Thiết kế bullpup từng được xem là lời giải cho bài toán gọn nhẹ và hỏa lực của bộ binh hiện đại. Thế nhưng theo thời gian, ngày càng nhiều quân đội lại âm thầm rời bỏ cấu hình này để quay về thiết kế truyền thống. Những hạn chế nào đã bộc lộ khi bullpup bước ra chiến trường thực tế, và vì sao ưu thế trên lý thuyết lại không đủ để giữ nó ở lại tuyến đầu? ----------------------------- 📋 ""CDMedia - Quân sự"" là một nền tảng chuyên sâu kết nối những kiến thức và thông tin xoay quanh lĩnh vực quân sự. Dựa trên các nguồn đáng tin cậy từ nhiều phía, kênh mang đến cho khán giả một cái nhìn đa chiều về các chiến lược quân sự, công nghệ quốc phòng từ quá khứ tới hiện đại.
Mọi sự ủng hộ cho kênh mời các bạn donate qua: - STK: 0393331668 - Ngân hàng BIDV - Nguyễn Việt Cường - Momo: 0393331668"
Đây là Bullpup
Một thiết kế giúp cho vũ khí cá nhân
Đã được sự nhỏ gọn đáng kể
Mà vẫn giữ nguyên uy lực của một khẩu súng trường tiến công tiêu chuẩn
Thế nhưng sau nhiều năm gắn bó
Không ít đội quân từng đặt cược vào nó
Đã bắt đầu quay lưng với chính lựa chọn của mình
Những khẩu súng từng được kỳ vọng
Là tương lai của vũ khí bộ binh
Lần lượt bị thay thế
Bởi các kiểu hình truyền thống
Tại sao lại như vậy?
Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ một điều
Bullpup không phải là một dòng súng theo nghĩa truyền thống
Mà là một cách tổ chức lại toàn bộ thân súng
Trên cùng một chục cơ khí
Toàn bộ cùng khóa nòng và hộp tiếp đạn
Được đẩy lùi sâu về phía sau
Nằm trọn trong khu vực bán
Do đó kích thức tổng thể của vũ khí được rút ngắn
Mà không cần cắt giảm chiều dài nòng súng
Yếu tố trực tiếp quyết định vận tốc đầu đạn
Tầm bắn hiệu quả
Cũng như khả năng xuyên phá
Ngoài ra nó cũng giúp phân bộ khối lượng
Gần với thân người hơn
Qua đó giảm mệt mỏi khi mang vác
Và cho phép người lính dành thêm tải trọng
Cho đạn dược, trang bị bảo hộ
Hoặc khí tải chuyên dụng
Đồng thời, chiều dài gọn hơn
Cải thiện đáng kể khả năng xoay sở
Trong không gian hạn chế
Từ khoang xe bọc thép, trực thăng vận tải
Cho tới chiến hào hay công trình chặt hẹp
Đối với các lực lượng
Đang dịch chuyển mạnh mẽ sang cơ giới hóa
Và tác chiến đô thị
Đây là những giá trị có ý nghĩa thực tiễn rõ ràng
Tuy nhiên, chính sự thay đổi
Trong cách sắp xếp kết cầu ấy
Cũng khiến loại vũ khí này trở nên khác lạ
Ngay từ cái nhìn đầu tiên
Trọng tâm vũ khí dồn về phía sau
Từ thế bắn không còn quen thuộc
Thảo tác thay đạn
Thì rơi khỏi tầm mắt trực tiếp của sảo thủ
Nó mang lại cảm giác vừa xa lạ
Vừa hiện đại
Như một bức tiến táo bạo thoát khỏi hình dạng súng trường
Đã được địa hình suốt hàng trăm năm lịch sử
Và chính tên gọi Bùa Phọc
Cũng phần nào phản ánh sự đặc biệt ấy
Trên thực tế
Đây không phải là một thuật ngữ kỹ thuật chính thức
