Giáo Dục Hạnh Phúc (39): Thuở Thiếu Thời Đầy Bi Thương | Nét Đẹp Truyền Thống

Nét Đẹp Truyền Thống
3.7K người theo dõi
1.4K Lượt xem video·11 thg 2, 2026
Giáo Dục Hạnh Phúc (39): Thuở Thiếu Thời Đầy Bi Thương | Nét Đẹp Truyền Thống
Xin chào quý khán giả đến với chương trình Radio phát sóng hàng tuần trên kênh Nét Đẹp Truyền Thống.
Chúng tôi hy vọng quý vị có những giây phút chiêm nghiệm sâu lắm sau những ngày làm việc bận rộn.
Hôm nay, chúng tôi xin gửi đến quý vị bài giáo dục Hạnh Phúc 39 – Thỏ Thiếu Thời Đầy Bi Thương, đăng trên chánhkiến.org.
Chương 5 Vũ Huấn Hưng Học
Hài lớn
Thỏ Thiếu Thời Đầy Bi Thương
Một, bảy tuổi, cậu bé ăn mày, nhỏ tuổi, lương thiện.
Khi Vũ Huấn lên bảy thì một co cha, gia đình lâm vào cảnh khánh kiệt, cơ bản gần như không có tài sản gì cả.
Phải theo mẹ xin ăn.
Cậu bé vũ thất, nhỏ tuổi, tuy là đi xin ăn, nhưng lại vô cùng lương thiện, cực kỳ hiếu thảo.
Chỉ cần kiếm được thức ăn sạch sẽ, ngon lành, trước nay cậu chưa từng giấu ăn một mình mà nhất định sẽ đem về cho mẹ.
Mọi người biết rằng, chúng ta dù làm công việc gì, thì trước hết cần phải biết làm người.
Dù chỉ là một người xin ăn, cũng có thể thể hiện được cảnh giới làm người.
Chỉ cần xin được chút cơm canh ngon lành, thì nhất định sẽ đem về cho mẹ.
Bản thân không ăn, đó là một đứa trẻ vô cùng lương thiện.
Hai, 15 tuổi, tuổi thơ làm công, đầy khổ nhọc.
Năm 15 tuổi, Vũ Hứng đến nhà chồng của dì là ông chủ trương để làm công.
Ông chú này không hề đối xử với cậu như người thân trong gia đình, hoàn toàn xem cậu bé như trâu, như ngựa.
Các việc nặng nhọc đều đến tay cậu, thế nhưng Vũ Hứng cực kỳ trung thành, đôn hậu, làm việc cẩn thận, tỉ mỉ.
Tất cả những việc nặng nhọc, dơ bẩn, cậu đều chăm chỉ làm tốt.
Ông chủ trương càng ngày càng bốc lột cậu.
Mấy năm trôi qua, cuối cùng lại không trả cho cậu một đồng tiền công nào.
Ông ta cho rằng cậu là thằng ngốc, đều xem cậu như thằng ngốc mà lợi dụng mỉa mai.
Nhưng cậu chính là có thể âm thầm nhẫn chịu nỗi khổ cực, hủy khuất này.
Ba, mười bảy tuổi, làm đầy tớ, bị bắt nạt đủ đường.
Đến năm mười bảy tuổi, Vũ Hứng đến làm công cho nhà của lý cử nhân.
Mọi người có biết vì sao một người được gọi là cử nhân, tiến sĩ không?
Cử nhân lên kênh dự thi nếu đậu sẽ được phong làm tiến sĩ, có thể được làm quang.
Thời xưa, người làm quang phải đến nơi khác để cai quản.
Nghĩa là người của địa phương nào thì không thể làm quang tại địa phương ấy để tránh việc tham ô.
Thế nên chỉ cần thi đậu tiến sĩ thì phải rời đến nơi khác.
Như vậy, người có học vấn cao nhất tại địa phương ấy chỉ còn lại cử nhân.
Không biết mọi người từng nghe câu chuyện Phạm Tiến trúng cử chăng?
Phạm Tiến thi đậu cử nhân liền có người tặng anh ta nhà cử, tài vật.
Thế nên nói rằng cử nhân của một thôn làng trong mắt của Bách Tính là rất xuất sắc.
Vũ Hứng làm đầy tớ cho lý cử nhân cũng phải chịu bắt nạt rất nhiều.
