gì đang thực sự xảy ra tại Bắc Kinh
Vậy trong 2 ngày 13 và 14 tháng 5 tại Bắc Kinh,
2 người đàn ông đó thực sự đã nói gì với nhau và ai nhường ai điều gì?
Cuộc gặp Trump tập không phải cuộc họp thương mại thông thường,
đây là cuộc phân chia lại bàn cờ Trung Đông.
Điều đầu tiên cần chú ý,
lần đầu tiên kể từ Thế chiến thứ 2, 2 đại cường Mỹ và Trung Quốc
cùng ra tuyên bố chung về quyền tự do hàng hải tại một e biển cụ thể.
Nội dung Hormuz phải thông suốt, không bị quân sự hóa,
không bị một bên nào thu phí hay phong tỏa.
Cái gì quan trọng thì đọc lại một lần nữa.
Trung Quốc và Mỹ, 2 nước đang đánh nhau trên mặt trận Thuế Quang, Chiếp và Đài Loan,
vừa ngồi xuống và đồng thuận bằng văn bản rằng không ai được đụng vào Hormuz.
Tập còn đi xa hơn, cam kết công khai không cung cấp vũ khí cho Iran,
đề xuất đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Washington và Tehran.
Tổng thống Trump tiết lộ cam kết này trước báo giới ngay tại Bắc Kinh,
điều cực kỳ bất thường trong ngoại giao cấp cao,
khi thông thường các nhượng bộ của đối tác được giữ kín
để tránh làm họ xấu hổ trên trường quốc tế.
Tại sao Tổng thống Trump làm vậy?
Vì ông ấy muốn thế giới thấy Tập đã nhượng bộ.
Nhưng đây là mặt khuất của cùng tòa giấy đó.
Trong cùng buổi họp, Tập cảnh báo thẳng Tổng thống Trump
nếu vấn đề Đài Loan không được xử lý đúng cách,
hai nước sẽ rơi vào xung đột và đối đầu.
Ông gọi Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ-Trung.
Và bản tốm tắc chính thức mà Bạch Cung phát ra sau cuộc gặp không đề cập Đài Loan.
Gói vũ khí 14 tỷ đô la mà Mỹ đã cam kết bán cho Đài Loan
vẫn chưa được ký phê duyệt.
Đây không phải im lặng ngoại giao thông thường,
đây là khoảng trống có chủ ý.
Và những người ở Đài Bắc đang đọc nó rất kỹ.
Còn Iran thì sao?
Ngày 11 tháng 5, ba ngày trước khi Tổng thống Trump đáp xuống Bắc Kinh,
chế độ Cộng hòa Hồi giáo tuyên bố sẽ không bao giờ cúi đầu.
Tổng thống Trump gọi đề xuất phân kỳ của họ là rác.
Bây giờ sau cái bắt tay đó, Iran còn lại gì?
Quân đội tan nát, kinh tế đã kiệt sức từ nhiều năm trước,
nay càng thêm suy kiệt sau chiến dịch cơn thịnh nội sử thi.
Mạng lưới lực lượng ủy nhiệm Hamas, Hezbollah, Houthi
tức là các nhóm phiến quân do Iran tài trợ và vũ trang
đang suy yếu đồng loạt sau nhiều tháng bị tấn công.
Và hôm nay, đồng minh kinh tế duy nhất còn lại,
quốc gia duy nhất dùng quyền phủ quyết Liên Hợp Quốc để bảo vệ họ,
vừa ký tên vào tuyên bố nói rằng
Iran không bao giờ được có vũ khí hạt nhân.
Vậy thì cái gì còn lại?
440kg uranium đã làm giàu ở cấp độ cao, gần ngưỡng vũ khí.
Đó là con bài duy nhất còn lại.
Và mỗi ngày không có thỏa thuận là thêm một ngày
chế độ giáo sĩ có thể tiếp tục làm giàu.
Thời gian là thứ 2, đó là thứ duy nhất Iran đang mua.
Nhưng câu hỏi đặt ra ở đây là, ai đang thắng trong tất cả chuyện này?
