Tại Sao Ba Tư Lừng Lẫy Lại Đổi Tên Thành Iran Sự Thật Đằng Sau Một Sắc Lệnh

Điều gì sẽ xảy ra nếu tôi nói với bạn rằng, một trong những đế chế vĩ đại nhất, tàn bạo nhất và lộng lẫy nhất lịch sử nhân loại đã âm thầm bóp hơi khỏi bản đồ thế giới. Không phải vì một thảm họa diệt vong, không phải vì một trận đại dịch hay cuộc xâm lăng tàn khốc nào mà chỉ bằng một chữ ký. Bạn có bao giờ rùng mình tự hỏi tại sao một nền văn binh vĩ lại lại tự tay bóp chất chính cái tên huyền thoại của mình trước toàn nhân loại? Có một thế lực nào hay một nỗi sợ hãi nào đủ sức ép họ phải chuông vùi danh tính thực sự xuống dưới lớp cát thời gian? Chào mình bạn đến với sự thật rợ người đằng sau cái chết của Ba Tư và sự ra đời đầy đắm máu của Iran. Hãy nhắm mắt lại trong một giây và nói thầm từ này trong đầu. Ba Tư! Tâm trí bạn vừa vẽ ra bức tranh gì? Chắc chắn đó là những cung điện mạ phàng chói lọi, những tấm thảm lụa dệt tay tinh xảo bay lượng trong truyện nghìn lã một đêm, những nhà thơ xây xưa ngâm Nga, những vần thơ tình lãng mạn và những vị vua khoát áo choàn nạm ngọc đàn cai trị một nửa thế giới. Đó là một vùng đất của phép màu, của sự xa hoa tột đỉnh và những bí ẩn ma mị. Nhưng bây giờ hãy mở mắt ra, bật các bản tin thời sự lên và nghe về từ này. Iran! Hình ảnh nào vừa dổi vào mắt bạn? Những mỏ urani làm giàu, những lệnh trừng phạt kinh tế ngột ngạt, những cuộc diễu binh mang theo tên lửa đạn đạo, sự bất ổn địa chính trị và những cái nhìn nảy lửa với phương Tây. Một vùng đất luôn chực chờ bùng nổ thành thế chiến thứ ba. Làm thế nào? Làm thế nào mà hai thế giới song song này, hai thực tại mâu thuẫn đến tột cùng này lại là cùng một quốc gia? Cùng một ngọn núi, cùng một dòng sông, cùng một dòng máu chảy trong huyết quản. Nhưng sự đức gãy về mặt tâm lý và hình ảnh lại sâu thẳm đến mức hàng tỷ người trên thế giới không hề nhận ra sự thật. Làm sao một quốc gia với hàng ngàn năm lịch sử lại quyết định tự sát về mặt danh tính vào giữa thế kỷ 20, xóa bỏ đi cái tên vĩ đại nhất của mình chỉ bằng một bức thư gửi cho các đại sứ quán? Đây không phải là một bài học lịch sử khô khang về sự thay đổi tên gọi. Để hiểu được cái kết tàn khốc, chúng ta phải quay về nơi mọi thứ bắt đầu. Hãy du hành ngược thời gian về thiên nhiên kỷ thứ hai trước công nguyên, hạ cánh xuống cao nguyên Iran, một pháo đại tự nhiên được bao bọc bởi những dãy núi hùng vĩ và sa mạc rác bỏng. Một trong những sự lừa dối lớn nhất của truyền thông hiện đại là khiến thế giới tin rằng người Iran là người Ả Rập. Sự thật là họ không hề có chung cội nguồn. Hàng ngàn năm trước, các bộ tộc du mục dũng mãnh đã di cư đến vùng đất này. Họ tự gọi mình là người Aryan. Họ là anh em họ hàng xa với những người sau này sẽ xây dựng nên đế chế La Mã, Hy Lạp, và thậm chí là tổ tiên của các ngôn ngữ châu Âu hiện đại. Trong tiếng Ba Tư cổ, Mada có nghĩa là mẹ, Peda có nghĩa là cha. Những âm thanh đó vẫn còn dội lại trong tiếng