Cũng chẳng tồn tại bất kỳ tổ chức
Hay tiêu chuẩn quân sự nào quy định cách gọi này
Nó đơn thuần là một tên gọi
Mang tính mô tả
Xuất hiện trong giới thiết kế và người sử dụng
Rồi dân được chấp nhận rộng rãi
Cách gọi này thường được cho là xuất hiện
Từ như năm 1930
Khi các mẫu súng về bũ cục đưa cụm khóa nòng
Và băng đạn về phía sau
Bắt đầu được thử nghiệm
Trong tiếng Anh
Bùa Phọc là từ dùng để chỉ các con nhỏ
Của một dòng chó có thân hình chắc nịch
Đầu to, đuôi ngắn
Nhưng đầy hung hãn
Khi được áp vào súng ống
Hình ảnh ấy được hiểu theo ý nghĩa tương tự
Một vũ khí có kích thức khiêm tốn
Nhưng lại mang cho mình
Uy lực của một khẩu súng trường cỡ lớn
Dù không mang tính học thuật
Hay chính danh
Thuật ngữ này lại tỏ ra đủ trực quan
Để thể hiện rõ ràng
Cho một ý tưởng thiết kế mới
Theo thời gian
Nó trở thành cách gọi phổ biến
Cho toàn bộ nhóm vũ khí sở hữu cấu hình này
Và tồn tại cho đến ngày nay
Nếu nhìn lại lịch sử phát triển
Của vũ khí bùa binh
Có thể khẳng định rằng
Bùa Phọc đã từng có giai đoạn được xem
Là lời giải cho bài toán hiện đại hóa cho người cá nhân
Tại Anh
Dự án M2 vào cuối thâm niên 1940
Thể hiện một cách tiếp cận mới
Kết hợp bổ cục bùa Phọc
Với khái niệm súng trường tiến công
Sử dụng đạn cỡ chung
Dù chương trình bị hủy bỏ
Vì những quyết định mang tính chính trị
M2 vẫn để lại dấu ấn quan trọng
Về mặt lý luận
Và ảnh hưởng tới nhiều thiết kế về sau
Bước sang thâm niên 1970
Khi mà công nghệ vật liệu và chế tạo
Đã tới độ trí nhất định
Bùa Phọc bắt đầu được hiện thực khóa
Ở quy mô lớn
Steyr AUG của Áo ra đầy năm 1977
Trở thành mẫu súng đầu tiên
Không lâu sau đó, nhiều cường quốc
Từ Anh, Pháp cho đến Israel
Hay Trung Quốc
Cũng lần lượt lựa chọn bùa Phọc
Là nền tảng trang bị tiêu chuẩn cho bộ binh của mình
Sự lan dọng ấy trong nửa sau thế kỷ 20
Cho thấy bùa Phọc đã từng được nhìn nhận
Như một xu thế thiết kế mới
Được ước chuộng
Nhờ những ưu điểm rõ ràng
Trên phương diện lý thuyết
Thế nhưng, bước sang thâm niên 2010
Một sự hình trái triều
Lại bắt đầu xuất hiện
Nhiều quân đội từng đặt cực vào bùa Phọc
Lần lượt rơi bỏ cách bố trí này
Chuyển sang các thiết kế truyền thống
Hoặc những biến thể lại mới
Sự di chuyển đó phản ánh khoảng cách
Ngay càng lớn giữa những ưu thế
Trên lý thuyết và thực tế vận hành
Trên chiến trường hiện đại
Để hiểu vì sao cấu hình này dần đánh mất vị thế
Chúng ta sẽ cùng đi sâu phân tích
Những giới hạn mà nó bộc lộ
Khi được triển khai rộng rãi
Trong nhiều thập kỷ
Bộ Phọc được xem là một lời dài khéo léo
Cho bài toán tưởng như không thể
Dung hòa của trang bị cá nhân
Một khẩu súng có hiệu năng đạn đạo
Năng với súng trực tiêu chuẩn
Nhưng vẫn giữ kích thước tương đối gọn gàng
Tuy nhiên
Lời thế từng được xem là độc quyền ấy
