Bí Ẩn QUYỀN LỰC NGẦM Của Các Nhà Sư CamPuChia | Thế Giới Cổ Đại

Đình Sự
546 người theo dõi
Chào mừng bạn đã đến với kênh Thế Giới Của Đại
Tôi là MC Quang Thiên
Rất vui được đồng hành cùng các bạn trong video ngày hôm nay
Giữa vùng núi hiểm trở
Nơi biên giới Campuchia, Thái Lan
Một ngôi nền cổ đổ nát mang tên Privy Hill
Đã trở thành tâm điểm của những cuộc đối đầu khốc liệt suốt nhiều thập kỷ
Đó không chỉ là tranh chấp lãnh thổ
Mà là một cuộc chiến giành biểu tượng văn hóa
Lòng tự tôn dân tộc
Và sâu xa hơn cả
Là quyền sở hữu thiêng liêng
Đối với một di sản tôn giáo
Campuchia tuyên bố ngôi nền là trái tim lịch sử của mình
Thái Lan phản bác rằng
Những bản đồ, những huyền thoại
Và cả sự hiện diện của các nhà sư bên phía biên giới
Chỉ vì một ngôi nền
Mà hai đất nước sẵn sàng phóng tên lửa vào nhau
Chúng ta có thể hiểu đức tin tôn giáo của Thái Lan và Campuchia
Mạnh mẽ đến mức nào
Thế nhưng
Giữa làn khói mơ hồ của chủ quyền và tín ngưỡng ấy
Một câu hỏi khác
Thậm chí còn gai góc hơn bắt đầu lộ diện
Trong khi Campuchia khẳng định mình là đất Phật
Là quốc gia của chùa triền và lòng từ bi
Khi điều gì đang thực sự diễn ra phía sau cổng chùa rắt vàng đó
Tại sao nhiều tù sĩ
Lại sở hữu khối tài sản kích xù
Đi xe sang
Tổ chức các thương vụ đất đai trị giá hàng triệu đô
Và có quan hệ mật thiết với quan chức
Doanh nghiệp
Làm thế nào một tôn giáo từng bị khơ mé đỏ tận diệt
Lại không chỉ sống lại
Mà còn trở thành một lực lượng chính trị
Kinh tế
Tinh vi đến mức gần như không thể kiểm soát
Và quan trọng nhất
Đằng sau chiếc áo ca san là đạo lý
Hay quyền lực
Là sự giải thoát
Hay sự tháo túng
Campuchia đang phục hưng tâm linh thật sự
Hay đang bước vào một vòng xoay mới
Nơi tôn giáo không còn là chỗ nương tựa
Mà là bàn cờ quyền lực
Mang màu sắc linh thiêng
Trong mắt nhiều người nước ngoài
Campuchia là một quốc gia Phật giáo thanh bình
Nơi chùa tháp mọc lên san sát
Sư sai áo khoác đi khất thực
Trong buổi sớm
Và người dân kính cẩn cuối đầu dâng lễ vật
Nhưng đằng sau hình ảnh hiên hòa ấy
Là một dòng chạy lịch sử phức tạp
Thậm chí đầy bầu thuẫn
Trong tinh thần nguyên thủy của Phật giáo Theravada truyền thống
Đang chiếm ưu thế tại Campuchia
Một vị tu sĩ lý tưởng
Là người từ bỏ tất cả
Gia đình
Tài sản
Tham vọng trần thế
Để dẫn thân vào con đường giải thoát
Cuộc sống của họ gắn liền với tâm y vang giàn dị
Bát khất thực
Và những tháng ngày thiên định dưới bóng cây hoặc trong tịnh thất nghèo nàn
Tuy nhiên
Lý tưởng ấy ngày nay
Phân lớn chỉ tồn tại trong kinh sách
Hoặc trong hình ảnh của một số ít nhà sư trân tu vùng sâu vùng xa
Ở các thành phố lớn như Phnom Penh
Siem Reap
Hay Battambang
Đời sống tăng đoàn đã có những biến đổi sâu sắc
Thậm chí là đảo chiều
Các vị chủ trì
Từng được coi là người hướng đạo tâm linh
Này trở thành những nhà điều hành quyền lực
Đứng đầu một hệ thống vừa tôn giáo
Vừa tài chính
Vừa chính trị
Họ có văn phòng
Nhân viên
Kê toán
Thậm chí
Là người phụ trách truyền thông chùa
Nhiều ngôi chùa lớn ở Campuchia
Hiện sở hữu khối tài sản đồ sộ
Không kém gì các công ty từ nhân
Đất đài do chùa đứng tên
Có thể trải dài hàng chục hectare
Bao gồm cả nhà tăng lễ
Trung tâm hội nghị
Vườn cây ăn trái
Hoặc thậm chí
Là bất động sản cho thuê
Nguồn thu từ công đức
Lễ hội
Và các hoạt động xã hội được vận hành như một cỗ máy tài chính
Không chịu sự giám sát bình bạch