Latin, tiếng Anh cho đến tận ngày nay. Tiếng nói của họ không có một chút gốc gác nào liên quan đến ngôn ngữ Semitic của người Ả Rập. Trong số những bộ tộc dũng mãnh đó, có một nhánh định cư ở phía nam, tại một vùng đất khô cằn gọi là Fars. Từ đó, cái tên Ba Tư ra đời. Ban đầu, họ vô danh, họ yếu ớt. Trung tâm quyền lực lúc bấy giờ thuộc về người Medes hùng mạnh. Nhưng lịch sử luôn bị bẻ công bởi những bộ óc điên rộ nhất. Giữa những bộ tộc tảng mạng đó, một người đàn ông đã ra đời với một tham vọng nút trọn bầu trời. Kuros, người mà thế giới sau này phải quỳ rạp xuống và gọi là Cyrus Đại Đế. Trước khi Alexander Đại Đế, Napoleon hay thành các tư hãng kịp mơ mộng về việc thống trị thế giới, Cyrus đã làm điều đó. Nhưng cách ông làm mới là thứ khiến lịch sử rung mình. Hãy nhớ lại bối cảnh thế giới cổ đại lúc bấy giờ. Khi đế chế Assyria hay Babylon đi chinh phạt, chúng đi kẹm với tiếng gạo thét. Chúng lột da kẻ thù sống, chọc mô mắt các vị vua thất trận, thiêu rụi đền thờ và bắt cả một dân tộc làm nô lệ. Quyền lực được xây dựng trên những ngọn tháp đắp bằng sọ người. Nhưng Cyrus là một kẻ phá bỉnh đi trước thời đại hàng ngàn năm. Ông nhận ra một chân lý tàn khốc. Cai trị bằng nỗi sợ hãi là một lưỡi gươm kề cổ chính mình. Cai trị bằng sự tôn trọng mới tạo ra một đế chế bất tử. Khi đội quân dũng mảnh của Cyrus tiến đến cánh cổng vĩ đại của Babylon, thành phố bất khả chiến bại nhất thế giới cổ đại, ông không mang theo đuốt để đốt phá. Ông bước qua cánh cổng Ishtar sừng sửng, không cần tốn một giọt máu. Ông không phỉ bán các vị thần của họ. Ông tự sưng là người được chính thần ma đúc của Babylon chọn lựa để khôi phục trật tệ. Và trong một quyết định làm rung chuyển toàn bộ cử ước, Cyrus đã giải phóng hàng chục ngàn người Do Thái đang bị Babylon bắt làm nô lệ, tài trợ vang bạc cho họ trở về Jerusalem để xây dựng lại đền thờ thiên liêng. Đối với người Do Thái, ông không phải là một kẻ ngoại đạo đi chinh phạt. Ông là đấn cứ thế được Thượng Đế cử đến. Dưới bàn tay của Cyrus và những người kế vị như Darius Đại Đế, đế chế Achaemenid khổng lồ được sinh ra. Nó phình to thành một con quái vật địa chính trị nút chứng 44% dân số toàn cầu lúc bấy giờ. Nó trải dài từ những thung lũng sông Ấn xa xôi cho đến tận bờ biển Ai Cập và Hy Lạp. Lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại, thế giới chứng kiến một siêu cường thực sự. Họ có một mạng lưới đường cao tốc hoàng gia chạy xuyên lục địa, một hệ thống bưu chính mà ngựa chạy ngày đêm không nghỉ và một bộ máy quang lưu khổng lồ điều hành hàng chục nền văn hóa khác nhau dưới cùng một chiếc bóng của vua Ba Tư. Cái tên Ba Tư trở thành một huyền thoại. Nó là biểu tượng của sự giàu có tột đỉnh, là nỗi khiếp sợ và cả sự thèm khát điên cuồng của phương Tây. Nhưng quyền lực càng lớn, sự sụp đổ càng tàn khốc. Và ở phía bên kia bờ biển Tegea, một tràng trời trẻ người Macedonia đang mài gươm, mang theo trong mắt một