Cách Xưng Hô Vợ Chồng Của Cổ Nhân Như Thế Nào | Uyên Nhân Kiệt

UYÊN NHÂN KIỆT.
1.9K người theo dõi
Cách Xưng Hô Vợ Chồng Của Cổ Nhân Như Thế Nào | Uyên Nhân Kiệt
#htu, #reviewvungtau , #cuocsong ,
#DaoLySong, #TrietLySong,
“Vợ chồng” kết tóc xe duyên, “phu thê” kính nhau như khách. Từ xưa đến nay có rất nhiều cách xưng hô khác nhau cùng chỉ vợ và chồng. Vậy đó là những cách xưng hô nào?
Trong các tiểu thuyết võ hiệp, bạn có thể đã nghe đến cặp từ “phu quân – phu nhân”, còn trong phim ảnh cổ trang thì cách gọi “tướng công – nương tử” lại dường như quen thuộc hơn cả. Mỗi cặp từ, mỗi cách xưng hô đều có nguồn gốc riêng, chúng ta hãy cùng tìm hiểu một vài trong số đó.
...............................................
Giọng đọc : Lưu Thu
Dung Nãi Gia thực hiện
Mạnh Hải biên dịch
Nguồn: epochtimesviet.com
Cách xưng hô vợ chồng của cổ nhân như thế nào?
Vợ chồng kết tóc xe duyên, phu thê kính nhau như khác,
từ xưa đến nay có rất nhiều cách xưng hô khác nhau cùng chỉ vợ và chồng.
Vậy đó là những cách xưng hô nào?
Trong các tiểu thuyết võ hiệp, bạn có thể đã nghe đến cặp từ phu quân, phu nhân.
Còn trong phim ảnh cổ trang,
thì cách gọi tướng công, nương tử lại dường như quen thuộc hơn cả.
Mỗi cặp từ, mỗi cách xưng hô đều có nguồn gốc riêng.
Chúng ta hãy cùng tìm hiểu một vài trong số đó.
Lão công và lão bà
Ngày nay, trên báo chí và các game truyền thông của người Hoa,
chồng được gọi là lão công và vợ được gọi là lão bà.
Cách gọi này thay thế cho trượng phu và thê tử,
và gần như thay thế các cách gọi chính thống và thanh lịch.
Chữ lão ở đây vốn là chỉ tuổi tác đã già,
ví như trong tam quốc chí, đọng ngãi chuyện có câu
Thất thập lão công, phản dục hà cầu.
Chồng đã 70, còn mong gì đây?
Đến thời Minh và Thanh,
lão công, lão bà cũng là danh từ để chỉ vợ chồng,
nhưng lại dùng cho những trường hợp thô tục.
Ví dụ trong Kim Bình Mai,
sau lần đầu tiên gặp Phan Kim Liên,
Tây Môn Khánh đã hỏi vương bà,
lại đây cho ta hỏi dưới mái nhà,
cách vắt này là nương tử của ai?
Vương bà nói, đại quan nhân sao lại không nhận ra
lão công cô ấy bán đồ ăn ở phía trước thiện nhà?
So với cách gọi lão công và lão bà,
vợ chồng cũng có thể gọi nhau là Khanh
để thể hiện tình cảm vừa ý tứ lại vừa thăng thiết,
yêu thương và buồn bọc lẫn nhau.
Vào thời Hán, các cặp vợ chồng đều gọi nhau theo cách này.
Trong bài cổ nhạc Phủ Thi,
Tiêu Trung Khanh Thê,
Lưu Chi Lan gọi Tiêu Trung Khanh là Khanh.
Thời cận đại, trong thư Vĩnh Biệt Vợ,
Lâm Giác Vân đã đặt biệt danh cho vợ là Khanh Khanh,
thể hiện tình cảm chân thành khiến trái tim bao người xúc động.
Tướng Công và Phu Nhân
Tướng Công và Nương Tử
Tướng Công là cách xưng hô đối với Chư Hầu,
Phu Nhân là cách gọi để chỉ vợ của Chư Hầu
và thiết của Thiên Tử,
trong quyển giải thích về tên gọi,
giải thích về thân thuộc có viết.
Vợ của Chư Hầu gọi là Phu Nhân,
Phu cũng tức là phù trợ, giúp đỡ chồng vậy.
Vì vậy, trong cách xưng hô giữa vợ và chồng,
người chồng được gọi là Tướng Công
và người vợ được gọi là Phu Nhân.
Đồng thời, cách gọi này cũng cho thấy sự viên dung lẫn nhau
về thân phận và địa vị của hai người.
Nếu Tướng Công chỉ người chồng là tôn xưng dành cho những người có học,
thì Nương Tử chỉ người vợ là cách xưng hô trong trường hợp nào.
Đảo Tông Nghi trong quyển 1.4
Cách gọi vợ của những người dân bình thường
hay vợ của các quan nhân đều là Nương Tử.
Cách xưng hô này vẫn được sử dụng
trong triều đại nhà Minh và nhà Thanh.
Lương Nhân và Nội Tử, Ngoại Tử và Nội Tử.
