“Đau Khổ Và Lang Thang: Một Dân Tộc Giao Ước Với Chúa | Lịch Sử Người Do Thái – Phần 1” Video này mở đầu cho series Lịch Sử Người Do Thái – 4000 năm thăng trầm, giải thích nguồn gốc của dân tộc Do Thái, giao ước với Thượng Đế, lý do họ bị lưu đày, lang bạt và những bi kịch đã hình thành nên bản sắc tôn giáo – văn hoá của họ. Trong video này, bạn sẽ khám phá: • Khởi Nguyên của dân tộc Do Thái: Áp-ra-ham, giao ước đầu tiên với Đức Chúa Trời, Miền Đất Hứa Ca-na-an. • Giao Ước Mới và vấn đề kế tự: I-sác, Ê-sau, Gia-cốp – Người “vật lộn với Thần”, nguồn gốc tên gọi Israel. • Cuộc khổ nạn tại Ai Cập và sự trỗi dậy của Môi-se: 10 đại tai họa, Xuất Hành – Exodus, hành trình trở về Đất Hứa. • Sự hình thành Do Thái Giáo, thời kỳ lưu lạc, lưu đày và tiến hóa của tôn giáo qua hàng thiên niên kỷ. • Những mâu thuẫn dẫn tới xung đột Do Thái – Ả Rập – Israel ngày nay, và câu hỏi: 👉 Tại sao một dân tộc từng bị áp bức giờ lại trở thành kẻ áp bức? 👉 Điều gì tạo nên vòng lặp của hận thù và bi kịch lịch sử? Đây là phần 1 trong series 4 phần: 1️⃣ Nguồn gốc và giao ước với Chúa 2️⃣ Lịch sử Bài Do Thái toàn cầu 3️⃣ Bí mật trí tuệ – thành công – tài chính của người Do Thái 4️⃣ Hành trình trở thành các tài phiệt, nhà tư tưởng, kiến trúc sư của Chủ nghĩa Tư bản
Chào mừng các bạn đến với series đặc biệt của kênh
Lịch sử Người Do Thái 4 Thiên Niên Sử Đầy Biến Động
Series này chúng ta sẽ khám phá lịch sử 4 ngàn năm của dân tộc Do Thái
bao gồm 4 phần
Phần 1
Truy nguồn gốc từ giáo ước với Chúa
Giải thích lý do bị lưu đẩy và lang thang
Phần 2
Đi sâu vào lịch sử bài Do Thái trên toàn cầu
Từ mâu thuẫn tôn giáo thời Trung Cổ đến thảm kích thế kỷ 20
Phần 3
Giải mã bí quyết thành công
Cuối cùng
Phần 4 kể về hành trình người Do Thái vượt qua kỳ thị
Từ khu ổ chuột
Trở thành các tài phiệt và ảnh hưởng đến sự ra đời
Của chủ nghĩa tư bản và thời hiện đại
Trong phần 1 này
Tôi muốn cùng mọi người tìm hiểu về lịch sử của dân tộc Do Thái
Bắt đầu từ hàng ngàn năm trước
Kể về cách họ ra đời
Tại sao họ bị đàn áp
Và rồi ngày nay họ lại trở thành những kẻ đàn áp người khác
Bởi vì trên đời này
Không có tình yêu nào là vô cớ
Cũng không có sự thù hận nào là tự nhiên
Nguyên nhân đằng sau việc họ bị người khác đàn áp
Hay việc họ đi đàn áp người khác là gì
Tại sao họ lại từng bước
Từng bước đi trên con đường của phát xít như ngày nay
Nội dung video này hơi nhiều và khá phức tạp
Nên chúng ta sẽ không nói dài dòng nữa
Mà đi thẳng vào vấn đề chính
Khởi Nguyên
Giao ước với Thượng Đế
Hallelujah
Vì Chúa là Đức Chúa Trời của chúng ta
Đấng Toàn Năng đã làm vua
Nước của thế gian này đã trở thành vương quốc của Chúa chúng ta
Và của Đấng Christ của Ngài
Và Ngài sẽ trị vì đến đời đời vô cùng
Ngài chính là vua của các vua
Và là chúa của các chúa
Đoạn văn này là sự kết hợp
Gần như nguyên văn từ khải huyền chương 11 và 19
Việc sử dụng những lời này làm lời dẫn cho câu chuyện
Về những người Do Thái sơ khai
Là điều không thể phù hợp hơn
Bởi lẽ theo quan điểm của chính người Do Thái
Họ chính là dân tộc Giao ước đã ký kết với Thượng Đế
Và chính quyết định xây dựng nhà nước
Tại Palestine
Một quyết định bắt nguồn từ Giao ước
Để nói về Giao ước này
Chúng ta phải quay ngược thời gian về năm 1800 trước công nguyên
Thời điểm ở Việt Nam
Tương ứng với giai đoạn đỉnh cao của văn hóa phùng nguyên
Còn tại Trung Đông xa xôi
Trong sa mạc Ả Rập
Một dân tộc du mục gọi là Hebrew
Người Hebrew đang lưu lạc vì sự thay đổi khí hậu
Thủ lĩnh của họ
Abraham
Quyết định dẫn dắt bộ tộc của mình đến Canaan
Vị trí của Canaan ngày nay không thể xác định chính xác
Nhưng đại khái là khu vực giữa Palestine
Hoặc Jordan River
Và địa Trung Hải ngày nay
Đối với Abraham
Đây là một vùng đất ông chưa từng đặt chân đến
Nhưng ông vẫn kiên quyết chọn nơi đây làm nơi định cư
Lý do cho sự lựa chọn này
Theo truyền thuyết Do Thái
Là vì Abraham đã nhận được sự kêu gọi từ Thần
Theo sáng thế ký trong Kinh Thánh
Abraham là người đầu tiên nhận được sự kêu gọi của Chúa
Trước ông
Chúa chưa từng dáng phép lạ xuống trần gian
Mãi đến thời ông
Chúa mới bắt đầu đi lại giữa nhân loại
Abraham sinh ra ở miền Nam Lưỡng Hà
Vào thời điểm đó
Người dân Lưỡng Hà không có một tín ngưỡng thống nhất
Tín ngưỡng ở đây rất phức tạp
Phổ biến là việc tin vào nhiều vị thần khác nhau
Thần mặt trăng, thần chiến tranh
Và vô số các vị thần khác đều có tín đồ
Người dân thường dựng tượng và cúng tế
Cho các vị thần mà họ tôn thờ
Nhưng Abraham khác biệt
Ông cực lực phản đối tín ngưỡng đa thần như ở địa phương
Ông kiên định rằng
Trên thế giới chỉ có một thần duy nhất
Và chính vị thần này kiểm soát mọi thứ giữa trời đất
Để chứng minh ý tưởng của mình
Ông còn làm một thí nghiệm
Nhân lúc cha vắng nhà
Ông đập vỡ tất cả tượng thần trong nhà
Và nói với cha mình rằng
Nếu những vị thần này thực sự có sức mạnh
Thì họ nên tự bảo vệ tượng của mình
Giờ đây họ còn không bảo vệ được tượng của chính mình
Vậy tin họ để làm gì?