ngọn lửa thu hận sẽ thiêu rụi toàn bộ di sản rực rỡ này thành cho bụi. Nhưng quy vực tàn nhẫn nhất của lịch sử là không có vinh quang nào tồn tại vĩnh cửu. Quyền lực càng tập trung, sự cân bằng càng trở nên mỏng manh như một sợi dây thường căng ngang miệng vực. Và chỉ cần một nhát kiếm chí mạng, toàn bộ di sản vĩ đại của triều đại Archimedes sẽ đổ sụp. Nhát kiếm đó không đến từ một cuộc nổi loạn nội bộ. Nó ập đến từ phía Tây, mang theo cơn cuôn nộ của một nền văn minh đã bị người Ba Tư dồn ép đến tận cùng thu hận, Hy Lạp. Nằm 334 trước công nguyên, một tiếng gầm vang lên xé toạt eo biển Hellespont. Một đội quân không quá đông đảo, nhưng sở hữu đội hình Phalanx kỷ luật đến mức đáng sợ đã tràn sang đất châu Á. Dẫn đầu đội quân ma quỷ đó là một vị vua trẻ tuổi người Macedonia. Ánh mắt rực lửa khát máu, mang trong mình tham vọng của một vị Á thần. Anh ta chưa đầy 30 tuổi, tên anh ta là Alexander, nhưng thế giới chuẩn bị phải quỳ xuống và gọi anh ta là Alexander Đại Đế. Đừng nhầm tưởng động lực của Alexander chỉ là những vùng đất màu mỡ. Đó là một cuộc thánh chiến để báo thù. Báo thù cho 300 chiến binh Sparta đã ngã xuống tại khe núi Thermopylae. Báo thù cho việc quân Ba Tư đã từng thiêu rụi thành Athens kiêu hãnh thành trò bụi. Alexander đến để làm nhục vua Ba Tư và có lẽ, chỉ có lẽ, là để đục khắt tên mình vào sự bất tử. Và anh ta đã làm được. Trong những trận chiến kinh thiên động địa từ sông Granicus đến Isis và cuối cùng là đòn kết liễu tàn khốc tại Gaugamela, quân đội khổng lồ của Ba Tư đã bị đội hình sát bén của Macedonia nghiền nát thành từng mảnh. Vua Darius III của Ba Tư phải tháo chạy trong nhục nhã. Đế chế Archimedes, con quái vật đã cai trị một nửa thế giới trong hơn 200 năm chính thức bị kết liễu bởi một gã thanh niên trẻ tuổi. Persepolis, thủ đô lộng lẫy nhất, viên ngọc quý giá nhất của thế giới cổ đại, nơi chứa đựng những kho báu khổng lồ và những cột đá cẩm thạch vương tới trời cao, đã bị Alexander ra lệnh chìm trong biển lửa. Ngọn lửa thiêu rụi Persepolis sáng rực cả một góc trời báo hiệu sự sụp đổ của một kỷ nguyên. Thế nhưng, đây mới là cú nút thắt bất ngờ điên rồ nhất của lịch sử. Alexander đã dùng gươm giáo để đập nát Ba Tư. Nhưng ngay sau đó, chính anh ta lại bị sự lộng lẫy và ma mị của Ba Tư nuốt chững linh hồn. Thay vì xóa sổ hoàn toàn văn hóa của kẻ thất trận, Alexander bắt đầu sung bái nó. Anh ta khoát lên mình những chiếc áo choàng lụa theo vàng của phương Đông. Anh ta cưới các công chúa Ba Tư làm vợ. Anh ta giữ lại toàn bộ hệ thống quang lại, cai trị từ chính những ngai vàng mà anh ta vừa cướp được và yêu cầu các tướng lĩnh Hy Lạp phải thực hiện nghi lễ proskinesis tức là phải phù phục sát đất để hôn chân anh ta theo đúng phong tục của các vị vua Ba Tư. Hãy tưởng tượng sự phẫn nộ tột cùng của quân đội Macedonia. Những chiến binh thiện chiến đã đổ máu suốt nhiều năm trời để tiêu diệt lũ mang rợ phương Đông. Giờ đây, lại thấy vị vua vĩ đại của họ cư xử, ăn mặc và cai trị không khác gì một tên bạo chúa Ba Tư. Các cuộc ám sát bắt đầu được ưm mầm nhưng Alexander có một tầm nhìn vượt thời đại. Ông muốn dung hợp máu thịt của phương Đông và phương Tây thành một chủng tộc siêu Việt duy nhất. Đáng tiếc, cái chết đột ngột, bí ẩn ở tuổi 32 tại Babylon đã dập tắt giấc mơ đó mãi mãi. Để chế khổng lồ của anh ta bị xé nát và chia chát cho các tướng lĩnh, vùng trung tâm Ba Tư rơi vào tay vương triệu Seleucid của người Hy Lạp. Cái tên Ba Tư chìm vào bóng tối. Nhưng nó không hề chết, nó chỉ đang ngủ đông, liếm láp vết thương và chờ đợi ngày trỗi dậy để đòi lại ngai vàng. Những kẻ ngoại lai có thể cai trị mảnh đức này nhưng họ không bao giờ khuất phục được nhịp đập của nó. Thời gian trôi đi, người Parthia đánh đuổi người Hy Lạp và rồi từ chính vùng đất Phars cái nôi cội nguồn của người Ba Tư cổ đại. Một dòng máu thuần chủng đã trỗi dậy với sức mạnh dời non lấp biển, vương triệu Sassanid. Họ tự xưng là hậu vệ trực tiếp của Cyrus đại đế. Họ vùng thanh gươm báo thù, quét sạch các thế lực ngoại bang và tái thiết lập một đế chế Ba Tư hùng mạnh, lồng lẫy và đáng sợ đến mức nó trở thành cơn bác mộng tồi tệ nhất của đế chế La Mã hùng mạnh ở phương Tây. Hai gã khổng lồ này đã lao vào những cuộc chiến tranh hủy diệt kéo dài hàng trăm năm. Dưới thời Sassanid, linh hồn của Ba Tư được định hình bởi ngọn lửa thiên. Hỏa giáo, một trong những tôn giáo độc thần lâu đời nhất thế giới, thờ phụ thần ám sáng Ahura Mazda được tuyên bố là quốc giáo. Khắp nơi trên đế quốc, những ngọn lửa vĩnh cữu được thấp lên trên các đại tế lễ. Nhưng không có quyền lực nào trên thế giới này thoát khỏi với quy luật nhân quả của sự kiệt quệ. Sau hàng thế kỷ vắt kiệt máu và tài nguyên để đánh nhau với La Mã, vương triều Sassanid vĩ đại đã mục rộng từ bên trong. Và họ hoàn toàn không nhận ra rằng thám họa kết liễu họ lại không đến từ một đế quốc văn minh mà đến từ một nơi không ai ngờ tới những đồi cát cháy khét của bán đảo Ả Rập. Thế kỷ thứ bảy, Hồi giáo ra đời, nó không đến như một vị khách gó cửa để truyền đạo. Nó ập đến như một cơn bão cát chiếc chóc tàn phá mọi vật cản. Những đội quân du mục Ả Rập được chấp cánh bởi một đức tin cuồng tín vô sông đã tràn ra khỏi sa mạc. Trong một khoảng thời gian ngắn đến mức khó tin, họ đánh sập hoàn toàn đế chế Sassanid. Ngọn lửa thiên của Hỏa giáo bị dập tắt dưới vó ngựa. Hàng ngàn đền thờ bị phá hủy. Các vị vua Ba Tư kêu hãnh bị chặt đầu hoặc phải bỏ chốn. Cả một nền văn minh rức rỡ đột ngột bị quỳ rạp dưới chân những người Ả Rập. Kẻ chinh phục áp đặt một trật tự thế giới hoàn toàn mới. Tiếng Ả Rập trở thành ngôn ngữ của hệ thống hành chính, của luật pháp và của Kinh Cô Răng. Tôn giáo mới, Hồi giáo được áp đặt lên mọi ngóc ngách của đời sống. Dường như cái tên Ba Tư đã bị đóng chiếc đinh cuối cùng vào cổ quan tài. Thế nhưng, lịch sử lại chứng kiến một sự kiện đồng hóa