Singapore Đã Suýt Sụp Đổ — Nhưng Lý Quang Diệu Đã Làm Điều Này

Ngày 23 tháng 3 năm 2015, Thủ tướng Lý Quang Diệu chút hơi thở cuối cùng. Hai triệu người dân lặng lẽ tiến đưa dưới cơn mưa khổng rức. Một phần vận mệnh của Singapore vừa khép lại. Trước khi có được sự phồn vinh như ngày hôm nay, Singapore chỉ là một hòn đảo thuộc địa nhỏ bé của đế quốc Anh, bị lên bao Malaysia thẳng tay vứt bỏ. Không tài nguyên, không sức mạnh, xung đột sắc tộc âm mỉ khiến tương lai của đất nước gần như không tồn tại. Chính sự giận rát của Lý Quang Diệu là yếu tố quyết định giúp Singapore từng bước đứng dậy, vô mình trở thành một thế lực thực sự tại châu Á. Nhưng, người đàn ông nhỏ bé ấy đã xoay chuyển vận mệnh của cả đất nước như thế nào? Quay trở về trước những năm đầu thế kỷ 19, Singapore vốn chưa là một vùng đất hoang sơ không có ai để mắt tới. Vài trăm con người sống rải rác trong những tốc liều ven biển. Cuộc sống trôi qua chậm rãi giữa bên cạnh tiếng sóng nước và rừng rậm. Cho tới khi người Hà Lan tìm đường tới châu Á và kiểm soát các tuyến đường thương mại hàng hải quanh quần đảo Malaysia, Như sông ấy mới bị phá vỡ. Họ áp đặt thuế khóa nặng nề, sử dụng sức mạnh quân sự để ngăn cản các đối thủ phương Tây đến buồn bán. Không chấp nhận từ bào thị trường béo bở, đến quốc Anh ráo riết tìm cho mình một căn cứ vững chắc, sẵn sàng đối đầu lâu dài về thế lực độc quyền trong khu vực. Và chỉ ít lâu sau, dưới sự dẫn dắt cửa Stamford Raffles, họ đã tìm thấy nó. Singapore, hoàn đảo hoang nằm ngay lối vào eo biển Balacca. Bất kỳ tàu thuyền nào đi từ Ấn Độ sang Trung Quốc, tuyến giao thương sầm uốt nhất thế giới thời bấy giờ đều phải đi ngang qua đây. Và quan trọng hơn, người Hà Lan chỉ bận tâm đến Batavia, tức Jakarta ngày nay, chứ chẳng để ý gì đến Singapore cả. Đây là cơ hội để người Anh chặn ngay trong mũi tàu của đối thủ. Singapore khi đó thuộc về Johor, một vương chiều đang suy yếu và chịu sức ép nặng nề từ Hà Lan. Bên trong hoàng tộc lại nổ ra tranh chấp quyền lực giữa các phe kế vị, khiến tình hình ngày càng dối gian. Lây dụng sự chia rẽ ấy, Raffles quyết định ủng hộ một ứng viên Sultan đến đổi lấy quyền lập thương cảng cho anh. Kết quả thành công mỹ mãn. Từ khoảnh khắc đó, mọi thứ đổi chiều. Đứa con anh bắt đầu mở rộng ảnh hưởng lên hòn đảo. Nhưng thay vì độc quyền những người Hà Lan, Raffles biến nơi đây thành cảng tự do, không thuế, không giáo cả. Tàu buôn từ khắp nơi đổ về thường nhiên kéo đến dòng trời hàng hóa bùng nổ. Năm 1826, các khu định cư eo biển bao gồm Singapore cùng Malacca và Penang, này thuộc Malaysia, được thiết lập. Trong đó, Singapore sẽ đóng vai trò là cửa ngõ thương mại. Còn phần bán đảo Malaya trở thành nơi cung cấp tài nguyên cao su và mỏ thiết. Cứ thế, công mấy thuộc địa của đế chế anh tại đây vẫn hành chớn trù. Dòng người nhập cư từ khắp nơi tràn tới, đặc biệt là cộng đồng người Hoa. Họ mang theo hy vọng dựng lên cuộc sống mới trên hòn đảo này. Thế hệ nối tiếp thế hệ ra đời. Và trong số đó, có một cậu bé mang tên Lý Quang Diệu. Lý Quang Diệu sinh ra và lớn lên trong một gia đình thuộc tầng lớp trùng lưu. Dù không phải dân bản địa, nhưng do đã sống dưới sự cai trị của đế quốc Anh tận 4 thế hệ gia đình, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi văn hóa phương Tây. Một buổi sáng sẽ bắt đầu bằng mùi bánh mì nướng thơm lừng hành toàn ra khắp nhà. Người lớn đọc báo nói về những câu chuyện xoay quanh luật lệ, chất tự và một thế giới xa xôi nào đó. Đứa trẻ thì ngồi yên lặng quan sát từng cử chỉ nhỏ nhất. Từ cách họ cầm dao nĩa cho đến phong thái giao tiếp với nhau trên bàn ăn. Nhưng gia đình này không hẳn là hoàn hảo. Người cha thì nóng nầy, thường xuyên nướng rất nhiều tiền vào thú vui cờ bạc. Chỉ có bà mẹ là luôn chăm lo gánh vác lấy cả gia đình. Cứ thế, Lý Quang Diệu lớn lên trong một môi trường nơi cái tốt và cái xấu cùng tồn tại song song. Năm 1940, nhờ sự nỗ lực không ngừng nghỉ, ông đã giành được học bổng vào Raffles College, trường đại học danh giá nhất Singapore thời đó. Giống như nhiều người dân thuộc địa khác, Lý Quang Diệu từng tin rằng người Anh là bất khả chiến bạn và có quyền năng mặc nhiên để cai trị. Được học hỏi dưới nền giáo dục của họ quả là cơ hội lớn. Nhưng chỉ hai năm sau, cùng với sự leo thang của chiến tranh thế giới thứ hai, phát sĩ Nhật với sức mạnh như vũ bão tiến vào hòn đảo. Đến quốc Anh, biểu tượng quyền lực mà Lý Quang Diệu từng tin tưởng xúc đổ sau 70 ngày chống cự. Lý Quang Diệu tận mắt chứng kiến cảnh vô số đàn ông người gốc khoa bị quân Nhật bắt bớ, giết hại. Chính ông cũng suýt trở thành một trong những cái sóc vô dành ấy. Cảm nhận cái chết cần kề khiến Lý Quang Diệu dần thay đổi nhận thức. Sau này, ông từng viết rằng Thế hệ của tôi đã chứng kiến một đế chế xúc đổ và chúng tôi quyết định rằng không ai có quyền thống trị chúng tôi ngoại trừ chính chúng tôi. Sinh tồn không phải là câu chuyện của công băng mà là trò chơi của sức mạnh và quyết đoán. Để vận mạnh của mình không bị quyết định bởi kẻ khác, Lý Quang Diệu bắt đầu nuôi trí lớn. Trong thời đất nước bị chiếm đóng, ông bắt đầu học tiếng Nhật, làm việc cho bộ máy tuyên truyền của chính quyền quân sự. Thậm chí, ông còn phải tham gia giao dịch ở thị trường chợ đen để có thể tồn tại. Những trải nghiệm ấy dày Lý Quang Diệu một sự thật tàn nhẫn. Đạo Đức có thể uốn công khi hoàn cảnh ép buồn. Năm 1946, sau thất bại của quân Nhật trong thế chiến, Lý Quang Diệu rời Singapore sang Anh học luật. London khác hẳn so với tưởng tượng. Nó chắc phải thiên đường phương Tây tân tiến, mà chỉ như trung tâm của một đế chế giả cổi đang suy tả. Trong thời gian này, tư tưởng chống thức dân bắt đầu bèn dễ. Lý Quang Diệu nhìn thấy rõ tính đạo đức giả của hệ thống thuộc điện. Người Anh nói về công bằng, nhưng sự thật, việc họ cai trị Singapore chỉ vì lợi ích. Chưa hết, dù học tập xuất sắc, ông vẫn cảm nhận được sự hạ thấp ngầm mà người Anh dành cho người dân thuộc điện. Điều đó thột bùng lên ngọn lửa tự tôn dân tộc và mong muốn xây dựng một bộ máy quản lý do chính người dân bản địa tự điều hành. Lý Quang Diệu bắt đầu dấn thân vào con đường chính trị. Trong cuộc tổng tuyển cử tại Anh năm 1950, ông tham gia vận động cho một người bạn thân, David Whittacombe. Lý Quang Diệu lái xe đưa bạn mình đi gặp cư trí khắp các khu phố. Khi cần, ông còn thay Whittacombe phát biểu trước đám đông. Giọng nói ban đầu còn de dắt, nhưng dân lại trở nên vững vàng hơn qua từng lần như thế. Chính tại đó, lần đầu tiên Lý Quang Diệu hiểu được cách chính trị vận hành. Sau khi kết thúc thời gian học tập, ông trở về Singapore làm luật sư cho các nghiệp đoàn trọng nước. Năm 1952, một cuộc đình công lớn nổ ra trong ngành bưu điện. Ông tham gia đàm phán với vai trò là đại diện của công đoàn để kiện chính quyền thuộc địa anh. Kết quả, Lý Quang Diệu đạt được thỏa thuận có lợi cho bên thân chúng. Sau đó, ông còn làm luật sư cho hàng chục công đoàn khác. Phần lớn các vụ kiện được thực hiện miễn phí. Điều đó giúp Lý Quang Diệu xây dựng được hình ảnh gần gũi hơn với quần