Bên cạnh đó, từ Lương Nhân là chỉ người chồng
hoặc người bạn đời đã có từ xa xưa.
Mạnh Tử, Ly Lâu Hạ viết
Lương Nhân cũng là người luôn mong chờ suốt đời vậy.
Lương Nhân là vị phu quân có thể khiến cho người vợ yên tâm
giao phó cả cuộc đời.
Trong bài Hàn Khuê Thi của Tiêu Dịch Đời Nam Tống có câu
Chim khách bay về phương Nam trong đêm
người chồng vẫn chưa trở về.
Diễn tả nỗi nhớ nhung của người vợ khi chồng xa nhà.
Thời cổ đại, vợ chính của Khanh Đại Phu
được gọi là Nội Tử.
Sách giải thích về tên gọi, giải thích về thân thuộc, chép.
Vợ của Bậc Khanh thì gọi là Nội Tử
là người phụ nữ lo quan mọi việc của gia đình vậy.
Vào thời Xuân Thu, vợ của Tể Tứ Yến Anh
có thể nói là một trong những Nội Tử nổi tiếng nhất
đến nay sự sách còn lưu danh.
Hán Thư có ghi, Yến Anh, Tứ Cảnh Công
khi ăn không coi trọng việc ăn thịt,
vợ không mặc áo lụa, chỉ vì được nước tề.
Yến Anh là Tể Tứ nước tề nổi tiếng thời bấy giờ.
Có câu chuyện kể rằng
một ngày Phương Tề Cảnh Công đến nhà Yến Anh
ngỏ ý muốn gãi nữ cho ông.
Vào thời điểm đó, Yến Anh đã kết hôn nhiều năm rồi
và vợ ông cũng không còn trẻ nữ.
Tề Cảnh Công thấy người vợ già và xấu của Yến Anh
mặc quần náo vải cai thô,
bèm cho rằng bà phong sống với ông.
Lúc ấy, hai người cùng uống rượu, thủ nhạc.
Cảnh Công vừa trông thấy vợ của Yến Anh liền hỏi
đây là thê tử của khách nhà.
Sau đó Phương Tề Cảnh Công
ngỏ ý gả con gái cho Yến Anh,
nhưng ông ba lần từ chối.
Dù thành công trong sự nghiệp
và kỳ vọc cao đến đâu,
ông vẫn thủy chung gắn bó
với người vợ thuở hàn vi của mình.
Câu chuyện của ông đã lưu lại
một kiểu mẫu về tình cảm son sắt,
lưu nhân và nội tử cho hậu thế.
Bởi vợ là nội tử,
chăm chút cho gia đình từ bên trong,
định gửi đời sau cũng gọi chồng là ngoại tử.
Cách gọi ấy bắt nguồn từ khi nào?
Trong hàng ngôn lục của Tiền Đại Hân
thời nhà Thanh có câu chuyện
lưu tử khi nâm vịnh bài thơ,
tạp nội thi và chồng đào chức nhà.
Còn vợ của ông là lưu thị
thì đối đáp lại bằng bài thơ,
đáp ngoại thi.
Cách gọi nội tử và ngoại tử
bắt đầu từ đây.
Cách gọi này đến nay vẫn được người hiện tại
sử dụng phổ biến.
Cao Trâm và Truyết Kinh
Trong ấu học Quỳnh Lâm quyển 2
phần vợ chồng có chép.
Chồng gọi vợ là Truyết Kinh,
cũng gọi là nội tử.
Vợ gọi chồng là Cao Trâm,
cũng xưng là lưu nhân.
Cách gọi Cao Trâm có nguồn gốc như thế nào?
Cao Trâm là một công cụ
để cắt cỏ,
còn được gọi là thiết,
vì chữ thiết nhìn giống với chữ phu,
nên còn gợi liên tưởng
đến chữ trượng phu.
Quyển Đức Du đời đường trong tác phẩm
Ngọc Đài Thế viết rằng
Chuyên hoa bất khả khí
mạc thị cao chuyên quy
nhanh nhanh châu chuốt trang điểm
để đợi chồng trở về
thể hiện sự hài hước
và tình cảm của người xưa.
Người vợ bượn chữ Cao Trâm
là công cụ làm cỏ
để gọi chồng,
còn người chồng bượn chiếc kinh hoa
trong cài đầu của phụ nữ
để gọi vợ là Truyết Kinh.
Đây cũng là một điền cố khá nổi tiếng
trong liệt nữ chuyện
ghi lại rằng Mạnh Quang
là vợ của Lương Hồng Khải,
một ẩn sĩ nổi tiếng thời Đông Hán.
Mạnh Quang hiền thực,
đảm đang, nhưng ít khi trang điểm
phấn son. Ngày thường,
bà chỉ lấy một cành gỗ làm trăm cài đầu
và dùng vải thô làm váy,
nhưng lại giúp Lương Hồng Khải
hoàn thành công việc đồng áng
để có thể chuyên tâm
đọc sách. Mạnh Quang
là người vợ hiền, mộc mạc,
giản dị, đơn thần tự nhiên,
nhưng tốt hơn Châu Ngọc.
