Israel Sốc Dấu Khi VN Từ Chối Mua Công Nghệ Radar - Tự Làm Chỉ Trong 1 Năm!
LINH DAN
280 người theo dõi
7 Lượt xem video·1 thg 4, 2026
Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ email: [email protected] Một số tư liệu được sử dụng trong video thuộc về các chủ sở hữu đáng kính. Mọi vấn đề liên quan đến bản quyền, vui lòng liên hệ: [email protected] Một số tài liệu được sử dụng trong video thuộc về chủ sở hữu hợp pháp. Mọi vấn đề liên quan đến Bản quyền vui lòng gửi về [email protected]. Cảm ơn ! © Bản quyền thuộc về - KHÍ TÀI QUÂN SỰ © Copyright by KHÍ TÀI QUÂN SỰ ☞ Do not Reup
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Chào mừng quý vị và các bạn đã trở lại với kênh QS News Khí Tài Quân Sự.
Kính thưa quý vị, trong bản đồ công nghiệp quốc phòng toàn cầu,
Israel luôn được xem là một cường quốc công nghệ với những hệ thống vũ khí nhỏ gọn nhưng cực kỳ hiệu quả.
Và trong hơn một tập kỷ qua, Việt Nam đã nổi lên như một trong những đối tác quan trọng của quốc gia này tại Đông Nam Á.
Từ các dòng súng bộ binh hiện đại như TAV, TA-21, GALIN-ACE cho đến những hệ thống hỏa lực và phòng không như ISRA hay SPYDER,
tất cả đều góp phần nâng tầm đáng kể năng lực tác chiến của quân đội Việt Nam.
Tuy nhiên, đằng sau mối quan hệ tưởng chừng xuân xẻ đó lại là một câu chuyện ít người biết.
Đã từng có thời điểm hai bên suýt đánh mất cơ hội hợp tác chỉ vì cách tiếp cận sai lầm từ phía Israel
trong một thương vụ liên quan đến hệ thống cảnh giới và quản lý vùng trời.
Khi họ thể hiện thái độ bị cho là thiếu tôn trọng và đánh giá thấp đối tác,
để rồi Việt Nam lựa chọn phản ứng theo cách rất đặc trưng, không hồn ảo, không đối đầu,
mà âm thầm rút nuôi và phất lờ mọi đề nghị tiếp theo, kể cả khi mức giá liên tục được điều chỉnh giảm.
Chính sự kiên định này đã buộc Israel phải thay đổi hoàn toàn cách nhìn,
từ một bên bán chủ động sang một đối tác sẵn sàng lắng nghe và hợp tác bình đẳng,
mở ra giai đoạn phát triển mạnh mẽ như hiện nay,
nơi lợi ích được chia sẻ theo hướng thực chất hơn và chiến lược hơn,
biến một cú lệch nhịt ban đầu thành nền tảng cho một mối quan hệ quốc phòng ngày càng sâu sắc.
Nhưng cụ thể Việt Nam đã gửi đi tín hiệu gì khiến Israel phải quay xe
và đâu là bức ngoặt thực sự làm thay đổi toàn bộ cục diện hợp tác giữa hai bên?
Mời các bạn cùng đi tìm câu trả lời ngay trong video ngày hôm nay của kênh QF News Khí Tài Quân sự.
Trước khi vào nội dung chính, mong các bạn dành vài giây đăng ký kênh và nhấn chuông để nhận thông báo nhé!
Cách đây hơn một thập kỷ, trong bối cảnh nhu cầu hiện đại hóa năng lực phòng không,
cảnh giới ngày càng trở nên cấp thiết,
Việt Nam đã chủ động tiếp cận Israel với một đề nghị được xem là khá nghiêm túc.
Sẽ chỉ khoảng 100 triệu USD để nhận chuyển giao công nghệ sản xuất hệ thống cảnh giới và quản lý vùng trời,
một lĩnh vực thèm chốt quy định khả năng kiểm soát không phận trong chiến tranh hiện đại.
Tuy nhiên, thay vì coi đây là cơ hội để mở rộng hợp tác, phía Israel lại thể hiện lập trường cứng rắn,
thậm chí có phần xem nhẹ đối tác khi cho rằng mức giá này không tương xứng với giá trị công nghệ mà họ đang nắm giữ,
liên tục đưa ra các đề xuất với mức chi phí cao gấp 2-3 lần,
kèm theo những điều kiện không thực sự phù hợp với nhu cầu và khả năng của Việt Nam.