chúng lao động. Thông qua những buổi tranh luận trong phòng sự án, ông học cách hiểu rõ tâm lý đám đông, đồng cảm với nỗi sợ và sự kỳ vọng của họ. Năm 1954, ông cùng các công sự thành lập Đảng Hành Động Nhân Dân. Mục tiêu của họ rất rõ ràng, giành quyền kiểm soát chính quyền từ Tây Đế quốc Anh thông qua bầu cử. Và để làm được điều đó, Đảng cần dựa vào sức mạnh của các công đoàn và phòng trào lao động. Trong bài phát biểu đầu tiên, Lý Quang Diệu đã công khai chỉ trích chính quyền thuộc địa vì trì hoãn, trao quyền tự trị và yêu cầu Anh rút qua Singapore ngay lập tức. Thông điệp này giúp ông thu hút sự ủng hộ đông đảo từ quân chúng, nhưng cũng kéo theo một vấn đề khác. Đảng Hành Động Nhân Dân ngay từ đầu đã không phải là một khối thống nhất. Nó là liên minh giữa hai nhóm. Một bên là các trí thức nói tiếng Anh do Lý Quang Diệu dẫn dắt với chủ trương cải cách tìm bước. Biết còn lại, còn nhiều lãnh đạo công đoàn có sướng cánh tả muốn hành động quyết liệt hơn. Họ thường tổ chức các cuộc đình công và biểu tình để gây áp lực chính trị. Nhiều sự kiện đã vượt khỏi tầm kiểm soát biến thành bạo loạn. Nếu tiếp tục dựa vào các nhóm tư tưởng cực đoan, Lý Quang Diệu và Đảng Hành Động Nhân Dân có thể bị chính họ trì phối. Ông buộc phải lựa chọn giữ liên minh để có sức mạnh quân chúng hoặc cắt bỏ để có được quyền kiểm soát. Cuối cùng, Lý Quang Diệu lựa chọn phương án thứ hai. Một cuộc thanh trường nổi bộ diễn ra. Quyết định này làm suy yếu lực lượng Đảng trong ngán hạ. Đổi lại, Lý Quang Diệu kiểm soát tổ chức một cách chặt chẽ hơn. Đó là lần đầu tiên ông thực thi một nguyên tắc sẽ theo mình suốt đời. Ưu tiên sự ẩn định và kiểm soát tập trung thay vì thỏa hiệp với rủi rò. Trong khi đó, do bối cảnh bất ổn kéo dài, chính quyền Anh buộc phải nhậu bộ. Năm 1959, Singapore được trao quyền tự trị nội bộ cho phép người dân bầu ra chính phủ riêng. Dù vậy, để quốc Anh vẫn giữ quyền quyết định về quốc phòng và đối ngoại. Đảng Hành động Nhân dân điều chỉnh chiến lược. Họ mở rộng hình ảnh, đưa vào các ương viên từ nhiều tầng lớp để thu hút quyệt trí. Kết quả, Đảng giành được 43 trên 51 ghế trong khội Singapore sau bầu cực. 9 tháng này, đủ để kiểm soát toàn bộ chính quyền mới. Sau cuộc bỏ phiếu nội bộ, Lý Quang Diệu được chọn làm lãnh đạo. Ngày 5 tháng 6 năm 1959, ông chính thức trở thành Thủ tướng đầu tiên của Singapore. Trước khi tiếp tục, CDMedia xin được giới thiệu nhà tài trợ chính của video này. ExpressVPN Dịch vụ VPN hàng đầu thế giới. Một tài khoản có thể dùng cho 14 thiết bị. Máu hóa dữ liệu giúp bạn an tâm khi dùng wifi công cập. Và hỗ trợ truy cập nội dung từ hơn 100 quốc gia với tốc độ cao nhất hiện nay. Đặc biệt, hãy đăng ký qua link dành riêng cho khán giả của CDMedia để nhận thêm 4 tháng sử dụng miễn phí. Dù giành được một chiến thắng mang tính lịch sử, nhưng Lý Quang Diệu gần như không có thời gian ăn mừng. Chỉ trong vài tuần, nền kinh tế Singapore bắt đầu trượt dài trong khủng hoảng. Các doanh nghiệp phương Tây và nhà đầu tư nước ngoài nhanh chóng rời đi, chuyển sang Kuala Lumpur, trung tâm của Malaya. Họ lo ngại chính phủ mới sẽ qua cứng rắn với hệ thống thuộc địa cũ, dòng tiền biến mất. Để niềm tin của nhân dân không tan dần theo, Lý Quang Diệu phản ứng ngay lập tức. Một loạt các biện pháp trong chiến dịch mang tên chống văn hóa châu Âu được triển khai liên tiếp. Máy hát tự động và máy chơi pinball bị cấm vì xem là nguồn phát sinh tệ nạn. Trong khi đó, cảnh sát mở chiến dịch truy quét các băng đảng xã hội đen, mại dâm và