NHÀ TỐNG TRIỀU ĐẠI NHỤC NHÃ NHẤT LỊCH SỬ

Đình Sự
546 người theo dõi
Nhà Tống là một triều đại độc đáo trong lịch sử Trung Hoa, nổi bật với sự phát triển rực rỡ về kinh tế, văn hóa, khoa học và nghệ thuật.
Nhưng đằng sau ánh hào quang ấy là một thực trạng đáng buồn.
Nhà Tống bị xem là vương chiều yếu kém nhất về mặt quân sự, không thể thống nhất lãnh thổ và liên tục chịu những thất bại thảm khốc trên chiến trường.
Từ những sai lầm chiến lược ban đầu, sự nhu nhược của triều đình đến nỗi nhục lịch sử như sự kiện Tĩnh Khang,
Nhà Tống đã để lại dấu ấn không thể xóa nhòa như một triều đại nhục nhã nhất trong lịch sử Trung Hoa.
Nhà Tống được thành lập năm 1960 bởi Tống Thái Tổ triệu không giận, một vị tướng tài ba đã chấm dứt thời kỳ ngũ đại thập quốc hỗn loạn.
Với tầm nhìn chiến lược, Tống Thái Tổ đặt mục tiêu thống nhất Trung Hoa, đặc biệt là thu hồi vùng Yên Vân, ngày nay thuộc Sơn Tây, Hà Bắc.
Khu vực chiến lược từng là nơi cung cấp chiến mã và kỵ binh thiện chiến dưới thời Hán và Đường.
Yên Vân không chỉ có ý nghĩa về mặt quân sự mà còn là biểu tượng của sự thống nhất lãnh thổ, bao gồm cả vạn lý trường thành.
Tuy nhiên cái chất bất ngờ của Tống Thái Tổ vào năm 1976 đã mở ra một chương mới cho Nhà Tống.
Em trai ông Triệu Quang Nghĩa, tức Tống Thái Tông, lên ngôi trong những nghi ngờ về việc đoạn vị.
Theo sử sách, đêm trước khi Thái Tổ qua đời, ông và Quang Nghĩa đã uống rượu cùng nhau trong cung.
Sáng hôm sau, Thái Tổ được tìm thấy đã chết trong khi Quang Nghĩa nhanh chóng tuyên bố kế vị.
Sự kiện này mãi mãi là một bí ẩn lịch sử, khiến Tống Thái Tông luôn bị mang tiếng là kẻ cướp ngôi.
Tống Thái Tông kế vị tham vọng của anh trai, nhưng lại thiếu tài năng quân sự.
Ông quyết tâm thực hiện các cuộc bắt phạt để chiếm lại Yên Vân từ tay người khiết đàn, nhưng cả hai lần đều thất bại tham hại.
Bắt phạt là thứ nhất, vào năm 1979, Tống Thái Tông đã đích thân dẫn đại quân tấn công Ú Châu, một thành trì quan trọng ở Yên Vân.
Ban đầu, quân Tống giành được một số thắng lợi nhờ sự bất ngờ.
Tuy nhiên khi quân tiếp viện của nhà Liêu từ phương Bắc kéo đến với lực lượng kỵ binh mạnh mẽ, quân Tống đã nhanh chóng rơi vào thế bất lợi.
Đội hình quân Tống thiếu tổ chức, không thể chống lại chiến thuật đánh nhanh của kỵ binh Liêu.
Trong trận đánh tại Ú Châu, Thái Tông suýt mất mạng khi ngựa của ông bị sa lầy và ông bị trúng tên.
Ông may mắn thoát về Biện Kinh, ngày nay là Khai Phong, nhưng danh tiếng của triều đình bị tổn hại nghiêm trọng.
Bắt phạt lần thứ hai vào năm 1986.
Năm này, nhân cơ hội nhà Liêu suy yếu do Hoàng đế qua đời và con trai nhỏ tuổi lên ngôi, Thái Tông một lần nữa bắt phạt với 200.000 quân.
Trước khi xuất quân, ông ra lệnh các tướng tiến quân thận trọng, tập trung chiếm Ú Châu và chặn đường tiếp lương quân Liêu.
Tuy nhiên, nội bộ quân Tống lục đục, các tướng lĩnh tranh giành công trạng, dẫn đến việc tiến quân quá nhanh mà không kịp củng cố hậu phương.
Quân Liêu đã tận dụng sợ hở, cắt đường tiếp lương, khiến quân Tống rơi vào thế cô lập.
Khi nhận tin thất bại, Thái Tông hoảng loạn ra lệnh rút quân, nhưng mọi thứ đã quá muộn, và đây lại là một thất bại nữa của quân đội nhà Tống.
Quân Liêu với kỵ binh áp đảo truy kích, khiến quân Tống đại bại, bỏ lại nhiều thanh trì vừa chiếm được.