Trong sự tự tin của một quốc gia sở hữu nền công nghiệp quốc phòng phát triển hàng đầu thế giới,
Israel dường như tin rằng Việt Nam sẽ không có nhiều lựa chọn và cuối cùng vẫn phải chấp nhận mức giá mà họ đưa ra,
bởi theo đánh giá của họ, một quốc gia đang phát triển với nguồn lực còn hạn chế
sẽ rất khó có thể tự mình xây dựng được một hệ thống công nghệ phức tạp tương đương.
Thế nhưng, điều họ không lường chức được là cách tiếp cận của Việt Nam lại hoàn toàn khác,
không tranh cãi, không nhượng bộ, mà âm thầm rút khỏi bàn đàm phán và chuyển hướng sang con đường khó khăn
hơn nhưng mang tính chiến lược dài hạn, tự nghiên cứu, tự phát triển và từng bước làm chủ công nghệ.
Cần nhấn mạnh rằng, vào thời điểm đó, 100 triệu USD là một khoản đầu tư rất lớn đối với Việt Nam,
và việc từ chối bỏ thêm chi phí để mua công nghệ không chỉ là vấn đề tài chính,
mà còn là lựa chọn về tư duy phát triển, chấp nhận đi chậm hơn để đổi lấy sự độc lập và bền vững trong tương lai.
Từ quyết định này, một loạt chương trình nghiên cứu trong nước đã được thúc đẩy,
tập trung vào các thành phần cốt lõi như radar, xử lý tín hiệu, tích hợp dữ liệu và hệ thống chỉ huy, điều khiển,
qua đó từng bước hình thành năng lực nội địa trong lĩnh vực quản lý vùng trời.
Và dù không có sự hỗ trợ trực tiếp từ chuyên gia nước ngoài trong giai đoạn đầu,
những nỗ lực này vẫn mang lại kết quả rõ rệt khi Việt Nam dần xây dựng được các giải pháp phù hợp với điều kiện tác chiến và địa hình riêng,
đồng thời giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài, xét trên bình diện rộng hơn.
Đây không chỉ là một câu chuyện về một thương vụ không thành,
mà còn là minh chứng cho cách một quốc gia lựa chọn con đường phát triển công nghệ quốc phòng theo hướng tự chủ,
kiên định và mang tính chiến lược dài hạn, từ đó tạo nền tảng cho những bước tiến sâu hơn trong hợp tác quốc tế về sau.
Đứng trước cách tiếp cận mang tính áp đặt từ Israel, lãnh đạo cấp cao của Việt Nam đã đưa ra một quyết định mang tính bước nguật.
Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào bên ngoài, phải tự tìm ra con đường làm chủ công nghệ, và nhiệm vụ này được giao cho Tập đoàn Viettel.
Với nòng cốt là Viện Nghiên cứu và Phát triển, trong một cuộc chạy đua gần như không có chỗ cho size shot,
các kỹ sư Viettel đã bước vào giai đoạn làm việc với cường độ cực cao, liên tục thử nghiệm,
chỉnh sửa và tối ưu từng chi tiết, từ kiến trúc hệ thống, xử lý tín hiệu radar cho tới các thuật toán quản lý dữ liệu không phận,
nhằm tạo ra những bản thiết kế có thể đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắc khai nhất.
Điều đáng chú ý là chỉ sau khoảng 3 tháng kể từ thời điểm Israel từ chối truyền giao công nghệ với mức giá 100 triệu USD,
những kết quả ban đầu của phía Việt Nam đã đủ khiến giới chuyên gia bên kia phải bất ngờ khi tiếp cận các bản vẽ thử nghiệm.
Dù họ không công khai thừa nhận, nhưng thực tế thị trường đã nói thay tất cả,
khi Israel bất ngờ điều chỉnh chiến lược và hạ giá trao bán xuống còn khoảng 60 triệu USD.
Một động thái hiếm thấy, gián tiếp cho thấy họ bắt đầu nhận ra Việt Nam không còn ở thế bị động như trước.