Không ít chủ trì có tài sản riêng lên tới hàng triệu đô
Phần lớn được quy về là cúng dương của Phật tử
Nhưng thực tế không ai kiểm tra được
Một số nhà sư cấp cao
Còn tham gia vào thị trường bất động sản
Đứng tên mua đất thay cho doanh nghiệp
Hoặc là trung gian gỡ rối trong các vụ tranh chấp đất đài giữa dân và chính quyền
Trong một hệ thống mà pháp luật đôi khi mờ nhạt
Và niềm tin tôn giáo thì sâu sắc
Vài trò của các vị sư trở thành thức quyền khó định danh
Vừa linh thiêng vừa thực dụng
Không còn là điều hiếm gặp khi thấy một vị trụ trì bước xuống từ chiếc Lexus
Tay cầm Iphone đời mới
Cùng các đệ tử tháp tùng bước vào nhà hàng cao cấp
Hoặc khách sạn 5 sao
Những chuyến đi hành hương ra nước ngoài
Tham dự hội thảo quốc tế
Hay đơn giản là du lịch kết hợp nghỉ dưỡng
Đã trở thành hoạt động thường niên của nhiều nhà sư quyền lực
Điều này tạo ra một hình ảnh trái ngược hoàn toàn với nước hạnh sản ly
Mà Phật giáo đang dạng dạy
Dẫu một số người vẫn xem đó là phước báu
Mà nhà sư xứng đáng nhận được nhờ công lao hoảng pháp
Nhưng với nhiều nhà quan sát
Đây là dấu hiệu của sự thế tục hoáng nghiêm trọng trong hàng ngũ tàng lũ
Trong xã hội Campuchia
Nơi mà lòng tôn kinh với nhà sư được dạy từ bé
Việc đặt câu hỏi về đời sống xa hoa của trụ trì
Là điều hiếm hoi và có phần bật kính
Chính sự miễn trừ xã hội đó
Đã tạo nên một vùng xám
Nơi quyền lực không bị giám sát
Và sự tôn sùng bị biến thành công cụ chè chắn cho lối sống đặc quyền
Tại nhiều làng xã ở Campuchia
Đặc biệt là các khu vực gần thủ đô
Hoặc có tiềm năng du lịch
Chùa giữ vai trò trung tâm
Không chỉ về tâm linh
Mà cả về quản trị cộng đồng
Các buổi lễ quan trọng trong năm
Đều diễn ra tại chùa
Và trụ trì
Thường là người phát biểu trước dân làng
Bàn lời chúc
Lời khuyên đạo đức
Thậm chí là định đoạt giờ tốt
Xấu để cưới hỏi
Trồn cất
Xây dựng nhà cửa
Quản chức địa phương muốn ghi điểm với dân
Thì phải lui tới chùa
Doanh nghiệp muốn khai thương thuận lợi
Hoặc tránh bị làm khó về giấy tờ
Thì tìm cách kết nối với trụ trì
Các buổi gặp không chính thức giữa quản chức
Sư trụ trì
Và doanh nghiệp
Diễn ra trong không gian tôn nghiêm của chùa
Nhưng thực chất lại là bàn chuyện thế tục
Như chia sẻ lợi ích từ dự án
Kêu gọi đầu tư
Hoặc vận động phiếu bầu
Một số vị sư trụ trì của chùa lớn ở Campuchia
Không chỉ là người có y tín trong giới Phật tử
Mà còn là nhân vật được chính phủ trọng dụng
Như cố vấn đạo đức
Họ có thể được mời tham gia các hội nghị quốc gia
Góp mặt trong các sự kiện chính trị như quốc khánh
Lễ tuyên thệ nhậm chức
Hoặc là thành viên danh dự trong các hội đồng tôn giáo
Văn hóa cấp quốc gia
Có trường hợp một vị trụ trì
Được chính phủ bảo vệ gần như tuyệt đối
Vì có mối quan hệ thân cận với lãnh đạo cấp cao
Sự kết nối này
Tạo thành một cái vòng ảnh hưởng
Trụ trì, chính quyền, doanh nghiệp, truyền thông
Tất cả cùng vận hành một cấu trúc không chính thức
Nhưng vô cùng hiệu quả để duy trì quyền lực mềm
Trong nhiều trường hợp
Các vụ tranh chấp đất đai hay mâu thuẫn nội bộ trong làng xã
Không được giải quyết bằng tòa án hay cơ quan hành chính
Mà bằng một buổi thỉnh pháp
Nơi trụ trì đóng vai trò như một quan tòa tinh thần
Quyết định của nhà sư không có giá trị pháp lý
Nhưng lại được cộng đồng răm rắp nghe theo
Vì niềm tin rằng sư không nói sai
Vụ mê bối gần đây liên quan đến thích vịnh tín trụ trì Thiếu Lâm Tự
