Hôn Lễ Truyền Thống Trung Quốc Chứa Đựng Nội Hàm Văn Hóa Nào | Uyên Nhân Kiệt

UYÊN NHÂN KIỆT.
1.9K người theo dõi
Hôn Lễ Truyền Thống Trung Quốc Chứa Đựng Nội Hàm Văn Hóa Nào
| Uyên Nhân Kiệt
#htu, #reviewvungtau , #nhanqua , #thienluong , #honle ,
Trong văn hóa truyền thống Trung quốc, người ta rất coi trọng hôn lễ, bài đầu tiên trong “Kinh Thi” là “Quan Thư”, miêu tả câu chuyện tình yêu một người nam mến mộ một người nữ, từ đó trở thành vợ chồng: “Quan quan thư cưu, tại hà chi châu. Yểu điệu thục nữ, quân tử hảo cầu” (Chim thư cưu kêu quan quan, ở bãi giữa sông. Người con gái yểu điệu thục nữ, xứng đôi cùng người quân tử).
............................................................
Giọng đọc: Lưu Thu
Trần Lê Hiệp dịch
Tác giả: Nhã Lan
https://www.epochtimes.com/b5/22/7/27/n13789892.htm
Hôn lễ truyền thống Trung Quốc chứa đựng nội hàm văn hóa nào?
Chào mừng các bạn, hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về hôn lễ.
Kết hôn đối với mỗi người là việc lớn nhất trong đời.
Nhưng hiện nay nhiều người không còn biết hôn lễ truyền thống có những hình thức nào nữa.
Vì vậy, nhiều người mặc váy trắng kết hôn hoặc có nhiều hình thức sáng tạo trong hôn lễ.
Vậy hôn lễ truyền thống chứa đựng những văn hóa gì?
Hôm nay chúng ta cùng bàn luận.
Trong văn hóa truyền thống Trung Quốc, người ta rất coi trọng hôn lễ.
Bài đầu tiên trong kinh thư là Quan Thư,
miêu tả câu chuyện tình yêu một người nam mến mộ một người nữ,
từ đó trở thành vợ chồng.
Quan Quan thư cưu, tại hà chi châu,
yểu điệu thục nữ, quân tử hào cầu.
Chim thư cưu kêu Quan Quan,
ở bãi giữa sông, người con gái yểu điệu thục nữ,
xứng đôi cùng người quân tử.
Ý nghĩa bài thơ này là,
bên kia sông, một người con gái xinh đẹp tao nhã đang hái rau riếc.
Chu Văn Vương tình cờ nhìn thấy cô,
từ đó chăn trở không yên,
một lòng muốn cưới cô.
Cô gái này là ai?
Cô là con gái họ tự của nước Tân,
là hậu ruệ của Đại Vũ,
giữa nước Chu của Chu Văn Vương,
và nơi đó, cách một con sông vị thủy.
Lúc đó trên sông không có cầu, phải làm sao?
Có người nói điều này đơn giản thôi,
chèo một chiếc thuyền gỗ nhỏ đón cô ấy qua không được sao.
Nhưng cô gái này là con gái của chủ nước lớn,
đón dâu phải hợp lý, phải xứng với thân Phật của cô.
Cuối cùng, Chu Văn Vương nghĩ ra một cách,
tạo chu vi lương, nối nhiều thuyền lại,
thành một cây cầu nối, đón thái tự qua.
Với năng lực của người thời đó,
bắt cầu nối trên sông vị cũng không phải công trình nhỏ.
Cuối cùng, hôn lễ được tổ chức rất lang chọc,
rất vinh quang.
Sau khi Chu Văn Vương cưới thái tự,
thái tự quả nhiên rất hiền đức.
Sau này, trong số con trai của thái tự,
có hai người rất nổi tiếng.
Một là Chu Công,
chế lễ tác nhạc,
đặt nền móng cho văn hóa lễ nhạc hàng nghìn năm của Trung Quốc.
Một là Chu Vũ Vương,
đánh thương diệt trụ,
lập nên triều đại dài nhất trong lịch sử Trung Quốc là Triều Chu.
Thái tự cùng với thái Khương,
thái nhậm của nhà Chu,
được gọi là Chu Triều Tam Thái,
đời sau thường dùng Thái Thái để gọi vợ mình.