Theo cựu ước kinh thánh
Chính niềm tin đơn thần kiên định này cuối cùng đã làm lay động Chúa
Vì vậy
Khi khí hậu ở Lưỡng Hà thay đổi
Và không còn thích hợp cho cuộc sống nữa
Chúa đã hiện ra trước Abraham
Bảo ông dẫn dắt dân tộc đến Canaan
Rời bỏ quê hương
Nguyên văn trong sáng thế ký là
Đức chế Hồ và phán cùng Abraham rằng
Ngươi hãy ra khỏi quê hương
Ơi khỏi họ hàng và nhà cha ngươi mà đi đến xứ ta sẽ chỉ cho
Ta sẽ làm cho ngươi nên một dân lớn
Ta sẽ bán phước cho ngươi
Làm cho danh ngươi được lớn
Ngươi sẽ là nguồn mọi ơn phước
Đây là lý do Abraham dẫn dắt bộ tộc bắt đầu cuộc di cư
Họ rời đi vào năm 1800 trước công nguyên
Vượt qua sông Euphrates tiến về Canaan
Và Canaan như đã nói
Chính là khu vực Palestine ngày nay
Trong nhận thức của người Do Thái
Vùng đất Canaan mà Abraham đặt chân đến
Là miền đất hứa Rome Island
Mà thượng đế ban tặng cho người Do Thái
Cư ngụ qua nhiều thế hệ
Khi Abraham và người của ông đến miền đất hứa này
Họ quả thực đã có một cuộc sống
Tương đối sung túc
Sau ước mới và vấn đề kế tự
Cuộc sống này tiếp diễn cho đến khi Abraham
99 tuổi
Bởi vì trong năm đó
Abraham lại gặp phải một vấn đề
Ông đã 99 tuổi nhưng mà chưa có con trai
Ông vô cùng khao khát có một đứa con trai
Vì vậy ông lại cầu nguyện với chúa
Lần này
Chúa đứng đã im lặng trong nhiều năm
Lại đáp lời Abraham và thiết lập
Một giao ước mới với ông
Theo sáng thế ký
Thượng đế phán với Abraham rằng
Ta là đức chúa trời toàn năng
Hãy bước đi trước mặt ta và sống một đời trọn vẹn
Ta sẽ lập giao ước giữa ta với người
Và khiến dòng dõi người trở nên đông đúc vô số kẻ
Tên người sẽ không còn là Abraham nữa
Nhưng sẽ là Abraham
Vì ta đã lập người làm cha của nhiều dân tộc
Ta sẽ làm cho dòng dõi người thêm nhiều vô số
Và các vua sẽ xuất thân từ dòng dõi người
Như một điều kiện
Chúa yêu cầu Abraham rằng
Con cháu ông phải đời đời giữ vững lời hứa với Chúa
Tất cả hậu ruệ của Abraham
Phải tin vào Chúa
Và tất cả nam giới trong số con cháu
Phải chịu phép cắt bì, săn nét
Đây là bằng chứng cho giao ước giữa hậu ruệ Abraham
Và Thượng Đế
Cắt bì ngày nay chính là việc cắt bao quy đầu
Ở nam giới
Trừng nào đã cắt bao quy đầu
Nó tương đương với việc mặc nhiên chấp nhận giao ước với Thượng Đế
Hiện đại, việc cắt bao quy đầu
Chủ yếu là vấn đề vệ sinh
Không còn quá chặt chẽ với tôn giáo
Hơn nữa, trong cộng đồng Do Thái
Cũng có người không cắt
Nên mọi người không cần hoảng sợ
Sau khi Thượng Đế ký kết giao ước này với Abraham
Ngài Quả Thật đã ban cho ông một người con trai tên là Isaac
Đây chính là Isaac
Isaac thường xuất hiện trong các trò chơi hoặc tiểu thuyết
Hình ảnh Isaac trong trò chơi
Thường là một con cừu
Tượng trưng cho sự hiến tế
Điều này giống với những gì Abraham đã trải qua sau này
Phải nói rằng, vị chúa mà Abraham tin thở
Đôi khi hành động thật khó lương
Sau khi ban cho ông một người con trai
Đúng như lời hứa
Thượng Đế quyết định thử thách lòng tin của Abraham
Ngài phán, hãy dâng Isaac
Con trai người làm của lễ thiêu cho ta
Một mệnh lệnh gần như không thể hiểu nổi
Giống như đặt con người vào tình huống lựa chọn
Điều không ai có thể lựa chọn
Thế nhưng Abraham vẫn vâng lời
Ông dẫn Isaac lên núi Moria
Dựng bàn thờ, xếp củi và thật sự đưa dao lên để hiến tế con mình
Nhưng ngay khoảnh khắc đó
Thượng Đế đã gọi ông dừng lại
Ngài nói rằng
Ngài đã thấy lòng tin và sự vâng phục tuyệt đối của Abraham
Thay vì Isaac
Abraham dâng một con chiên đực mắc sừng trong bụi rậm
Gần đó làm của lễ
Isaac không hề bị hiến tế
Đây là bài thử về đức tin
Và Abraham đã vượt qua
Đây cũng là nguồn gốc của từ con chiên
Trong tôn giáo phương Tây
Đó là câu chuyện cuối cùng về Abraham trong lịch sử
Không lâu sau đó thì ông qua đời
Con trai ông
Isaac kế thừa tất cả của gia tộc