Ngày nay đã dần mất ý nghĩa ban đầu
Nguyên nhân không nằm ở bản thân cấu hình này
Mà ở sự thay đổi căn bản
Của công nghệ vũ khí bộ binh
Trong vài thập niên trở lại đây
Trước hết
Đạn rực hiện đại đã khác xa
So với thời kỳ bộ phạm ra đời và lên ngôi
Phúc phóng được tối ưu hóa
Các loại đầu đạn mới được thử nghiệm
Cùng với những tiến bộ trong vật liệu
Cũng như kỹ thuật chế tạo
Đã giúp đạn giữ được sơ tốc cao
Ngay cả khi bắn từ nòng ngắn
Song song với đó
Các công nghệ gia công nòng cho phép nòng súng ngắn
Vẫn đạt độ ổn định và chính xác
Khi tiến hành tác chiến
Quan trọng hơn
Bản thân chiến trường của bộ binh hiện đại
Cũng đã thay đổi
Trải với hình dung phổ biến
Về những pha đấu súng ở cự ly xa
Phần lớn giao tranh ngày nay diễn ra trong khoảng cách tương đối gần
Đa số các cuộc đụng độ
Xảy ra ở cự ly dưới 300m
Thậm chí phổ biến
Quanh mốc 100-200m
Đặc biệt trong môi trường đố thị
Chiến trường hỗn hợp hoặc khu vực có nhiều vật che chắn
Ở những khoảng cách như vậy
Tranh lệch về sơ tốc
Hay quý đạo đạn của nòng dài
Tùy vấn tồn tại
Nhưng không đủ lớn để tạo ra ưu thế chiến thuật rõ ràng
Trong đa phần tình huống thực tế
Chính sự thay đổi này
Đã dẫn tới một bước mặt quan trọng trong tư duy trang bị
Súng Carbine
Có thể hiểu Nomna là một dạng súng trừng tiến công tiêu chuẩn
Được rút gọn với nòng ngắn hơn
Để tăng tính cơ động
Đã chứng minh rằng chúng hoàn toàn đáp
Ứng yêu cầu chiến đấu của bộ binh hiện đại
Loại vũ khí mới này
Có thể đảm nhiệm phần lớn nhiệm vụ
Mà trước đây người ta từng kỳ vọng
Bộ Phọt sẽ làm tốt
Tại cách khác
Bộ Phọt từng xuất hiện để lấp đầy một khoảng trống có thật
Trong thiết kế vũ khí cá nhân
Nhưng khi nhu cầu ấy dần bị thu hẹp
Bởi tiến bộ công nghệ
Và sự thay đổi của môi trường tác chiến
Tư thế nền tảng của nó
Cũng mất đi tính độc nhất
Từ vị thế của một giải pháp mang tính đột phá
Cấu hình này dần trở thành một
Trong rất nhiều lựa chọn
Thay vì là hướng đi tất yếu cho tương lai
Dù từng được đánh giá là vô cùng hứa hẹn
Xong cũng như mọi lựa chọn thiết kế khác
Bộ Phọt không hẳn là không có những điểm
Việc đưa cộng khoán nòng
Hột tiếp đạn
Và toàn bộ cơ cấu khai hỏa lùi sâu về phía sau
Giúp giải quyết bài toán
Rút gọn chiều dài tổng thể
Nhưng đồng thời cũng kéo theo
Hàng loạt hệ quả kỹ thuật mới
Những đánh độ này thường không bộc lộ rõ
Trong giai đoạn thử nghiệm
Hay giới hạn trên bản thiết kế
Mà chỉ xuất hiện khi vũ khí
Được đưa vào trang bị đại trả
Với hàng chục nghìn binh sĩ có trình độ
Thể trạng và điều kiện sử dụng khác nhau
Trước hết
Vấn đề dễ thấy nhất nằm ở công thái học
Tức là cách con người
Tương tác với vũ khí
Khi hột tiếp đạn được đặt lùi sâu
Về phía sau, thao tác thay băng
Sẽ gặp nhiều khó khăn hơn