Một trong những ngôi chùa nổi tiếng nhất Trung Quốc
Đã một lần nữa làm dấy lên những tranh luận gây gắt
Về vai trò thực sự của các nhà sư trong thời hiện đại
Sau nhiều năm bị chỉ trích lôi sống xa hoa
Sử dụng chùa như một tập đoàn thường bại
Và dình lưu đến các dự án bất động sản, khách sạn, trung tâm võ thuật toàn cầu
Thích vịnh tín cuối cùng đã bị bắt giữ trong một chiến dịch điều tra quy mô lớn
Liên quan đến tham nhũng, lợi dụng tín ngưỡng và bê bối tinh dục
Các cáo buộc không chỉ xoay quanh tài sản khổng lồ mà ông ta nắm giữ
Bao gồm bất động sản hàng trăm triệu nhân dân tệ
Đầu tư vào công nghệ, nhà hàng, dịch vụ du lịch
Mà còn liên quan đến việc che giấu quan hệ với nhiều phụ nữ
Bao gồm một số người được cho là từng sinh con cho ông
Điều này không chỉ gây sốc cho tín độ trong nước
Mà còn khiến hình ảnh Phật giáo Trung Hoa trở nên méo mó trong mắt quốc tế
Dù Campuchia chưa có một vụ việc nổ lớn như của thích vịnh tín
Nhưng các dấu hiệu cho thấy một cấu trúc quyền lực tương tự đang dần hình thành
Thậm chí còn tinh viên hơn
Tại các chùa lớn ở Phnom Penh, Siem Reap và một số tỉnh giàu tài nguyên du lịch
Chủ trì đang trở thành những quản trị tài chính, đại diện truyền thông, cố vấn chính trị
Và nhà thương lượng quyền lực trong các thương vụ đất đài
Họ không chỉ điều hành chùa như một trung tâm tôn giáo
Mà như một doanh nghiệp đa ngành
Từ tổ chức lễ hội, bán vật phẩm phòng thủy, vận động quyền góp quốc tế
Đến can thiệp vào hoạt động kinh tế địa phương
Sự tương đồng của thích vịnh tín không chỉ dưng ở mô hình tổ chức
Mà còn ở lối sống xa hoa, các mối quan hệ chính trị
Và những tin đồn không bao giờ được sát thực vì thiếu cơ chế điều tra độc lập
Điều khác biệt là truyền thông Campuchia chưa phát triển tự do như ở Trung Quốc
Và báo chí phương Tây gần như bỏ qua tình hình tôn giáo ở quốc gia này
Nhờ đó, các CEO Phật giáo phiên bản Khmer có thể hoạt động kín đáo hơn, ít bị xoài mói
Và dễ dàng nhúng mình vào các cấu trúc chính quyền và doanh nghiệp
Vụ bắt giữ thích vịnh tín là một cảnh báo rõ ràng
Khi tôn giáo mất đi tính linh thiêng, biến thành công cụ quyền lực và lợi đuợc
Thì sự sụp đổ là điều tất yếu
Bề bối thiếu lâm tự không chỉ khiến người dân Trung Quốc mất niềm tin và rơi tăng lũ
Mà còn kéo theo sự hoài nghi vào toàn bộ hệ thống Phật giáo quốc doanh
Campuchia hiện tại vẫn còn niềm tin lớn từ nhân dân vào các ngôi chùa và sư thầy
Nhưng nếu các trụ trì tiếp tục doanh nghiệp khóa các chức vụ của mình mà không có cơ chế kiểm soát, không có giới hạn đạo đức
Thì vụ việc như thích vịnh tín chỉ là vấn đề thời gian
Trong bức tranh toàn cảnh về tôn giáo tại Campuchia
Có thể thấy rõ một vòng tròn quyền lực khép kín đã hình thành
Mọi mắt xích đều hỗ trợ và củng cố lẫn nhau
Chùa có tiền nhờ lượng lớn người dân đến cúng giường
Cùng với hoạt động quyên góp, lễ hội, xây dựng công trình phục lợi
Chùa có quan hệ chính quyền vì các quan chức muốn thể hiện lòng mộ đạo trước dân chúng
Đồng thời tranh thủ uy tín của sư để củng cố quyền lực chính trị
Chùa có ảnh hưởng xã hội vì ở các vùng nông thôn lời sư nói gần như có giá trị như pháp luật
Và chính từ ảnh hưởng đó, chùa lại tiếp tục thu hút thêm lòng tin, thêm công đức, thêm quyền lực tài chính và chính trị
Vòng tròn này rất khó phá vỡ nếu không có sự minh bạch từ bên trong tôn giáo và sự đồng lập từ bên ngoài chính quyền