ngược rung rợn nhất từng được ghi nhận. Người Ả Rập đã dùng gươm để chinh phục đất đai của Ba Tư. Nhưng chính nền văn hóa, triết học, thi ca và nghệ thuật tinh vi của người Ba Tư lại nuốt chứng ngược lại những kẻ chinh phục mình. Tâm hồn Ba Tư không cam chịu cái chết. Nó luồn lách vào cấu trúc của kẻ thù. Bản chữ cái Ả Rập được vây mượn nhưng ngữ pháp và tâm hồn của tiếng Ba Tư vẫn giữ nguyên sự kiêu hãnh. Hàng ngàn học giả, kiến trúc sư, bác sĩ và nhà quản lý người Ba Tư đã bước vào triều đình của các Khalif, hội quốc Ả Rập và vận hành nó. Khi đế chế Hồi giáo Abbasid đạt đến thời kỳ Hoàng Kim rực rỡ nhất tại Bắc Đạt, thực chất nó đang được điều hành, thiết kế và duy trì với bộ não vĩ đại của những người Ba Tư. Họ chấp nhận Đạo Hồi nhưng họ từ chối trở thành người Ả Rập. Họ giữ lại được bản sắc riêng biệt của mình, một bản sắc kiêu hãnh đứng tách biệt hãng với phần còn lại của Trung Đông rộng lớn. Và bản sắc đó sẽ sớm biến thành một lưỡi gươm đắm máu, chia cắt toàn bộ thế giới Hồi giáo làm hai nửa mãi mãi, dưới bàn tay của một vương triều quyết định sử dụng tôn giáo làm vũ khí tối thượng. Những thế kỷ tiếp theo sau cuộc xăm lăng của người Ả Rập là một màn đêm đen tối, đắm máu và hỗn loạn. Mảnh đất Ba Tư trở thành một bàn cờ hoang tàn bị dày xéo bởi hết thế lực này đến thế lực khác. Họ bị cai trị bởi người thổ Sen Rúc, rồi thảm họa tồi tệ nhất ập đến. Những vó ngựa mông cổ của thành các tư hãng tràn qua mang theo sự tàn sát mang tầm phóc diệt chủng. Những thành phố rực rỡ thi ca bị sang phẳng thành bình địa. Những thư viện khổng lộ bị đốt cháy. Hàng triệu người Ba Tư bị tàn sát đến mức dòng sông Tigris phải nhúm màu đen của mực sách và màu đỏ của máu. Dường như linh hồ Ba Tư đã bị băm nát đến mức không thể phục hội. Nhưng, giống như một con phượng hoàng lửa, từ trong đóng tro tàn của sự tuyệt vọng, một thế lực mới đã trỗi dậy vào thế kỷ 16. Một Vương Triều không chỉ khôi phục lại sự thống nhất chính trị mà còn rèn ra một thanh gâm tôn giáo sắc bén, chia cắt toàn bộ Trung Đông cho đến tận dây phút bạn đang xem video này. Vương Triều Safavid. Nhà Safavid không chỉ khao khát quyền lực. Họ là những chiến lược gia thiên tại. Họ nhận ra một thực tế địa chính trị sinh tử. Ở phía Tây của họ là đế chế Ottoman tàn bạo, khổng lộ và theo dòng Hồi giáo Sunni. Nếu Ba Tư tiếp tục là những người Hồi giáo Sunni như đại đa số thế giới Ả Rập lúc bấy giờ, họ sẽ sớm bị Ottoman nuốt chững và đồng hóa hoàn toàn. Họ cần một sanh giới. Họ cần một bức tường lửa về mặt tâm linh để bảo vệ sự tồn tại của quốc gia. Và quyết định lịch sử đó đã được đưa ra. Nhà Safavid tuyên bố Hồi giáo Shia là quốc giáo duy nhất và bắt buộc của toàn bộ đế chế Ba Tư. Hãy nhớ rằng trước thời điểm đó, phần lớn người dân Ba Tư vẫn là người Sunni. Sự chuyển đổi này không hề diễn ra trong hòa bình hay bằng những lời thuyết giáo êm ái. Nó là một cuộc tái cấu trúc xã hội cực kỳ khốc liệt, đắm máu và