Người lính không còn thực hiện trong vùng quan sát tự nhiên
Phía trước thân súng
Mà phải đưa tay ra phía sau gần sát vai
Đây là khu vực vốn hạ chế tầm nhìn
Biên độ thao tác hẹp
Khiến việc thay đạn khó đạt được sự thuần thục
Như trên súng trường có bố cúc truyền thống
Trong điều kiện căng thẳng
Ánh sáng kém
Hoặc khi đang di chuyển
Sự khác biệt tưởng chừng nhỏ nhạt ấy
Hoàn toàn có thể truyền hóa thành vài giây chậm trễ
Và trên chiến trường
Vài giây đôi khi là danh giới
Giữa việc thành công tiêu diệt kẻ thù
Hay là bị hạ gục
Bất lời tiếp theo đến từ cơ cấu co súng
Do cò nằm phía trước
Còn cũng khai hỏa ở phía sau
Bộ phạp buộc phải sử dụng các thanh truyền
Hoặc cơ cấu trung gian
Để liên kết hai bộ phận này
Hết quả là hành trình cò thương dài hơn
Lực bóp đôi khi không đều
Điểm ăn cò cũng kém rõ ràng hơn
So với súng trường truyền thống
Đối với các sao thủ giàu kinh nghiệm
Đây là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp
Đến khả năng kiểm soát phát bán
Đặc biệt ở chế độ bán tự động
Hoặc loạt ngắn có kiểm soát
Khi triển khai trên diện rộng
Sự khác biệt về cảm giác cò
Cũng khiến việc tiêu chuẩn hóa huấn luyện
Trở nên khó khăn hơn
Bởi người lính phải mất nhiều thời gian
Để thích nghi với một cơ chế kém thân thiện
Ngoài ra một những điểm mang tính hệ thống khác
Là khả năng xử lý sự cố
Và bảo trì tại chỗ
Phần lớn súng bộ phạp được thiết kế
Theo dạng liên khối, tương đối kín
Với các bộ phận quan trọng
Tập trung sát nhau trong bán
Việc này khiến việc khắc phục kẻ đạn phức tạp
Tháo lắp khó khăn hơn
Và đòi hỏi mức độ thành thạo cao hơn
Vũ khí thông thường
Trong điều kiện chiến trường
Nơi bụi bẩn, bùn đất luôn hiện diện
Khả năng xử lý sự cố nhanh chóng
Là yêu cầu tối quan trọng
Khi một thiết kế khiến các thỏa tác cơ bản
Trở nên dườm dài
Bộ thiết kế thực tế của vũ khí sẽ dài
Đặc biệt khi được sử dụng
Ở quy mô lớn và trong thời gian dài
Quan trọng hơn
Một đội quân hiện đại
Không chỉ cần vũ khí hiệu quả trên tay
Một số ít sao thủ giỏi
Mặc cần một hệ thống có thể được tiếp thu nhanh
Văn hành ngồn định
Bởi đại đa số binh sĩ nhiệm vụ
Những khác biệt về tư thế bắn
Thao tác thay đạn, xử lý trục trặc
Cùng cảm giác điều khiển
Khiến bộ phạp đòi hỏi chi phí huấn luyện cao
Để đạt tới mức độ thành thủc
Khi định nhân lên cho toàn bộ lực lượng
Gánh nạng ấy sẽ vượt ra ngoài phản bình kỹ thuật
Trở thành vai toán
Nếu một cấu hình tỏ ra kém phù hợp cho trang bị đại trả
Có thể kỳ vọng rằng nó sẽ phát huy giá trị
Trong các đơn vị tinh nguyện
Nơi yêu cầu huấn luyện cao
Và quy mô lực lượng không còn là dọc cản quá lớn
Với bút phạp
Lập luận này dương như càng có sức thuyết phục hơn
Tuy nhiên trên thực tế triển khai
Lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều
Đầu tiên cần hiểu rằng
Đối với các lực lượng đặc biệt
Yếu tố còn nhẹ hay linh hoạt
Chỉ là một trong rất nhiều tiêu chí
Một tổ đặc nhiệm có thể phải liên tục
Truyền đổi giữa nhiều dòng nhiệm vụ
Đó có thể là đối kích ban đêm
Giải cứu con tin
Tách chiến không gian hẹt
Hoặc iểm trợ hỏa lực chính xác
Vì vậy vũ khí cá nhân của họ đòi hỏi
Phải đóng vai trò như môn nền tàng mở
Cho phép nhanh chóng tháo lắp
Hoặc khoán đổi trang bị phụ trợ
Như đèn pin, laser, tay cầm
Hay kính ngắm quang học
Trong khi đó phần lớn các thiết kế buôn phạp
Đều theo dạng liên khối
Không được sinh ra để phục vụ
Chiến lý mô đô như vậy
Không gian phía trước súng bị giới hạn
Việc bố trí hệ thống Ride Picatinny
Khó đạt được mức linh hoạt
Như trên các nền tàng truyền thống
Thứ hai, tốc độ thảo tác
Trong điều kiện căng thẳng cao
Là yếu tố sống còn đối với tách chiến đặc biệt
Các nhiệm vụ thường diễn ra
Với nhiệm độ rồn rập
Áp lực tâm lý lớn
Không cho phép những động tác thừa
Hay sự chậm chế dù là rất nhỏ
Những hạn chế đã đề cập
Như thảo tác thay băng
Xử lý trục trặc phức tạp hơn
Hay cảm giác cỏ thiếu rõ ràng
Với bộ binh thông thường đã là bất tiện
Thì trong tay đặc nhiệm
Lại trở thành điểm trừ nghiêm trọng
Thứ ba, và cũng là điểm thường xuyên
Bị phàn nàn nhất liên quan đến vấn đề
Cửa thoát vào đạn
Về nguyên tắc, hầu hết súng trường bộ binh
Đều bố trí bộ phận này ở bên phải
Và bôn phạp cũng không phải ngoại lệ
Tuy nhiên khác biệt nằm ở chỗ
Trên các thiết kế bôn phạp
Cửa thoát vỏ bị đầy lùi sâu
Về phía sau
Đặt rất gần thân người xã thủ
Chính sự thay đổi đó đã làm phát sinh
Rủi ro ở một số tình huống tác chiến cụ thể
Trào môi trường không gian hẹp
Việc chuyển súng từ vai phải
Sang vai trái để khai thác góc bắn
Hạn chế lộ thân người
Là kỹ năng cơ bản của bộ binh hiện đại
Hãy hình dung một tình huống như thế này
Lực lượng tấn công của bà đang di chuyển
Dọc theo chuyến hào
Hoặc khanh lang của tòa nhà
Phía trước sẽ là một nhánh rẽ sang phải
Nếu vẫn giữ súng ở vai phải
Để có thể hướng tâm ngắm vào khu vực nguy hiểm
Ban buộc phải đưa đầu
Vai và phân thân người ra trước
Ngược lại
Nếu chuyển vũ khí sang vai trái
Nóng súng sẽ là thứ xuất hiện đầu tiên
Trong khi phần lớn cơ thể
Vẫn nằm sau vật che trắng
Với súng trường bộ cục truyền thống
Thao tác này tương đối dễ thực hiện và an toàn
Nhưng trên các thiết kế buôn phọc
Tình hình lại hoàn toàn khác
Do vị trí cửa thoát vò đạn
Nằm sát mặt và vai sạ thủ
Khiến việc đổi vai trở nên rủi ro
Hoặc ít nhất là cực kỳ bất tiện
Vò đạn còn nóng
Cùng khí thuốc phụt ra
Có thể trực tiếp hướng về phía mặt
Thậm chí là mắt người bán
Tạo dòng nghi cơ không thể xem nhẹ
Trong điều kiện chiến đấu căng thẳng
Đây là một hạn chế mang tính cấu trúc
Xuất phát trực tiếp từ cách bổ trình cơ khí