Nhiều nhà nghiên cứu ví hiện tượng này như Phật giáo thân quyền
Nơi giới tu sĩ trở thành một dạng tầng lớp tinh hòa mới, mặc áo ca xa
Nhưng nắm giữ các đặc quyền giống với giới tài phiệt
Việc hình ảnh nhà sư gắn với sự xa hoa và quyền lực đã gây đến sự hoang mang của một bộ phận giới trẻ Campuchia
Những người đang bắt đầu đặt câu hỏi
Phật giáo rốt cuộc là con đường giải thoát hay là một cơ chế quyền lực được khoắc áo linh thiêng
Một số người chọn rốt lui khỏi các hoạt động tôn giáo
Vì cảm thấy chùa triền không còn là nơi tĩnh lặng tâm linh mà là nơi biểu diễn nghỉ lễ, vô trường giàu có
Sự bất kết nối giữa đời sống đạo hành và thực tế quyền lực có thể dẫn tới khủng hoảng niềm tin tôn giáo trong tương lai
Điều đã từng xảy ra ở nhiều quốc gia châu Á khác như Thái Lan và Myanmar
Sự rộng có và ảnh hưởng của một số tu sĩ đã dẫn đến làn sóng phản đối âm ý từ giới trí thức và người dân tỉnh thức
Có nhiều trường hợp bị lộ
Sư bị quay phim trong quán karaoke
Dùng điện thoại iphone đời mới
Sư sở hữu biệt thự hay thậm chí vướng vào bê bối tình cảm
Nhưng do niềm tin và sự kính sợ Phật giáo vẫn còn rất mạnh
Phần lớn những bê bối này nhanh chóng bị dập tắt hoặc bị xoay theo hướng bê tín
Sư bị thử thách bởi nghiệp báo
Để hiểu lý do tại sao người dân Campuchia lại có đức tin mạnh liệt với Phật giáo như vậy
Chúng ta cần quay ngược lại quá khứ đau thương của đất nước này
Phật giáo du nhập vào vùng đất hiện nay là Campuchia từ rất sớm từ thế kỷ thứ ba trước công nguyên
Qua các sứ giả của vua Ashoka của Ấn Độ
Trong vương quốc phủ nam khoảng năm 100 trước công nguyên đến 500 năm sau công nguyên
Phật giáo đã tồn tại song song với Ấn Độ giáo và dần trở nên phổ biến từ khoảng năm 45
Đến thời Angkor đặc biệt dưới thời Gia Gia và Man thứ 7
Ông xác lập Phật giáo Mahayana là tôn giáo nhà nước với biểu tượng vua Bồ Tát
Và xây dựng nhiều công trình tôn giáo phục vụ dân chúng
Sau thế kỷ bể ba Tama Linda con của Gia Gia và Man thứ 7 được đưa sang Sri Lanka tu học Theravada
Rồi trở về chuyên bá
Khởi sự của cách mạng yên bình được Theravada trở thành tôn giáo chính của dân tộc Khmer
Và tiếp tục phát triển lan rộng tới cấp làng xã và tầng lớp đông dân
Từ thế kỷ 13 đến nay Theravada chính thức là quốc giáo của Campuchia
Ngoại trừ thời kỳ Khmer Đỏ năm 1975 đến năm 1979
Khi Phật giáo bị tiêu diệt ước tính có từ 65.000 đến 80.000 Tangnyi trước đó đã bị giảm xuống
Còn dưới 3.000 sau năm 1979
Sau khi Khmer Đỏ sụp đổ và dưới sự hỗ trợ của Việt Nam
Phật giáo được phục hồi, tái lập và phát triển mạnh mẽ
Theo điều tra dân số năm 2019 khoảng 97.1% dân số Campuchia theo Phật giáo Theravada
ước tính dân số khoảng 17 triệu người
Sự kiện nen tối nhất trong lịch sử của Phật giáo Campuchia diễn ra từ năm 1975 đến năm 1979
Khi chế độ Khmer Đỏ dưới sự cai trị sắt máu của Pol Pot
áp đặt một cuộc đại cách mạng xã hội bằng tính cực đoan và toàn trị
Trong tầm nhìn méo mó của họ về một xã hội nông nghiệp thuần túy
không có tiền tệ, không giai cấp, không văn hóa truyền thống
Tôn giáo bị xem là trở ngại lớn nhất
Đặc biệt là Phật giáo vốn ăn sâu vào tâm hồn và sinh hoạt văn hóa của người Khmer suốt hàng thế kỷ
bị xem là biểu tượng của phong kiến phản động, là thuốc viện tinh thần cần phải triệt tiêu tận gốc
Chỉ trong vòng chưa đầy 4 năm cộng quyền
gần như toàn bộ hệ thống Phật giáo tại Campuchia bị xóa sổ