tàn nhẫn. Nhà Safavid đã dùng bàn tay sắt để ép buộc cả một dân tộc phải cãi đạo. Những ai chống đối đều phải trả giá bằng mạng sống. Thế nhưng, chính trong lò lửa của sự ép buộc đó, một hợp kim cứng rắn nhất lịch sử đã được tạo ra. Sự dung hợp giữa linh hồn văn hóa Ba Tư và đức tin Hồi giáo Shia. Người Ba Tư đã biến Hồi giáo Shia thành một bản sắc quốc gia độc nhất vô nhị. Họ khôi phục lại thơ ca, triết học, kiến trúc và xây dựng những thánh đường lộng lẫy với mái vòm cẩm thạch xanh ngọc bích tại Isfahan, nơi được mệnh danh là một nửa của thế giới. Bằng cách trở thành trung tâm của thế giới Shia, Ba Tư đã tự dựng lên một pháo đài tâm lý kiên cố, các đức hoàn toàn muốn liên hệ đồng hóa với người Ả Rạp Sunni. Họ đã tuyên bố với thế giới, chúng tôi là người Hồi giáo nhưng chúng tôi không phải người Ả Rạp, chúng tôi là Ba Tư. Đó là một sự đức gãy vĩ đại, một vết nứt kiến tạo địa chính trị mà những cơn địa chấn của nó vẫn đang làm rung chuyển trung đông ngày nay, từ Syria, Yemen cho đến Lebanon. Bản sắc đó quá mạnh mẽ, quá kêu hãnh, nhưng trớ trêu thay, cái tên Ba Tư kêu hãnh đó lại chuẩn bị bị 9 người cai trị của nó tự tay xóa sổ. Chúng ta bước vào thế kỷ 20, bánh xe công nghiệp hóa đang nghiền nát những đế chế cũ kỷ. Lúc này, vườn quốc Ba Tư đang thoi thóp, họ bị suy yếu trầm trọng, bị sâu xé thành những vùng ảnh hưởng bởi đế quốc Anh và đế quốc Nga. Trong mắt người phương Tây, cái tên Ba Tư không còn là biểu tượng của sự hung cường như thời Cyrus hay Sassanid nữa. Nó đồng nghĩa với sự yếu kém, một vùng đất kỳ lạ, lạc hậu, thảm bay, những câu chuyện mua vui và một chế độ quân chủ suy đổi. Nó mang nặng một thứ mùi vị của chủ nghĩa thuộc địa phương Đông. Năm 1925, một quân nhân cứng rắn đầy tham vọng tên là Reza Shah Pahlavi lật đổ nhà khoa ra và lên ngôi vua. Ông khao khát muốn vượt dậy đất nước, muốn xây dựng đường sắt, trường đại học, quân đội hiện đại. Ông muốn phương Tây phải nhìn quốc gia của mình bằng một ánh mắt tôn trọng, ngang hàng, chứ không phải một ánh mắt hương hại hay lãng mạn hóa rẻ tiền. Và ông đã đưa ra một quyết định tàn nhẫn để tái thiết lập lại toàn bộ hình ảnh quốc gia. Ngày 21 tháng 3 năm 1935, đúng vào ngày tết cổ truyền Nowruz, Bộ Ngoại giao dưới lệnh của Reza Shah đã gửi một thông tư ngoại giao khẩn cấp đến toàn bộ các đại sứ quán trên toàn thế giới. Nội dung bức thư mang một mệnh lệnh lạnh lùng. Từ nay trở đi, trên mọi văn bản quốc tế, hiệp ước và bản đồ thế giới, quốc gia của chúng tôi phải được gọi là Iran. Cái tên bà tư chính thức bị bãi bỏ. Tại sao lại là Iran? Từ Iran không phải là một cái tên mới được bị ra. Nó bắt nguồn từ tiếng ba tư cổ Arianem Veja có nghĩa là vùng đất của những người Arian hay vùng đất của những người cao quý. Từ ngàn xưa, người dân nội địa đã tự gọi mình là người Iran. Chỉ có phương Tây do ảnh hưởng từ các ghi chép của Hy Lạp cổ đại mới gọi cả quốc gia này là Persia. Bằng cách ép thế giới