Hơn nữa vì không biết chữ nên nhiều lần còn bị hắn lừa gạt.
Một lần nọ, chị gái của Vũ Thất viết cho cậu một lá thư kèm theo vài sâu tiền.
Lý cử nhân giao thư cho cậu nhưng lại giấu tiền đi giữ cho bản thân.
Vì cậu không biết chữ nên dù sau này có biết chuyện đi đòi lại tiền
thì lại bị lý cử nhân mắng chửi một trận.
Ông ta không nhận đã lấy tiền của cậu.
Một lần khác khi cho heo ăn thức ăn rơi vải ra
cậu liền bị mắng chửi thậm tệ còn bị đánh đập thương tích đầy mình.
Có lần nọ khi treo câu đối vào đêm giao thừa
vì cậu không biết chữ nên treo câu đối bị ngược.
Lý cử nhân nổi trận lôi đình đánh đập cậu một trận không cho ăn cơm.
Trước đây người ta thường nói một bữa ăn đêm giao thừa đón cả một năm mới đến.
Ngày thường dù khổ cực ra sao thì bữa cơm cuối năm cũng phải thật ngon thật sung túc
không được đánh mắng con trẻ.
Nhưng vụ hú vào đúng đêm giao thừa ấy đến một miếng cơm cũng không được ăn
còn không được ngủ bị phạt đứng suốt đêm trong gió tuyết ngoài hường.
Năm đó mẹ cậu bị nặng cậu muốn đến xin lại tiền công
vì đã làm tận 3 năm tiền lương ước chừng khoảng 1.800 sâu tiền
vì đã xin ứng trước khoảng 4 lần tổng cộng khoảng 300 đồng
vẫn còn lại hơn 1.000 đồng.
Thế nhưng Lý cử nhân lại đưa ra cuối sổ kế toán giả
khăn khăn nói đã thanh toán xong rồi không còn nợ gì nữa rồi.
Cậu muốn nói Lý nhưng không biết ăn nói ra sao
sự việc này khiến cậu cảm nhận sâu sắc
sự đau khổ của việc không biết chữ.
Thổi nhỏ Vũ Huấn cực kỳ khao khát được đi học
khi còn rất nhỏ vụ thất nhìn thấy những đứa trẻ khác được đến trường học tập
cậu nói với mẹ rằng mình cũng muốn đi học
Người mẹ nói con của người ăn mầy thì làm sao mà đi học được
Một lần nọ tiểu vụ thất không tự chủ bước vào trong lớp học
quỳ xuống trước mặt giáo viên nói
Thưa thầy con muốn đi học
Người thầy nhìn cậu với ánh mắt liêu ngạo
một kẻ ăn vận rách rưới
là một cậu bé ăn mầy nhỏ tuổi liền mắn
ăn mầy ở đâu dám đến đây
định đến trộm đồ sao hút mau
Chịu sự sỉ nhục như thế
tiểu vụ thất từ đó về sau
không còn dám đi tìm thầy giáo nữa
Thật ra mọi người thử nghĩ xem
Người đọc sách chân chính họ đọc sách gì
Chính là sách của Thánh Hiền
Các kinh điển chân chính đều dạy về sự lương thiện
Người có văn hóa thật sự đều là những người thiện lương chính trực
Một đứa trẻ khao khát đi học đến thế
Thầy giáo lại đuổi cậu ấy đi
xem như tên trộm
Đây là kẻ vô đức
Không xứng làm một người thầy để giáo dục người khác
thì làm sao xứng làm đệ tử của thánh nhân chứ
4. 31 tuổi
Lựa chọn vĩ đại bước ngoặt lớn trong cuộc đời
Lần chịu ủy khuất cuối cùng khá lớn
vì đã làm công suốt 3 năm
mà không nhận được một đồng lương nào
Đương nhiên ông muốn nói lý
nhưng không tài nào nói được
Người ta còn nói ông cướp tiền của họ
vì có sổ sách rõ ràng
Tiền của ông người ta đã trả hết rồi
mà ông thì lại không biết chữ
Thế là ông bị đuổi ra khỏi nhà lý cử nhân
Ông đã ngủ mê man suốt 3 ngày
trong một ngôi miếu nhỏ