ước tính có tới 90% chùa triền bị phá hủy hoàn toàn
biến thành kho chữ lúa, trại lính hoặc đơn giản là đống gạch vùng
Những phò tượng từng là biểu tượng thiêng liêng được người dân thờ phụng
bị đập tan, ném xuống sông hoặc kiệt nát
Kinh sách bị thiêu dụi trong các chiến dịch thanh lọc văn hóa
Các nghị lễ tôn giáo từ tụng kinh đến tàng lễ đều bị cấm tuyệt đối
Tàn khốc hơn cả là số phận của các nhà sư
Trước năm 1975
Campuchia có khoảng 60.000 đến 80.000 tăng ni đang tu hành trong hai hệ phái chính là Mahanikaya
và Dhammamayut
Nhưng đến năm 1979
Hơn 25.000 người đã bị sát hại một cách dã man
Trong khi phần lớn những người còn lại bị buộc phải hoàn tục, cưỡng ép lao động tại các công trương cải tạo
Các vị cao tăng vốn được xem là trụ cột đạo đức của cộng đồng, bị đem ra đấu tố, nhục mạ và hành quyết công khai để làm gương răn đe
Không chỉ là cuộc thanh trừng tôn giáo, Khmer đỏ thực chất đã thực hiện các cuộc diệt chủng tinh thần
Cắt đứt sợi dây đối liên giữa quá khứ tâm linh và bản sắc văn hóa Khmer
Sự im lặng bao trùm trên đất nước từng vang tiếng chùa, một nền Phật giáo từng rực rỡ bị trôn vùi trong máu, cho tàn và sợ hãi
Khi chế độ Khmer đỏ xụp đổ vào năm 1979
Chỉ còn khoảng 3.000 nhà sư sông sót
Phần lớn là những người già yếu hoặc trốn thoát sang Thái Lan
Việc tái thiết Phật giáo ở Campuchia sau thảm họa này là một hành trình dài, đầy gian khổ và nước mắt
Nhưng cũng là biểu tượng kỳ diệu cho sức sống của niềm tin và bản sắc dân tộc
Không chỉ là người tu hành, mà bất kỳ ai lộ ra niềm tin tôn giáo
Dù là một cái lại, một lời công nguyện thi thầm
Đều có thể bị quy là phản động và sự tử
Campuchia biến thành một xã hội không được tin, không lệ nghi, không tăng ma, không thờ cúng tổ tiên
Một xã hội vô thần tuyệt đối
Nơi con người bị tách khỏi cội nguồn tâm linh của chính mình
Khi chùa triền bị phá, tăng đi bị giết, kinh sách biến mất
Campuchia không chỉ bất đi một hệ thống tôn giáo
Họ bất luôn hệ trục tinh thần của dân tộc
Không còn người giảng đạo lý, không còn nơi để con người gửi gắm tâm linh
Tàng lễ không còn, con người chết mà không ai tụng kinh, không ai cầu siêu
Trẻ em lớn lên không biết đến lời dạy của Phật, người lớn sống trong sợ hãi, hoang bang, bất định hướng đạo đức
Chính trong khoảng trống đèn tuổi ấy, Campuchia rơi vào một giai đoạn hỗn loạn về tâm linh
Không có tôn giáo, người ta không biết đâu là thiện ác, đúng sai
Một xã hội sống bằng bản năng sinh tồn, thiếu hẳn nền tảng luân lý truyền thống
Vết thương này tưởng như không bao giờ lành lại được
Nhưng rồi, một điều kỳ diệu đã xảy ra sau năm 1979
Sau khi chính quyền Khmer Đỏ bị lật đổ vào năm 1979
Nhờ sự can thiệp của quân lính tình nguyện Việt Nam và sự hình thành của nhà nước nhân dân Campuchia
Một không gian mới mở ra cho niềm tin và tôn giáo
Chính quyền mới dù theo đường lối xạo chủ nghĩa lại không thực hiện chính sách vô thần cực đoan như Pol Pot
Ngược lại, họ dần cho phép và khuyến khích khôi phục các hoạt động tôn giáo truyền thống, đặc biệt là Phật giáo
Trong hoàn cảnh đổ nát, những vị sư còn sống sót, một số đã hoàn tục ẩn náu suốt thời kỳ Khmer Đỏ
bắt đầu tập hợp lại
Họ âm thầm tái lập nghỉ lễ, dừng lại chùa triền bằng gỗ tre, chanh tre nứa lá
Dân làng cùng nhau đóng góp, kẻ công người của để phục hồi ngôi chùa duy nhất còn sót lại trong vùng
Khắp nơi, những ngọn nến Phật giáo lại được thắp lên