Vì vậy, người đời sau gọi vợ
một cách khiêm tốn là Truyết Kinh.
Phu Tử và Phu Nhân
Quân và Thiếp
Phu Tử là tôn sưng
để gọi người chồng. Thờ xưa
khi con gái sắp lấy chồng,
mẹ đã sốt sắng và ngò rằng
khi về nhà chồng thì phải
vâng lời Phu Tử.
Trong Mạnh Tử, Đằng Văn Công
quyển hạ có câu
Con về nhà chồng, phải kính, phải dân.
Chớ trái Mạnh Phu Tử.
Phu Nhân là người vợ
giúp đỡ Phu Tử của mình.
Trong khi các Thiếp gọi chồng
là Quân hoặc Nam Quân,
trịnh huyền thời nhà Hán
đã chú thích trong sách
lễ ký phần mộ các
Phàm là Thê Thiếp thì gọi chồng là Quân.
Lân thường có sự khác biệt
giữa các mối quan hệ
trong gia đình.
Quan Nhân và Nô Gia
Quan Nhân nghĩa đen là người
có chức vụ chính thức,
không phải người thường. Ví dụ,
trong tác phẩm Thức Đại Lý
Bình Sự Vương Quân Mộ Chí Danh
của Hà Dũ Đời Đường Viết,
người phải gả cho một quan viên
không được gả cho một
nam tử phàng tục. Về sau,
Quan Nhân trở thành tôn sưng
khi người vợ gọi chồng.
Nô và Gia Nô
là cách tự sưng rất khiêm tốn
của người phụ nữ. Trong Biến Văn
Thuyết Sướng và Tiểu Thuyết
tại Đôn Hoàng cũng biểu đạt
ý giống như vậy. Chẳng hạn như
Đôn Hoàng Biến Văn
Tập Tân Thư Quyển Năm
Vư Chiêu Quân Biến Văn
có viết, chỉ tay lên
mây trắng mà hô gọi, nghe
một nhạc khúc tạo biệt
quê hương của Nô. Và Thời
Nhà Minh trong tác phẩm
Tĩnh Thế Hàng Ngôn Quyển Chín
Trần Đa Thọ
Sinh Tử Phu Thê có viết,
ta và nàng kết tóc phê duyên
vui buồn cùng nhau,
nay quan nhân mất bệnh cũng là
trong mệnh của Nô Gia có vậy.
Hai ta sống chết có nhau
thì có lý gì phải nói?
Trượng Phu và Thái Thái
Trượng Phu và Thê Tử
Theo đơn vị đo lường
Thời Nhà Chu, một người đàn ông
trưởng thành cao khoảng mét 8
vì vậy danh từ Trượng Phu
là một thuật ngữ chung cho
nam giới. Chẳng hạn như
Trượng Phu ở tuổi 20 không
thể không lấy vợ. Phụ nữ
ở tuổi 15 không thể
không làm gì. Trong
Trùng San Tấm Bản Mao Thi Chú
Sớ Phụ Hiệu Khám Cứ
Hai chữ Trượng Phu
trong câu là chỉ đàn ông
bố với người phụ nữ. Từ Trượng Phu
cũng là để chỉ bậc nam tờ
có trí khí và anh dũng.
Sau này, cách gọi người đàn ông
trong mối quan hệ quân nhân
là Trượng Phu, là người
làm chủ trong gia đình. Trong
các tiểu thiết thời minh, thường
thấy chữ Trượng Phu là danh sưng
gọi chồng. Tây Du Ký
hồi thứ 12 cũng có câu
ta tên gọi là Lý Thúy Liên
Trượng Phu của ta
tên là Lưu Danh Toàn
Thái Thái là tôn sinh chỉ
vợ của vần bổ hoặc
thượng quan viên trở lên
thời nhà minh. Trong
Tục Thiết Phu quyển 16
Giáp Ất Thừa Ngôn
Biên Đạo Thi viết
Duy chỉ có vợ của chức trung thừa trở lên
được gọi là Thái Thái
Trong Nho Lâm Ngoại Sử
có câu nếu như người
phụ nữ đã gả chồng
lúc gả thì gọi là Tân Nương
sau này gọi là Nãi Nãi
Thái Thái mà không gọi là
Tân Nương nữa. Cách
Sưng Hô Thê Tử có khởi nguồn
từ thời Thượng Cổ. Trong
Giải Thích về Tên Gọi
Giải Thích về Thân Thuộc
Cách Sưng Hô Phu Thê phản ánh
mối quan hệ vợ chồng bình hòa
trong gia đình. Trong
Thi Kinh Thường Lệ viết
Thê Tử hảo hợp như
qua đó miêu tả vợ chồng sống an hòa
cùng nhau như âm thanh tương hợp
của đàn sắt, đàn cầm vậy
Từ các loại danh sưng
về vợ chồng thời cổ đại cho đến nay
có thể thấy cho dù
là ẩn ý hay cao nhã
ngọt ngào hay chất phát
thì đều có nguồn gốc riêng
mũi danh từ đều hàm chứa ý nghĩa
tinh tế. Mũi cách Sưng Hô
đều chan chứa tình nghĩa
giữa vợ và chồng