Trở thành thủ lĩnh đời tiếp theo
Và sinh được 2 người con trai
Một là Esau và một là Jacob
Tính cách của 2 anh em Esau và Jacob khác nhau hoàn toàn
Esau là người giỏi săn bắn
Mạnh mẽ và hướng ngoại
Còn Jacob thì trầm tĩnh, thích ở trong lều
Isaac yêu quý Esau hơn vì thích món thịt săn của anh
Trong khi Rebecca, mẹ của 2 anh em thì lại thương Jacob
Khi Isaac đã già và mắt mờ
Ông gọi Esau đến và bảo anh đi săn bắt một con thú
Làm món ăn thật ngon để ông chúc phước cho anh
Phước lành dành cho con trưởng nam
Nghe được điều này
Rebecca đã bày cho Jacob một kế
Bà lấy ra dây buộc vào tay và cổ Jacob
Để ông trông giống người anh nhiều lông
Isaac vì mắt quá mờ
Đã không nhận ra và tưởng đó là Esau
Cuối cùng
Jacob đã nhận được lời chúc phước quan trọng từ cha mình
Sau khi đoạt được gia tài
Và vị trí tộc trưởng bằng âm mưu
Người con trai Út này bắt đầu bộc lộ bản tính
Và trở nên hơi phóng túng
Thậm chí trong những câu chuyện thần thoại sau này
Ông còn vật lộn với thần
Từ Israel mà chúng ta nói ngày nay
Thực chất được dùng để miêu tả Jacob
Người con trai Út này
Nó có nghĩa là người vật lộn với thần
Đến đây chúng ta đã hiểu rõ
Về câu chuyện thần thoại sơ khai của người Israel
Tiếp theo
Chúng ta sẽ nói về lịch sử lưu lạc của họ
Cuộc khổ nạn và cuộc đào thoát khỏi Ai Cập
Tại sao người Israel lại phải lưu lạc sau này
Lý do rất đơn giản
Sau khi Jacob đoạt được vị trí lãnh đạo
Ông đã sinh liền một mạch 12 người con trai
Và vô cùng táo bạo phong đất
Cho cả 12 người
Việc phong đất ai cũng hiểu
Hệ giám phân chia thì chắc chắn sẽ xảy ra nội chiến
Thêm vào đó lúc bấy giờ
Một nạn đói lớn bùng phát ở Trung Đông
Tuy vậy, những người Israel đã sống trên đất
Canaan qua 2, thậm chí 3 thế hệ
Nhưng nay không còn đủ lương thực
Cùng với việc lại phải đối phó với nội chiến
Nhiều người buộc phải rời bỏ Canaan đi về phía Ai Cập
Bởi lẽ vào lúc đó
Trong toàn bộ khu vực Trung Đông
Thì chỉ có Ai Cập là còn lương thực dư thừa
Nói về Ai Cập
Chúng ta có thể mở chương xuất hành Exodus trong Kinh Thánh
Phiên bản Do Thái
Sự trỗi dậy của Moses
Sau khi đến Ai Cập
Vì Ai Cập lúc này cũng có lịch sử được ghi chép lại
Nên câu chuyện không thể chỉ dựa vào lịch sử
Do người Israel tự ghi chép
Chúng ta phải chia thành 2 luồng quan điểm
Theo lời kể của chính người Do Thái
Sau khi đến Ai Cập
Họ đã sinh sôi nảy nở rất đông
Sau 300 năm
Pharaon bắt đầu cảm thấy bất an
Ông cảm thấy số lượng người Do Thái ở Ai Cập đông hơn cả người Ai Cập
Và kiến thức, kỹ thuật của họ cũng tiên tiên hơn
Chắc chắn một ngày nào đó
Người Do Thái sẽ nổi dậy
Thế là Pharaon ra lệnh áp dụng
Chính sách tàn khốc đối với người Do Thái
Buộc họ làm việc nặng nhọc
Và quy định tất cả bé trai sinh ra từ phụ nữ Do Thái
Phải bị nem xuống sông cho chết đuối
Chỉ cho phép bé gái sống sót
Trong bối cảnh đó
Một người anh hùng đã xuất hiện
Một bé trai
Vì chính sách của Ai Cập đã bị nem xuống nước khi mới sinh ra
Nhưng lại được một người tốt bụng cứu sống
Người cứu đặt tên cậu là Moise
Nghĩa là được kéo lên từ dưới nước
Thời gian trôi qua
Moise lớn lên trong cung điện Pharaon
Với tư cách là một người hầu
Hàng ngày, ông chứng kiến người Ai Cập áp bức người Do Thái
Nên trong lòng vô cùng căm phẫn
Một ngày nọ, khi Moise đang hầu hạ trong cung
Ông thấy một người Ai Cập
Đang đánh đập một người Do Thái
Moise cuối cùng không thể chịu đựng được nữa
Ông lao tới giết chết người Ai Cập đó
Và xử lý cái xác
Nhưng thật không ngờ, sự việc cuối cùng bị bại lộ
Moise bị truy nã và phải chạy trốn
Đúng lúc này
Đức Chúa Trời, đấng đã không hiện ra
Trong rất nhiều năm lại xuất hiện
Đức Chúa Trời phán với Moise rằng
Ta là Đức Chúa Trời của cha người
Đức Chúa Trời của Abraham
Đức Chúa Trời của Isaac và Đức Chúa Trời của Jacob
