Bí Ẩn Tôn Giáo Mọi đóng góp cho kênh xin vui lòng gửi về STK: 1013626747 - Ngân hàng Vietcombank - DUONG QUANG THIEN
Xem Video Này Xong Bạn Sẽ Hiểu Hết 3 Tôn Giáo Lớn Nhất Thế Giới | Thế Giới Cổ Đại
Trong video hôm nay, chúng ta sẽ lần đầu tiên xâu chuỗi toàn bộ lịch sử hình thành của ba tôn giáo lớn: Do Thái giáo, Thiên Chúa giáo và Hồi giáo — những tôn giáo cùng xuất phát từ một gốc chung, cùng tôn thờ Đức Chúa Trời, cùng kể lại câu chuyện về A-đam, Ê-va, Áp-ra-ham, Nô-ê và Môi-se. Vậy điều gì đã khiến họ rẽ thành ba con đường khác nhau? Tại sao từ Chúa Giê-su lại sinh ra Công giáo, Chính Thống giáo và Đạo Tin Lành? Và tại sao nhân loại lại chia thành nhiều nhánh tôn giáo đối lập trong suốt hơn 2.000 năm?
Video sẽ dẫn bạn từ nguồn gốc dân Israel, giao ước giữa Đức Chúa Trời và Áp-ra-ham, cuộc Xuất Ai Cập của Môi-se, đến sự ra đời của Chúa Giê-su và sự hình thành Kinh Thánh. Từng bước, chúng ta sẽ thấy cách Kitô giáo lan rộng, tách nhánh, tranh luận thần học và biến đổi theo dòng lịch sử. Đây không phải bài giảng đạo, mà là một bản đồ lịch sử tôn giáo được giải thích dễ hiểu nhất. Chỉ trong vài chục phút, bạn sẽ hiểu vì sao ba tôn giáo lớn lại vừa giống nhau đến kỳ lạ, vừa khác nhau đến tận gốc rễ.
Hãy cùng khám phá — và để lại quan điểm của bạn dưới phần bình luận! Cảm ơn mọi người! Chúc mọi người có những giây phút vui vẻ. Mời các bạn theo dõi video trên kênh Thế Giới Cổ Đại.
Chào mừng các bạn đã đến với kênh Thế Giới Cổ Đại, tôi là MC Quang Thiên, rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay.
Khi nhắc đến 3 tôn giáo lớn là Giọt Thái Giáo, Thiên Chúa Giáo và Hồi Giáo, rất nhiều người sẽ thắc mắc rằng
tại sao họ đôi lúc lại kể những câu chuyện giống nhau từng trí tiết, nhưng có lúc lại khác nhau đến mức tưởng như chẳng còn liên quan,
vì sao họ cùng nói về Adam và Eva, về Abraham, về Moses, nhưng mỗi tôn giáo lại rẽ sang một con đường thần học và lịch sử riêng.
Sự thật là cả 3 tôn giáo này đều có chung một gốc, cùng xuất phát từ vùng Tây Á và chia sẻ những nhân vật nền tảng giống nhau.
Nhưng khi phát triển qua hàng nghìn năm, với các bối cảnh chính trị, văn hóa, ngôn ngữ khác nhau,
mỗi tôn giáo lại hình thành một bản chất riêng, dẫn đến những điểm tương đồng sâu sắc xen lẫn những khác biệt rất căn bàn.
Nhưng chỉ trong 30 phút, tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ Giọt Thái Giáo, Thiên Chúa Giáo và Hồi Giáo. Giờ thì chúng ta cùng bắt đầu nghe nhé!
Câu chuyện trước hết phải nói từ Adam và Eva.
Trong dòng dõi con cháu của hai người, có Noe, chính là ông đóng con tàu Noe nổi tiếng.
Về sau nữa, lại có một người tên là Abraham. Ông ấy sống ở đâu?
Trước hết, chúng ta hãy mở bản đồ châu Âu, rồi phóng to phần bên phải của địa Trung Hải, sẽ thấy vùng đất này.
Con cháu Adam và Eva chủ yếu phân bố trên dại đất đó.
Bộ tộc của Abraham ở khu vực Thành Ú. Sau đó, ông di chuyển lên Karan.
Rồi một ngày nọ, Thượng Đế, tức Đức Chúa Trời hiện ra và nói rằng,
Con hãy rời khỏi vùng đất này. Ở phương xa, có một miền đất, ta sẽ ban cho con.
Tại đó, con sẽ dựng nên một dân tộc vĩ đại.
Trải qua một loạt sự kiện, Abraham cuối cùng cũng đến một vùng đất ven biển, gọi là Karan.
Đồng thời, Đức Chúa Trời lập giao ước với Abraham.
Con và dòng dõi con từ đời này sang đời kia phải giữ giao ước này.
Tin vào lời ta, sống theo những điều ta dạy. Ta sẽ ban cho các con một vườn quốc vĩ đại.
Từ đó, Abraham ngoan ngoãn sinh sống tại sự Karan.
Ông có một người cháu trai tên là Jacob.
Một ngày nọ, trên đường trở về quê, Jacob gặp một người đàn ông.
Thật ra người đó là một thiên sứ, cũng có thể chính là Đức Chúa Trời.
Việc người đàn ông này rốt cuộc là ai, thì trong giới học giả có rất nhiều cách giải thích khác nhau.