Có lẽ có khi ông còn muốn tự tử
Sau đó ông lại cân nhắc
Mình chịu bao nhiêu lừa dối, xỉ nhục
đều là vì không biết chữ
Mình nhất định phải giúp những đứa trẻ nghèo
không có điều kiện đi học như mình
được đến trường
Mọi người xem, suy nghĩ này cực kỳ quan trọng
Ông ấy chịu biết bao tội khổ
Nhưng điều ông nghĩ đến
là làm sao để người khác
không phải chịu những tội khổ như mình
Những điều chúng tôi dạng đến
trong từng buổi học là rất nhiều
rất rộng lớn
Có những giáo viên thu hoạch được rất nhiều
Có những giáo viên thu hoạch được
ít hơn một chút
Có người lại chỉ có một chút ít thu hoạch
Hãy bạn nói chuyện hoặc viết ra điều gì đó
thì mọi người đều sẽ nhận ra
Có những giáo viên thật sự
thu hoạch được rất nhiều
Sự nhiều ít ấy
có liên quan đến việc
bạn có thể buông bỏ được
bao nhiêu quan điểm, suy nghĩ cá nhân
Hôm nay chúng ta sẽ kể câu chuyện
về Liên Pha và Lạng Tương Như
Liên Pha muốn so tài cao thấp
cùng Lạng Tương Như
Nhưng sau đó lại không so tài nữa
mà cầm rôi đến xin tạ tội
với Lạng Tương Như
Sự thay đổi này áp phải đến
từ trong nội tâm
Chúng tôi từng đưa ra ví dụ thế này
Nội tâm của chúng ta giống như một cái bát
Đây chỉ là cách ví von
Giả sử nếu người ta muốn
đập vỡ một cái bát
Chỉ cần lấy một hòn đá lớn đập
thì nó liền vỡ tan
Có người bị thất tình nói
Trái tim tôi đã tan vỡ
Không còn sức mà sống nữa
Giả sử trái tim của bạn
cũng lớn bằng khoảng cái bát
nếu dùng một hòn đá to như cuốn sổ
về cơ bản nó sẽ bị kẹt lại
vì cái bát của bạn thì nhỏ
còn hòn đá lại to
nên nó đành phải nằm yên đó
không thể trôi xuống được
Người ta nếu không cho bạn ăn cơm
không cho bạn sống nữa
dùng một hòn đá to hơn
đập nát cái bát này của bạn
Nói rằng cái bát của bạn vỡ nát rồi
Trái tim của tôi vỡ nát rồi
Không thể sống nổi nữa
Đời người vốn dĩ là khổ
Mọi người có biết
khuôn mặt chúng ta có hình dạng thế nào không?
Chân mài là hình lá miễu
Dưới mũi là miệng
Khuôn mặt con người trời sinh
giống với chữ khổ
Con người vốn dĩ là khổ
Trong cuộc sống chúng ta
có thể gặp phải rất nhiều
rất nhiều ma nạn
Thánh Hiền Thời Trung Quốc Cổ Đại
từng nói
Khi Thiên Thượng giao sứ mệnh trọng đại
cho người nào
tất sẽ khiến người đó phải nhọc
cái gân cố, khổ cái tâm trí
Đường tăng, tôn ngộ không
trong tay du ký
Phải trải qua 99, 81 nạn
mới trở thành Phật
Những ma nạn này
những khổ nạn kia
có thể giúp con người ràng luyện
thành tựu con người
Vậy thì, điểm mấu chốt
cho việc thành tựu con người
nằm ở đâu?
Chính là nằm ở chỗ
khiến cho cái bát của bạn
to lớn hơn lên
rồi lại to lớn hơn nữa
Giả như người khác
có muốn dùng một hòn đá lớn
để đập cái bát của bạn
Nếu cái bát của bạn rất nhỏ
đặt ở kia
Ngày ngày bạn đều sẽ
rất khó chịu
như hòn đá đang bị chặn lại
ở kia vậy
Nếu dùng lực đập mạnh
thì sẽ bị vỡ
Ngoài bề mặt thì chính là
người này muốn tự sát
Trong cuộc sống sẽ có
rất nhiều, rất nhiều mâu thuẫn
rất nhiều, rất nhiều khổ nạn
Toàn thế giới đều ném đá vào bạn
Làm sao ta chịu được nổi?