Ta đã thực sự thấy nỗi khốn khổ của dân ta
Tại Ai Cập và đã nghe tiếng kêu than của họ
Vì cớ những người đốc công
Ta đã biết nỗi đau của họ
Ta sẽ lập lại giao ước với tổ tiên người và giờ đây
Ta sai người đi để người dẫn dân ta
Là con cái Israel ra khỏi Ai Cập
Và trở về đất hứa
Sau đó, Thượng Đế ráng tay ương xuống Ai Cập
Bao gồm 9 loại tai họa
Như tai họa nước hóa thành máu, tai họa ếch nhái
Tai họa châu chấu
Sau khi trải qua 9 tai họa
Pharaoh và Ai Cập vẫn không chịu thả người Do Thái
Vì vậy, Đức Giê-hô-và
Đức Giê-hô-và tức Thượng Đế đã truyền lệnh cho môi xe bảo người Israel rằng
Vào ngày thứ 14
Họ phải giết một con chiên không tỉ vết
Sau đó lấy máu bôi lên 2 trụ cửa
Và cửa trên của mỗi ngôi nhà
Bởi vì vào đêm hôm đó
Đức Giê-hô-và sẽ đi qua xứ Ai Cập
Đích thân hành phạt và tiêu diệt
Tất cả con trai đầu lòng của người Ai Cập
Những ngôi nhà nào có dấu hiệu máu trên cửa
Sẽ được ngài bỏ qua
Và sự trừng phạt sẽ không dáng xuống dân Israel
Đến ngày thứ 14
Quả thật khắp Ai Cập tiếng than khóc vang trời
Tất cả gia đình Ai Cập
Kể cả Phá-ra-ông
Đều có người chết
Phá-ra-ông bị áp lực phải cho phép người Do-thái rời đi
Nhưng sau đó Phá-ra-ông càng nghĩ càng tức giận
Quyết định truy sát người Do-thái đến cùng
Lập tức
Ông phái quân đội đuổi theo
Tiếp theo là màn trình diễn kinh điển của môi xe rẽ biển
Trong tình thế bị quân địch truy đuổi phía sau
Và biển cả phía trước
Ý chỉ của Đức Giê-hô-và đã tách đôi biển cả
Mội xe dẫn dắt bộ tộc của mình đi dưới đáy biển
Vượt qua biển đỏ
Phiên bản cổ Ai Cập
Sự phản bội và cuộc chạy trốn
Trên đây là phiên bản được người Do-thái ghi chép
Còn cách nói của cổ Ai Cập thì khác
Thứ nhất
Về việc người Do-thái rời bỏ quê hương
Ghi chép ở phía này là do chính người Do-thái rời đi
Vì nội chiến và hạn hán
Khi người Do-thái chạy đến Ai Cập
Ai Cập lúc bấy giờ đang ở thời ký đầu của Tân Vương quốc hùng mạnh
Đang phục hồi sau chiến tranh
Và cần lao động
Thậm chí còn bổ nhiệm quý tộc Do-thái làm Vizier
Tể tưởng của Ai Cập lúc bấy giờ
Lúc đó
Người Ai Cập rất mạnh
Nên thường xuyên tiếp nhận những người du mục từ Trung Đông và Bắc Phi
Để làm lao động rẻ mạt
Những người thuộc các dân tộc khác này cũng rất sẵn lòng phục vụ người Ai Cập
Vì làm nô lệ
Thì ít nhất cũng có cái ăn
Tốt hơn nhiều so với việc ăn cát ở sa mạc Sahara
Vì vậy ban đầu
Những người cai trị cổ Ai Cập cũng không quá coi trọng người Do-thái
Về cơ bản là để họ tự sinh tự diệt
Thủ đô của cổ Ai Cập
Lúc bấy giờ là thành phố quốc tế Djerbes
Sự phồn hoa của thành phố này
Đã gây cho người Do-thái một chút sốc văn hóa về cổ Ai Cập
Cụ thể là một bộ phận người Do-thái
Thấy cổ Ai Cập quá mạnh
Và thành phố quá phồn hoa
Đã từ bỏ thẳng thừng niềm tin đơn thần của mình
Bắt đầu vừa tin vào Thượng Đế
Vừa tin vào các vị thần cổ Ai Cập
Cuộc sống như vậy kéo dài rất lâu
Theo lẽ thường
Đây phải là kịch bản người Do-thái bị đồng hóa bởi người Ai Cập
Nhưng vấn đề là thời gian trôi đi
Ảnh hưởng của người Do-thái
Trong xã hội ngày càng lớn
Đến thời trị vị của Ramesses II
Người Do-thái thậm chí còn muốn tham gia vào quân đội
Hành động này gần như đã chạm đến giới hạn của Ramesses II
Lãnh đạo Ai Cập lúc bấy giờ
Trong lịch sử
Cổ Ai Cập cũng từng bị các dân tộc khác chinh phục
Đối với những dân tộc khác đến đầu hàng
Đừng nói là tham gia quân đội
Chỉ cần hiểu quá nhiều thôi
Người ta cũng sẽ nghĩ là bạn muốn làm phản
Nhưng việc không cho người Do-thái
Đủ đến quân sự lại mâu thuẫn với lợi ích cốt lõi của họ
Bởi vì lúc đó
Nhiều dân tộc khác đã đầu hàng Ai Cập
Những người này không có đất đai riêng
Nếu muốn có đất đai thì chỉ có một cách đơn giản
Chiến công quân sự
Không có chiến công thì khó mà có đất
Nhưng bây giờ
Ngay cả quân sự cũng không cho đụng vào
Thì vậy phải làm sao