Thiên sứ yêu cầu Jacob đổi sang một cái tên khác, đó là Israel.
Israel cưới tổng cộng 4 người vợ và vợ lẽ, sinh ra 12 người con.
Nhóm người này được gọi là Israel Rift, tức dân Israel.
Trong số các con đó, có một người tên là Joseph.
Vì được cha yêu đương đặc biệt, nên bị các anh em đố kỳ.
Cuối cùng, Joseph bị chính các anh em mình bán sang Ai Cập làm nô lệ.
Người cha Israel hoàn toàn không biết chuyện con trai bị bán.
Sau này, ông vẫn luôn nghĩ rằng Joseph đã chết rồi.
Thế nhưng, nhờ nỗ lực không ngừng và những cơ hội đặc biệt tại Ai Cập,
Joseph dùng khả năng giải mộng khác thường của mình lúc bấy giờ,
giải những giấc mơ khó hiểu cho các Pharaon.
Cuối cùng, ông được trọng dụng, trở thành tể tướng, nhân vật số 2 ở Ai Cập.
Về sau, giữa canan gặp nạn đói lớn, Israel dẫn cả tộc đến Ai Cập lánh nạn.
Joseph nhận ra các anh em không để bụng chuyện cũ,
mà còn tận dụng địa vị số 2 của mình để đón tiếp cả gia tộc, đoàn tụ với cha.
Pharaon cũng rất hoàn nghênh họ hàng của vị tể tướng.
Cuối cùng, ông chia cho dân Israel một vùng đất gọi là Goshen,
để họ định cư, đời nọ nối đời kia sống ở đó.
Dân Israel sinh sôi ngày càng đông. Các đời Pharaon sau này bắt đầu lo sợ.
Nếu dân Israel lực kéo thì sao?
Nhớ đâu họ chiếm đất đai và tài nguyên của người Ai Cập thì làm thế nào?
Thế là Pharaon ra lệnh biến dân Israel thành nô lệ.
Tiếp theo là giai đoạn người Israel phải sống thiếp nô lệ dài hơn 400 năm.
Bước ngoặt bắt đầu vào khoảng năm 1250 trước công nguyên.
Trong dòng dõi Israel có một người tên là Moses.
Một ngày nọ, vì một sự việc ngoại ý muốn,
ông lỡ tay giết chết một người Ai Cập nên phải bỏ trốn.
Trên đường trốn chạy, đột nhiên đức chúa trời hiện ra với ông
dưới hình thức một bụi cây bốc cháy mà không bị thiêu dụi và nói chuyện với ông.
Ngài khích lệ Moses quay trở lại Ai Cập giải cứu dân Israel ra khỏi đó.
Hãy làm theo những gì ta phán, ta sẽ che trở con, con cứ đi là được.
Sau đó chính là câu chuyện nổi tiếng Moses rẽ biển.
Khi Moses dẫn dân mình trốn khỏi Ai Cập, họ bị quân Ai Cập truy đuổi.
Đến trước biển đỏ, đại khái là ở khu vực này.
Họ phát hiện phía trước là biển, phía sau là quân địch, tiến thoái lưỡng nan.
Trong tình thế cấp bách, Moses dơ hai tay lên.
Đức chúa trời dùng quyền năng khiến gió mạnh thổi đến, tách biển đỏ ra,
mở một con đường trên đáy biển để dân Israel đi qua.
Câu chuyện này thường được đặt tựa là Moses rẽ biển đỏ.
Nhưng thực ra là quyền năng của đức chúa trời đã rẽ biển.
Sau khi qua biển, Moses lại vùng tay, bức tường nước sụp xuống, nhấn chim quân Ai Cập.
Sau chuyện, Moses dẫn dân đến núi Sinai.
Cũng chính tại đây, ông đối thoại với đức chúa trời.
Ngài bạn cho ông mười điều răn và luật lệ.
Moses khắc mười điều răn lên hai tấm bia đá.
Những điều này chính là giao ước vĩnh viễn mà đức chúa trời lập với dân Israel, rất quan trọng.
Chính kiểu giao ước này đã trở thành nền tảng của hệ thống đức tin do Thái giáo.
Chúng ta là dân tộc đã có giao ước với đức chúa trời.
Chúng ta là dân ngài chọn.
Tiếp theo, chúng ta phóng to khu vực Canaan lên lần nữa.
Sẽ thấy rõ vùng này.
Thời gian lúc này đã đến khoảng năm 1000 trước công nguyên.
Con cháu của 12 người con Israel ban đầu đã phát triển thành 12 bộ lạc.
Trong dòng dõi người con thứ 11, có một hậu duệ tên là Saul.
Ông là người đầu tiên thống nhất 12 bộ lạc lập nền vương quốc liên hiệp Israel.
Đời vua thứ 2 là con trai của Saul.
Nhưng thời gian chỉ vì không lâu.
Đến đời vua thứ 3 là một hậu duệ thuộc tri tộc Judah.
Đồng thời cũng là con rể của Saul.
Tên là David.
Ông cực kỳ sung kính đức chúa trời và rất anh dũng thiện chiến.
Sau một vài lần đất nước rơi và chia rẽ,
ông lại một lần nữa thống nhất vùng Canaan, trở thành vua của vương quốc liên hiệp.
Đời vua thứ 4 là con trai ông Solomon.
