Tìm hiểu cuộc sống và văn hóa đồng bào Cơ Tu

Thôn Ga'nil đón tôi bằng một sự yên bình — kiểu thư thái mà bạn có thể nghe rõ tiếng gió chạm vào tán cây, tiếng gà con chíp chíp gọi mẹ, và cả nhịp sống chậm rãi của một ngôi làng Cơ Tu nằm nép mình giữa núi rừng Hùng Sơn. Ở giữa làng là nhà Gươl — mái nhà chung, nơi không chỉ để sinh hoạt mà còn giữ linh hồn của cả cộng đồng. Những hoa văn trên gỗ, từng đường chạm khắc, như kể lại câu chuyện của rừng, của người, của một đời sống gắn chặt với thiên nhiên. Ngôi làng ưu ái được bao bọc bởi những dải lụa ruộng bậc thang xanh tốt.

Ga Nil là nơi Tangôn Sơn sinh ra và lớn lên — người dẫn đường cho tôi trong những ngày ở đây. Sơn là người Cơ Tu chính gốc, người Cơ Tu nổi tiếng là những người giữ rừng, bảo vệ rừng, và khi nghe họ nói về rừng, bạn sẽ cảm nhận được đó không chỉ là tài nguyên, mà là một phần máu thịt.
Ngôi làng này trước kia nằm cheo leo trên những vách núi cao. Sau những lần sạt lở, họ dời xuống vùng đất thấp hơn, bằng phẳng hơn — nhưng dường như tinh thần của núi rừng vẫn theo họ xuống đây, nguyên vẹn.

Tôi ở lại nhà Sơn, sống như một người trong gia đình. Ăn cùng mâm, ngủ cùng nếp nhà, nghe những câu chuyện rất đời thường. Gia đình Sơn đón tôi không phải như một vị khách, mà như một người thân vừa đi xa trở về. Bố của Sơn — chú Tangôn Bương — gọi tôi là “con”, và tôi cũng gọi chú là “bố”. Ở đây, cách xưng hô ấy làm khoảng cách biến mất rất nhanh. Một ngôi làng nghèo, còn nhiều khó khăn, nhưng sự ấm áp thì không thiếu. Người dân sống dựa vào chăn nuôi, lên rẫy, vào rừng — cuộc sống giản dị nhưng bền bỉ. Nếu có dịp đến, mang theo một chút quà cho trẻ con thôi, cũng đủ để thấy những ánh mắt sáng lên rất thật.