Các kỹ sư Trung Quốc xây dựng ĐƯỜNG HẦM DƯỚI BIỂN dài hơn 5.000 mét, khiến Mỹ kinh ngạc Hãy tưởng tượng bạn đang lái xe. Không phải trên mặt đường bình thường. Mà là ngay dưới đáy đại dương. Phía trên đầu là hàng triệu tấn nước biển, có thể đổ ập xuống bất cứ lúc nào. Còn dưới bánh xe, là một công trình bê tông thép được lắp ráp với độ chính xác gần như tuyệt đối. Nghe như phim khoa học viễn tưởng phải không? Nhưng đây là chuyện có thật đấy. Đây chính là hầm xuyên biển. Và hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một trong những công trình vĩ đại nhất của nhân loại: Tuyến liên kết Thâm Quyến - Trung Sơn. Đường hầm này dài gần 7 cây số. Rộng đủ cho 8 làn xe chạy song song. Và vừa khánh thành vào tháng 6 năm 2024. Trước đây, đi từ Thâm Quyến sang Trung Sơn mất tới hai tiếng đồng hồ. Giờ đây chỉ còn ba mươi phút. Tất cả nhờ con đường chạy xuyên qua đáy biển này. Vậy làm thế nào họ làm được điều đó? Trong video này, chúng ta sẽ đi qua bốn phương pháp xây dựng hầm xuyên biển. Mỗi phương pháp có ưu điểm riêng, và việc chọn phương pháp nào phụ thuộc hoàn toàn vào địa hình dưới đáy biển. Giờ thì, hãy cùng lặn xuống nhé.
Hãy tưởng tượng bạn đang lái xe, không phải trên mặt đường bình thường mà là ngay dưới đáy đại dương.
Phía trên đầu là hàng triệu tấn nước biển có thể đổ ập xuống bất cứ lúc nào,
còn dưới bánh xe là một công trình bê tông thép được lắp ráp với độ chính xác gần như tuyệt đối.
Nghe như phim khoa học phiễn tưởng phải không? Đây chính là hầm xuyên biển.
Và hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một trong những công trình vĩ đại nhất của nhân loại tuyến liên kết thâm quyến, Trung Sơn.
Đường hầm này dài gần 7km, rộng đủ cho 8 làn xe chạy song song và vừa khánh thành vào tháng 6 năm 2024.
Trước đây, đi từ thâm quyến sang Trung Sơn mất tới 2 tiếng đồng hồ.
Giờ đây chỉ còn 30 phút, tất cả nhờ con đường chạy xuyên qua đáy biển này.
Vậy họ đã làm điều đó như thế nào?
Trong video này, chúng ta sẽ đi qua 4 phương pháp xây dựng hầm xuyên biển,
mỗi phương pháp có ưu điểm riêng và việc chọn phương pháp nào phụ thuộc hoàn toàn vào địa hình dưới đáy biển.
Bây giờ thì hãy bắt đầu nhé!
Hãy nghĩ xem, có những thành phố chỉ cách nhau vài chục cây số nhưng giữa chúng là biển cả.
Muốn qua bên kia, bạn phải đi phà hoặc phải đi vòng hàng trăm cây số.
Hầm xuyên biển thay đổi tất cả.
Nó kết nối những vùng đất từng bị chia cắt, nó rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn vài phút.
Và quan trọng nhất, nó giúp hàng hóa và con người lưu thông liên tục không ngừng nghỉ.
Với nhiều quốc gia, đây không chỉ đơn thuần là công trình giao thông, đây là huyết mạch của cả nền kinh tế.
Bây giờ, hãy nói về những con số, bởi vì chính những con số này đã khiến cả thế giới phải trầm trồ.
Hầm Thâm Quyến, Trung Sơn dài 6.845 mét.
Đây là đường hầm ống chìm dài nhất và rộng nhất thế giới hiện nay.
Để so sánh thì, đường hầm channel tunnel nối Anh và Pháp tuy dài hơn nhiều,
nhưng lại được xây bằng phương pháp hoàn toàn khác.
Còn những đường hầm ống chìm trước đó, không có cái nào vượt qua 4 cây số cả.
Và đó mới chỉ là một dự án thôi đấy.
Máy đào hầm Sơn Hà có đường kính 17 mét, cao hơn cả một tòa nhà 5 tầng.
Đây là máy đào hầm dưới nước lớn nhất thế giới.