Người dân, sau nhiều năm sống trong bóng tối tâm linh, quay về với niềm tin như thể tìm thấy được suối nguồn giữa sa mạc
Chùa trở lại làm trung tâm cộng đồng, nơi không chỉ diễn ra các nghỉ lễ tôn giáo
mà còn là nơi tự hợp, chia sẻ tổ chức học chữ, nuôi trẻ một côi
Chỉ trong vòng hai thập kỷ sau năm 1979
Campuchia chứng kiến một cuộc tái sinh tôn giáo chưa từng có trong lịch sử hiện đại
Hơn 4.000 ngôi chùa được xây dựng lại hoặc phục hồi
Số lượng tăng ni ngày càng tăng
Các trường Phật học được mở lại
Phật giáo được ghi nhận là quốc giáo trong Hiến pháp Campuchia
Sự ủng hộ này không chỉ đến từ chính quyền mà còn đến từ cộng đồng quốc tế
Các tổ chức Phật giáo từ Thái Lan, Sri Lanka, Lào
gửi kinh sách, tăng tài và hỗ trợ phục hồi hệ thống giáo lý
Phật tử Campuchia ở hải ngoại tuyên góp mạnh mẽ
Các nghỉ lễ Phật giáo được phát trên truyền hình quốc gia
Những hình ảnh đổ nát của chùa triền trước đây trở thành biểu tượng của sự hồi sinh
Từ vị thế bị tận diệt
Phật giáo đã quay lại và đứng vững
Không chỉ như một tôn giáo mà như một lực lượng định hình bản sác dân tộc Campuchia hậu diệt chủng
Không chỉ là sự phục hồi tôn giáo sự trở lại của Phật giáo còn mang vai trò tâm lý và tinh thần to lớn
Chữa lành vết thương tập thể
Người dân mất gia đình sống sót sau tra tấn cưỡng bức đói khát và chia lịa
Đều tìm đến chùa như một nơi nâng tựa tâm linh pháp thoại tụng kinh cầu siêu
Trở thành những phương tiện chữa trị nỗi đau không thể diễn tả bằng lời
Sử sãi trở thành những người lắng nghe người soa dịu người khuyên nhủ
Chùa trở thành nơi để con người khóc
Nhưng cũng là nơi để họ học cách tha thứ vượt qua và tiếp tục sống
Những thế hệ trẻ được dạy lại về nhân quả từ bi và sự tái sinh
Không chỉ của linh hồn ba của chính dân tộc họ
Phật giáo không chỉ sống lại mà còn giúp đất nước Campuchia hồi sinh từ đống cho tàn
Sự phục hồi ngoạn mục của Phật giáo không chỉ đơn thuần là một hiện tượng tâm linh
Nó đồng thời tạo ra một cấu trúc quyền lực mới trong lòng xã hội Campuchia hiện đại
Trong một quốc gia mà hệ thống chính trị còn yếu
Pháp quyền chưa mạnh và lòng dân vẫn đạt được nhiều niềm tin vào đạo đức và luật pháp
Thế giới tu sĩ đặc biệt là những vị chủ trì lớn
Nghiệm nhiên trở thành những người giữ đạo lý
Có quen lực cả về tinh thần lẫn thực tế
Nhiều sư sãi trở thành công cụ chính trị
Dù chủ động hay bị lợi dụng
Trong các cuộc bầu cử nhiều chính khách thường xuyên xuất hiện tại chùa cũng dường lớn tổ chức lễ ban phước để lấy lòng dân
Một số vị sư được mời phát biểu tại các sự kiện quốc gia phát ngôn về đạo đức xã hội theo hướng có lợi cho đường lối chính quyền
Không ít trường hợp các sư thậm chí được đưa vào các vị trí trong hội đồng cố vấn
tổ chức đoàn thể hoặc các ủy ban đạo đức
Sự giao thoa giữa quyền lực chính trị và quyền lực tôn giáo ngày càng khó tách bạch
Khi tôn giáo trở thành một thiết chế quyền lực
Điều khó tránh khỏi là nó sẽ bị một số người lợi dụng
Trong bối cảnh hậu chiến và phát triển kinh tế
Nhiều sư sãi tận dụng vị trí của mình để vận động quyền góp, xin tài trợ hoặc thậm chí đứng tiên các dự án xây dựng đầu tư bất đồng sản
Ở một số tỉnh đã xuất hiện hình tượng cạnh tranh giữa các chùa lớn tổ chức lễ hội rầm rộ
Bày gọi nghệ sĩ, truyền thông, live stream để tăng lượng cúng dường
Một số chùa trở thành điểm đến tâm linh thương mại