Tuy nhiên, thay vì quay lại bàn đàm phán, Việt Nam tiếp tục lựa chọn con đường khó hơn,
từ chối đề nghị này và đẩy mạnh hơn nữa quá trình nghiên cứu nội địa,
với niềm tin rằng nếu đã đi được nửa chặng đường thì không có lý do gì để dừng lại.
Hàng nghìn giờ nghiên cứu tiếp theo được dồn vào dự án,
từng bước hoàn thiện hệ thống theo hướng phù hợp hơn với điều kiện tác chiến thực tế.
Và rồi chỉ sau thêm vài tháng, cục diện hoàn toàn đảo chiều khỉ Israel quay lại với một đề nghị gây bất ngờ,
mức giá chỉ còn khoảng 20 triệu USD, tương đương một phần năm so với con số ban đầu mà họ từng tự tin áp đặt.
Một sự điều chỉnh không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn phản ánh rõ ràng sự thay đổi trong cách nhìn nhận đối tác,
khi một quốc gia từng bị đánh giá thấp đã chứng minh được năng lực tự chủ công nghệ của mình bằng hành động cụ thể và tốc độ phát triển đáng kinh ngạc.
Thế nhưng, bất chấp việc Israel liên tục hạ giá xuống mức thấp chưa từng có, Việt Nam vẫn lựa chọn nói không một cách dứt khoát,
bởi vào thời điểm đó, các ký sư của tập đoàn Việttel đã nhận ra rằng họ chỉ còn cách đích một khoảng rất ngắn.
Trong tư duy công nghệ, không có lý do gì để chi thêm hàng chục triệu USD cho một giải pháp bên ngoài khi năng lực nội địa đã gần chạm tới ngưỡng hoàn thiện.
Và quyết định này không chỉ mang tính kinh tế mà còn phản ánh một bước trưởng thành rõ rật về tư duy tự chủ.
Và đúng như những gì được kỳ vọng, chỉ sau khoảng một năm kể từ khi chính thức bắt tay vào nghiên cứu và phát triển,
hệ thống cảnh giới vùng trời tự động VQ-1M đã được hoàn thiện, thậm chí còn sớm hơn kế hoạch ban đầu tới vài tháng,
một tốc độ mà ngay cả những người trong ngành cũng phải bất ngờ nếu đặt cạnh hệ thống VQ-9801 mà Việt Nam từng nhập khẩu hơn một thập kỷ trước.
Sự khác biệt càng trở nên rõ ràng, trong khi hệ thống cuốn mất tới 5 năm để hoàn thiện và cần hơn một năm để điều chỉnh các thay đổi kỹ thuật,
thì VQ-1M có thể xử lý những yêu cầu tương tự chỉ trong vòng 24 giờ, cho thấy mức độ linh hoạt và làm chủ công nghệ vượt trội.
Không chỉ dừng lại ở đó, việc vận hành và khai thác hệ thống cũng được nội địa hóa hoàn toàn,
thay vì phải cử nhân sự ra nước ngoài đào tạo như trước.
Giờ đây mọi quy trình, tài liệu và chuyên gia đều có sẵn trong nước,
giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí và tăng khả năng triển khai thực tế,
việc theo thậm chí còn sẵn sàng đào tạo, chuyển giao và mở rộng hệ sinh thái vận hành ngay tại các cơ sở nghiên cứu của mình.
Biến VQ-1M không chỉ là một sản phẩm đơn lẻ mà còn là nền tảng công nghệ.
Đáng chú ý hơn, dù là sản phẩm Made in Vietnam 100%,
VQ-1M không chỉ đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật của hệ thống VQ-9801 mà còn được nâng cấp với nhiều tính năng ưu việt hơn,
đặc biệt trong khả năng cảnh báo sớm, quản lý không phận và hỗ trợ tác chiến theo thời gian thực,
qua đó đánh dấu một bước tiến quan trọng của Việt Nam trong hành trình làm chủ các công nghệ quốc phòng cốt lõi.
Nói về VQ-1M, đây được xem là một trong những bước tiến tiêu biểu thể hiện năng lực làm chủ công nghệ của Việt Nam trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ không phận,
khi hệ thống này được thiết kế với giao diện hoàn toàn bằng tiếng Việt,
giúp kit trực ban có thể thao tác nhanh, chính xác và giảm thiểu tối đa sai sót trong những tình huống đòi hỏi và đứng thức thời.