Còn máy Thâm Giang số 1, nó đã đào sâu tới 106 mét dưới đáy biển,
sâu hơn bất kỳ đường hầm cao tốc nào từng được xây dựng.
Ở độ sâu đó, áp lực nước lên tới 13,
nghĩa là gấp 10 lần áp xuất khí quyển đang đè lên từng cm vuông của máy.
Vậy làm sao họ làm được điều đó?
Trước khi đặt một viên gạch nào xuống đáy biển,
các kỹ sư phải chuẩn bị cực kỳ kỹ lưỡng.
Đầu tiên là khảo sát đáy biển.
Họ nghiên cứu từng lớp đất, từng tàng đá, từng vết nứt.
Họ cần biết đáy biển có đủ chắc chắn để chịu được trọng lượng của hầm hay không
và quan trọng hơn, liệu có nguy cơ tiềm ẩn nào không.
Song song với đó là đánh giá tác động môi trường.
Xây hầm dưới biển không thể phá hủy hệ sinh thái được.
Vì vậy, đội ngũ phải tìm cách giảm tiếng ồn,
bảo vệ sinh vật biển và trong một số trường hợp,
thậm chí phải lắp đặt sản san hô nhân tạo để tạo môi trường sống mới cho các loài.
Chỉ sau khi mọi thứ đã sẵn sàng, công việc xây dựng mới chính thức bắt đầu.
Và đây là lúc mọi thứ trở nên thực sự thú vị.
Phương pháp đầu tiên là lắp ghép ống chìm.
Đây chính là cách họ xây hầm thâm quyến, trung sơn.
Ý tưởng nghe có vẻ đơn giản.
Thay vì đào dưới đáy biển, họ đúc sẵn từng đoạn hầm trên bờ,
rồi kéo ra biển và nhấn chìm xuống.
Nghe thì dễ, nhưng thực hiện thì không hề đơn giản chút nào.
Mỗi đoạn hầm dài khoảng 165 mét, nặng tới 80.000 tấn,
nặng gần bằng một tàu sân bay luôn,
và họ cần tới 32 đoạn như vậy để hoàn thành toàn bộ đường hầm.
Điều đặc biệt ở dự án này là cấu trúc ba lớp,
lớp thép bên ngoài, lõi bê tông ở giữa và lớp thép bên trong.
Thiết kế này cho phép hầm đạt chiều rộng kỷ lục,
đủ chỗ cho 8 làn xe và cả một tuyến đường sắt nữa.
Nhưng khó nhất không phải là đúc, khó nhất là lắp ráp.
Từng đoạn hầm phải được kéo ra biển bằng tàu chuyên dụng,
sau đó từ từ hạ xuống đáy biển đã được san phẳng và ra cố sẵn.
Độ chính xác thế nào?
Chỉ cho phép sai lệch có 5cm thôi, sai nhiều hơn,
các mối nối sẽ không khớp và nước sẽ chản vào.
Để đạt được độ chính xác này, họ sử dụng tàu định vị động.
Hệ thống này giữ cho tàu đứng yên tuyệt đối, bất chấp sóng to gió lớn.
Khi các đoạn đã vào đúng vị trí,
việc quan trọng nhất là niêm phong các mối nối.
Họ sử dụng điệm cao su đặc biệt tạo ra độ kín gần như chân không,
sau đó phủ cát và đá lên trên để giữ hầm cố định.
Chỉ khi mọi thứ đã hoàn toàn ổn định,
các vách ngăn tạm mới được tháo bỏ
và 32 ống riêng lẻ trở thành một đường hầm liên mạch hoàn chỉnh.
Phương pháp này rất hiệu quả,
nhưng chỉ áp dụng được khi đáy biển đủ phẳng và dòng nước đủ êm.
Vậy nếu đáy biển quá sâu hoặc địa hình quá phức tạp,
đó là lúc họ cần tới một thứ khác,
một con quái vật cơ khí thực sự.
Phương pháp thứ hai là sử dụng máy đào hầm,
hay còn gọi là TBM.
Nếu phương pháp ống chìm là lắp ghép từ trên xuống,
thì TBM là đào từ dưới lên.
Máy này hoạt động như một con dung khổng lồ,
từ từ gạm nhấm đất đá và để lại phía sau một đường hầm hoàn chỉnh.
Hãy nói về máy Sơn Hà,
đường kính 17 mét, lớn nhất thế giới trong lĩnh vực đào hầm dưới nước.