Người khác có ném đá
vào mình hay không
ta không quản được
Nhưng chúng ta có thể
tự khống chế chính mình
Khi chúng ta mở rộng tấm lòng
trái tim của chúng ta
sẽ trở nên rộng lớn hơn
Nếu trái tim
của mỗi từng giáo viên
đều rộng lớn như một phòng học
thì dù ai ném một khối đá lớn
vào đó nói
tôi đập chết anh
thì cũng không thể đập vỡ nổi
Ví như trái tim chúng ta
rộng lớn như một ngôi trường
tiểu học, dù có bị
ném đá vào ấy
cũng chỉ là một sáo đồng nhỏ
không ảnh hưởng nổi toàn diện
Còn nếu như
trái tim chúng ta
có thể rộng lớn như một thành phố
dù là ai ném đá vào
thì liệu có làm
ảnh hưởng đến bạn được chăng
Trái tim ta rất rộng lớn
tấm lòng bắt đặt
thì dù gặp phải mâu thuẫn
trong mắt bạn sẽ thấy
nó chẳng đáng là gì
Nói về người bị thất tình
có người nóng sốt
suốt ba ngày
có người dù qua mấy tháng
vẫn chưa thoát ra được
có người lại đau khổ suốt mấy năm
có người bị tâm thần
thậm chí có người còn tự sát
Thế nhưng cũng giống như
tình tiếc trong phim
thông thường chỉ cần qua một năm
thì sẽ tìm được người mới
tốt hơn người cũ rất nhiều
Mọi người nghĩ xem
nếu anh ta chạy xuống sông
rời xa khỏi cô gái kia
liền không sống nổi
Trái tim anh ta thật nhỏ bé
chỉ chứa được duy nhất một người
Cha mẹ, đồng nghiệp
anh ta đều mặc kệ
Vừa khéo làm sao
có một cô gái xinh đẹp
đã cứu lấy anh ta
Hai người họ sống bên nhau
Tôi nhanh thời gian
đến hai năm sau
cô gái này vẫn tốt hơn cô gái cũ
là ý gì
là muốn nói tầm nhìn của chúng ta
cần hướng ra xa hơn
dung lượng tâm
cần phải lớn
Chúng ta đã biết
tâm lòng của Linh Pha
vốn dĩ trái tim anh ta
có thể chứa được mấy người chứa
chỉ có thể chứa được duy nhất
bản thân mình
Thế nhưng chính nhờ
Lạng Tương Như
Quá khứ có câu
Tướng quân ngạc thượng năng bác mã
Tệ tướng đỗ lý nại sanh thuyền
Tạm dịch
Trán tướng quân cao đến mức
có thể cửi ngựa
Bụng tệ tướng lớn đến mức
có thể chèo thuyền
Tâm lòng của Lạng Tương Như là thế nào
Ông chứa đựng được
tất cả người dân triệu quốc
Vì sao ông không tranh tài
với Linh Pha
Ông nói nước Tần hùng mạnh
nước Triệu nhỏ bé
Nếu nội bộ chúng ta tự đấu nhau
thì quốc gia chẳng phải
sẽ diệt vong hay sao
Nước Tần không dám xâm phạm nước Triệu
Chính là vì
Văn thì có Lạng Tương Như
Vỏ thì có Linh Pha
Nếu hai chúng ta đánh nhau
Bản thân thương vong
Vậy thì đất nước chẳng phải
cũng xong rồi sao
Điều Lạng Tương Như
nghĩ đến là nước Triệu
là tất cả người dân nước Triệu
Vì tâm lòng của Lạng Tương Như
rộng lớn
nên ông ấy không hề thấy thống khổ
Còn Linh Pha
tâm địa chật hẹp
chỉ chứa được mỗi bản thân
nên ông ta sẽ đau khổ
Thật ra
trái tim Lạng Tương Như
không chỉ chứa được người dân nước Triệu
mà chính là người dân
chứa được toàn thiên hạ
kể cả người dân nước Tần
kể cả Tần Vương
Tâm lòng ông ấy chứa đựng
hết thảy người trong thiên hạ
Nói như thế
chắc mọi người đã hiểu
chính là nói
tâm lòng của ông ấy
vô cùng rộng lớn
Tâm lòng đại thiện của ông
mới có thể dẫn đến câu chuyện
Hoàng Bích – Quy Triệu
Nếu đổi là một người bình thường khác
có khi ngọc thì mất
người cũng chẳng còn
Thế thì một Lạng Tương Như
với tâm lòng rộng lớn như thế
cũng đã khiến cho tâm lòng
của Liên Pha
trong quá trình tiếp xúc với ông
được thay đổi trở nên rộng lớn hơn
Thế nên Liên Pha
mới đem rơi đến sinh tạ tội
lưu lại một đoạn
giai thoại lịch sử
đó chính là cảm hóa lòng người
chứ không phải dùng phương tức
đấu tranh
Liên Pha đấu với ta
thì ta cũng sẽ đấu với hắn
chức quan của ta cũng cao hơn hắn
Nhưng kết quả cuối cùng
của việc đấu đá này
lại là lưỡng bại câu thương
Lạng Tương Như
quả không hổ danh là tệ tướng
Tâm lòng của ông
có thể chứa đựng được cả thiên hạ
Có người nói
lớp chúng ta đứng đầu
xuất sắc thế này thế kia
lớp chúng ta bị xếp chót
hoáng hận người này người kia
vào khoảnh khắc ấy
tâm lòng anh ta
chỉ có thể dung chứa được
lớp học này mà thôi
không thể làm hiệu trưởng được
Bạn thử nghĩ xem
vị hiệu trưởng sẽ có thể
vì lớp này đứng nhất hay đứng nhì
mà đau lòng như thế không?