Bán bùa chú, xăm mình và quảng bá mê tín dị đoàn
Những điều vốn không nằm trong giáo lý nguyên thủy của Phật giáo
Tệ hơn một vài tôn sĩ còn dính đến các vụ bê bối như biển thủ tiền công đức
Có quan hệ tình ái, sử dụng chất kích thích
Hay thậm chí dính đến hoạt động rửa tiền
Tất nhiên đây không phải là bức tranh toàn cảnh
Vẫn có rất nhiều nhà sư nước độ âm thầm phục vụ cộng đồng
Nhưng sự hiện diện ngày càng rõ nét của một tầng lớp sư sãi quyền lực, giàu có và bị nghi ngờ về đạo hạch
Đang đặt ra một câu hỏi nghiêm túc cho xã hội Campuchia
Liệu Phật giáo đang chữa lành dân tộc hay đang bị thế tục hóa bởi quyền lực và tiền bạc
Câu hỏi này các bạn có thể trả lời không
Dù Phật giáo nguyên thủy là tôn giáo trinh thống tại Campuchia
Nhưng trong đời sống thực tế đặc biệt ở các vùng đông thôn
Niềm tin vào phù thủy, pháp sư, bùa chú và ma thuật cổ truyền vẫn tồn tại một cách mạnh mẽ
Ở nhiều ngôi làng hẻo lánh người dân tin rằng bùa yêu có thể giữ vợ chồng không ngoại tình
Bùa ngải có thể khiến đối thủ ngã bệnh
Còn bùa trấn niềm sẽ bảo vệ nhà cửa khỏi tạ khí
Và điều đáng chú ý là người tạo ra bùa chú ấy không ai khác hơn chính là một số nhà sư
Tài tình Campong Tom từng lan truyền rộng rãi câu chuyện về một nhà sư nổi tiếng
Người dân đột rằng ông có khả năng chỉ trú vào hình nhân giấy để trừ kẻ thù
Hoặc nói một lời là ta ma phải lùi bước
Mỗi ngày hàng trăm người xếp hàng đến chùa để xin bùa giữ tình duyên, bùa thi đậu, bùa xin con
Mặc dù không ai dám công khai quay phim hay tố cáo
Nhưng trong các buổi tụ họp ngầm
Người dân khẳng định đã thấy tận mắt ông thực hiện các nghi lễ có yếu tố xa man như dùng máu gà, nhang đèn và các hình vẽ cổ khờ mè
Tại chùa Wat Prithit ở tỉnh Takeo nhiều năm trước
Có một vụ tranh chấp đất đai giữa hai làng kéo dài nhiều tháng, không bên nào chịu nhượng bộ
Cuối cùng một bên tìm đến nhà sư lớn trong vùng để yểm bùa đất
Sau đó bên còn lại bất ngờ huy bỏ khiếu kiện
Vì nhiều người trong làng bị ốm không rõ nguyên nhân
Dù không có bằng chứng cụ thể nhưng nỗi sợ làn nhanh khắp khu vực
Và nhà sư kia bỗng trở thành biểu tượng vừa thiêng vừa nguy hiểm
Ở Phnom Penh có chùa còn mở dịch vụ Samyancha, hình xăm phép
Kết hợp giữa tin ngưỡng khờ mè cổ và mô típ ấn giáo, Phật giáo
Nhiều thanh niên thậm chí cắt tay anh chị đến xin hình xăm thần chú để tránh đạn, tránh giao
Và được sư sãi trực tiếp xăm ban phép
Một số nhà sư còn cộng tác ngầm với giới giang hồ
Cung cấp buộc trấn để bảo kê cho các tụ điểm kinh doanh nhạy cảm
Tất cả những ví dụ đó, dù là truyền khẩu hay được ghi nhận trên báo chí địa phương
Cho thấy một thực thế rằng, tôn giáo tại Campuchia không đơn thuần là Phật giáo nguyên thủy tinh khiết
Mà là sự pha trộn chặt chẽ với tin ngưỡng bản địa, nghĩ lễ phù thủy và tâm lý thần mí
Và trong cái pha trộn đó, chiếc áo cà xa vốn biểu tượng cho giới luật và sự giải thoát
Đôi khi trở thành vỏ bọc cho một loại quyền lực linh thiêng đầy mập mờ
Vượt ngoài tầm với của pháp luật lẫn giáo hội
Một minh chứng khác chúng ta không thể không nhắc đến
Đó chính là biểu tượng tâm linh lớn nhất của Campuchia, Angkor Wat
Nơi thể hiện rõ sự pha trộn và biến đổi tôn giáo qua hàng thế kỷ
Với du khách hiện đại, Angkor Wat là một công trình Phật giáo kỳ vĩ
Nơi các nhà sư tụng kinh trong không gian cổ kính
Và người hành hương thắp nến cầu nguyện trước tượng Phật