Để các bạn dễ hình dung, nếu dựng nó lên,
nó cao bằng một tòa nhà 5 tầng.
Ở mặt trước là đầu cắt, được trang bị hàng trăm lưỡi thép cường độ cao.
Khi quay, nó nghiền nát mọi thứ trên đường đi,
đá cứng, đất mềm, cát, sỏi, không gì có thể cản được nó.
Vật liệu bị đào ra lập tức được hút về phía sau
và vận chuyển lên mặt đất qua hệ thống băng tải.
Trong khi đầu cắt đang gạm nhấm ở phía trước,
phần sau của máy làm một việc khác.
Nó tự động lắp các tấm bê tông đúc sẵn lên thành hầm.
Cứ mỗi vài mét đào xong,
một vòng bê tông mới được lắp vào, nhanh, chính xác và hoàn toàn tự động.
Điều khiến TBM đặc biệt là khả năng hoạt động ở độ sâu lớn.
Máy thâm giang số 1 đã đào sâu tới 106 mét dưới đáy biển.
Ở độ sâu đó, áp lực lên tới hơn 13.
Máy phải được niêm phong hoàn toàn
và trang bị hệ thống điều áp tự động để tránh nước chàn vào.
Mỗi ngày, TBM có thể đào được khoảng 15-20 mét,
hoạt động suốt ngày đêm, hàng trăm kỹ sư theo dõi mọi thông số trong thời gian thực.
TBM là đỉnh cao của công nghệ đào hầm hiện đại,
nhưng nó có một điểm yếu.
Khi gặp đá quá cứng, tốc độ đào sẽ chậm lại đáng kể
và trong một số trường hợp, thậm chí phải dừng hẳn.
Vậy khi TBM không thể hoạt động, họ làm gì?
Họ quay về với một phương pháp cổ điển,
một phương pháp tồn tại từ hàng trăm năm nay,
nhưng vẫn cực kỳ hiệu quả.
Phương pháp thứ ba là khoan và nổ mìn.
Nhưng trước tiên, cần làm rõ một điều quan trọng,
phương pháp này không bao giờ được dùng trực tiếp dưới đáy biển.
Lý do rất đơn giản.
Sóng sung kích từ vụ nổ lan truyền trong nước cực xa,
nó có thể làm chết hoặc làm điếc sinh vật biển trong bán kính hàng cây số.
Vì vậy, khoan nổ chỉ được dùng cho những đoạn hầm đào xuyên núi ở hai đầu,
nơi lớp đá nằm sâu dưới đất liền, hoàn toàn cách ly với biển.
Quy trình thì khá đơn giản.
Đầu tiên, khoan hàng chục lỗ sâu vào mặt đá theo bản thiết kế.
Sau đó, người thuốc nổ vào từng lỗ, gắn kiếp nổ điện tử và kích hoạt.
Nghe thì có vẻ thô sơ, nhưng thực tế, mọi thứ được tính toán đến từng phần nghì giây.
Mỗi kiếp nổ được cài đặt để nổ theo trình tự chính xác,
sao cho đá vỡ theo đúng hướng mong muốn và rung động được giảm xuống mức thấp nhất.
Sau mỗi lần nổ, công trình phải dừng ít nhất 15 phút,
để khói tan hết, để kiểm tra an toàn,
và để dọn đá vụn trước khi tiếp tục.
Phương pháp này nhanh và tiết kiệm khi đào qua đá cứng,
nhưng vì gây rung động mạnh, nó không thể áp dụng ở những nơi có nước xung quanh.
Phương pháp cuối cùng là đào bằng tay.
Hay chính xác hơn, đào bằng những công cụ cơ bản nhất.
Khi địa chất quá phức tạp, khi áp lực nước quá cao,
khi không có máy móc nào hoạt động được,
con người phải tự mình đối đầu với đại dương.
Họ bắt đầu bằng việc đào một giếng thẳng đứng từ mặt đất xuống độ sâu của hầm.
Giếng này là huyết mạch của cả công trình.
Mọi thứ đều phải đi qua đây.
Công nhân, máy móc, vật liệu và đất đá đào lên.
Ở dưới đáy giếng, họ dùng máy cắt thủy lực,
máy khoan cầm tay và đôi khi là cả cuốc sẻng.
Đất đá được chất vào thùng rồi kéo lên mặt đất bằng cần cầu.
Chậm không? Rất chậm, nhưng an toàn.
Và đôi khi, đây là cách duy nhất có thể làm được.