tội phạm có tổ chức. Đương phố được dọn dẹp, trật tứ xã hội bị siết chặt. Lần đầu tiên Singapore trải qua những tuần không có bắt cóc hay tốn tiền. Về vấn đề ngân sách đang cạn dần, Lý Quang Diệu quyết định cắt giảm lương công chức để cân bằng tài chính. Dù vậy, ổ định xã hội chẳng thể giải quyết được bài toàn lớn hơn. Singapore quá nhỏ, không có thị trường nội địa hay tài nguyên và còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương mại. Ngay lúc đó, Lý Quang Diệu lại nhìn thấy một con đường mới cho đất nước. Năm 1945, Thế chiến thứ 2 kết thúc. Dù danh được thắng lợi, nhưng đế quốc Anh lại sưu yếu dần và không đủ nguồn lực duy trì các thủ địa ở phương xa. Cùng lúc đó, phong trào đấu tranh dành độc lập nhanh chóng lan rộng khắp châu Á. Malaya nhân cơ hội này cũng nổi dậy, quyết tâm giải phóng dân tộc. Năm 1957, lá cờ Anh được hạ xuống tại Kuala Lumpur. Malaya chính thức hoàn toàn độc lập. Nhưng Singapore lại không có được niềm vui độc lập đó. Hàng đảo vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của người Anh. Nhận thức rõ tình hình, Lý Quang Diệu cho rằng giải pháp duy nhất là sắp nhập với Malaya. Hàng hóa có thể lưu thông cho một thị trường chung. An ninh sẽ do chính phủ lớn hơn đảm nhiệm. Chủ trương ấy lại vô tình phù hợp với suy nghĩ của đế quốc Anh khi đó. Giới áp lực của Liên Hợp Quốc, Anh cũng muốn nhanh chóng rút khỏi các thủ địa còn lại ở Đông Nam Á, bao gồm Singapore, Sabah, Sarawak, Brunei. Những trao quyền độc lập có thể đẩy Singapore vào tay lực lượng cộng sản đang phát triển mạnh mẽ. Trong khi đó, Malaya cũng có những vấn đề riêng phải đối mặt. Họ có nguy cơ bị nuốt trừng bởi nước láng giềng Indonesia do năng lực quân sự còn yếu kém. Dù vậy, Liên minh cầm quyền e ngại rằng đa số người Hoa tại Singapore sẽ làm suy yếu vị thế chính trị của người Mã Lai. Tình hình chỉ thay đổi vào năm 1961 khi chính quyền Lý Quang Diệu thất bại trong một cuộc bầu cử bổ sung. Người thắng là ứng viên Phía Malaya bắt đầu lo lắng rằng nếu Lý Quang Diệu mất quyền lực Singapore có thể rơi vào tay các lực lượng thân cộng sản. Đến tháng 8 năm 1961 quyết định cuối cùng được đưa ra. Malaya, Singapore cùng một số đảo là các thuộc địa anh khi ấy sẽ hợp nhất thành một liên bang. Chính phủ liên bang sẽ kiểm soát quốc phòng, đối ngoại và an ninh nội bộ. Singapore giữ quyền quản lý giáo dục và lao động. Kế hoạch này ngay lập tức vấp vài làn sóng phản đối dữ dội từ người dân trong nước. Nhiều người cho rằng Lý Quang Diệu đang nhượng bộ quá nhiều quyền lực. Năm 1962 Cuộc chương cầu dân ý được tổ chức. Lý Quang Diệu trực tiếp lên sóng radio giải thích kế hoạch sắp nhập bằng nhiều ngôn ngữ. Báo chí được kiểm soát. Đối thủ chính trị bị cô lập khỏi công chúng. Trong phiếu bầu thậm chí còn không có lựa chọn không sắp nhập. Chỉ có các phương án khác nhau của việc gia nhập Malaysia. Hiệt quả là 71% cử tri chọn phương án do chính phủ đề xuất. Năm 1963 một quốc gia mới chính thức ra đời mang tên Liên bang Malaysia. Mọi thứ dường như đang đi đúng hướng. Người ta tin rằng tất cả đang xây dựng một tương lai chung. Singapore có chính phủ riêng và được hưởng quyền tự trị cao hơn so với các bang khác tại bán đảo Mã Lai. Nhưng những quyền lực cốt lọi nhất của một quốc gia độc lập thì lại nằm trong tay chính phủ trung ương ở Kuala Lumpur. Dù sao, họ cũng đã tiến gần hơn đến nền độc lập hoàn toàn. Trong những ngày trước khi sắp nhập chính thức, Thủ tướng của họ đã có bài phát biểu bày tỏ niềm hy vọng và lạc quan về quốc gia