Nhưng sự thật lịch sử lại tiết lộ một điều gây kinh ngạc
Ban đầu, Angkor Wat không dành cho Đức Phật
Mà dành cho thần Vishnu, một vị thần trung tâm trong Ấn Độ Giáo
Được xây dựng vào đầu thế kỷ 12 dưới chiều vua Suyavarman II
Angkor Wat là đỉnh cao của nghệ thuật và kiến trúc Hindu tại Đồng Nam Á
Ngôi đền khổng lồ này không chỉ là nơi thờ thần Vishnu
Mà còn là biểu tượng hóa thần quyền
Thể hiện quan điệp rằng
Nhà vua là hiện thân của thần linh trên mặt đất
Toàn bộ bố cục đền mô phỏng vũ trụ theo quan điệp Ấn Độ Giáo
Với núi Meru Thiên Liêng ở trung tâm
Được bao quanh bởi đại dương vũ trụ
Các bức phù điêu trong Angkor Wat
Vẫn còn khắc họa hàng nghìn cảnh trong sự thi Ramayana và Mahabharata
Với hình ảnh thần Shiva mua vũ trụ
Vishnu cưỡi chim Garuda
Hay các tiên nữ Asara đang nhảy mua giữa cõi trời
Thậm chí, lối xây dựng quay mặt về hướng Tây
Vốn hiếm thấy trong kiến trúc Phật giáo
Lại mạng ý nghĩa gắn liền với Vishnu
Vị thần canh giữ phương Tây trong hệ thống Hindu
Chỉ đến cuối thế kỷ 13
Khi vương triều Khmer bắt đầu suy yếu
Và Phật giáo Nguyên Thủy dần chếm yêu thế
Angkor Wat mới được chuyên đổi thành đền thờ Phật giáo
Và những tượng phần được đưa vào thay thế phần nào các biểu tượng cũ
Nhưng các pho tượng thần Hindu không hề bị phá bỏ
Mà vẫn được giữ lại như một phần của di sản
Một dấu ấn sống động cho thấy sự giao thoa, chuyển hóa
Nhưng không hề xóa bỏ hoàn toàn hai tôn giáo lớn
Ngày nay, Angkor Wat được xem là ngôi đền Phật giáo lớn nhất thế giới
Nhưng nó cũng là ngôi đền Hindu lớn nhất trong quá khứ
Và câu hỏi đặt ra không chỉ là Angkor Wat thờ ai
Mà còn là liệu đây có phải là minh chứng cho một xã hội Khmer linh hoạt trong điểm tin
Hay là kết quả của quyền lực tôn giáo áp đặt theo từng thời kỳ chính trị
Angkor Wat không chỉ là một công trình
Nó là một tấm gương phản chiếu lịch sử tôn giáo
Nơi thần linh bị thay thế nhưng vết tích vẫn không thể xóa mờ
Từ cho tàn của Khmer Đỏ, nơi tôn giáo từng bị tận diệt bằng máu và lửa
Phật giáo Campuchia đã sống lại như một điều kỳ diệu
Nhưng sự sống ấy lại không phải là sự trở về nguyên trạng
Mà là một cuộc tái sinh theo hình bóng quyền lực
Tôn giáo từng bị cầm đoán triệt để
Giờ đây không chỉ được khôi phục
Mà còn trở thành một trụ cột tinh thần
Và đồng thời là một lực lượng chính trị xã hội âm thầm nhưng mạnh mẽ
Chùa Chiền không còn là nơi chỉ để cầu nguyện
Mà còn là trung tâm điều phối cộng đồng
Nơi định hình đạo đức xã hội
Thậm chí ảnh hưởng đến quyết sách chính trị địa phường
Những chủ trì chùa lớn nắm trong tay dòng tiền công đức
Trong một đất nước mà lòng tin vào hệ thống thế tục còn mỏng mạnh
Thì giới tu sĩ trở thành người cầm càn cân
Không phải qua giáo lý mà qua ảnh hưởng
Câu hỏi không nằm ở chỗ tôn giáo có nên có quyền lực hay không
Mà là quyền lực đó có được soi sáng bởi chính giới luật mà tôn giáo giao dạng hay không
Liệu sự phục hức này là dấu hiệu của một dân tộc đang hồi sinh đạo đức
Hay chỉ là sự thế tục hóa chiếc áo tu hành
Trong một hình thức mới
Sau địa ngục đỏ
Capuchia đã không chết
Nhưng nếu không tỉnh thức
Ánh sáng của Phật giáo rất có thể sẽ một lần nữa bị chè mở
Không bởi bạo lực
Mà bởi chính những bàn tay mang danh tử bi
Video hôm nay đến đây là kết thúc
Bạn cảm nhận như thế nào về vấn đề này
Hãy để lại ý kiến bên dưới phần bình luận nhé
Còn bây giờ thì xin chào và hẹn gặp lại