Một trong những thành tựu lớn nhất của Solomon là xây dựng ngôi đền thờ thứ nhất tại Jerusalem
để mọi người đến thờ phượng đức chúa trời duy nhất.
Đến đời vua thứ 5, vương quốc xảy ra chia rẽ.
Mười bộ lạc ở phía Bắc không công nhận vị vua này.
Tự mình lập nền vương quốc Israel ở miền Bắc.
Hai bộ lạc ở phía Nam thì giữ dòng dõi David,
lấy tri tục Judah làm trung tâm, lập nền vương quốc Judah ở miền Nam.
Hai nước nhiều lần giao tranh với nhau.
Khoảng năm 722 trước công nguyên,
đúng vào lúc đế quốc Assyria đang thời kỳ bành trướng,
họ xâm lược vùng Canaan.
Vương quốc Israel ở phía Bắc bị đánh chiếm.
Họ bị bắt làm nô lệ.
Mười bộ lạc tan tác khắp nơi, một số thì chạy xuống phía Nam.
Từ đó về sau, dòng dõi cụ thể của mười bộ lạc này
trở nên rất khó lần theo một cách rõ ràng.
Còn vương quốc Judah ở phía Nam thì sống sót,
nhưng trở thành nước trưa hầu của đế quốc Assyria.
Người dân Israel ở Judah
chính là những người tiếp tục mang trên vai lịch sử
của 12 tri tục Israel ban đầu.
Từ đây, chữ Yahudi trong tiếng Hebrew có nghĩa là Judah.
Sau hơn 2.000 năm biến đổi ngôn ngữ,
nó dần dần trở thành những dạng như Judah trong tiếng Đức,
Zeal trong tiếng Anh và Yothai trong tiếng Hán Việt.
Cái tên người Yothai là từ đó mà ra.
Cho nên, nói cho đúng thì người Yothai
là 2 nhánh còn lại trong số dân Israel.
Từ đoạn sau, tôi sẽ đổi cách gọi
dùng từ người Yothai cho dễ hiểu.
Đức tin của họ giờ sẽ gọi là Yothai giáo.
Đến năm 597 trước công nguyên,
người Yothai gặp phải lần xâm lược lớn thứ 2.
Lần này là đế quốc Babylon đánh bại Assyria,
rồi cũng đuổi người Yothai khỏi quê hương.
Áp giải họ sang đất Babylon,
bắt làm nô lệ và lao dịch khổ sai.
Đó là lần lưu đẩy thứ 2,
kéo dài cho đến năm 538 trước công nguyên mới kết thúc.
Khi ấy, Babylon bị đế quốc Batu đánh bại.
Người Yothai được thả tự do lại quay về vùng đất Canaan.
Người thống trị tiếp theo mà họ gặp phải
chính là đế quốc La Mã.
Y trang kịch bản cũ, lãnh thổ của người Yothai
bị coi như một tỉnh của La Mã.
Cho đến năm 570 công nguyên,
nổ ra chiến tranh giữa người Yothai và La Mã.
Người Yothai lại một lần nữa bại trận.
Jerusalem bị cướp phá, tan hủy,
đền thờ thì bị sàn bằng.
Lần lưu đẩy quy mô lớn này
mở ra hành trình lang bạc suốt gần 2.000 năm.
Họ trôi giặt khắp nơi,
lấy bốn phương làm nhà
và liên tục phải chịu các hình thức áp bức, xua đuổi.
Cuộc bức hại lớn và quy mô nhất
là trong thế chiến thứ hai.
Đức quốc xã tiến hành một cuộc diệt chủng người Yothai.
Những đợt bài xích như vậy
cũng nhiều lần khiến người Yothai dấy lên làn sóng hồi hương.
Suốt gần 2.000 năm,
họ chưa bao giờ quên lời hứa về vương quốc
mà Thượng đế đã hứa.
Dần dần, người Yothai lại gom tụ
về vùng đất Canaan ngày xưa.
Cuối cùng vào năm 1948,
trên vùng đất từng được Đức Chúa Trời hứa ban
họ lập lại quốc gia của mình.
Bây giờ đặt tên nước là gì đây?
Họ nói
chúng ta là hậu duệ của Abraham,
chúng ta là con cháu Judah,
người con thứ tư của Israel.
Chúng ta mới là dòng dõi trinh thống của Israel,
là dân được Đức Chúa Trời chọn.
Vậy thì cứ gọi là Israel.
Còn quốc kỳ thì thiết kế ra sao?
Chúng ta không công nhận
cái ông con thứ 11, vua Saul,
người đó chẳng mấy sùng kính.
Vua David mới là niềm tự hào
của tri tộc chúng ta,
mới là vị tổ khai quốc thực sự.
Vậy nên, họ chọn vẽ trên cờ
ngồi sao sáu cánh
tượng trưng cho vua David.
Thế là, nước Israel ngày nay
được hình thành như vậy.
Về mặt quốc tịch pháp lý,
họ là người Israel.
Về mặt dân tộc tôn giáo,
thì họ là người Do Thái.
Không phải người Do Thái nào
cũng có đức tin, nhưng nếu có tin,
thì phần lớn tin theo Do Thái giáo.
Trên đây là một lực sử
cực kỳ giản tóm
về dân Do Thái.
Tiếp theo, chúng ta bước sang phần thứ 2,
nguồn gốc của cơ độc giáo,
câu chuyện về Chúa Giê-xu.