Người Do-thái buộc phải chuyển sang kinh doanh trong lãnh thổ Ai Cập
Trong vài trăm năm trước đó
Người Do-thái đã sống như vậy
Nhưng bây giờ thì khác
Người Do-thái đã giàu lên
Mà bạn vẫn không cho tôi có đất
Điều đó có vẻ hơi thiếu tôn trọng
Và nếu là một vị vua yêu hòa bình khác thì thôi đi
Nhưng người cai trị lúc bấy giờ
Là Ramesses II
Bản thân ông ta lại thích chiến đấu
Vị pharaoh này có thể nói là chiến công hiển hách
Tuy nhiên, đánh giá khách quan
Thì trình độ tác chiến của vị pharaoh này
Thì lại khá tầm thường, chủ yếu là may mắn
Cứ đánh là thắng, thắng thì cứ đánh
Đánh thắng thì cứ phân chia chiến công
Mọi người đều có đất
Chỉ có người Do-thái là ngoại tộc thì không có đất
Thật là càng nghĩ càng tức
Thế là họ bắt đầu nghiên cứu
Cần phải nói rõ một điều kiện tiên quyết
Lúc bấy giờ
Mặc dù Ai Cập đã có lịch sử gần 3.000 năm
Nhưng họ vẫn chưa phát triển tiền tệ
Suốt hàng ngàn năm
Họ luôn ở trong trạng thái trao đổi hàng hóa
Người Do-thái làm nghề kinh doanh lúc này trật nhận ra
Binh mã chưa động
Lương thảo đi trước
Bạn đánh trận hàng ngày thì luôn cần phải có cái ăn chứ
Có lương thảo mới có thể tác chiến
Ai có lương thực
Tôi có lương thực
Vậy thì người Do-thái nắm giữ một lượng lớn lương thảo
Chẳng phải là có thể cướp lấy ngai vàng của Phá-ra-ông
Làm vua hai ngày sau
Thế là
Một số người Do-thái bắt đầu âm mưu phát động nổi loạn
Đương nhiên
Người Do-thái chưa bao giờ có kinh nghiệm quản lý một quốc gia lớn
Và tác chiến thì không phải là đối thủ của người Ai Cập
Đã kinh qua trăm trận
Cuộc nổi loạn này nhanh chóng bị dập tắt
Trước sự phản bội của người Do-thái
Tầng lớp thống trị Ai Cập dự định
Biến tất cả người Do-thái thành nô lệ
Lúc này
Một người tên là Môi-xe xuất hiện trong cộng đồng Do-thái
Người này nói một câu nổi tiếng
Có những nỗi khổ chúng ta có thể chịu đựng
Thì chúng ta sẽ chịu đựng
Nhưng có những nỗi khổ con người không thể chịu đựng được
Thì chỉ có hai chữ
Chuồn ngay
Thế là dưới sự lãnh đạo của Môi-xe
Người Do-thái tập thể di cư
Chạy trốn khỏi Ai Cập ngay trong đêm
Thực chất đó là do người Do-thái đánh trận không thắng
Cuối cùng đành phải bỏ chạy
Còn câu chuyện Môi-xe dẫn người trốn thoát
Được thượng đế hiển linh giúp vượt qua biển đỏ
Được ghi trong kinh thánh
Thì trong các ghi chép ở đây là Pharaon
Thấy họ đã chạy cũng lười quản nhóm người này
Thế là ông cho quân đội quay về
Dù sao thì tài sản của người Do-thái
Cũng đã bị bỏ lại
Không bắt được người cũng không sao
Việc truy đuổi quân đội hàng ngày
Thì lương thực là một khoản chi tiêu vô nghĩa
Trở về căn ăn và sự ra đời của Do-thái giáo
Dù là phiên bản nào
Cuối cùng người Do-thái cũng đã thoát khỏi Ai Cập
Đi về phía đông và trở về Cà-na-an
Khi người Do-thái trở về khu vực Cà-na-an
Họ phát hiện ra rằng
Cà-na-an lúc này đã thay đổi rất nhiều
So với 400 năm trước
Thứ nhất, sau 400 năm phát triển
Khu vực Cà-na-an đã có rất nhiều cư dân đến định cư
Về mặt địa lý
Cà-na-an là một phần của vùng đất màu mỡ
Fertile Crescent, đất đài rất màu mỡ
Hơn nữa
Cà-na-an là trạng trung chuyển nối liền Châu Phi và Trung Đông
Lại giáp biển
Nói cách khác
Có thể đi bằng đường bộ lẫn đường biển
Đây chính là 400 năm không về làng
Lần này về thấy làng đã phát triển thịnh vượng
Thế là môi xe kiên quyết chọn lãnh đạo bộ tộc định cư lại
Nhưng vấn đề là bây giờ
Nơi này đã có người ở rồi
Không còn cách nào khác
Người Do-thái buộc phải tranh giành nguồn tài nguyên sinh tồn
Với cư dân địa phương
Họ mở miệng ra là nói
400 năm trước
Chúng tôi đã từng sống trên mảnh đất này
Mảnh đất này là đất hứa
Mà Thượng Đế ban cho chúng tôi
Cư dân địa phương nghe xong đều không chịu nổi
Hồi đó các ông đi
Nơi này toàn là núi non sông suối
Chẳng có cọng lông nào