Sẽ không
Tất cả các lớp đều là đứa trẻ của ông ấy
Vậy nên chúng ta
không quản được hòn đá
của người khác sẽ ném đi đâu
Chúng ta chỉ có thể
mở rộng tâm lòng mình
Hy vọng tâm lòng của tất cả
những giáo viên đang ngồi đây
đọc bài này chí ít
cũng sẽ rộng lớn bằng
phòng học này
Rồi lại mở rộng thêm chút
trở nên rộng lớn như ngôi trường mẫu giáo
lại mở rộng thêm
như một thành phố
lại mở rộng thêm nữa
Lúc này nếu có ai
ném một hòn đá lớn nói
tôi sẽ đập chết anh
thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Sẽ tạo nên
một con sống đẹp như một đóa hoa
Thế nên nói
khổ não là do bản thân
Tâm lòng của chúng ta hiện giờ
cần phải được mở rộng
bác đại hơn nữa
Quay lại với vụ hú
Người ta bắt nạt ông
Bạn thấy đấy
Ông ấy chịu biết bao tội khổ
Trong gần ấy năm toàn bị ức hiếp
Ông ấy lại không nghĩ đến
đấu tranh, phản kháng
Ông nghĩ ta nghèo như thế
muốn đi học cũng không đủ tiền
Làm sao đây?
Ta nhất định phải giúp
những đứa trẻ bận cùng khác
được đến trường
Mọi người thấy không?
Đây chính là Thánh Hiền
Thế nên người bạn Thánh Hiền
mà chúng tôi giới thiệu cho mọi người này
Quả là
vô tư đối đại với người khác
Dù ông không được đi học
Ông cũng không hề nghĩ đến
việc mình phải làm sao
để xuất sắc hơn người
Không hề như thế
Ông một lòng muốn những đứa trẻ bận cùng
được đến trường
Vậy nên phủ huấn thật vĩ đại
vô cùng vĩ đại
Ông đã xuất một niệm
muốn xây trường nghĩa học
Năm 1859
Vũ Huấn
31 tuổi
Ông bắt đầu hành khất tiết kiệm tiền
Không cầu danh
Không cầu lợi
Ông có một chí hướng to lớn
Chính là muốn xây trường nghĩa học
Ông đã bước trên một con đường
nhân sinh hoàn toàn mới
Con đường trước kia
là khi bị ước hiếp
thì ông nhẫn nhục chịu đựng
Đó là sự nhẫn nhục thụ động
Nhưng sau này
ông lại trở thành một người vô tư
Tuy cũng phải nếm trải
vô vàng khổ nạn
Thậm chí còn nhiều khổ nạn hơn nữa
Nhưng ông đã sống
rất vui vẻ, hạnh phúc
Hơn nữa còn mang lại
hạnh phúc cho rất nhiều
rất nhiều người khác nữa
Bài giáo dục hạnh phúc 39
đến đây là hết
Cảm ơn quý vị đã lắng nghe
chương trình của Nét đẹp truyền thống
Xin chào và hẹn gặp lại
quý vị trong chương trình lần sau