Toàn bộ dữ liệu quan trọng như tham số mục tiêu, trạng thái hoạt động của từng trạm radar,
cũng như thông tin chi tiết từ các đài radar đơn lẻ đều được tích hợp và hiển thị một cách trực quan tại sở chỉ huy,
tạo nên một bức tranh không gian thống nhất, liên tục và dễ theo dõi, từ đó cho phép các cấp chỉ huy đưa ra quyết định tác chiến kịp thời,
chính xác hơn. Đặc biệt, chỉ với những thao tác đơn giản,
mục tiêu có thể được phân bổ và bàn giao xuống các đơn vị hỏa lực ở nhiều cấp độ khác nhau,
từ trung đoàn, sư đoàn cho tới cấp quốc gia, rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng và nâng cao hiệu quả tiêu diệt mục tiêu.
So với các hệ thống thế hệ cũ, VQ-1M không chỉ cải thiện khả năng cảnh báo sớm mà còn tối ưu hóa toàn bộ quy trình quản lý,
điều hành và phối hợp tác chiến, giúp lực lượng phòng không không quân vận hành linh hoạt hơn mà không cần gia tăng quá nhiều nguồn lực.
Việc đưa hệ thống này vào trực chiến đã đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong ngành công nghiệp quốc phòng.
Đặc biệt là với quân chủng phòng không không quân khi chất lượng trực ban,
mức độ sẵn sàng chiến đấu và năng lực quản lý vùng trời đều được nâng lên rõ rệt,
không dừng lại ở lĩnh vực quân sự, VQ-1M còn được ứng dụng trong hàng không dân dụng và các cơ quan quản lý liên quan,
góp phần tạo ra một hệ sinh thái dữ liệu thống nhất phục vụ nhiều mục đích khác nhau,
từ điều hành bay đến giám sát không phận.
Xét trên tổng thể, sự ra đời và triển khai của VQ-1M không chỉ là thành quả kỹ thuật đơn thuần mà còn phản ánh tư duy chiến lược trong việc xây dựng năng lực tự chủ quốc phòng,
đồng thời là minh chứng rõ ràng cho việc các đối tác quốc tế, bao gồm cả XRN,
không thể tiếp cận Việt Nam bằng những giả định cũ, khi vị thế và năng lực thực tế đã có những bước thay đổi đáng kể.
Trong chiến tranh hiện đại, bầu trời không còn chỉ là không gian của những chiến đấu cơ hay các hệ thống tên lửa phòng không.
Nó đang dần trở thành một môi trường tác chiến phức tạp, nơi các loại máy bay không người lái, tên lửa hành trình và nhiều dạng mục tiêu bay tốc độ cao xuất hiện ngày càng dày đặc.
Điều đó buộc mọi lực lượng phòng không trên thế giới phải liên tục nâng cao khả năng phát hiện, theo dõi và đánh chặn.
Nhưng có một thực tế ít khi được nhắc tới, để có thể đánh chặn thành công những mục tiêu nguy hiểm trên chiến trường,
trước hết các đơn vị phòng không phải được huấn luyện trong những điều kiện đủ khó, đủ sắt với thực tế.
Điều đó đồng nghĩa với việc họ cần những mục tiêu bay có tốc độ cao, quy đạo phức tạp và tín hiệu đủ giống với các mối đe dọa thật.
Chính vì vậy, nhiều quốc gia đã phát triển một loại khí tài đặc biệt, đó là máy bay không người lái phản lực phục vụ huấn luyện và mô phỏng mục tiêu.
Và trong những năm gần đây, Việt Nam cũng đã xuất hiện một hệ thống như vậy mang tên DEIS-18.
Thoát nhìn, đây chỉ là một UAV kích thước khá nhỏ, nhưng đằng sau thiết kế tưởng như đơn giản đó lại là cả một câu chuyện về công nghệ,
về năng lực thiết kế trong nước và về cách các quốc gia từng bước xây dựng nền tảng cho những hệ thống hàng không phức tạp hơn.
Vậy, DEIS-18 thực chất là loại UAV như thế nào? Nó được phát triển để phục vụ mục đích gì?
Và quan trọng hơn, sự xuất hiện của nó có thể nói lên điều gì về hướng phát triển công nghệ UAV của Việt Nam trong tương lai?