Những câu chuyện như
Đức Chúa Trời sáng tạo thế giới,
còn Tàu Nô-ê giao ước giữa
Abraham với Đức Chúa Trời,
một xét dẫn dân Do Thái ra khỏi Ải Cập,
đã được ghi chép,
biên soạn, trình lý lại
bằng chính ngôn ngữ của họ, tiếng Hebrew.
Đó là bản thảo đầu tiên.
Bản thảo giữa
thì được do Thái giáo chính thức ẩn định
sau khi mở các quốc hộp
vào khoảng sau năm 100 sau công nguyên,
gọi là Tanak.
Vậy bối cảnh lúc đó như thế nào?
Lúc đó,
vương quốc Judah mà vua Đa-vít
từng lập ra đã bị diệt.
Người Do Thái tin rằng
trong dòng dõi vua Đa-vít
rồi sẽ xuất hiện một nhân vật gọi là Mê-si-a.
Mê-si-a dịch sát nghĩa là
đứng được sức giàu,
một nghi thức tôn giáo
đổ dầu thánh lên đầu ai đó
để tuyên bố người ấy làm vua.
Vậy nên, người mà họ chờ đợi
chính là một hậu duệ nhà Đa-vít.
Sẽ được sức giàu làm vua,
thống trị dân Do Thái,
dẫn dắt họ bước vào một vương quốc lý tưởng,
không có chiến tranh, không khổ đau,
không có mấy người xem xong video
mà không bấm like.
Khi được dịch sang tiếng Hy Lạp,
người ta gom ý nghĩa đó lại
và dùng từ tris tot,
tức là đứng cứu thế.
Nhưng người đó là ai?
Trong cái nhìn của người Do Thái
thì đến tận năm 2025 rồi,
người ấy vẫn chưa xuất hiện.
Giờ chúng ta đưa mốc thời gian
về năm thứ nhất công nguyên.
Lúc này, vùng đất đó
đang dưới ách thống trị của đế quốc La Mã.
Vương quốc Judah ngày trước
giờ trở thành một tỉnh của La Mã
gọi là Jude.
Tại Bethlehem trong tỉnh này,
có một người Do Thái tên là Mary.
Theo ghi chép trong kênh thánh,
một ngày kia có phép lạ xảy ra.
Khi cô vẫn chưa hề trung sống
vợ chồng chọn nghĩa với chồng,
cô đã mang thai,
sinh ra một đứa trẻ tên là Giê-xu.
Đêm ấy, trên bầu trời xuất hiện
một người sao sáng nhất,
cùng với đủ loại người khác nhau
lần theo ánh sao mà tìm đến
quy xuống tôn thờ.
Lúc bấy giờ, người cai trị tỉnh Jude
nghe tin ở Bethlehem
có một vị vua tương lai của người Do Thái được sinh ra.
Thế thì phải diệt thôi.
Ý là vậy.
Thế là ông ta ngấm ngầm
muốn mòi ra tung tích Giê-xu để ra tay trước.
Nhờ đức chỗ trời
dùng thiên sứ báo mộng,
gia đình Giê-xu lập tức trốn chạy trong đêm.
Sau nhiều lần chuyển rời,
cuối cùng họ đến vùng Nazareth,
thuốc tỉnh Galilee
và Giê-xu lớn lên ở đó.
Thời kỳ đầu,
phần lớn hoạt động giảng dạy của Chúa Giê-xu
diễn ra quanh vùng Galilee.
Giao giảng, dạy rỗ,
quý tụ một cộng đồng.
Đúng hơn là một hội thánh,
một cộng đoàn, chứ không phải lập ra
một tôn giáo mới tách khỏi Do Thái giáo.
Giê-xu chưa bao giờ nói
ta lập một tôn giáo mới.
Ngài nói, Ngài là con của đức chủa trời.
Đồng thời,
Ngài bày tỏ một sự khôn ngoan
khiến người nghe càng nghe càng thấy được
soi sáng, nên số người đi theo
ngày càng đông.
Ngài cũng làm rất nhiều phép lạ,
chạm tay là bệnh tật biến mất,
phất tay là 5.000 người được ăn no
và đi bộ trên mặt nước,
v.v.
Trong thời gian giao giảng,
Ngài chọn 12 môn đồ và dẫn họ lên
Jerusalem, vì Ngài đã tiên báo
ta phải lên Jerusalem
để đón lấy số phận,
ta sẽ chết ở đó,
nhưng ta cũng sẽ sống lại.
Đến Jerusalem,
đúng như lời tiên tri về đấng Mesia,
Ngài cưỡi một con lửa con vào thành,
được dân chúng chào đón đông nhiệt.
Ngài còn vào trong điền thờ Do Thái,
thẳng thắn chỉ trích
những hành vi đạo đức giả sai trái
của các trưởng lão tôn giáo,
tranh luận dữ dội với họ.
Đám trưởng lão đương nhiên không vui,
họ nghĩ rằng, thằng cha này là ai
mà dám xưng mình là hậu duệ Đà-viết,
là con của người Do Thái,
chẳng phải nói bệnh bạ lắm sao.
Nhưng vấn đề là,
số người Do Thái tin vào Chúa Giê-xu
lại quá đông, ảnh hưởng quá lớn,
đe dọa trực tiếp đến địa vị
của giới lãnh đạo tôn giáo.
