Triều Đại Nhà THƯƠNG 600 Năm Tồn Tại Và Biến Mất Dưới Bàn Tay TRỤ VƯƠNG Ra Sao

Đình Sự
546 người theo dõi
Triều đại Nhà Thương 600 năm tồn tại và diệt vong dưới tay chủ vương như thế nào?
Nhà Thương là triều đại đầu tiên được công nhận về mặt lịch sử là một triều đại của Trung Quốc.
Nhà Thương là triều đại tiếp nối Nhà Hạ nhưng những tư liệu về Nhà Hạ khá mờ nhạt trong cả tư liệu lẫn hiện vật lịch sử.
Theo sử sách Trung Quốc thì Nhà Thương trị vì từ khoảng năm 1766 trước Công Nguyên tới khoảng năm 1122 trước Công Nguyên.
Nhà Thương hay còn được gọi là Nhà Ân, Nhà Ân Thương do đóng đô ở vùng Ân Khư nay thuộc Hà Nam Trung Quốc.
Triều đại này bắt đầu từ vua Thành Thang và kết thúc ở vua chủ vương tất cả là 30 đời vua trong hơn 600 năm.
Sử cũ ghi rằng vua Thành Thang khi diệt vua Kiệt Nhà Hạ khai sáng Nhà Thương quy tụ được nhiều bộ lạc và đất đai Nhà Thương gồm các tỉnh Sơn Tây, Sơn Đông, Hà Bắc, Hà Nam ngày nay.
Bắt đầu nổi lên từ phía Tây châu Thổ Sông Vị bằng vũ lực thương tộc thống nhất vùng đồng bằng phía Bắc Trung Quốc,
xây dựng một triều đại theo kiểu đi chinh phục những vùng lãnh thổ, bộ tộc hay tiểu quốc khác.
Để lại phía sau một lực lượng đồn chú để kiểm soát dân chúng địa phương, biến thủ lĩnh địa phương ở đó trở thành một đồng minh phụ thuộc,
cho phép ông ta kiểm soát công việc ở lãnh địa của mình, đánh thuế những nơi đã bị chinh phục.
Sử chép, thời đó có tới ngàn chư hầu, có lẽ chỉ một số ít ở gần Kinh Đô mới tùy thuộc Nhà Thương,
còn ở xa Kinh Đô thì là những bộ lạc tương đối độc lập.
Đó là nguồn gốc của chế độ phong kiến phân quyền, xé thế phát triển ở đầu Nhà Chu rồi suy tàn ở cuối thời đó.
Hai nét căn bản của xã hội đời thương đó là, mới đầu theo chế độ mẫu hệ cho nên vua chết thì truyền ngôi cho em cùng mẹ,
rồi tới cuối theo chế độ phụ hệ, truyền ngôi cho con.
Tôn giáo đa thần, thần sông, núi, mưa, gió, sấm, nhất là thần sinh sản.
Cao hơn hết là thượng đế.
Hình người, tạo ra người và vạn vật, rồi tới thần đất.
Hình một người đàn bà, sinh ra và nuôi vạn vật.
Trong thời kỳ đầu Nhà Thương, nền văn minh Trung Quốc đã phát triển tới trình độ tương đối cao,
đặc trưng chủ yếu là chữ giáp, cốt và văn hóa đồng xanh.
Trong triều đại Nhà Thương, nền văn minh dọc sông Hoàng Hà đã đào những con ngòi dẫn nước tới mùa màng.
Các cộng đồng đã có rãnh thoát nước ra ngoài thành phố.
Họ biết sản xuất bia tử kê.
Họ mở rộng thương mại và sử dụng tiền dưới dạng vỏ ốc.
Các thương gia đời thương buôn bán muối, sắt, đồng, thiếp, chỉ và antimon,
một số thứ trong số chúng được nhập khẩu từ các nước xa xôi.
Tới đầu năm 1300 trước công nguyên, một nền công nghệ đúc đồng đã phát triển.
Công nghệ đúc đồng này muộn hơn so với châu Âu và Tây Á nhưng lại phát triển nhất trên thế giới.
Nhà Thương trở nên hùng mạnh nhờ kỹ thuật chế tác đồng điếu
vì đây là một loại kim loại cứng thường được dùng để chế tạo công cụ lao động, đồ gia dụng và vũ khí.
Công nghệ chế tạo đồng xanh trong thời kỳ này cũng đã đạt đến trình độ khá cao và tinh xảo.
Khoảng giữa đời thương, người Trung Hoa bắt đầu nuôi ngựa.
Có ngựa rồi thì có chiến xa, chiến thuật đánh trận thay đổi hẳn.
Chiến xa của Trung Hoa có nhiều liên quan tới chiến xa của các nước Tây Á,
có thể là từ các dân tộc Ấn, Âu cổ đại truyền sang.