Và câu trả lời không đơn giản như vẽ ngoài.
Ai muốn gì và ai đang thắng?
Hãy bóc từng lớp.
Không phải lớp diễn ngôn, mà là lớp lợi ích thật sự.
Đầu tiên tổng thống Trump mua được gì từ chuyến đi Bắc Kinh này?
Thứ nhất là cô lập ngoại giao hoàn toàn với Iran.
Trước cơn thịnh nội sử thi,
chế độ Cộng hòa Hồi giáo vẫn còn một lá trắng tại Hội đồng Bảo an.
Mỗi khi phương Tây muốn không qua nghị quyết trừng phạt,
Trung Quốc sẽ phủ quyết, lá trắng đó hôm nay chính thức không còn.
Thứ hai là hình ảnh chính trị trong nước.
Tổng thống Trump có thể nói thẳng với cử tri Mỹ.
Tôi không chỉ đánh được Iran, tôi còn kéo được Trung Quốc ngồi vào bàn
và đồng ý với Mỹ.
Đó là thắng lợi kép theo đúng nghĩa đen trong ngôn ngữ của Tổng thống Trump.
Thứ ba, và đây là điểm ít được nói đến nhất,
là dầu Mỹ.
Nếu Hormuz thông suốt và xuất khẩu dầu của Iran bị hạn chế
vì các lệnh trừng phạt tiếp theo, ai lắp chỗ trong đó?
Các nhà sản xuất dầu Mỹ.
Chính hợp với drill baby drill mà Tổng thống Trump đã hứa từ ngày tranh cử.
Nhưng Tổng thống Trump không phải không trả giá,
gói vũ khí 14 tỷ đô la cho Đài Loan treo lơ lẫn.
Nếu gói này bị trì hoãn vì nhượng bộ ẩn với Bắc Kinh,
chi phí địa chính trị dài hạng có thể rất lớn,
không chỉ với Đài Loan,
mà với toàn bộ mạng lưới đồng minh của Mỹ ở châu Á, Thái Bình Dương.
Bây giờ Tập Cận Bình mua được gì?
Đơn giản nhất và quan trọng nhất,
Hormuz ổn định là kinh tế Trung Quốc ổn định,
không phải lựa chọn địa chính trị.
Đây là quyết định sinh tồn.
Khi 50% dầu nhập khẩu đi qua một eo biển hẹp 33km,
bạn không có sự sa sỉ để chơi hình thái ý thức.
Thứ hai là đòn bẫy Đài Loan,
gói vũ khí 14 tỷ đô la chưa được ký.
Mỗi ngày không có chữ ký của Tổng thống Trump là một ngày Đài Bắc thêm lo lắng.
Và lo lắng đó có giá trị địa chính trị rất cụ thể với Bắc Kinh.
Thứ ba là hình ảnh quốc tế,
khi Trung Quốc tự định vị mình là cường quốc hòa giải có trách nhiệm,
trung gian giữa Mỹ và Iran.
Đó là thứ không mua được bằng tiền,
nhất là với các nước phía Nam toàn cầu.
Tức là khối các nền kinh tế đang phát triển ở châu Phi,
Mỹ, Latin, Trung Đông và Nam Á,
đang nhìn xem ai đáng tin cậy hơn để làm đối tác.
Nhưng Tập cũng trả giá,
ông ta vừa phản bội Tehran trước mắt thế giới,
mâu thuận trực tiếp với thỏa thuận 25 năm 400 tỷ đô la.
Và quan trọng hơn,
với tất cả các nước nhỏ đang xem Trung Quốc như đối trọng với Mỹ.
Câu hỏi họ đang tự hỏi lúc này là,
nếu Trung Quốc có thể bán đứng đồng minh lớn như Iran,
khi phép tính thay đổi thì họ có thể bán đứng ai tiếp theo?
Pakistan đang xem,
các nước vùng bình đang xem,
Ethiopia,
Angola, Venezuela,
tất cả những nước đã đặt cực vào mô hình đối tác không điều kiện của Trung Quốc,
như một lựa chọn thay thế cho phương Tây,
họ cũng đang xem.