Sau mỗi đoạn đào xong, thành hầm lập tức được ra cố,
bê tông phun, khung thép, bù long neo,
tất cả để ngăn sập đổ và giữ nước bên ngoài.
Điều quan trọng nhất trong phương pháp này là cân bằng áp suất.
Bên trong hầm phải duy trì áp suất đủ lớn để nước biển không thấm vào.
Nhưng cũng không được quá cao, vì sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của công nhân.
Các đội giám sát làm việc suốt ngày đêm,
theo dõi áp suất, theo dõi hệ thống thoát nước,
theo dõi từng vết nước nhỏ nhất trên thành hầm.
Phương pháp này tuy cổ điển, nhưng khi kết hợp với công nghệ giám sát hiện đại,
nó vẫn là giải pháp đáng tin cậy nhất cho những môi trường khắc nghiệt nhất.
Bây giờ, hãy nói về điều khiến những đường hầm này thực sự đặc biệt,
không phải cách xây, mà là cách vận hành.
Dọc theo mỗi đường hầm là hàng nghìn cảm biến.
Chúng đo áp suất, đo nhiệt độ, đo độ ẩm, đo rung động.
Mọi dữ liệu được truyền về trung tâm điều khiển trong thời gian thực.
Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào,
dù chỉ là một vết nước nhỏ hay một sự thay đổi nhiệt độ nhẹ,
hệ thống sẽ báo động ngay lập tức.
Camera AI giám sát toàn bộ đường hầm.
Chúng có thể phát hiện tai nạn chỉ trong vài giây.
Xe rừng bất thường, báo ngay.
Có khói, báo ngay.
Có người đi bộ trong hầm, cũng báo luôn.
Mặt đường được làm từ nhựa đường chống cháy đặc biệt.
Các van chống ngập có thể đóng kín từng đoạn hầm chỉ trong tích tắc nếu phát hiện dò gì.
Cứ mỗi 200 mét lại có một lối thoát hiểm.
Đèn phát sáng trong bóng tối.
Hệ thống thông gió có thể hút khói và bơm không khí sạch vào ngay cả khi có hỏa hoạn.
Tất cả những điều này kết hợp lại,
tạo thành một hệ thần kinh hoàn chỉnh cho đường hầm.
Và đó là lý do tại sao chúng có thể hoạt động an toàn trong hàng chục năm, thậm chí hàng trăm năm.
Nhưng xây song không có nghĩa là song việc.
Một đường hầm dưới biển đòi hỏi bảo trì liên tục.
Các đội kỹ thuật kiểm tra định kỳ từng mét hầm.
Họ tìm vết nứt, tìm dấu hiệu thấm nước, tìm bất kỳ biến dạng nào dù nhỏ nhất.
Hệ thống cảm biến hoạt động không ngừng nghỉ,
phát hiện những dấu hiệu mỏi vật liệu trước khi chúng trở thành vấn đề lớn.
Xe vệ sinh chuyên dụng chạy qua định kỳ, dọn sạch bụi bẩn và trầm tích tích tụ theo thời gian.
Nhờ tất cả những điều này, một đường hầm hiện đại có thể hoạt động an toàn trong 50 năm, thậm chí 100 năm.
Dưới mặt nước, nơi ánh sáng mặt trời không thể chạm tới,
con người đã xây dựng nên những con đường kỳ diệu.
Mỗi mét của những đường hầm này là một chiến thắng.
Chiến thắng trước áp lực khủng khiếp.
Chiến thắng trước bóng tối vô tận.
Chiến thắng trước chính những giới hạn mà tự nhiên đặt ra.
Và đây mới chỉ là khởi đầu thôi.
Trung Quốc đang lên kế hoạch cho những dự án còn tham vọng hơn nữa.
Một đường hầm xuyên eo biển bột hải, dài hơn 100 cây số,
thậm chí có thể là một đường hầm xuyên biển nối với Đài Loan.
Mỗi dự án mới sẽ đẩy giới hạn kỹ thuật xa hơn nữa.
Và mỗi lần như vậy, con người lại một lần nữa chứng minh rằng không có danh giới nào là không thể vượt qua.
Nếu bạn thấy video này thú vị, hãy nhấn like và đăng ký kênh nhé.
Điều đó giúp chúng mình tiếp tục mang đến những câu chuyện về công nghệ và kỹ thuật như thế này.
Hẹn gặp lại các bạn trong video tiếp theo.