Chính là hy vọng,
người con gái cưới về cũng hiền đức như Tam Thái Triều Chu vậy.
Vì vậy ở đây chúng ta thấy,
người con gái được chọn trong hôn lễ,
trước hết phải là người con gái hiền thục, dịu dàng.
Tục ngữ xưa nói,
thú tức cầu thục nữ, vật kế hậu liêm.
Cưới vợ cầu người thục nữ,
đừng tính của hồi môn nhiều.
Nghĩa là cưới vợ phải chọn người con gái hiền đức,
chứ không phải nhìn vào của cả nhà cô ấy.
Nên đoán dâu,
một người con gái như vậy,
cũng sẽ có một loạt nghi thức chính thức.
Đây chính là hôn lễ trong văn hóa Trung Quốc.
Tại sao người xưa lại coi trọng hôn nhân như vậy?
Vì trong Chu dịch,
nói có trời đất rồi mới có vạn vật,
có vạn vật rồi mới có nam nữ,
có nam nữ rồi mới có vợ chồng,
có vợ chồng mới có cha con,
có cha con mới có vua tôi,
có vua tôi mới có trên dưới.
Chúng ta trước đây đã chia sẻ với mọi người,
trong văn hóa Trung Quốc,
quan hệ giữa người với người được chia thành 5 loại,
còn gọi là ngũ luân.
Trong ngũ luân,
vợ chồng được xếp ở vị trí đầu tiên,
vì có vợ chồng mới có con cái,
giữa con cái và cha mới có quan hệ cha con,
quan hệ cha con mở rộng ra xã hội
mới thành quan hệ vua tôi,
giữa các con có quan hệ anh em,
quan hệ anh em mở rộng ra xã hội
thành quan hệ bằng hiểu bạn bè.
Vì vậy trong ngũ luân,
quan hệ vợ chồng là quan hệ cơ bản nhất,
cũng có nghĩa là tất cả các quan hệ nhân luân
đều bắt đầu từ quan hệ vợ chồng,
nên người xưa cho rằng
hôn nhân là nền tảng của nhân luân,
cũng là gốc rễ của lễ.
Thời xưa cho rằng hôn nhân
không chỉ là việc của hai người,
mà là việc của hai gia tộc,
hai gia tộc kết thành tần tấn tri hạm.
Vào thời xuân thu,
nước tần và nước tấn
thường xuyên kết thông ra với nhau,
thông qua hôn nhân để củng cố
quan hệ hai nước bền chặt.
Hôn nhân là hợp hai họ tốt đẹp,
trên để thờ tông miếu,
dưới để nối đời sau.
Nghĩa là sau khi hai người thành vợ chồng,
đối với trên sẽ cúng tế tổ tiên,
đối với dưới sẽ là con cháu nối dõi.
Sau đời đường tống,
mỗi gia tộc đều có gia phả,
trong gia phả ghi chép tên của con cháu mỗi đời,
cũng như họ tên của người con gái được cưới về,
nên hôn lễ đối với một gia tộc rất quan trọng.
Hôn lễ truyền thống Trung Quốc
cũng chứa được nhiều ý nghĩa văn hóa sâu sắc.
Đã từ hai ba nghìn năm trước,
sau khi chú công chế lễ thời Tây Chu,
kết hôn đã có một bộ quy trình cố định,
đó là lục lễ,
bao gồm nạp thái, vấn danh,
nạp cát, nạp chưng,
thính kỷ, thân nghinh.
Trước tiên chúng ta xem phần thứ nhất,
nạp thái, là khi nhà trai ưng ý con gái nhà nào đó,
mời mai mối đến nhà gái cầu hôn,
nói rõ tình hình, xin ý kiến.
Thái trong nạp thái không phải là xứng lễ,
nạp thái có nghĩa là lựa chọn.
Sau khi nhà gái biết được ý định,
sẽ khiêm tốn nói rằng,
con gái nhà chúng tôi e không xứng với công tử nhà các vị,
chỉ là một trong những đối tượng
để các vị chọn lựa mà thôi.
Trong lễ vật nạp thái của nhà trai,
thường có con nhạc.
Tại sao lại chọn mắt nhạc?