Đó là vết nứt trong uy tính dài hạn của Bắc Kinh,
không nghiêm trọng ngay lập tức nhưng sẽ tuýt lĩ.
Vậy ai trả giá thật sự hôm nay?
Hai cái tên không được mời vào phòng đàm phán.
Cái tên thứ nhất là Iran,
không bao giờ cuối đầu tuyên bố đó nghe mạnh về mặt tu từ.
Nhưng khi bạn mất hải quân,
mất hệ thống phòng không,
mất đồng minh kinh tế duy nhất,
và đang đứng một mình trước áp lực đồng thời từ hai siêu cường,
tu từ mạnh không thay được thật lực.
Chế độ giáo sĩ đang đặt cực vào thời gian,
uranium là con bạch cuối.
Nhưng bao lâu Bắc Kinh nếu đã đổi chiều,
sẽ tiếp tục im lặng khi Tehran tiếp tục làm giàu uranium?
Đó là câu hỏi mà Cộng hòa Hồi giáo Iran chưa có câu trả lời.
Về vấn đề Đài Loan,
thì có một phân tích khá thú vị như thế này.
Do vấn đề Iran là vấn đề Đài Loan,
cũng là vấn đề nhiều người rất quan tâm,
lo ngại có mật ước,
Tổng thống Trump bán đứng Đài Loan.
Thực tế thì Tổng thống Trump cơ bản đã trả lời yêu cầu
của Tập Cận Bình về Đài Loan bằng cách,
đã biết rồi.
Nhưng họ chính là không đưa ra câu trả lời.
Việc không đưa ra câu trả lời cũng chính là thể hiện một thái độ.
Cho nên sau này,
khi hai bên công bố thông cáo hội nghị,
phía Trung Quốc đã đặc biệt trích dẫn lời của Tập Cận Bình.
Tập Cận Bình nói rằng vấn đề Đài Loan
là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ-Trung.
Nếu xử lý tốt,
thì quan hệ hai nước có thể duy trì ổn định tổng thể.
Nếu xử lý không tốt,
hai nước sẽ va chạm,
thậm chí xung đột,
đẩy toàn bộ quan hệ Mỹ-Trung vào một tình thế cực kỳ nguy hiểm.
Đài Loan độc lập và hòa bình eo biển Đài Loan
là hai thứ không thể dung hòa.
Duy trì hòa bình và ổn định eo biển Đài Loan
là mẫu số chung lớn nhất của cả hai bên Mỹ-Trung.
Phía Mỹ phải cực kỳ thận trọng khi xử lý vấn đề Đài Loan,
cho nên lời của Tập Cận Bình vẫn rất cứng rắn.
Ý là nếu Đài Loan độc lập,
thì Mỹ-Trung có thể xảy ra xung đột.
Nếu bạn ủng hộ Đài Loan,
thì cũng có thể xảy ra xung đột.
Nhưng trong bản tóm tắt cuộc hội đàm của Mỹ,
họ không hề nhắc đến vấn đề Đài Loan một chữ nào.
Tất nhiên,
thái độ thực sự của Mỹ là gì?
Marco Rubio đã nói rất rõ.
Ông ấy nói,
Từ gốc nhìn của chúng tôi,
bất kỳ hành động nào cưỡng ép thay đổi hiện trạng,
dù là Trung Quốc muốn dùng vũ lực xâm lược Đài Loan,
hay Đài Loan muốn tuyên bố độc lập,
bất kỳ hành động cưỡng ép thay đổi hiện trạng nào
cũng sẽ bất lợi cho cả hai nước.
Ý của Rubio là chúng tôi không muốn hiện trạng bị thay đổi.
Chỉ trong tình huống như vậy
mới có thể duy trì sự ổn định chiến lược giữa hai nước.
Cho nên về việc chúng tôi không ủng hộ Đài Loan độc lập hay tương tự,
phía Mỹ hoàn toàn không có bất kỳ biểu hiện nào theo hướng đó.