Vì thế, họ bí mật mơ tính
giết Chúa Giê-xu.
Không ngờ trong 12 môn đồ
lại có một kẻ phản bội tên là Judah.
Vì 30 đồng bạc,
kẻ phản bội này quyết định bán đứng
Chúa Giê-xu.
Trong bữa ăn sau cùng
trước khi bị bắt,
Chúa Giê-xu đã sớm biết trước chuyện đó.
Ngài nói, trong chúng ta
có một người sẽ phản bội ta.
Bức danh họa của Leonardo da Vinci
bữa tiệc lì,
chính là vẽ lại cảnh này.
Ăn xong bữa đó,
Chúa Giê-xu quả nhiên bị bắt.
Các trưởng lão Do Thái giao Ngài
cho nhà cầm quyền La Mã xử lý.
Lúc bấy giờ, người La Mã có một hình phạt
chuyên dùng để xử tử,
đó là đóng đinh tội nhân
trên thập giá cho đến chết.
Sau đó, Chúa Giê-xu bị người La Mã trà tấn,
rồi tự mình vắt cây thập giá
đi trên các con phố Giê-ru-sa-rem,
bàng thập giá lên nơi hành hình
giống như nghĩa địa,
và cuối cùng bị đóng đinh đến chết trên đó.
Thì thể Ngài sau đó
được đặt trong một ngôi bộ.
Đến ngày thứ ba sau khi chết,
một người phụ nữ tên là Mary Magdalene
đến mộ thì phát hiện sắc Giê-xu
không còn ở đó nữa.
Cô Hoàng Hốt chạy đi báo
cho những người khác,
thì bất ngờ gặp chính Chúa Giê-xu đã phục sinh.
Chúa Giê-xu bảo họ đi báo cáo
cho các môn đồ còn lại,
hẹn gặp nhau trên một ngọn núi ở Gali-lê.
40 ngày trôi qua,
các môn đồ trở về Gali-lê,
lên núi như đã hẹn,
quả thật nhìn thấy Chúa Giê-xu.
Ngài trao cho họ một sứ mệnh
vô cùng quan trọng,
là hãy đem cả cuộc đời ta và lời ta dạy,
kể cho mọi người trên khắp thế giới,
hãy dạy họ những điều ta đã dạy các con,
ta sẽ ở cùng các con luôn cho đến tận thế.
Nói xong,
Chúa Giê-xu thang thiên.
Thời điểm này vào khoảng
sau năm 30 công nguyên,
không có mốc ngày tháng chính xác.
Câu chuyện về Giê-xu tạm khép lại ở đây.
Bây giờ,
chúng ta bước sang phần thứ 3,
là sự phát triển của cơ độc giáo.
Trước hết, phải tuyên bố một câu,
tôi không phải là
giáo sĩ truyền đạo,
nên giọng kể của tôi
không phải kiểu lúc nào cũng ca tụng linh nghiệm
hay nói chuyện thần thánh lung linh.
Khi thoảng tôi sẽ đổi góc nhìn để phân tích,
mong mọi người đừng bắt bè quá nhé.
Giờ thì chúng ta đã biết,
Chúa Giê-xu là người do Thái,
xưng mình là đấng cư thế
được hứa ban cho dân tộc này.
Trong người do Thái,
thì có người tin ngài, có người thì không tin.
Những người không tin Chúa Giê-xu
thì vẫn tiếp tục là tín đồ do Thái giáo.
Còn đường phát triển của họ
chính là phần đã kể ở đoạn thứ nhất.
Làng bạt gần 2.000 năm,
rồi cuối cùng lập lại quốc gia Israel.
Đến hôm nay,
năm 2025,
họ vẫn đang chờ đấng Mesia xuất hiện.
Còn những người do Thái tin rằng
Chúa Giê-xu chính là đấng Mesia
thì chính là những tín đồ cơ độc giáo
gốc do Thái đầu tiên.
Tris là cách phiên âm từ
Tris tot, nghĩa là đấng cư thế.
Sau khi Chúa Giê-xu thăng thiên,
các môn đồ bắt đầu
làm đúng như điều ngài dặn.
Giao truyền những việc ngài đã làm
và lời ngài đã dạy.
Trong đó, bốn người, Matthew,
Mark, Luca và John.
Những gì họ viết sau này
cùng với một số sách khác
được sưu tầm và chỉnh lý lại.
Những câu chuyện và luật pháp
được ghi trong Tanak,
tức phần kinh thánh tiếng hấp riêu gốc,
được các tín đồ cơ độc xem là giáo ước cũ
giữa Đức Chúa Trời và dân ngài,
nên gọi là Cựu ước.
Còn những gì các môn đồ ghi chép
về Chúa Giê-xu
chính là những điều thể hiện giáo ước mới
giữa Đức Chúa Trời qua Giê-xu và loài người,
nên được gọi là Tân ước.
Cựu ước cộng với Tân ước
hợp lại thì thành kinh thánh.
Về bản chất,
Cựu ước chính là Tanak.
Tín đồ cơ độc cũng đọc Cựu ước,
nhưng trọng tâm của họ nằm ở Tân ước.
Vì đức tin của họ đặt nơi Chúa Giê-xu,
nên chủ yếu xoay quanh
những điều Chúa Giê-xu đã làm và nói.
Vậy tóm tắt niềm tin của họ
về Chúa Giê-xu thế nào?