Của buôn phọc
Và không thể được khắc phục trên đề chỉ bằng huấn luyện
Hay thói quen cá nhân
Cũng tại đây một hiệu lầm phổ biến thường xuất hiện
Cửa thoát vò đạn
Của buôn phọc gây bất lợi chủ yếu
Cho những sa thủ thuận tay trái
Do sử dụng súng bằng óm vai cùng bên
Trên thực tế
Trong môi trường quân đội
Lập luận này không hoàn toàn chính xác
Binh sĩ bất kể thuận tay nào
Đều được huấn luyện sử dụng súng bằng vai phải
Theo một chuẩn thống nhất
Cách tiếp cận này tương tự như việc
Trẻ em dù thuận tay trái
Vẫn thường được gian luyện cầm bút bằng tay phải
Từ đó dân hình thành khả năng sử dụng
Linh hoạt cả hai bên
Vì vậy việc vò đạn hất sang phải
Thứ thân không phải là giao cản riêng
Đối với sa thủ thuận tay trái
Vấn đề thực sự của buôn phọc
Là nó tạo ra bất lợi giống nhau cho tất cả binh sĩ
Mỗi khi họ rơi vào tình huống
Buộc phải đổi vai để tác chiến hiệu quả
Trong không gian hẹp
Nhìn chung từ hàn chế này
Một thực tế khá oai oam dần được nhìn thấy rõ
Buôn phọc tỏ ra không đủ thân thiện
Để trang bị đại trà cho bộ binh
Nhưng đồng thời
Cũng không thực sự đáp ứng được những yêu cầu khắt khe
Của tác chiến đặc biệt
Chính khoảng vùng xám này
Đã khiến nó dần bị đẩy ra ngoài dòng chảy chính
Của vũ khí bộ binh hiện đại
Bất chấp việc đã từng được đạt rất nhiều kỳ vọng
Trong quá khứ
Tuy vậy điều đó cũng không có nghĩa
Rằng buôn phọc sẽ hoàn toàn không có định diễn
Cấu hình này vẫn giữ được giá trị riêng
Đặc biệt là ở các dòng súng trường bán tỉa
Hay súng trường thiện xạ
Với nhiệm vụ bán tỉa
Thực tiên cốt lõi không nằm ở tốc độ thao tác
Cũng như khả năng xoay trở linh hoạt
Mà nằm ở tâm bắn
Và độ chính xác
Những yếu tố phụ thuộc trực tiếp vào chiều dài nòng súng
Chính tại đây
Triết lý buôn phọc đã phát huy được như thế của mình
Việc đưa cụm khóa nòng
Cùng hợp tiếp đạn về phía sau
Cho phép sử dụng nòng dài hơn
Từ đó giúp việc mang vác
Và triển khai trở nên thuận tiện
Đồng thời
Đặc thù tác chiến của xã thủ bán tỉa
Cũng làm lưu mờ nhiều nhược điểm cố hiểu của cấu hình này
Họ thường khai hỏa từ tư thế cố định
Y di chuyển
Hiếm khi phải thay băng trong tình huống khẩn cấp
Càng không cần đổi vai liên tục để xử lý góc bán
Như vậy
Những hạn chế về thao tác hay công thái học
Không có đóng vai trò quyết định
Trong khi lợi thế về cân bằng và độ gọn
Lại phát huy hiệu quả rõ rẻ
Chính vì vậy
Nếu không còn là lời dạy phổ quát cho bộ binh hiện đại
Bộ học vẫn có thể được xem là công cụ phù hợp
Cho những nhiệm vụ chuyên biệt
Nó không thất bại
Cũng không lối thời
Mà đơn giản là sẽ được đặt về đúng vị trí của mình
Một lựa chọn có điều kiện
Phát huy tốt trong những kịch bản rất cụ thể
Thay vì trở thành hình mẫu chung
Cho toàn bộ lực lượng bộ binh
Như người ta từng kỳ vọng