mới. Đối với Lý Quang Diệu, đây là cậu ý sống còn. Ông tin vào một viên cảnh rộng hơn. Một quốc gia đa sắc tộc. Một Malaysia của người Malaysia. Nơi mọi cộng đồng đều có vị trí ngang nhau. Những ý tưởng đó nhanh chóng va trạm trực diện với thực tế chính trị. Giới lãnh đạo ở Kuala Lumpur tin rằng người Malay phải giữ quyền kiểm soát. Họ lo sợ một xã hội bình đẳng thực sự sẽ khiến họ trở thành thiểu số yêu thế. Ngược lại, Lý Quang Diệu không chấp nhận hệ thống dựa trên sắc tộc. Ông muốn xây dựng một quốc gia nơi năng lực quyết định vị trí của mỗi con người. Hai tầm nhìn ấy không thể cùng tồn tại trong cấu trúc quyền lực duy nhất. Sự căng thẳng bắt đầu leo thang chỉ sau một năm sắp nhập. Ban đầu cả hai bên vẫn giữ thỏa thuận ngầm. Họ sẽ không can thiệp vào chính trị nội bộ của nhau. Nhìn rồi căng thẳng nhanh chóng leo thang. Đảng UMNO của Malaysia tham gia tranh cử tại Singapore và thất bại. Đảng PAP của Lý Quang Diệu cũng đương viên tham gia bầu cử tại đây. Từ đó cuộc đối đầu bước sang một giai đoạn mới. Trên thông thân tín của chính phủ Malaysia bắt đầu tấn công PAP bằng những luận điệu sắc tộc. Nghe hoa bị mô tả như mối đe dọa. Chính quyền Singapore trở thành những kẻ chống lại người Mã Lai. Những lời nói ấy không chỉ nằm trên báo chí. Chúng lan ra đường phố trông ngòi cho những căng thẳng trong xã hội. Ngày 21 tháng 7 năm 1964 một cuộc diễu hoành của người Hồi giáo nhân dịp sinh nhật nhà tiên trí Muhammad diễn ra tại Singapore. Hàng nghìn người gốc Mã Lai đổ ra đường. Đắm đông lời qua tiếng lại rồi mọi thứ vượt khỏi kiểm soát. Người Mã Lai và người Hoa lao vào nhau giữa đường phố. Trong suốt 4 ngày bạo loạn sắc tộc nổ ra khắp nơi. Cuộc hôn nhân chính trị dần trở thành cơn ác mộng. Lý Quang Diệu không thể im lặng thêm. Tháng 5 năm 1965 tại cơ hội Malaysia Lý Quang Diệu đứng lên phát biểu ban đầu bằng tiếng Anh sau đó ông chuyển sang tiếng Mã Lai. Bài phát biểu công khai chỉ trích sinh sách của chính quyền Trung ương đồng thời nhấn mạnh cách Singapore đối xử với người Mã Lai. Khẳng định họ không bị áp bức như những cáo buộc trước đó. Bài phát biểu không hề được chuẩn bị trước nhưng từng câu chứ đều sắc bèn. Các nghị sĩ xứng người. Một người gốc Hoa đứng giữa quốc hội nói tiếng Mã Lai trôi chảy thách thức trực diện quyền lực chính trị của họ. Bài phát biểu trở thành gió nước chàn ly Mâu thuẫn dường như không thể hóa dài. Tại các cuộc họp của tổ chức quốc gia Mã Lai thống nhất sau đó, những tấm biểu ngữ bắt đầu xuất hiện. Người dung yêu cầu bắt giữ Lý Quang Diệu. Trong những ngày căng thẳng nhất của năm 1965, nhà lãnh đạo của Malaysia, Tunku phải sang London để tham dự một hội nghị. Nhưng chuyến đi đó không diễn dài như kế hoạch. Ngay khi đến nơi, ông phải nhập viện vì một cơn bệnh zona. Thế sắp suy kiệt nhưng tâm trí ông không ngừng hoạt động. Nằm trên giường bệnh, Tunku liên tục suy nghĩ về một vấn đề duy nhất Singapore và cụ thể hơn là Lý Quang Diệu. Càng suy nghĩ, ông càng đi đến một kết luận lạnh lùng. Mối quan hệ này không thể cứu vãn. Không có cách nào khác để hai bên tiếp tục tồn tại trong cùng một hệ thống. Ngày mùng 1 tháng 7 năm 1965, từ chính giường bệnh tại London, ông viết một bức thư gửi cho cấp phó của mình. Trong đó, ông thừa nhận rằng bản thân đã dành đủ thời gian để suy nghĩ. Và kết luận cuối cùng là Singapore cần phải bị tách ra khỏi Malaysia. Trong khi đó, nước Anh, kiến trúc sư của liên bang Malaysia đầy bất ổn, gần như không có một động thái nào. Đêm ngày mùng 8 tháng 8 năm 1965, tại Kuala