Để hiểu rõ giá trị của DEIS-18, trước hết chúng ta cần nhìn vào cách chiến tranh trên không đã thay đổi trong những năm gần đây.
Nếu trước kia bầu trời chiến trường chủ yếu là nơi hoạt động của máy bay chiến đấu và máy bay ném bom,
thì ngày nay môi trường tác chiến trên không đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Bên cạnh các chiến đấu cơ, ngày càng xuất hiện nhiều loại phương tiện bay mới như tên lửa hành trình bay bám địa hình,
các UAV trinh sát hoạt động liên tục để thu thập thông tin chiến trường,
cũng như các UAV tấn công có khả năng thực hiện nhiệm vụ tấn công chính xác.
Sự đa dạng của các loại mục tiêu này khiến bầu trời chiến trường trở thành một môi trường tác chiến nhiều tầng,
nơi các hệ thống phòng không không chỉ phải đối phó với máy bay chiến đấu tốc độ cao mà còn phải phát hiện và đánh chặn những mục tiêu nhỏ,
bay thấp và khó nhận biết hơn nhiều.
Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng phòng không là quá trình huấn luyện phải ngày càng sát với thực tế chiến trường.
Nếu binh sĩ chỉ luyện tập với những mục tiêu bay chậm, có quý đạo đơn giản như UAV cánh quạt thông thường,
thì khi đối mặt với những mục tiêu thật như tên lửa hành trình, UAV phản lực hoặc các phương tiện bay tốc độ cao,
khả năng phản ứng và xử lý tình huống có thể sẽ không đạt hiệu quả tối ưu.
Vì lý do đó, nhiều quốc gia đã phát triển các UAV mục tiêu phản lực nhằm mô phỏng những mối đe dọa thực tế trên chiến trường,
từ tốc độ bay cho đến quý đạo di chuyển.
Và trong bối cảnh đó,
DIS-18 chính là một hệ thống được phát triển theo hướng như vậy,
phục vụ cho mục tiêu nâng cao chất lượng huấn luyện và năng lực sẵn sàng chiến đấu của lực lượng phòng không.
DIS-18 là một mẫu máy bay không người lái phản lực cỡ nhỏ được nghiên cứu và phát triển trong nước,
với mục tiêu chính là phục vụ huấn luyện và mô phỏng mục tiêu bay cho các đơn vị phòng không.
Theo những thông tin đã được công bố,
DIS-18 có kích thước khá gọn gàng với chiều dài khoảng 3m và sải cánh cũng sấp xỉ 3m,
trong khi trọng lượng cất cánh vào khoảng 100kg.
Với kích thước như vậy, DIS-18 thuộc nhóm UAV phản lực hạng nhẹ,
được thiết kế theo chất lý tối ưu hóa sự cơ động và khả năng triển khai linh hoạt trên thao trường.
Khác với các loại máy bay mục tiêu cỡ lớn vốn cần đường băng hoặc thiết bị phóng phức tạp,
những UAV nhỏ gọn như DIS-18 có thể được vận chuyển dễ dàng bằng xe tải
và triển khai tại nhiều khu vực huấn luyện khác nhau,
từ thao trường trên đất liền cho đến các khu vực ven biển hoặc đảo.
Về hiệu xuất bay, DIS-18 có tốc độ tối đa vào khoảng 360km trên giờ,
chân bay đạt khoảng 5.000m, thời gian hoạt động khoảng 1 giờ và tầm hoạt động sắp xỉ 100km.
Những thông số này cho thấy DIS-18 được thiết kế để cân bằng giữa tốc độ,
thời gian bay và phạm vi hoạt động,
đủ để tái hiện nhiều loại mục tiêu bay trong các kịch bản huấn luyện phòng không.
Đặc biệt, đối với một UAV có kích thước nhỏ và trọng lượng chỉ khoảng 100kg,
việc đạt tốc độ hơn 300km trên giờ là một con số khá đáng chú ý.
Tốc độ này cho phép DIS-18 mô phỏng những mục tiêu bay nhanh như UAV phản lực
hoặc một số dạng mục tiêu tốc độ cao,
tạo ra áp lực thực tế hơn cho các kịch radar
và các đơn vị họa lực phòng không trong quá trình phát hiện, bám bắt và xử lý mục tiêu.