Đại khái là
vì loài người không giữ nổi luật pháp,
trong lòng lúc nào cũng có tinh toán riêng,
nghiêng về làm điều xấu,
nên đức Chúa Trời sai con ngài
là Chúa Giê-xu đến thế gian.
Những tội lỗi mà nhân loại phạm,
ta, Chúa Giê-xu,
gánh thay cho các người.
Chúa Giê-xu chịu đau khổ,
chịu chết thay loài người.
Sau khi chết, Ngài sống lại và thăng thiền.
Chính nhờ vậy,
Ngài đã gánh hết mọi tội lỗi,
mở ra cơ hội để con người có thể lên thiền đàng
và hưởng sự sống đời đời.
Nhưng chúng ta phải tin Ngài,
vì Ngài là con đường dẫn đến thiền quốc.
Câu nói rất nổi tiếng là
I am the way,
ta là đường đi.
Ý là chỉ khi tin Ngài,
bạn mới có thể lên thiền đàng.
Trong quá trình giao giảng niềm tin này,
các môn đồ đã bước vào
một bước vô cùng quan trọng,
đặc biệt là tại Antiochia.
Họ bắt đầu truyền đạo
cho cả những người không phải do Thái.
Từ đó,
đức tin dần lan rộng khắp các vùng Bắc Địa Trung Hải.
Số người ngoại bang tin theo
ngày càng nhiều,
họ tụt tập lại thành các cộng đồng,
đó chính là các hội thánh.
Tại Antiochia,
những người tin theo này
được gọi bằng một cái tên mới,
Tristan Cơ Đốc Nhân, tín hiệu Cơ Đốc.
Tại đây,
một vị giám mục lần đầu tiên
dùng cụm từ Kalotic Church,
giáo hội công giáo,
nghĩa là giáo hội phổ quát cho toàn thể nhân loại.
Ý là gì?
Tức là hội thánh này
khác với do Thái giáo.
Do Thái giáo chỉ truyền cho người do Thái,
không truyền cho người ngoại bang.
Họ tin rằng
chỉ có dân do Thái mới là dân được Chúa chọn.
Nhưng Chúa Giê-xu nói,
Ngài đã cứu chuộc cả nhân loại.
Bất kể bạn có tin hay chưa tin,
bất kể bạn tóc đen, nâu,
bạc, vàng hay xanh lá,
chỉ cần bạn là con người
thì Ngài đều cứu.
Bất kể ai cũng có thể tin Ngài,
đó là một quan điểm phổ quát
dành cho mọi người,
nên gọi là giáo hội phổ quát Kalotic Church.
Người này truyền người kia
tiếng lành đồn xa,
càng lúc càng nhiều người biết đến.
Nhưng vấn đề là,
toàn bộ mảng lãnh thổ tô màu xanh đó
trên bản đồ lúc ấy
đều nằm trong đại đế quốc Lạ Mã.
Từ góc nhìn của người Lạ Mã,
họ cho rằng,
cơ độc giáo chẳng khác gì ta giáo.
Theo họ, Chúa Giê-xu là
kẻ bị chính quyền Lạ Mã chúng ta
đóng đinh trên thập giá một tên dị giáo.
Hắn tự dựng riêng
một hệ thống cho chính mình,
trong khi quốc giáo Lạ Mã của chúng ta
là đa thần giáo.
Chúng ta tin rớt, vua của các thần
mà ta mượn từ Hy Lạp,
tin thần chiến tranh Mars,
đủ loại nữ thần sắc đẹp.
Các người, bọn dị đoàn
dám bay trò riêng ạ, đánh hết.
Thế là các tín hiệu cơ độc
liên tục bị bối cảnh chính trị tôn giáo
lúc đó đàn áp.
Cho đến khoảng năm 300,
Hoàng đế Lạ Mã lúc bấy giờ
là con Tenstein đại đế.
Trong một trận chiến,
ông nhìn thấy một khải tượng,
một hình dạng giống như cây thập giá hiện lên.
Ông bèn ra lệnh cho binh sĩ
vẽ ký hiệu giống thập giá lên tấm khiên
và đã thắng trận chiến
mang tính bất ngoặt đó.
Sau này, con Tenstein
cũng trở lại tin theo cơ độc giáo.
Lý do ông cải đạo
không phải vì thấy giống lạ,
mà còn do nhiều yếu tố phức tạp khác.
Tóm lại là, ông đã cải đạo.
Năm 313,
ông ban hành xác lệnh Milan,
chính thức công nhận cơ độc giáo
là một tôn giáo hợp pháp trong đế quốc Lạ Mã.
Con Tenstein
cũng là vị Hoàng đế
theo đạo cơ độc đầu tiên trong lịch sử.
Sau khi cơ độc giáo
được hợp pháp hóa,
cộng đồng tin hiểu phát triển cực kỳ nhanh.
Các tổ chức giáo hội mọc lên ngày càng nhiều,
mà nhiều thì phải có người quản.
Dựa theo tầm ảnh hưởng lúc đó,
phía đông được chia thành
4 siêu giáo khu cơ độc giáo lớn
là Alexandria,
Jerusalem,
Antioquia và Contestino.
Phía tây thì có Rome.
Giám mục đứng đầu mỗi nơi
đều có một danh sưng đặc biệt
gọi là Thượng Phụ.