Lumpur, một thành viên nội các Malaysia đã bất ngờ tìm đến Anthony Head, đại sứ Anh. Ngày nay, ám chỉ về một bước đi quyết liệt sẽ được công bố vào sáng mai. Ban đầu, vì đại sứ cũng không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Ông buộc phải gặng hỏi từng chút một. Thông tin ngay lập tức khiến ông tróng vãng. Anthony lập tức lên xe. Ông cần phải gặp tuân cư nhanh nhất có thể. Việc chơi cắt tuyệt đối không được xảy ra. Sau khi di chuyển khắp thành phố, cuối cùng Anthony đã gặp được người cần gặp tại một nhà hàng trên tầng thượng. Cuộc bàn luận diễn ra trong bầu không khí căng thẳng. Kết quả không có gì thay đổi. Singapore sẽ rời khỏi liên bang. Một quốc gia mới sẽ xuất hiện. Vì đại sứ đã cố gắng thuyết phục, chỉ cần chỉ khoảng 24 giờ. Nhưng đề nghị đó bị từ chối thẳng thử. Suốt đêm, hàng loạt điện tín khẩn cấp được gửi đến luân đồn. Dù vậy, mọi thứ đã quá muộn. Trong khi đó, ở phía bên kia, Lý Khoang Diệu đang đối mặt với đêm dài nhất đời mình. Ông gần như không thể ngủ. Singapore, quốc gia của ông vừa bị vứt bỏ. Họ sẽ phải bước vào một cuộc chiến sinh từ thực sự. Ngày 9 tháng 8, năm 1965, Lý Khoang Diệu phải thông báo sự thật đến tất cả người dân. Buổi phát sóng trực tiếp ngày hôm đó đã trở thành sân khấu định mạnh của Singapore. Thủ tướng của họ không thể tiếp tục. Ân thanh vỡ vụn trong cổ họng ông. Nước mắt rơi không kìm nén. 6 tuần sau bài phát biểu trên truyền hình quốc gia, Lý Khoang Diệu biến mất khỏi đời sống công chúng. Ông tự nhốt mình trong một căn nhà biệt lập, tách biệt khỏi thế giới đang trao đảo bên ngoài. Những bữa ăn bị bỏ dở, giấc ngủ trở thành thứ xa xỉ. Tất cả chỉ còn lại những đêm dài chìm trong suy nghĩ và áp lực. Cơ thể suy sụp buộc các bác sĩ phải kể thuốc an thẳng. Ngay cả khi được hỗ trợ bằng thuốc, tâm trí Lý Khoang Diệu vẫn không thể yên. Trong lúc đó, cả bộ máy chính quyền Singapore rơi vào trạng thái lửng lớn. Cổ hội không biết phải hành động ra sao khi người đứng đầu gần như biến mất. Thế nhưng ngay trong thời điểm tuyệt vọng đó, Lý Khoang Diệu vẫn cố gắng kiểm soát lý trí. Ông viết thư cho Thủ tướng Anh lúc bấy giờ Trong bức thư, ông trấn an rằng Đừng lo về Singapore. Chúng tôi vẫn tỉnh táo. Chúng tôi là những con người lý trí ngay cả khi tuyệt vọng. Mọi hậu quả sẽ được cân nhắc trước khi hành động. Sau 6 tuần hồi phục, nhà lãnh đạo của Singapore buộc phải đối diện với thức tại. Trong mắt ông là ban cơ chính trị gần như vô vọng. Một nửa nguồn nước của đảo phụ thuộc vào nước láng giềng. Chỉ mấy phần trăm lương thực phải đi qua cây cầu nối đất liền ra hai bên. Không còn Malaysia. Mọi thứ có thể chấm hết. Singapore không ruộng đồng, không dầu mỏ, không khoáng xạ. Cũng chẳng có nền công nghiệp đáng kể. Chỉ còn lại một điểm nhỏ bé trên bản đồ, chờ đợi sụp đổ. Xung quanh là những quốc gia lớn hơn rất nhiều. Và chẳng ai có thể đảm bảo rằng họ sẽ thân thiện. Ba phần từ dân số Singapore trẻ trúc trong những túc lều tạm bợ không điện nước. Khoai than phủ kín những bữa ăn nghèo nạn. Nhưng ông nước công cộng bẩn thiểu trở thành cộng dân sinh tổn. Hàng ngày dài xếp hàng trước nhà vệ sinh trung. Giáo dục là một điều xa vời. Hơn nửa dân số không biết đọc. Bao làn sắc tộc giữa người Malay và người Hoa nổ ra trên đường phố hàng ngày. Thế nhưng đất nước này chưa thể sụp đổ bởi lí quang diệu vẫn còn đứng vững. Rất nhanh chóng, ông bắt đầu một cuộc hồi sinh vĩ đại bậc nhất lịch sử. Nước đi đầu tiên của lí quang diệu nhắm vào ngoại giao. Singapore phải được thế giới công nhận trước