Vì nhạc là loài chim di cư,
thu đi xuân về, không bao giờ thất tín.
Ngụ ý, vợ chồng cũng phải giữ chữ tín,
không mất tiết.
Nhạc cũng là loài chim một vợ,
một chồng suốt đời.
Nó cả đời chỉ tìm một bạn đời.
Ngụ ý, vợ chồng phải trung thành với nhau.
Ngoài ra, khi nhạc bay rất có trận tự.
Nhạc khỏe mạnh bay trước,
nhạc già yếu và non nhỏ theo sau.
Đây là điều mà các loài chim di cư khác không có.
Điều này cũng ngụ ý,
hôn nhân tự trưng cho thứ tự trên dưới trong gia đình.
Phần thứ hai là vấn danh.
Sau khi nạp thái bay mối,
phải hỏi họ của mẹ nhà gái,
tổ tiên vốn ở đâu đã từng có quan hệ hôn nhân với những họ nào.
Mục đích là làm rõ hai bên có liên hệ huyết thống hay không
để tránh trường hợp cùng họ kết hôn.
Vì cùng họ kết hôn sẽ khiến con cháu không thể hương thịnh.
Đồng thời còn phải hỏi bác tự,
năm tháng ngày giờ sinh của nhà gái,
xem có hợp với nhà trai không.
Phần thứ ba là nạp cát.
Nếu họ tên bác tự hai bên hợp nhau,
hiện nay có một số nơi vẫn mời người xem bác tự của đôi bên,
xem có hợp hay sung khắc không.
Nếu hợp, nhà trai lại cử sứ giả đến nhà gái thông báo gọi là nạp cát.
Phần thứ tư là nạp trưng.
Trưng có nghĩa là thành,
nạp trưng tương đương với tính hôn ngày nay.
Sau khi việc hôn nhân đã định,
nhà trai sẽ đến nhà gái dân sinh lễ.
Thời tiên tần sinh lễ rất đơn giản,
chỉ là 5 tấm vải lụa và 2 tấm xa hiêu.
Đời sau đồ vật dân tặng dần dần nhiều hơn.
Phần thứ năm là thỉnh kỷ.
Sau khi nhà gái nhận sinh lễ,
nhà trai phải chọn ngày cưới vợ.
Ngày cưới cũng phải thông qua bói toán để chọn.
Hôn nhân là việc của hai bên,
nên sau khi chọn được ngày,
phải cử sứ giả đến nhà gái thông báo
được sự đồng ý của đối phương
để thể hiện sự tôn trọng.
Sứ giả nhà trai nói
Chúng ta có nên chọn một ngày tốt
để làm việc hôn nhân không?
Xin hỏi ngày nào thích hợp nhất?
Tất nhiên đây là lời khách sáo.
Nhưng nếu không nói thì là thất lễ.
Nhà gái cũng sẽ trả lời
đã là các vị chọn được ngày tốt.
Xin để các vị quyết định.
Lúc này nhà trai mới nói
ngày tốt đã chọn cho nhà gái.
Đây gọi là thỉnh kỳ.
Xin nhà gái xác nhận ngày cưới.
Phần thứ 6 là thân nginh,
tức là nghi thức chú giể đón dâu.
Chúng ta bây giờ gọi là nginh thân.
Đây là nội dung cốt lõi trong lục lễ.
Sau khi chú giể đến nhà gái,
cha cô dâu ra cửa đón tiếp.
Sau đó chú giể hành lễ
với nhạc phụ nhạc mẫu.
Sau đó cô dâu ra khỏi phòng
theo chú giể về nhà trai.
Sau khi chú giể đón cô dâu về nhà,
nam nữ trước tiên phải lạy thiên địa.
Xin thiên địa làm chứng cho hôn nhân.
Xin thiên địa giám sát hành vi của mình.
Nếu vi phạm sẽ bị thần linh trừng phạt.
Sau đó lạy cha mẹ.
Cảm ơn ơn dưỡng dục của cha mẹ.
Rồi vợ chồng lạy nhau.
Thể hiện kết duyên vợ chồng.
Từ nay hai người phải kính trọng
nhau như khách.
Nương tựa lẫn nhau.
Lễ thành đại diện cho vợ chồng.