Mấy trăm năm nay chúng tôi đã cùng nhau xây dựng nó lên
Giờ các ông quay lại nói
Đây là nhà các ông
Vậy còn chúng tôi thì sao
Thế là cư dân địa phương bắt đầu cạnh tranh gây gắt
Thậm chí đối kháng với người Do-thái
Trong hoàn cảnh này
Người Do-thái bắt đầu nhận ra rằng
Nếu muốn đối kháng ở mức độ này
Họ phải đoàn kết càng nhiều người Do-thái càng tốt
Phải gắn kết mọi người lại thành một khối
Nếu không rất có thể sẽ bị đuổi đi
Lúc này
Moses đưa ra một quyết định
Ông từ bỏ hệ thống đa thần giáo đã hình thành ở Ai Cập
Và quy định lại rằng
Đấng Jehovah mới là vị thần duy nhất và đích thực
Và đương nhiên
Moses chính là người đại diện duy nhất của Jehovah trên trần gian
Trước tiên
Thiết lập tôn giáo này để đoàn kết tất cả người Do-thái
Moses đã sáng lập ra Do-thái giáo
Đó là sự kiện được ghi lại trong cựu ước kinh thánh
Trên núi Sinai
Đức Jehovah đã trao tận tay Moses 10 điều răn bằng đá
Tức là 10 điều răn mà con dân của Thượng Đế phải tuân thủ
Bao gồm không giết người
Không ngoại tình
Không trộm cắp
Không tham lam tài sản của người khác
Điều quan trọng nhất là
Ngoài Đức Jehovah không được có vị thần nào khác
Không được tự làm hoặc thở phượng bất kỳ hình tượng nào
Còn về người đại diện của Đức Jehovah
Thì đương nhiên đó là chính Moses
Sau khi thống nhất tư tưởng từ trên xuống dưới
Người Do-thái bắt đầu trục xuất
Các dân tộc khác khỏi Canaan
Trong suốt thời gian này
Rất nhiều câu chuyện đã xảy ra
Có người bị trừng phạt vì không tin Đức Jehovah
Có người được ban thưởng vì tin Thượng Đế
Nhưng cuối cùng
Sau hàng chục năm nỗ lực
Người Do-thái đã đuổi người Canaan gốc ra khỏi Canaan
Và chính thức thành lập Vương quốc liên hiệp Israel
Tại Canaan
Tức là khu vực Palestine ngày nay
3 vị vua sáng lập là Esauler
David và Solomon
Sức mạnh quốc gia của Vương quốc liên hiệp Israel
Đạt đến đỉnh cao dưới thời trị vị của vua Solomon
Trong thời kỳ này
Vua Solomon liên tục kết hôn với phụ nữ
Từ các quốc gia và bộ lạc xung quanh
Thông qua các mối quan hệ hôn nhân này
Ông đã nỗ lực làm tốt công tác ngoại giao
Loại bỏ mọi rủi ro xung quanh
Đồng thời, ông cũng truyền bá Do-thái giáo
Trong các quốc gia có liên hôn với ông
Phương thức truyền giáo này khá hiệu quả
Cho đến ngày nay
Người Ethiopia ở Châu Phi vẫn tin rằng
Họ là hậu ruệ của nữ hoàng Sebat
Và vua Solomon
Sự lưu lạc và sự nâng cấp của tôn giáo
Tuy nhiên, sau khi vua Solomon qua đời
Vương quốc liên hiệp Israel
Nhanh chóng tan rã
Phần phía Bắc vẫn được gọi là Israel
Và phần phía Nam được gọi là Vương quốc Judah
Vương quốc Israel
Phía Bắc sau này bị đế quốc Assyria
Tấn công và tiêu vong
Và danh sưng người Israel dần biến mất trong lịch sử
Mãi đến sau này mới được sử dụng lại
Còn danh sưng người Do-thái
Judah thì trở thành tên gọi chung
Cho toàn bộ dân tộc Do-thái
Trong vài trăm năm sau đó
Vì mảnh đất mà họ chọn quả thực quá tốt
Dù sao thì nó cũng là hành lang kinh tế nối liền châu Âu
Châu Á và Châu Phi
Nên họ lần lượt bị tân Babylon, Ba Tư và Lá Mã tấn công
Trong mỗi lần bị tấn công
Người Do-thái đều tiên phong chống cự quyết liệt
Thả chết không chịu đầu hàng
Cuối cùng họ đều bị tiêu diệt
Và thủ đô của họ
Jerusalem mỗi lần bị phá vỡ
Lại có vô số người Do-thái chọn rời bỏ quê hương
Liêu lạc khắp Châu Á, Châu Phi và Châu Âu
Chính trong quá trình liêu lạc này
Do-thái giáo đã được nâng cấp
Cụ thể là họ đã khắc phục cái lỗi ban đầu
Là chỉ có người Do-thái mới có thể theo Do-thái giáo
Giờ đây
Một người chỉ cần cải đạo Do-thái giáo
Thì sẽ trở thành người Do-thái
Tuy nhiên đổi lại
Họ bắt đầu sử dụng một số quy tắc
Để chuẩn hóa hành vi của người Do-thái
Một người nếu cải đạo Do-thái giáo
Thì phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc hành vi của người Do-thái
Một khi bạn thực sự tuân thủ các quy tắc này