Thôi cứ hiểu Nôm Na là ông đầu tàu
của vùng đất đó.
Rồi thời gian lại tiếp tục trôi,
Constantine sớm nhận ra một vấn đề
là ở các vùng khác nhau
cách hiểu về lời dạy của Chúa Giê-xu
không đồng nhất,
mà bản văn kinh thánh lưu hành cũng không thống nhất.
Phiên bản kinh thánh thì quá nhiều,
phúc âm này, phúc âm kia,
cuốn này nói đây là lời thật,
cuốn kia cũng bảo ta mới là chuẩn.
Vậy rốt cuộc, sách nào mới đáng tin?
Thêm nữa,
ngay cả khi dùng chung một bản kinh thánh,
ai giải thích mới đúng.
Vì vậy, năm 325,
ông triệu tập 1.800 giám mục cơ đốc
từ khắp nơi đến để ngồi lại
tranh luận cho ra nhẽ
về cách hiểu cơ đốc giáo.
Hội nghị đó gọi là Cộng đồng Đại Kết,
cũng chính là bối cảnh then chốt
trong tiểu thuyết Mật Mã Đa Vinci.
Nội dung hội nghị là bàn về
các khác biệt trong cách hiểu
giáo lý, cơ cấu tổ chức,
hệ thống giáo hội,
quy tắc của các nghỉ lễ, phục vụ.
Ví dụ, trong tiệc thánh
thì dùng bánh mì có men hay không men?
Vì chuyện này liên quan đến câu hỏi
ai đang giữ truyền thống
chính thống nhất?
Cộng đồng còn ban đến một vấn đề cực lớn,
thân phận của Chúa Giê-xu,
Ngài là người hay là Đức Chúa Trời?
Đấy chính là điểm xuyên suốt
mà tiểu thuyết Mật Mã Đa Vinci bám vào.
Có người nói,
Ngài là con người,
sau này mới được ban cho thần tính.
Có người nói, bản chất Ngài
vốn là Đức Chúa Trời.
Cuộc tranh luận này kéo dài mãi,
cho đến công đồng đại kết lần thứ ba
mới chốt lại quan điểm chính thống.
Nhị tính hợp nhất,
Giê-xu vừa là người vừa là Đức Chúa Trời.
Hai bản tính người và trời đồng thời hiện hiểu,
giống như trong cơ học lượng tử,
ánh sáng vừa là sóng vừa là hạt.
Ngoài ra,
họ còn ban nhiều về vấn đề khác,
như Kinh Thánh chốt bạn cuối cùng như thế nào.
Cuối cùng,
giáo hội chọn ra 27 cuốn sách,
đóng thành Tân ước.
Cả 27 sách đều do những người khác nhỏ viết,
kể lại về Chúa Giê-xu.
Nhưng điều quan trọng là,
những điều họ ghi chép về cơ bản nhất quán với nhau.
Và đó chính là Tân ước
mà ngày nay hàng tỷ người trên thế giới
đang đọc.
Câu chuyện tiếp tục,
vào năm 380,
hoàng đế lúc đó gọi tạm là ông nào đó,
chính thức đặt cơ độc giáo làm quốc giáo.
Danh sưng chính thức của tín hiểu
là tín hiểu cơ độc công giáo phổ quát.
Đến năm 395,
sau khi hoàng đế bấy giờ qua đời,
ông chia ra sản
là cả đế quốc làm hã cho 2 người con.
Người Anh nhận đồng làm hã,
thủ đô là con tên Stilop.
Người em nhận tầy làm hã.
Và từ đây, câu chuyện tôn giáo lịch sử
lại rẽ sang một loạt ngã rẽ mới.
Ban đầu,
kinh đô của đế chế được đặt ở Milan.
Nhưng rồi,
trong lòng cơ độc giáo bắt đầu xuất hiện sự phân cực.
Quyền lực của giáo hội
cũng phân cực theo.
Phía Đông tập trung quanh giáo hội con tên Stilop.
Phía Tây tập trung
giáo hội Rome.
Hai bên khi giao lưu cũng gặp phải giao cạn
về ngôn ngữ và văn hóa.
Phía Đông thì dùng tiếng Hy Lạp làm chính.
Tân ước thực ra cũng được viết
bằng Hy Lạp.
Phía Tây dùng tiếng Latin làm chính.
Nên tân ước họ đọc chính là bản dịch
từ Hy Lạp sang Latin.
Về sau, vị đứng đầu giáo hội Rome
tự đặt cho mình một tước hiệu mới
Pop, vốn từ tiếng Latin
Papa, nghĩa là cha,
bố, một cách sưng hô rất thân mật
và linh thiền.
Chúng ta dịch thành Giáo Hoàng,
thời mang sắc thái chính trị,
thậm chí chút ít trầm biếm.
Chứ đúng ra, nghĩa nguyên thủy của nó
là cha của giáo hội.
Từ đây, dân hình thành thói quen
gọi là Giáo Hoàng Làm Mã.
Giáo Hoàng tuyên bố rằng
Giáo hội phía Đông không thể ngang hàng với ta.
Giáo hội của ta là do
chính môn đồ lớn nhất của Chúa Giê-xu
Peter lập nên.
Ngôi vị này truyền từ đời này sang đời khác
nên ta có thẩm quyền cao nhất.
Mọi giáo hội đều phải nghe ta.