gọi tên Iran, Reza Shah muốn khẳng định chủ quyền độc lập, đập tan cái nhãn mát thuộc địa và rủ bỏ hình ảnh một phương đông yếu đuối. Thế nhưng, quyết định này giống như một nhát dao đâm thẳng vào trái tim của giới trí thức và những người yêu lịch sử. Một sự phẫn nộ âm ủy lan rộng. Winston Churchill, thủ tướng Anh vĩ đại, thậm chí còn từ chối sử dụng từ Iran trong Thế Chiến II vì sợ nhầm lẫn với Iraq. Đối với nhiều người, việc vứt bỏ cái tên Ba Tư là một hành động tử sát về mặt văn hóa. Bằng cách đổi tên, họ đã tự tay cắt đứt sợi dây liên kết trong tâm trí nhân loại với Cyrus Đại Đế, với hệ thống y học vĩ đại của Avicenna, với thơ ca tuyệt mỹ của Rumi và Hafez, với một đế chế đã từng làm nền văn minh nhân loại phải nghiêng mình. Nhưng bức thư đó đã chiến thắng. Sách giáo khoa Bản đồ thế giới đồng loạt bị in lại. Ba Tư chính thức chết trên giấy tờ. Và rồi, sự trớ treo tàn khốc nhất của lịch sử ập đến vào năm 1979. Cuộc cách mạng Hồi giáo bùng nổ. Chế độ quân chủ Palavi bị lật đổ. Cộng hòa Hồi giáo Iran được sinh ra dưới sự lãnh đạo của Ayatollah Khomeini. Quan hệ với phương Tây bị đổ vỡ hoàn toàn. Các cuộc khủng hoảng con tin, cấm vận và sự thu địch định hình lại hoàn toàn diện mạo của đất nước. Ngày nay, cái tên Iran xuất hiện dày đặc trên các trang nhất báo chí toàn cầu. Nhưng nó bị gắn chặt với hình ảnh của vũ khí hạt nhân, xung đột địa chính trị và sự đối đầu tột độ. Trong khi đó, cái tên Ba Tư lại bất ngờ hồi sinh. Nó trở thành nơi trú ẩn tâm hồn của hàng triệu người dân Iran cả trong nước lẫn cộng đồng hải ngoại. Bất cứ khi nào họ muốn nói về thức ăn ngon, về nghệ thuật tinh xảo, về tình yêu, âm nhạc, sự lãng mạn và một di sản hàng ngàn năm tuổi, họ luôn tự hào vỗ ngực nói Tôi là người Ba Tư. Chúng ta vừa đi đến cuối của một trong những cuộc hành trình bi tráng nhất lịch sử nhân loại. Hai cái tên, một vùng đất và một cuộc đấu tranh đắm máu không ngừng nghĩ để quyết định xem linh hồn của họ sẽ được thế giới ghi nhớ như thế nào. Câu chuyện của Ba Tư và Iran là một bài học triết lý vô giá. Quyền lực chính trị có thể thay đổi những đường biên giới và tẩy xóa tên gọi trên những tấm bản đồ giấy. Nhưng không một bức thư ngoại giao nào, không một cuộc cách mạng nào có thể xóa bỏ được cội nguồn và linh hồn của một nền văn minh đã được tưới bằng máu, nước mắt và trí tuệ qua hàng ngàn năm. Đôi khi, đằng sau một cái tên gọi đơn giản trên bản đồ lại là một cuộc chiến thầm lặn, dài dặn giữa những gì chúng ta đã từng là trong quá khứ, những gì chúng ta đang phải chịu đựng ở hiện tại và những gì chúng ta khao khát thế giới nhìn nhận mình trong tương lai. Còn bạn, sau khi xem xong video này, hình ảnh nào động lại trong tâm trí bạn? Một đế chế Ba Tư huy hoàng, khoan dung của Cyrus Đại Đế hay một quốc gia Iran đầy bí ẩn và căng thẳng trên các bản tin thời sự? Hãy cho tôi biết ý kiến của bạn dưới phần bình luận nhé. Tôi sẽ đọc không sót một bình luận nào.