Những chiến xa của nhà Thương là những vũ khí có hiệu quả vượt trội khi đối đầu với các bộ lạc khác.
Khoảng năm 1300 trước công nguyên, chữ viết đầu tiên được biết đã xuất hiện ở nền văn minh nhà Thương.
Họ đã phát triển chữ viết có hơn 3.000 ký tự, một phần là tượng hình và một phần là tượng thanh.
Loại chữ viết này được thể hiện trên những phần xương phẳng của da súc hay xương hiu,
trên vỏ sò và mai rùa, và có lẽ trên cả gỗ.
Chúng là những đoạn ghi chép liên quan đến việc bòi toán tương lai.
Bằng cách chọc một cái quen nóng vào một cái xương hay vỏ sò, vật đó sẽ nứt ra.
Và những đường nứt biểu tượng cho các chữ cái sẽ cho biết câu trả lời cho tất nhiều câu hỏi.
Thời tiết sẽ thế nào? Có xảy ra lũ đụt không?
Sẽ được mùa hay mất mùa? Khi nào là thời gian thích hợp nhất để săn bắn và đánh cá?
Các câu hỏi về sức khỏe hay thậm chí về thời điểm thích hợp để xuất hành.
Người dân dưới nền văn minh Thương dường như cùng có sự thúc đẩy tôn giáo giống như những dân tộc khác.
Họ coi các hiện tượng thiên nhiên là do nhiều vị thần sử dụng ma lực tạo ra.
Các vị thần được gọi là quỷ thần, một từ miêu tả ma quỷ hay linh hồn.
Họ có một vị thần mà họ cho rằng làm ra mưa.
Họ có một vị thần sấm và một vị thần cho mỗi quả núi, con sông và cánh rừng.
Họ có một vị thần của mặt trời, một nữ thần mặt trăng và một thần gió.
Giống như các dân tộc trồng cây khác, họ có một vị thần của sự phi nhiêu màu mỡ.
Họ tin rằng một vị thần cao cấp nhất ngụ trị ở trung tâm thiên đường và trao thưởng cho những người có đạo đức tốt.
Và các vị thần của họ có những khuôn mặt giống người châu Á hơn là người châu Âu.
Giống như các thầy tế ở Tây Á, các thầy tế của nhà thương cũng hiến tế cho các vị thần của họ, đút lót cho họ.
Tin rằng các vị thần sẽ tạo ra sự rộng lượng, nhân từ hay cái xấu xa phép thuật.
Việc lũ lụt xảy ra thường xuyên cũng như những tài ương khác khiến người dân nhà thương tin rằng một số vị thần là tốt và một số khác làm điều xấu.
Và họ tin rằng một vị thần xấu làm người ta đi sai đường và ăn thịt người.
Người dân nhà thương tin vào một thiên đường không nhìn thấy được mà con người sẽ được lên đó sau khi họ chết.
Nhà thương nói với thần dân của họ rằng thiên đường là nơi mà các vị vua chiều đại trước của họ đang trú ngụ.
Các nhà quý tộc rất quan tâm đến địa vị của mình và thường kêu hãnh về nguồn gốc tổ tiên.
Họ lưu giữ các bản da phả dòng họ và coi tổ tiên là thần thánh có nguồn gốc từ một loài vật nào đó.
Các vị thần trở thành biểu tượng của dòng họ như những vật tổ tương tự như các dân tộc ở châu Mỹ.
Người dân thường trái lại, không có họ và phá hệ và không tham dự vào sự thờ phụ tổ tiên.
Các nhà quý tộc tin rằng con người có một linh hồn được tạo ra từ khi thụ thai.
Họ tin rằng linh hồn đó vừa vẫn cư trú trong thân người sau khi chết lại vừa đi lên một thế giới không nhìn thấy được nơi các linh hồn chết trú ngụ.
Các nhà quý tộc tin rằng ở thế giới vô hình đó tổ tiên của họ sống trong triều đình của các vị thần và có quyền lực hướng dẫn và giúp đỡ con cháu trong hiện tại.
Quý tộc coi tổ tiên cũng cần được ăn uống.
Ở nơi Mô Mã họ dâng thức ăn và rượu cho những người thân và tổ tiên đã qua đời, một lễ nghi mà chỉ đàn ông mới được phép tiến hành.
Điều này khiến họ rất cần sinh con trai trong gia đình.
Họ tin rằng nếu việc thờ cúm bị gián đoạn, các linh hồn sẽ biến mất và các linh hồn chết đói, để trả thu sẽ biến thành quỷ.
Khi một vị quý tộc muốn có đặc ân từ tổ tiên, ngoài việc dâng cúng, ông ta còn phải hiến tế xúc vật.