Phía Đông đáp
không công nhận, chúng tôi không chịu lệ thuộc.
Hai bên trải qua nhiều hội nghị,
đối thoại, nhưng bất đồng cư lớn dần.
Cuối cùng dẫn đến sự kiện
năm 1954.
Hai nhánh lớn của kỳ tô giáo
chính thức tách thành hai truyền thống.
Bản đầu lúc này không phải phân chiên quốc gia
mà là phân bố tin ngưỡng.
Phía Tây gọi là Giáo hội Công giáo Làm Mã
trong ngữ cảnh Việt Nam
được dịch thành Thiên Chủ, Thiên Chúa Giáo.
Phía Đông gọi là
Orthodox Catholic Church.
Orthodox trong tiếng Hy Lạp
nghĩa là đúng, chuẩn, chính thống
tức là giáo hội phổ quát chính thống.
Ngày nay, cộng đồng chính thông giáo
chủ yếu ở Đông Âu, Nga, Hy Lạp.
Trong cách nhìn của họ
họ mới là truyền thống gốc
được truyền xuống trực tiếp từ thời các sứ đổ.
Lúc đó,
nhà thờ mọc lên khắp nơi,
quyền lực của giáo hoàng tăng mạnh,
ảnh hưởng của công giáo lan rộng,
tài sản cũng phình to
và rồi dẫn đến tha hóa, tham nhũng.
Tại sao dễ biến chất?
Lý do thứ nhất là ngay cả trong
xã hội hiện đại ngày nay.
Hãy thử vào vai một đại giáo đường.
Đừng nói là nhà thờ Đức bà
mà ngay cả ở thành phố nhỏ châu Âu
nhà thờ cũng cực kỳ hoành tráng.
Bái vòm cao vút,
tượng thánh uy nghi,
không gian rộng lớn, ánh sáng xuyên qua kính màu.
Chỉ một bước vào cảm giác bị chóa ngợp,
sợ xệt, kính nể
là điều rất tự nhiên.
Huống hồ thời xưa,
dân chúng thiếu học thức, mù chữ nhiều.
Bước vào nơi linh thiêng như vậy,
linh mục nói gì họ nghe nấy.
Lý do thứ hai là kinh thánh là tinh
chỉ người có chức sắc mới được đọc.
Bình dân không có bản sao.
Thế là kẻ thàm nhũng trong giáo hội
muốn giải thích sao thì giải thích.
Tôi tệ nhất là sự xuất hiện,
sự buồn bán, ơn tha tôi.
Vốn dĩ ý nghĩa gốc là
giúp hình thức tin hiểu, bớt hình phạt,
giảm tội lỗi.
Nhưng khi bị biến tướng thành công cụ mua bán,
nó trở thành một trong những cách vơ vét
tài sản của giáo hội.
Năm 1517,
một tu sĩ người Đức cực kỳ ngồi đào
tên Martin Luther
nhìn thấy sự tha hóa của giáo hội
và cảm thấy không ổn.
Ông tự nghiên cứu bản kinh thánh tiếng Hy Lạp nguyên bản.
Và vào năm 1517,
ông công bố 95 luận đề
đều rõ những điểm giao lý
mà ông cho là sai lệch.
Tóm gọn tư tưởng của Luther,
con người được xưng cơm chính bởi Đức tin.
Công giáo nói,
anh sinh ra là tội nhân,
phải làm việc lành, làm nghi thức thánh xưng tội
mới được cứu.
Luther nói,
không đúng. Kinh thánh nói,
anh được cứu chỉ bởi Đức tin và Đức Chúa Trời và Giê-xu.
Tin là đủ, bán ân xá là sai.
Dần dần,
nhiều người ủng hộ Luther
hình thành một phong trào bị gọi là
Prostetton,
những người phản kháng chống đối.
Từ đây xuất hiện tin lành, tân kháng giáo.
Do văn hóa ngôn ngữ khác nhau,
từ phản kháng giáo nghe khá gắt,
nên người Việt đơn giản hóa thành
tân giáo, tin lành, giáo mới.
Một so sánh vui,
nhìn chung, các tôn giáo tách ra
chủ yếu vì khác biệt trong cách hiểu kinh thánh.
Nhà nào cũng bảo bình chính thống,
tôi đúng, tôi mới chuẩn,
bánh ú phải ăn mặn,
tàu hũ phải ăn ngọt.
Do vậy, có một mẹo phân biệt nhanh,
là khi bạn thấy ai làm dấu thánh
trên ngực thì họ là công giáo,
tin lành thì không làm dấu,
người gọi là giáo hoàng công giáo.
Tin lành,
có siêu giám mục toàn cầu,
mỗi hội thánh tự quản.
Sau đó, tin lành lan cực nhanh
ở khu vực Đức và Bắc Âu.
Tóm lại,
công giáo La Mã,
chính thống giáo Đông Phương,
tin lành, tất cả đều dựa trên
kiều ước cộng với tân ước.
Tất cả đều tin cho Giê-xu,
tất cả đều là kỳ tổ giáo,
và tất cả đều là kỳ tổ hữu,
tất cả đều mừng Christmas,
lễ Giáng sinh.
Còn về phần hồi giáo,
có lẽ chúng ta phải chờ video tiếp theo.
Bạn đang theo tôn giáo nào?
Hãy để lại ý kiến bên dưới phần bình luận nhé!
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!