khi nó biến mất khỏi bản đồ. Chỉ trong vòng một tháng ông thúc đẩy việc giai nhập Liên Hợp Quốc và kết quả đã thành công. Nhưng khu vực xung quanh vẫn cực kỳ bất ổn. Tháng 3 năm 1965 hai lính thủy đến bộ Indonesia đặt bom tại tòa nhà McDonald House ở Singapore. Vụ nổ giết chết 3 dân thường và bị thương 33 người. Đây là một phần của chiến dịch do Tổng thống Indonesia phát động nhằm chống lại Malaysia. Liên bang và Singapore từng là một phần. Những cây đánh bom ngay lập tức bị bắt. Họ bị xét xử và tuyển hán tự hình. Trong mắt Singapore đây là khủng bố. Nhưng tại Indonesia họ lại được xem là những người lính làm theo mệnh lệnh. Việc hành quyết là bùng lên làn sóng phấn nổ tại Jakarta. Sinh viên chan xuống đường tấn công Đại sứ quán Singapore. Đứng trước nguy cơ leo thang xung đột nếu các diệu đưa ra một quyết định khó khăn. Ông Dickson bay sang Indonesia. Tại mộ của hai người lính ông cúi đầu và đặt hoa. Đó không phải lời xin lỗi mà là hành động cần thiết dù đầy nhục nhã. Singapore cần Indonesia là đối tác. Đến năm 1967 Đúng vậy, giữa bức hành khu vực vẫn còn đầy bất ổn sau những cuộc đối đầu và chia cắt. Linh Quang Diệu cùng các nhà lãnh đạo Malaysia Indonesia, Thái Lan và Philippines đã bút ký vào một thỏa thuận mới khai sinh giả Asia. Đây là sự lựa chọn bắt buộc bởi tất cả đều hiểu rằng nếu tiếp tục nghi kỵ và mâu thuẫn họ sẽ tự đẩy mình vào hỗn loạn và trở thành quân cờ trong các cường quốc. Dù vậy, cũng không thể chống trờ vào hợp tác khu vực. Người Anh đang rời đi từng bước. Singapore gần như không có lực lượng phòng vệ. Trong khi, bạn bè vẫn có thể trở thành kẻ thù bất cứ lúc nào. Năm 1967 Linh Quang Diệu ký quyết định chế độ nghiêu vụ quân sự bắt buộc. Mọi thanh niên đều phải phục vụ trong quân đội. Để xây dựng lực lượng này ông bí mật tìm đến Israel. Họ là một quốc gia nhỏ giống Singapore, nhưng đã thành công đánh bại những nước Ả Rập lớn hơn nhờ kỷ luật và tổ chức. Về phía Israel, đề nghị hợp tác này là một cơ hội. Những năm 1960, họ gần như bị cô lập trong khu vực Trung Đông. Các nhà lãnh đạo Israel luôn tìm cách mở rộng quan hệ ra bên ngoài để phá vỡ thế bòng với ngoại giao. Hỗ trợ Singapore mang lại cho họ đối tác mới tại châu Á. Một quốc gia thân phương Tây, có vị trí chiến lược trên tuyến hàng hải quan trọng. Các cô bàn Israel nhanh chóng được đưa tới Singapore trong bí mật. Họ bắt đầu xây dựng từ nền máu học thuyết cho đến cách tổ chức huấn luyện và kỷ luật cho lực lượng vũ trang ngon trẻ. Đến năm 1971, đã có 16.000 binh sĩ Singapore sẵn sàng chiến đấu. Nguyên tắc của lí Quang Diệu rất rõ ràng. Nếu không tự bảo vệ đồng minh, sẽ không ai làm điều đó thành. Khi an ninh tạm ổn, ông quay về vấn đề nội tạng. Mối đe dọa lớn nhất lúc này là xung đột sát tộc. Người Hoa, người Mã Lai, người Ấn thường xuyên va chạm. Những cuộc bạo lực có thể bùng phát bất cứ lúc nào. Ông tuyên bố tất cả các sát tộc đều bình đẳng. Nhưng nhà nước sẽ là người đặt ra danh giới. 4 ngôn ngữ chính thức được thiết lập. Tiếng Hoa, Tiếng Mã Lai, Tiếng Tam Min và Tiếng Anh. Người đối trẻ có thể được học tiếng mẹ đẻ. Đồng thời phải học tiếng Anh như một ngôn ngữ chung gắn kết tất cả. Cơ giáo cũng bị kiểm soát chặt chẽ. Mọi nỗ lực truyền bá đức tin có nguy cơ về chia rẽ đều bị cầm. Tuy nhiên nền kinh tế vẫn đang sụp đổ. Để khắc phục, ông mời nhà kinh tế Hà Lan Albert Winsemius Lời khuyên của Albert rất trực diện. Hãy quên ý thức hệ. Hãy quên chủ nghĩa dân tộc. Nếu muốn Singapore thành công, hãy khiến nó không thể cưỡng lại với các