Hai lần bắt phạt không chỉ làm suy giảm uy tín của Tống Thái Tông, mà còn phơi bày sự yếu kém của quân đội nhà Tống trong việc đối phó với các lực lượng kỵ binh phương Bắc.
Thay vì cải tổ quân đội, Thái Tông dần mất niềm tin vào chiến tranh và chuyển sang chính sách thủ nội hư ngoại, tức là tập trung vào nội trị và xem nhẹ các vấn đề bên ngoài lãnh thổ.
Chính sách thủ nội hư ngoại được Tống Thái Tông đề ra vào những năm cuối triều đại của mình, nhấn mạnh việc củng cố nội trị và xem các vấn đề quân sự bên ngoài là thứ yếu.
Chính sách này xuất phát từ thất vọng của Thái Tông sau hai lần bắt phạt thất bại, đồng thời phản ánh tư duy bảo thủ của châu đinh nhà Tống.
Tuy nhiên chính sách này cũng đã đặt nền móng cho sự suy yếu lâu dài của quân đội nhà Tống.
Dưới thời của Tống Thái Tổ, quân đội nhà Tống có khoảng 378.000 người, trong đó cấm vệ quân chiếm đến 194.000 người.
Dưới thời của Tống Thái Tông, con số cấm vệ quân ước tính tăng lên đến 358.000 người và tiếp tục mở rộng dưới các triều đại sau.
Cấm vệ quân được xem là lực lượng tinh nguệ, chịu trách nhiệm bảo vệ kinh thành và hoàng đế.
Tuy nhiên do ít tham gia chiến đấu, họ dần trở thành lực lượng mang tính hình thức, chủ yếu phục vụ các nghi lễ và phô trương thanh thế.
Số lượng cấm vệ quân đông đảo đến mức không thể tập trung hết tại kinh thành, buộc châu đinh phải bố trí ở các địa phương lên cận với danh nghĩa bảo vệ lãnh thổ.
Tuy nhiên, việc duy trì một lực lượng lớn như vậy tiêu tốn ngân sách khổng lồ mà không mang lại hiệu quả.
Cấm vệ quân thời Tống thường thiếu huấn luyện thực chiến, kỹ năng chiến đấu suy giảm và tinh thần chiến đấu kém xa các lực lượng phương Bắc như khiết đan hay nữ chân.
Đến thời của Tống Thần Tông, vấn đề thừa binh trở thành một gánh nặng cho chiều đình.
Quân đội nhà Tống vào thời điểm này có quân số ước tính có thể lên đến cả một triệu người, nhưng phần lớn là binh sĩ thiếu huấn luyện và không được trang bị đầy đủ.
Các tương lĩnh tài năng bị kìm hãm bởi hệ thống quan liêu, trong khi chiều đình ưu tiên bổ nhiệm các quan văn thay vì võ tướng để kiểm soát quân đội.
Điều này dẫn đến sự thiếu gắn kết giữa các đơn vị quân đội và sự bất bản trong hàng ngũ tương lĩnh.
Những thất bại liên tiếp trước Đại Việt ở phía Nam, Tây Hạ ở Tây Bắc làm minh chứng rõ ràng cho sự suy yếu quân đội nhà Tống.
Theo Việt Sử Toàn Thư, trong cuộc chiến với Đại Việt, quân Tống dưới sự chỉ huy của Quách Quỳ đã bị quân đội Đại Việt đánh bại tại Sông Như Nguyệt, phơi bày sự yếu kém trong chiến thuật và hậu cần.
Tương tự, các chiến dịch chống Tây Hạ cho thấy quân Tống không thể đối phó với các lực lượng du kích và kỵ binh linh hoạt của đối phương.
Sự suy yếu của nhà Tống đạt đỉnh điểm vào năm 1127 với sự kiện Tĩnh Khang, một trong những nỗi nhục lớn nhất trong lịch sử Trung Hoa.
Sau hơn một thế kỷ duy trì hòa hoãn với Nhà Liêu, nhà Tống quyết định liên minh với Nhà Kim, một tộc người nữ chân, để tiêu diệt Nhà Liêu với hy vọng lấy lại vùng Yên Vân.
Nhưng đây là một liên minh sai lầm.
Năm 1120, Nhà Kim giữa sự lãnh đạo của Hoàn Nhân-A-Cốt-Đả, tức Kim Thái Tổ, nổi lên ở phương Bắc, nhanh chóng đánh bại Nhà Liêu.
Nhận thấy cơ hội, Tống Huy Tông quyết định liên minh với Kim, đồng thời đồng ý cấm nạp vàng bạc và lụa để lồi lấy sự ủa trợ.
Theo kế hoạch, sau khi tiêu diệt Liêu, vùng Yên Vân sẽ được đổi lại cho Nhà Tống.