Ngoài tốc độ, chân bay khoảng 5.000m cũng là một yếu tố quan trọng
bởi nó cho phép DIS-18 hoạt động trong vùng bao phủ
của nhiều hệ thống radar và phòng không khác nhau.
Trong quá trình huấn luyện, điều này giúp các đơn vị có thể luyện tập toàn bộ chư trình tác chiến
từ khâu phát hiện mục tiêu ở cư ly xa,
theo dõi quý đạo bay, cho đến việc dẫn bắn và đánh chặn.
Thời gian hoạt động khoảng 1 giờ cũng đủ để DIS-18 thực hiện các quý đạo bay phức tạp
hoặc nhiều vòng tiếp cận mục tiêu,
mô phỏng những tình huống chiến thuật khác nhau mà lực lượng phòng không có thể gặp phải trên chiến trường.
Một điểm đáng chú ý khác là DIS-18 không chỉ đơn thuần là một mục tiêu bay di chuyển theo đường thẳng.
Những UAV mục tiêu hiện đại thường được thiết kế để thực hiện nhiều kiểu quý đạo bay khác nhau,
bao gồm bay thẳng, bay vòng, thay đổi độ cao hoặc thực hiện các động tác cơ động nhất định.
Điều này giúp các hệ thống radar và điều khiển hỏa lực phải liên tục điều chỉnh
để duy trì khả năng bám bắt mục tiêu,
qua đó nâng cao chất lượng huấn luyện cho các kiếp chiến đấu.
Tổng thể mà nói, với kích thước nhỏ gọn, tốc độ tương đối cao và khả năng hoạt động linh hoạt,
DIS-18 cho thấy Việt Nam đã bắt đầu tiếp cận một phân khúc công nghệ quan trọng trong lĩnh vực UAV quân sự.
Dù vai trò chính của hệ thống này là phục vụ huấn luyện,
nhưng việc phát triển thành công một UAV phản lực cỡ nhỏ như vậy cũng đồng nghĩa với việc nhiều công nghệ nền tảng.
Từ thiết kế khí động học, hệ thống điều khiển bay cho đến tích hợp động cơ phản lực mini
đã bắt đầu được làm chủ trong nước,
và chính những nền tảng công nghệ đó có thể trở thành bước khởi đầu cho những chương trình UAV phản lực phức tạp hơn trong tương lai.
Điểm đáng chú ý nhất của DIS-18 không chỉ nằm ở kích thước hay tốc độ của nó,
mà ở chính hệ thống động lực phản lực cỡ nhỏ được tích hợp trên một nền tảng UAV chỉ nặng khoảng 100kg.
Trong lĩnh vực hàng không,
việc chế tạo một động cơ phản lực mini tưởng trưng đơn giản nhưng thực tế lại là một thách thức công nghệ rất lớn.
Khác với động cơ piston thường dùng trên các UAV cánh quạt,
động cơ phản lực hoạt động dựa trên nguyên lý nén khí, đốt nhiên liệu và tạo ra luồng khí phụt tốc độ cao để xinh lực đẩy.
Quá trình này đòi hỏi sự kết hợp chính xác giữa nhiều yếu tố kỹ thuật phức tạp như thiết kế khí động học của buồng đén và cánh turbine,
vật liệu chịu nhiệt có khả năng hoạt động trong môi trường nhiệt độ hàng trăm đến hàng nghìn độ C,
cũng như các chi tiết cơ khí có độ chính xác rất cao để đảm bảo động cơ vận hành ổn định ở tốc độ quay cực lớn.
Đối với các động cơ phản lực mini dùng cho UAV,
thách thức còn lớn hơn bởi mọi thứ đều phải được thu nhỏ nhưng vẫn đảm bảo hiệu suất.
Trong một không gian rất hạn chế của thân máy bay,
các kỹ sư phải bố trí hợp lý toàn bộ hệ thống gồm động cơ, hệ thống nhiên liệu, thiết bị điều khiển, hệ thống điện tử và các cảm biến bay.
Đồng thời, máy bay vẫn phải giữ được sự ổn định khi hoạt động ở tốc độ cao,
điều vốn sẽ gây ra gia động khí động học hoặc mất kiểm soát nếu thiết kế không đủ tối ưu.