Tại sao Việt Nam và Đông Nam Á phải quan tâm?
Câu hỏi tôi hay nhận được nhất,
chuyện ở Vịnh Ba Tư xa xôi vậy liên quan gì đến người Việt Nam?
Câu trả lời ngắn, nhiều hơn bạn nghĩ.
Tác động thứ nhất là giá giàu và kinh tế thực tiễn.
Hormu thông suốt nghĩa là giàu ổn định.
Giàu ổn định nghĩa là chi phí sản xuất không bị sóc đột ngột.
Với Việt Nam, nơi chuỗi sản xuất của Samsung, Intel và hàng chục nhà máy xuất khẩu đang hoạt động.
Điều đó rất cụ thể.
Chi phí năng lượng và vận chuyển không tăng đột biến.
Ngược lại nếu đàm phán Iran-Mỹ tiếp tục sụp đổ và Hormuz rơi vào bất ổn.
Tác động gián tiếp đến lạm phát và chi phí logistic của Việt Nam
sẽ xuất hiện trong vòng vài tháng, không phải vài năm.
Chip H200, loại chip AI cao cấp mà Nvidia sản xuất,
hiện là dòng chip được tranh giành nhiều nhất trong cuộc đua AI toàn cầu,
đang trong vùng sản pháp lý hiện nay.
Các doanh nghiệp Trung Quốc đang rút khỏi một số hợp đồng do chỉ thị an ninh nội bộ của Bắc Kinh.
Điều này ảnh hưởng gián tiếp đến chuỗi lắp ráp tại Việt Nam,
nơi Intel và Samsung đang vận hành các cơ sở quan trọng.
Nhưng ở chiều ngược lại, nếu thượng đỉnh Trump tập dẫn đến nới lỏng thuế quan
và thậm chí giảm căng thẳng trong chiến tranh chip,
Việt Nam có thể hưởng lợi từ dòng đơn hàng dịch chuyển ra khỏi Trung Quốc.
Đây là cơ hội cấu trúc, không phải ngắn hạn.
Vậy bước tiếp theo là gì? Có ba dự đoán có căn cứ.
Trong ngắn hạn, ngừng bắn Mỹ-Iran sẽ không sụp đổ hoàn toàn trong vài tuần tới.
Cả Tổng thống Trump lẫn nập Cần Bình đều cần Hormuz ổn định.
Iran biết điều đó và sẽ tiếp tục câu giờ.
Về Trung Hàn, Trung Quốc sẽ đóng vai trò trung gian,
nhưng không ép chế độ giáo sĩ đến mức vỡ nát.
Họ vẫn cần đầu tư rẻ từ Tehran.
Bán đứng trong ngoại giao không bao giờ triệt để như trong văn học.
Về dài hàng, chỉ số tôi sẽ theo dõi sát nhất.
Gói vũ khí 14 tỷ đô la cho Đài Loan.
Nếu Tổng thống Trump ký trong 3 tháng tới,
cái bắt tay Bắc Kinh là thuần túy chiến thuật.
Nếu gói này bị trì hoãn quá 3 tháng.
Đó là câu trả lời cho câu hỏi Tổng thống Trump đã nhượng bộ tập bao nhiêu.
Nước cờ đã được đặt, bàn cờ đang chờ nước tiếp theo.
Quý vị có nghĩ Đài Loan có đang bị dùng như con bài mặt cả không?
Nếu video này giúp bạn nhìn rõ hơn một góc của bàn cờ địa chính trị,
nhấn like và subscribe để không bỏ lỡ các phân tích tiếp theo.
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào, hãy để lại bình luận bên dưới.
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích,
thì hãy ủng hộ chúng tôi bằng 1 subscribe, 1 like và 1 comment
để chúng tôi xây dựng chương trình hoàn thiện hơn.
Nếu có nhả ý, thì quý khán giả có thể mời chúng tôi 1 ly cà phê bằng liên kết bên dưới.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn. Hẹn quý khán giả trong những bài bình luận tiếp theo.