Nếu một vị vua muốn có đặc ân từ chúa trời, ông ta sẽ hiến tế bằng con người.
Vua thứ 30 nhà Thương là Trụ Vương. Bạo ngược tàn ác, mất lòng nhân dân và các trừ hầu.
Bộ tộc Chu ở Sông Vị muốn nhân cơ hội nhà Thương suy yếu để tiêu diệt và thay thế từ nhiều năm.
Trưởng tộc nhà Chu là Tây Bá Cơ Xương, chiêu lập lực lượng, chống thương.
Nhưng chưa kịp khởi sự thì qua đời. Con Cơ Xương là Cơ Phát lên ngôi, đã tập hợp trừ hầu đi đánh Trụ Vương.
Khoảng năm 1122 trước công nguyên, hai bên quyết chiến ở trận Mục Giã.
Quân Trụ Vương tuy đông nhưng binh lính không có tinh thần chiến đấu, cho bạo chúa nên đã nhanh chóng tan giã.
Trụ Vương chạy lên lộc đài, tự thiêu mà chết, nhà Thương diệt vong.
Nói về Trụ Vương, Thương Trụ Vương là con trai của Thương Vương Đế Ất.
Thời điểm ông ta ra đời chính là thời điểm cha của ông vừa kế thừa vương vị và mẫu thân được lập làm vương hậu.
Theo pháp tắc, Thương Trụ Vương đương nhiên trở thành người thừa kế.
Ngay từ nhỏ Trụ Vương đã thông minh, có tài ăn nói, hành động nhăn nhẹn, dích khoát và có sức khỏe hơn người.
Theo sử sách ghi chép, Trụ Vương có thể tay không vật lộn với mảnh thú nhưng ông lại vô cùng bảo thủ, không nghe lời khuyên can từ người khác.
Cho rằng người trong thiên hạ không ai có tài bằng mình.
Sau khi kế vị, Trụ Vương tăng thuế cao đối với dân chúng, siêu tập rất nhiều ngựa và đồ vật mới lạ quý báu.
Đồng thời ông ta tiến hành xây dựng thêm nhiều cung thất, lầu gác, lâm viên để vui chơi ngắm cảnh cùng Đắc Kỷ.
Trụ Vương cho bắt rất nhiều giã thú và chim muông để nuôi thả trong lâm viên của mình.
Để Đắc Kỷ được vui, Trụ Vương làm rượu trì nhục lâm, tức là dùng rượu làm ao, treo thịt thành rừng.
Đây là nơi để nam nữ trần chuồng, đùa giỡn đuổi nhau, uống rượu hoàn lạc suốt ngày đêm.
Thường Trụ Vương khoang dâm vô độ, khiến dân chúng phi thường, oán hận.
Rất nhiều nước chư hầu cũng phản đối quyết liệt, vì thế ông ta liền tăng thêm hình phạt, thiết lập cực hình, bạo lạc.
Ông ta cho thoa dầu lên trụ đồng, đặt trên lò lửa và bắt những người không thuận theo mình đi ở bên trên.
Những người đi trên đó không chịu được bị rơi xuống lò lửa và chết cháy.
Trong các thần tử của Trụ Vương có Tam Công là Tây Bá Hầu Cơ Xương, Kiều Hầu tức là Đông Bá Hầu và Ngạc Hầu Nam Bá Hầu.
Trong đó Kiều Hầu đã phải dâng hiếu cho Trụ Vương cô con gái xinh đẹp.
Cô gái này không thích tham gia các trò vui thú râm loạn của Trụ Vương.
Trụ Vương giận dữ giết chết cô, đồng thời bắt Kiều Hầu phải chịu hải hình, tức là hình phạt băm vằm nhỏ thay giác nấu canh.
Ngạc Hầu vì cố gắng khuyên can Trụ Vương mà bị bô hình, tức là bị giết chết và phơi thành thịt khô.
Tây Bá Hầu Cơ Xương tức Trú Văn Vương, ngay thế việc này đã thở dài trong lòng.
Giàn thần Xùng Hầu Hổ biết được đã đi tố giác với Trụ Vương, đồng thời thêm mắm thêm muối để nhân cơ hội hãm hại Cơ Xương.
Vì thế mà Cơ Xương bị giam cầm trong ngục, dĩu lý.
Bảy năm sau, Cơ Xương được thả như đám bề tôi là Hoàng Yểu, dân tặng mỹ nữ, kỳ vật và ngựa tốt cho Trụ Vương.
Cơ Vương sau khi ra khỏi ngục đã yêu cầu Trụ Vương hủy bỏ hình phạt bào lạc, đồng thời ông được đi trinh phạt các nước trừ Hầu khác.