Đây là lý do vì sao không nhiều quốc gia có thể tự phát triển các UAV phản lực,
đặc biệt là những hệ thống nhỏ gọn nhưng vẫn đạt tốc độ vài trăm km mỗi giờ.
Bên cạnh động cơ, hệ thống điều khiển bay cũng là một yếu tố quan trọng.
Khi UAV đạt tốc độ cao, các sai lệch nhỏ trong điều khiển có thể nhanh chóng trở thành giao động lớn,
gây mất ổn định hoặc thậm chí dẫn đến mất điều khiển hoàn toàn.
Vì vậy, UAV phản lực thường cần hệ thống tự động ổn định bay,
các thuật toán điều khiển chính xác và hệ thống liên lạc dữ liệu ổn định để đảm bảo máy bay có thể thực hiện đúng quỹ đạo bay đã lập trình.
Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa công nghệ hàng không, điện tử, phần mềm điều khiển và các hệ thống dẫn đường.
Chính vì những yêu cầu kỹ thuật như vậy, việc phát triển thành công một UAV phản lực cỡ nhỏ như D-IS-18
cho thấy Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể trong một số lĩnh vực công nghệ quan trọng.
Từ thiết kế khí động học của khung máy bay, tích hợp hệ thống động lực phản lực mini,
cho đến phát triển các hệ thống điều khiển bay tự động,
tất cả đều là những nền tảng kỹ thuật quan trọng trong ngành công nghiệp UAV.
Dù D-IS-18 chủ yếu được thiết kế để là mục tiêu bay phục vụ huấn luyện,
nhưng đằng sau hệ thống này là cả một chuỗi năng lực công nghệ đang dần được xây dựng,
những năng lực có thể mở đường cho các chương trình UAV phản lực phức tạp hơn trong tương lai.
Nếu nhìn ở góc độ chiến thuật, D-IS-18 trước hết là một UAV mục tiêu phản lực phục vụ huấn luyện cho lực lượng phòng không.
Tuy nhiên, khi đặt hệ thống này vào một bức tranh rộng hơn về phát triển công nghệ quốc phòng,
giá trị của nó không chỉ dừng lại ở vai trò mô phỏng mục tiêu bay.
Điều quan trọng hơn nằm ở chỗ D-IS-18 có thể được xem như một bước xây dựng nền tảng công nghệ UAV phản lực trong nước.
Trong lĩnh vực hàng không quân sự, việc phát triển một phương tiện bay phản lực,
dù là kích thước nhỏ, luôn đòi hỏi phải làm chủ nhiều công nghệ nền tảng cùng lúc.
Đó là thiết kế khí động học của khung thân, đảm bảo máy bay ổn định ở tốc độ cao.
Hệ thống động lực phản lực cỡ nhỏ, vốn yêu cầu độ chính xác cơ khí và khả năng chịu nhiệt rất cao.
Cùng với đó là hệ thống điều khiển bay tự động, dẫn đường và liên kết dữ liệu,
những yếu tố giúp UAV có thể hoạt động ổn định và thực hiện chính xác quỹ đạo bay đã được lập trình.
Khi những công nghệ nền tảng này từng bước được làm chủ,
bước phát triển tiếp theo hoàn toàn có thể là mở rộng quy mô và nâng cao năng lực của các dòng UAV phản lực.
Thay vì chỉ dừng lại ở một máy bay mục tiêu nhỏ gọn,
các chương trình tương lai có thể hướng tới những UAV phản lực lớn hơn,
có tầm bay xa hơn và mang theo nhiều hệ thống nhiệm vụ hơn.
Chẳng hạn như UAV trinh sát tốc độ cao,
có khả năng tiếp cận nhanh các khu vực quan trọng để thu thập thông tin.
UAV tấn công phản lực có thể mang theo vũ khí dẫn đường chính xác,
hoặc thậm chí là các UAV mục tiêu thế hệ mới,
với khả năng mô phỏng những mục tiêu bay phức tạp hơn như tên lửa hành trình hoặc máy bay chiến đấu hiện đại.
Nếu nhìn xa hơn nữa, việc tích lũy kinh nghiệm từ các chương trình UAV phản lực
còn mang một ý nghĩa sâu rộng hơn về mặt công nghệ.
Mỗi bước tiến trong thiết kế UAV, từ khí động học, hệ thống động lực,
điều khiển bay cho đến tích hợp điện tử hàng không
đều góp phần hình thành hệ sinh thái công nghệ hàng không trong nước.