Tuy nhiên, trong khi quân Kim giành chiến thắng liên tiếp, thì quân Tống lại liên tục thất bại.
Quân Tống không thể chiếm nổi Yên Kinh và phải nhờ vào quân Kim hỗ trợ.
Sau khi Nhà Liêu sụp đổ, Nhà Kim giữa sự lãnh đạo của Kim Thái Tông, tức Hoàn Nhân-Ngô Khất Mãi, nhận ra sự yếu kém của Triều đình Nhà Tống.
Thấy Triều đình Nhà Tống bị các gian thần thao túng và quân đội rượu rã, Kim Thái Tông quyết định tiến đánh xuống phía Nam.
Năm 1126, quân Kim đã vượt qua sông Hoàng Hà và tiến thẳng đến kinh đô Biện Kinh.
Tống Huy Tông đã hoảng loạn, thoái vị, nhờ ngôi cho con trai là Tống Khâm Tông.
Triều đình Nhà Tống chia rẽ giữa phái chủ hòa và phái chủ chiến.
Dù có sự kháng cự từ các phong trào cần vương ở địa phương, quân Tống không thể ngăn chặn bước tiến của quân Kim.
Năm 1126 và tháng 8, quân Kim vây hãm Biện Kinh.
Sau 4 tháng kháng cự, thành Biện Kinh thất thủ vào đầu năm 1127.
Tống Huy Tông, Tống Khâm Tông cùng hơn 3.000 người trong hoàng tộc bị bắt làm tù binh và bị giải về nước Kim.
Quân Kim đã cướp sạch của cải trong kinh thành từ vang bạc, châu báo cho đến sách vở và tác phẩm nghệ thuật.
Sự kiện này được xử sách gọi là tỉnh khang chi nhục, nỗi nhục lớn nhất trong lịch sử Trung Hoa.
Khi Kinh Đô bị chiếm, vua tôi bị bắt sống và Triều Đình mất hết uy tìn.
Sau thảm họa tỉnh khang, Triệu Cát, con trai thứ 9 của Tống Huy Tông may mắn trốn được xuống phía nam,
lập ra nhà Nam Tống với Kinh Đô tại Lâm An, ngày nay là Hàng Châu.
Tuy nhiên Nam Tống tiếp tục chính sách cầu hòa tránh đối đầu với nhà Kim, khiến Giang Sơn Đại Tống bị chia cắt vĩnh viễn.
Giữa sự bạc nhược của Triều Đình thì Nam Tống vẫn sản sinh ra một nhân vật kiền xuất, nổi bật là danh tướng Nhạc Phi.
Với tài năng quân sự xuất trúng, Nhạc Phi dẫn quân đánh bại quân Kim trong nhiều trận chiến,
tiến sâu vào lãnh thổ Bắc Tống cũ và khiến kẻ thù khiếp sợ.
Năm 1141, Nhạc Phi chuẩn bị tiến đánh miệng Kinh.
Triều Đình giữa sự thao túng của tể tướng Tần Cối đột ngột Triệu Ông về Kinh.
Để làm hài lòng Nhạc Kim, Tần Cối vu cáo Nhạc Phi mưu phản và hạ độc ông cùng con trai ở trong ngục.
Cá chết của Nhạc Phi không chỉ dập tắt hy vọng khôi phục Giang Sơn,
mà còn khiến các tương lĩnh trung thành khác bị đàn áp.
Sự kiện này được xem là một trong những sai lầm lớn nhất của nhà Nam Tống,
làm mất đi cơ hội cuối cùng để chống lại Nhạc Kim.
Dù yêu kém về mặt quân sự, nhà Tống cũng đạt được những thành tiệu rực rỡ về văn hóa và kinh tế khoa học.
Thời Tống chứng kiến sự phát triển vượt bậc của yên ấn, sản xuất giấy và thương mại.
Kinh Đô, Biện Kinh và Lâm An trở thành những trung tâm văn hóa sầm ớt,
thu hút các học giả, nghệ sĩ và thương nhân từ khắp nơi.
Các phát minh như là thuốc súng, la bàn và kỹ thuật đóng tàu,
hoặc ra đời hoặc được củng cố dưới thời nhà Tống đặt nền móng cho những tiến bộ sau này.
Nhà Tống, dù đạt được nhiều thành tiệu về văn hóa và kinh tế,
mãi mãi bị lịch sử ghi nhận như một trong những triều đại yếu kém về quân sự,
chịu những nỗi nhục chưa từng có như tĩnh khang trị nhục và sự hy sinh oan uổng của Nhà Phi.
Những sai lầm chiến lược của Tống Thái Tông, chính sách thủ nội hư ngoại sai lầm
và sự bạc nhược của các đời vua sau đã khiến một triều đại đầy tiềm năng
trở thành biểu tượng của sự nhục nhã trong lịch sử Trung Hoa.