Trụ Vương dùng giàn thần Phí Trọng quản lý việc chính sự của đất nước, nhưng Phí Trọng là người A-dua nịnh nọt, ham tài lội khiến thần dân căm ghét không thuận theo.
Trụ Vương lại bổ nhiệm Ác Lai, nhưng Ác Lai giỏi về dèm pha, phỉ báng, gây bất hòa, khiến các nước trừ Hầu xa lánh.
Cơ Xương sau khi về, Đức Chu đã tu dưỡng Đức Hạnh, thi hành các chính sách lương thiện, có lợi cho dân nên rất nhiều nước trừ Hầu đã dường bỏ Trụ Vương mà theo ông.
Vì vậy thế lực của Cơ Xương ngày càng mạnh, Trụ Vương ngày càng mất quyền uy.
Ngay cả chú của Trụ Vương là đại thần Tỷ Can khuyên bảo nhưng Trụ Vương cũng không nghe theo.
Sau khi Tây Bá Hầu Cơ Xương qua đời, con trai ông là Trụ Vũ Vương dẫn quân trình phạt phía đông.
Khi đấy Minh Tân đã có hàng trăm nước trừ Hầu dường bỏ Trụ Vương hợp sức với Trụ Vũ Vương.
Các nước trừ Hầu đều nói, đây là lúc thảo phạt Trụ.
Nhưng Trụ Vũ Vương nói, các người không biết thiên mệnh.
Ông cho rằng thời cơ diệt Trụ còn chưa chín mùi vì thế lại về nước.
Trụ Vương càng lúc càng râm loạn không một chút lo lắng kiên nể.
Người chú của ông là Tỷ Can vẫn giả sức khuyên can Trụ Vương.
Ông đến lầu trích tinh và ở đó khuyên can ba ngày không rời đi.
Trụ Vương thế vậy liền hỏi, người dựa vào cái gì mà tới can rán ta?
Tỷ Can nói, dựa vào việc quân trủ thì phải thuận theo thiện hạnh nhân nghĩa cho nên đến khuyên can ngài.
Trụ Vương giận dữ trong sự mê hoạc của đát kỷ liền nói, ta nghe nói tim của thánh nhân có bảy lỗ.
Vì thế Trụ Vương ra lệnh xé ngực của Tỷ Can rồi lấy tim ra xem.
Đại thần Tỷ Can một đời trung nghĩa đã bị Trụ Vương giết hại tàn ác như vậy.
Để tôi bất mãn thân dân oán hơn, thời cơ diệt nhà thương đã đến.
Trú Vũ Vương dẫn khoảng 300 chiến xa, 3.000 quân cảm tử, 4,5 vạn giáp sĩ tiến về phía đông.
Đội quân của Vũ Vương đến mạnh tân rồi hội binh cùng các lộ.
Đồng thời tranh thủ sự trợ chiến của đội quân các phương quốc như là Dung, Thục, Khương, Vi, Lô, Bành, Bộc.
Tại mạnh tân Trú Vũ Vương cử hành đại hội thệ sư, sau đó thống lĩnh đội quân vượt Hoàng Hà tiến lên tấn công phía Bắc.
Trụ Vương nghe tin vội vàng tập trung quân thương đi xuống phía Nam giao chiến với quân Trú.
Trước trận chiến Trú Vũ Vương lại một lần nữa tuyên bố tội trạng của Trụ Vương và thề
Đội quân nhà Trú sĩ khí phân chấn, còn quân đội Trụ Vương tuy đông nhưng không ai có lòng chiến đấu.
Trụ Vương sắp xếp đội binh nô lệ đi đầu, nhưng đội quân này khi tiếp xúc với quân Trú đã trở giáo quay đầu, giết quân Trụ Vương.
Dưới sự trợ lực của quân thương trở giáo, quân Trú tiến thẳng đến dưới thành Triều Ca.
Trụ Vương nhìn thấy đại thế đã hết liền lên lộc đài tự thiêu, kết thúc một đời bạo ngược.
Sau đó Trú Vũ Vương thống lĩnh Trừ Hầu tiến vào Triều Ca, lệnh đưa thi thể Trụ Vương ra để thị chúng.
Hôm sau, Trú Vũ Vương cử hành nghi lễ lòng trọng, tuyên cáo thiên hạ
Triều Chu diệt Triều Thương, ta nhận mệnh trời quản lý thiên hạ.
Cổ nhân nói, mất thiên hạ là bởi vì mất dân, mất dân bởi vì mất lòng dân.
Được lòng dân thì được thiên hạ, điều dân muốn thì hãy làm cho đầy đủ,
điều dân ghét thì đừng đem đến cho dân.
Có thể nói, đây chính là nguyên nhân chủ yếu khiến nhà Thương diệt vong và cũng là bài học cho hậu thế.