Thì việc huyết thống của bạn
Có phải là Do-thái hay không
Đã không còn quan trọng nữa
Vì bạn đã mang hình hài của người Do-thái rồi
Phiên bản nâng cấp này
Tôi gọi là chỉ cần cải đạo Do-thái giáo là người Do-thái
Đây cũng là lý do tại sao
Một dân tộc đã bị nhiều quốc gia tiêu diệt trong lịch sử
Mà ngày nay vẫn còn rất đông dân số
Tuy nhiên đã có mặt tốt thì mặt xấu cũng có
Đó là khi có một bộ quy tắc hành vi chuẩn mực
Thì các tín đồ Do-thái giáo
Và những người bình thường
Rất dễ hình thành sự đối lập nhị nguyên
Dualistic opposition
Hoặc là bạn tin Do-thái giáo
Và cho rằng chúng tôi là dân được thượng đế chọn
Hoặc là bạn là người ngoại đạo
Trực tiếp đối đầu với thế giới
Sự đối lập nhị nguyên này
Đã khiến các tín đồ Do-thái giáo
Vốn dĩ không thân thiện với những người được gọi là ngoại đạo
Và những người bị tín đồ Do-thái giáo
Coi là ngoại đạo tự nhiên
Cũng không thân thiện với Do-thái giáo
Trong tình trạng anh không ưa tôi
Tôi cũng không ưa anh như vậy
Tin ngưỡng Do-thái giáo
Cùng với sự bôn ba của các tín đồ dần dần lan rộng ra khắp thế giới
Kẻ thù của họ
Cũng lan rộng ra khắp thế giới
Với những mâu thuẫn không thể hòa giải như vậy
Xung đột chắc chắn sẽ bùng phát
Xung đột định mệnh
Chúa Giê-xu chịu nạn
Tiếp theo, chúng ta sẽ nói về một xung đột rất nổi tiếng
Chúa Giê-xu chịu nạn
Chúng ta phải quay ngược thời gian về năm 33 sau công nguyên
Năm này
Do-thái giáo đã gây ra sự chia rẽ
Trong nội bộ một số nhóm tín đồ
Bởi vì giáo lý Do-thái giáo nguyên thủy
Với sự phát triển của thời gian
Đã không còn phù hợp với tình hình hiện tại nữa
Vì vậy, lúc bấy giờ
Trong Do-thái giáo có một số người đề xuất rằng
Do-thái giáo cần phải được thế tục hóa
Không thể đối đầu với thế giới mãi được
Nếu không sớm muộn gì cũng sẽ bị tiêu diệt
Nhưng lời nói này
Chuyên đến tai tầng lớp lãnh đạo cao cấp của Do-thái giáo
Thì họ lại rất không vui
Bạn nói muốn thế tục hóa Do-thái giáo
Muốn thay đổi giáo lý
Nhưng giáo lý là do Thượng Đế ban cho
Bạn nói đổi là đổi được sao
Bạn có phải là người ngoại đạo không
Sau đó, hai bên bùng nổ
Xung đột dữ dội
Trong số những người cải cách này lại phát sinh một số phần tử cấp tiến
Những phần tử cấp tiến này
Tự xưng là phái Nazareth
Cương lĩnh hành động của họ là cải cách Do-thái giáo
Bằng mọi giá
Nhưng chúng ta có thể tưởng tượng được rằng
Tầng lớp lãnh đạo Do-thái giáo lúc bấy giờ
Đều là những người có địa vị cao và quyền lực lớn
Một nhóm người dân thường như các bạn
Nói muốn cải cách thì làm sao mà cải cách được
Rất nhanh chóng
Phe bảo thủ đứng đầu là giới cai trị Lama
Và tầng lớp lãnh đạo Do-thái giáo
Đã bắt đầu thanh chừng nhóm phái Nazareth này
Họ đã bắt giữ thủ lĩnh của phái Nazareth
Và đóng đinh ông ta lên thập tự giá
Thủ lĩnh phái Nazareth
Bị đóng đinh này có một cái tên rất quen thuộc
Chúa Giê-xu
Chúng ta sẽ không đi sâu vào câu chuyện về cơ độc giáo
Tóm lại
Sau này mọi người đều biết
Sau khi Chúa Giê-xu bị đóng đinh
Ông đã thể hiện một loạt phép lạ
Và cuối cùng tách ra khỏi Do-thái giáo
Hình thành một giáo phái mới
Đó là cơ độc giáo Christianity sau này
Theo lời kể của cơ độc giáo
Sau khi họ đóng đinh Giê-xu
Thượng đế lại hiện ra và thực hiện phép lạ
Đồng thời ký kết một giáo ước mới với Giê-xu
Đây chính là tân ước kinh thánh sau này
Còn kinh thánh Do-thái giáo nguyên thủy
Thì bắt đầu được gọi là
Cựu ước kinh thánh
Thương đương với việc thượng đế đồng thời ký kết hai giáo ước
Với hai nhóm người
Và hai giáo ước này còn có những điểm mâu thuẫn
Kiểu này thật là rắc rối
Vậy thì điều đầu tiên cần biết
Là cả hai bên đều tin vào thượng đế
Thượng đế là thần
Và sẽ không nói dối
Nhưng những gì giáo phái của mình đã từng hứa
Với thượng đế lại bị giáo phái đối phương phủ nhận
Vậy thì chỉ có một khả năng