Và chính những kinh nghiệm này, theo thời gian,
có thể trở thành nền tảng để phát triển các hệ thống bay phức tạp hơn,
bao gồm cả những nền tảng máy bay phản lực lớn hơn trong tương lai.
Trên thực tế, nhiều quốc gia đã đi theo con đường tương tự.
Họ bắt đầu từ những UAV nhỏ, chi phí thấp và tương đối đơn giản,
sau đó từng bước mở rộng sang các nền tảng lớn hơn,
nhanh hơn và mang nhiều chức năng hơn.
Quá trình này không diễn ra trong một sớm một chiều,
nhưng mỗi hệ thống được phát triển thành công đều đóng vai trò
như một viên gạch trong quá trình xây dựng năng lực công nghệ dài hạn.
Và trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của DES-18 có thể được xem như một bước đi
nhỏ nhưng có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu việc Việt Nam
đang từng bước tiếp cận và tích lý kinh nghiệm trong lĩnh vực UAV phản lực,
một lĩnh vực được dự báo sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến tranh hiện đại.
Một câu hỏi thường được đặt ra khi nhắc đến những hệ thống như DES-18 là
tại sao không đơn giản mua UAV mục tiêu từ nước ngoài?
Trên thực tế, nhiều quốc gia đã phát triển các dòng UAV mục tiêu rất tiên tiến với tốc độ cao,
khả năng mô phỏng đa dạng và hệ thống điều khiển hiện đại.
Tuy nhiên, trong lĩnh vực quốc phòng,
việc sở hữu một hệ thống không chỉ nằm ở việc mua sắm trang bị,
mà còn liên quan trực tiếp đến mức độ tự chủ công nghệ và năng lực công nghiệp quốc phòng của một quốc gia.
Những hệ thống nhập khẩu, dù hiện đại đến đâu,
vẫn luôn đi kèm với các hạn chế nhất định, chi phí vận hành cao,
phụ thuộc vào nguồn cung linh kiện, cũng như những giảng buộc về công nghệ và khả năng nâng cấp.
Chính vì vậy, việc tự nghiên cứu và phát triển một UAV phản lực mục tiêu như DES-18
mang lại nhiều lợi ích chiến lược lâu dài.
Trước hết là giảm đáng kể chi phí huấn luyện.
Các UAV mục tiêu thường được sử dụng với tần suất cao trong quá trình đào tạo và diễn tập,
do đó nếu phải nhập khẩu hoàn toàn từ nước ngoài, chi phí cho mỗi lần triển khai có thể rất lớn.
Khi hệ thống được phát triển trong nước, việc sản xuất, bảo trì và thay thế linh kiện trở nên chủ động hơn,
giúp các đơn vị có thể sử dụng UAV mục tiêu với tần suất cao hơn mà không phải phụ thuộc vào chuỗi cung ứng bên ngoài.
Bên cạnh đó, tự chủ công nghệ cũng đồng nghĩa với khả năng nâng cấp và cải tiến linh hoạt.
Khi nắm được toàn bộ thiết kế và công nghệ lõi của hệ thống,
các kỹ sư trong nước có thể điều chỉnh phần mềm điều khiển bay, thay đổi cấu hình thiết bị,
hoặc phát triển các phiên bản nâng cấp phù hợp với nhu cầu huấn luyện mới.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công nghệ UAV và các mối đe dọa trên không đang thay đổi rất nhanh.
Nhưng quan trọng hơn cả, việc phát triển DIS-18 giúp xây dựng năng lực thiết kế và sản xuất trong nước,
từ các lĩnh vực như khí động học, động cơ phản lực mini, điện tử hàng không cho đến hệ thống điều khiển bay.
Đây chính là những năng lực cốt lõi để phát triển các hệ thống UAV phức tạp hơn trong tương lai.
Trong ngành công nghiệp quốc phòng, mỗi dự án như vậy không chỉ tạo ra một sản phẩm cụ thể,
mà còn giúp tích lũy kinh nghiệm, đào tạo đội ngũ kỹ sư và hình thành nền tảng công nghệ dài hạn.
Và chính nền tảng đó mới là yếu tố quyết định khả năng phát triển các hệ thống hàng không tiên tiến trong tương lai.