Sẽ chấp tử chi thủ.
Giữ tử dai lão.
Nắm tay nhau.
Cùng nhau giả đi.
Thời Tây Chu trong hôn lễ,
vợ chồng mỗi người còn lấy một lọt tóc trên đầu.
Kết lại là một.
Gọi là kết phát phu thê.
Vợ chồng kết tóc.
Trong hôn lễ, cặp vợ chồng mới cưới
còn cùng ăn bữa cơm đầu tiên.
Thời xưa đều theo chế độ ăn riêng.
Thức ăn mỗi người một phần.
Ai ăn phần nấy không góp
thức ăn chung trong một bát.
Nhưng ngày cưới này, giữa chú rể
và cô dâu sẽ đặt ba đồ
được thức ăn.
Bên trong lần lượt là thịt cá,
thịt heo sữa, thịt thỏ.
Đây là những món vợ chồng cùng
ăn chung. Gọi là
đồng lao nhi thực.
Lao là chỉ thịt động vật.
Tại sao ngày này lại phải ăn chung
một phần thức ăn?
Vì trước đây, vợ chồng
ở trong gia tộc riêng của mình
sau hôn lễ đã thành một nhà.
Thông qua nghi thức này
thể hiện vợ chồng từ nay
thân thiết không rời.
Trong phong tục náo độc phòng
của hôn lễ hiện đại,
có việc cho cô dâu chú rể cắn táo
cũng có ý nghĩa này.
Sau đó còn có hợp cần
nhi sính. Cần là
một nửa quả bầu được chè đôi.
Một quả bầu chè đôi ở giữa
vợ chồng mỗi người cầm một nửa
rót rượu vào rồi cùng uống.
Gọi là hợp cần
nhi sính. Tại sao
phải làm như vậy? Một quả bầu chè đôi
ở giữa thành hai nửa.
Hai nửa hợp lại là một quả bầu.
Ngụ ý vợ chồng
tuy là hai cá thể, nhưng
sau khi kết hôn sẽ trở thành
một thể thống nhất.
Ngày thứ hai của hôn lễ còn phải
bái kiến cha mẹ chồng.
Bái kiến cha mẹ chồng đại diện
cho việc cô dâu được chấp nhận
trở thành thành viên của gia đình.
Sau khi hoàn thành nghi lễ,
khi xuống sảnh còn có
một khâu quan trọng. Thời xưa
bậc thềm phía đông của nhà
là nơi chủ nhân lên xuống,
phía tây là nơi khách lên xuống.
Trước đây cha mẹ chồng
đều từ phía đông, vị trí
chủ nhân lên xuống. Nhưng
sau khi cô dâu bái kiến cha mẹ chồng,
cha mẹ chồng lại từ bậc thềm
phía tây, vị trí khách
mà xuống sảnh. Còn cô dâu
từ bậc thềm phía đông, vị trí
chủ nhân mà xuống sảnh.
Đại diện cho việc chuyển ngôi chủ
quản trong nhà đã hoàn thành.
Người chủ bên trong do
cô dâu thay thế. Có nơi
sau khi bái kiến cha mẹ chồng,
mẹ chồng sẽ giao tất cả
chìa khóa trong nhà cho con dâu.
Con dâu trở thành người quản gia
mới bên trong. Hôn nhân
là đại sự của đời người,
nên thời xưa có hôn lễ
rất long trọng để thể hiện
sự coi trọng đối với hôn nhân.
Cổ ngữ nói
xính tắc, vi thê, bôn tắc,
vi thiếp. Qua xính lễ
là vợ, tránh đi là thiếp.
Nghĩa là nói người con gái
được cưới theo đúng nghi thức
hôn lễ, qua mai mối chính thức
mới được công nhận là vợ
chính. Còn người trốn tránh
nghi thức chỉ có thể được coi
là thiếp. Bởi vì trong
quan điệp truyền thống Trung Quốc, hôn nhân
có ý nghĩa rất thiêng liêng,
nên sẽ có nhiều khâu quan trọng
như vậy để tương xứng
chữa đựng những hàm ý văn hóa
tương ứng. Về văn hóa Trung Quốc
còn những gì? Chúng ta
sẽ tiếp tục chia sẻ vào
lần sau.