Thượng đế chưa hề đưa ra những lời hứa đó
Và đối phương chỉ là kẻ lừa đảo thuần túy
Chẳng hạn Do-thái giáo lúc bấy giờ
Nghĩ như vậy
Họ cho rằng tín đồ Do-thái giáo tin vào thượng đế Jehovah
Và người đại diện của Jehovah trên trần gian
Còn tín đồ cơ độc giáo
Thì tin vào con trai cả của Jehovah
Là Gesù và các tông đồ của Gesù
Vì vậy, tôn giáo của họ
Sinh ra đã cao hơn cơ độc giáo một bậc
Xét cho cùng, bên này là cha
Bên kia là con trai
Thêm vào đó, một phần nội dung trong tân ước
Mâu thuẫn với cựu ước
Vì vậy, họ tin rằng Chúa Gesù chắc chắn là kẻ lừa đảo
Họ cực lực phản đối cơ độc giáo
Gọi Chúa Gesù là đơn cứu thế
Do-thái giáo cho rằng
Chúa Gesù chỉ là một trong nhiều thủ lĩnh
Của các giao phái tôn giáo
Hoàn toàn không phải là con thiên chúa
Và cũng không đồng ý thần thanh hóa ông ta
Ngoài ra, Do-thái giáo còn tin rằng
Chỉ người Do-thái mới là con cưng của thượng đế
Còn cơ độc giáo thì chỉ là do thượng đế bác ái hơn
Quý y cơ độc giáo
Thì thượng đế sẽ che chở một chút
Chỉ có người Do-thái chúng tôi
Mới thực sự là dân được thượng đế chọn
Trước những lời lẽ này của Do-thái giáo
Những người tin vào cơ độc giáo đã nói
Vô lý
Thế là hai bên bắt đầu cuộc chiến kéo dài hàng thế kỷ
Trong đó
Các sự kiện đổ máu hoặc lang mạ
Lẫn nhau là chuyện thường tinh
Mãi cho đến thế kỷ thứ tư
Những người cai trị Lama đột nhiên nhận thấy rằng
Do cơ độc giáo có tính thế tục hóa cao hơn
Nên họ đã có rất nhiều tín đồ
Trong mọi tầng lớp xã hội Lama
Số lượng tín đồ thậm chí đã vượt qua Do-thái giáo
Quý tộc, binh lính, dân thường
Và nô lệ đều có một lượng lớn tín đồ cơ độc giáo
Còn tín ngưỡng Hy Lạp
Trước đây của đế quốc Lama
Thì giờ chẳng còn ai tin nữa
Nếu đã như vậy, người cai trị Lama lúc bấy giờ
Đã đưa ra một lựa chọn
Họ quyết định tiếp nhận cơ độc giáo làm quốc giáo của Lama
Lần này
Cơ độc giáo đắc thế và liệu có thể bỏ qua cho Do-thái giáo không
Sau đó
Họ bắt đầu cuộc thanh trừng lớn
Sau khi trở thành quốc giáo
Cơ độc giáo bắt đầu tuyên truyền rầm rộ rằng
Người Do-thái là dân tộc bị Thượng Đế ruồng bỏ
Và Chúa Giê-xu đã bị Judah bán đứng
Mà Judah lại là người Do-thái
Sau đó
Họ lại bắt đầu tra tấn dã man cả về thể xác
Lẫn tinh thần đối với các tín đồ Do-thái giáo
Thậm chí
Vì trước đây người Do-thái đông hơn
Còn tín đồ cơ độc ít hơn nên hay bị đánh
Thậm chí bị thảm sát
Bây giờ đến lượt mình đắc thế thì đương nhiên là phải thảm sát trả đũa rồi
Trong thời gian này
Một lượng lớn tín đồ Do-thái giáo
Đã phải chịu sự trả thù
Để tránh những cuộc thảm sát như vậy
Họ đang phải rời khỏi Lama
Bắt đầu lưu lạc khắp thế giới
Đây cũng là lý do dân tộc Do-thái
Tự gọi mình là dân tộc lưu lạc
Vì cơ độc giáo nói rằng Judah
Kẻ phản bội thượng đế là người Do-thái
Nên trong hàng ngàn năm sau đó
Người Do-thái hoàn toàn không được chào đón
Ở tất cả các khu vực có tín ngưỡng cơ độc giáo
Về cơ bản
Họ ở trong tình trạng bị mọi người xa lánh
Vậy thì một dân tộc lưu lạc
Có địa vị xã hội thấp kém như vậy
Làm thế nào người Do-thái lại từng bước lội ngược dòng
Tích lũy tài sản
Xây dựng đất nước
Và cuối cùng từ chỗ bị cả thế giới bắt nạt
Lại trở thành kẻ bắt nạt người khác như hiện nay
Đó chính là nội dung của video tiếp theo
Nhưng tôi có thể đưa ra một gợi ý nhỏ
Trong lịch sử
Vì người Do-thái bị ghẻ lạnh trong một thời gian dài
Nên họ chỉ có thể kiếm sống bằng thương mại
Một nghề bị coi là thấp kém vào thời điểm đó
Những người làm nghề thương mại
Bất kể ở đâu trên thế giới
Đều bị kì thị trong thời cổ đại
Những người này thường có rất nhiều tiền bạc
Nhưng không có địa vị xã hội thực tế
Nhưng vào một khoảnh khắc nào đó
Quy tắc của trò chơi đã thay đổi
Khiến người vốn ở tầng lớp dưới đáy của chuỗi kinh bị xã hội này
Bắt đầu lần lượt bước lên vũ đài chính trị