công ty nước ngoài. Giữ thuế ở mức thấp. Chống thảm nhúng. Đảm bảo ơn định. Làm xe con đào từ trên xuống. Không gióc dưới. Không bạo loạn. Không khu ở chuột. Xây dựng nhà máy. Đào tạo công nhân. Nếu làm được, các tập đoàn đa quốc gia sẽ đến. Lý Quang Diệu lắng nghe cẩn thận. Cùng với dòng của nước ngoài đổ vào, các nhà máy bắt đầu mọc lên. Từ nguồn thu của những khoản đầu tư này, Lý Quang Diệu thay đổi đời sống hàng ngày. Ông tăng tốc chương trình nhà ở công cộng. Hàng trăm nghìn người được chuyển vào các căn hộ bề tống mỗi năm. Nước sạch và điện được cung cấp đầy đủ. Mỗi gia đình có một phần trong đất nước. Để trích trả, ông buộc người lao động gửi khoảng 20% tiền lương vào CPF quý dự phòng trùng ước. Trên giấy tờ, đó là tiền dành cho hữu trí. Trên thực tế, nó trở thành một nguồn vốn quốc gia khổng lồ. Khoản tiền này được dùng để xây nhà, tài trợ hạ tầng và đầu tư. Để bộ máy vận hành hiệu quả, ông tăng gấp đôi lương của bộ trưởng và công chức. Sau đó, ông trao quyền mạnh mẽ cho cuộc điều tra thực hành thảm ngũng. Bất kỳ ai hối lộ, đều sẽ bị bỏ tù. Không có ngoại lệ. Khi bộ trưởng phát triển quốc gia của chính ông bị phát hiện nhằm một triệu đô la tiền hối lộ từ hai công ty tự nhân, Thứ quan điều tra lập tức hành động. Trước khi ra tòa, test, nuốt thuốc và tự sát. Phản ứng của lính Quang Diệu rất lành lùng. Ông ta đã làm sai. Ông ta đã nhận hối lộ. Tôi không thể cứu ông ta. Không ai được đứng trên pháp luật. Ngay cả một bộ trưởng trung thành như ông ta cũng có thể bị loại bỏ. Bởi nếu chấp nhận một ngoại lệ, tất cả sẽ làm theo. Cuối cùng, ông phát động chiến dịch thành phố trong vườn. Ông ra lệnh trong cây dọc các tuyến đường cao tốc. Các con sông được làm sạch khỏi nước thải. Cùng viên được tạo dựng khắp đồ thị. Sự sạch sẽ và màu xanh trở thành công cụ tuyên truyền. Đó là tín hiệu gửi ra thế giới rằng Singapore không còn là khu học chuẩn. Đầu thời niên 1970 thì trong vài năm, Singapore đã có quốc kỳ, quân đội, kinh tế và có một cô máy tuyên truyền phát đi một thông điệp duy nhất. Singapore đang trỗi dậy. Trong thời niên 1970, lí Quang Diệu chuyển sang giai đoạn mở rộng. Các nhà máy là chưa đủ. Ông xây dựng sân bay Changi, khai trương nằm 1981. Nó nhanh chóng được xếp hạng trong số những sân bay tốt nhất thế giới. Càng Singapore phát triển thành một trong những nơi bận rộn nhất hành tinh. Điểm giao giữa hàng suất khâu châu Á và thị trường phương Tây. Sau khi có nền tảng mạnh mẽ, lí Quang Diệu tự tin đưa ra chính sách đối ngoại đầy cứng rắn. Trong thập niên 1970, CIA của Mỹ tìm cách xâm nhập cơ quan tình báo Singapore. Ông lập tức phơi bầy họ trước công chúng. Washington bị bẽ mặt. Nước Mỹ hùng mạnh mà nhiều quốc gia sợ hãi phải trả khoản tiền phạt lên tới 100 triệu đồ. Để cân bằng giữa Đông và Tây, ông cũng mở cửa về Trung Quốc. Khi đảng tiêu binh khởi động cải cách năm 1978, Singapore được chọn như một hình mẫu. Đến năm 2000, GDP bình quân đầu người của Singapore đạt 24.000 đô la. Con số này ngang với Canada, tương đương Pháp. Đến năm 2025, mức tuyên nhập đạt 90.000 đô la mỗi người. Con số đó vượt Mỹ và bỏ sau đối thủ năm xưa. Malaysia cùng Indonesia. Từ một quốc gia nhỏ bé không tài nguyên, dưới sự dẫn dắt của lí Quang Diệu, Singapore đã trở thành trung tâm của trí tuệ và tài chính. Tháng 3 năm 2015, ông qua đời ở tuổi 91. Trong lễ tàng, gần 2 triệu người Singapore xếp hàng dưới mưa để tiễn biệt. Họ nói lời tạm biệt với nhà lãnh đạo vĩ đại. Lời tiễn biệt dành cho lí Quang Diệu, người đã tạo nên Singapore.