Ký Ức Tết 1994: Tiếng Pháo Cuối Cùng Của Đêm Giao Thừa Vang Vọng Mãi Trong Tim

Có những âm thanh, một khi đã tắt đi, lại để lại một khoảng lặng mênh mang đến suốt cả cuộc đời. Nếu bạn thuộc thế hệ 7X, 8X hay những 9X đời đầu, chắc hẳn trong ký ức của bạn vẫn còn lưu giữ một mùi hương nồng nàn, hăng hắc nhưng gây nghiện đến lạ kỳ, mùi của thuốc pháo. Và chắc hẳn, đôi tay bạn vẫn còn văng vẳng tiếng đi đùng, tiếng nổ giòn tan xé toạc màn đêm của những đêm 30 thiết năm nào. Hôm nay, hãy cùng quận phim cũ quay ngược thời gian, trở về với năm 1994. Để một lần cuối cùng, chúng ta được sống lại trong cái Tết lịch sử ấy. Cái Tết Giáp Tuất, cái Tết cuối cùng mà tiếng pháo còn được phép vang lên tự do trên mảnh đất hình chữ S này, trước khi mọi thứ chìm vào dĩ vãng vĩnh viễn sau chỉ thị cấm pháo. Bạn có nhớ không khí của những ngày Giáp Tết năm 1994 ấy không? Đó là những ngày mà cái Z ngọt của miền Bắc hay cái nắng hanh vàng của miền Nam dường như cũng khác bây giờ. Nó không chỉ là thời tiết, mà là phong vị. Cái không khí ấy đặc quánh sự chờ đợi. Không phải chờ đợi một tin nhắn chúc mừng qua điện thoại, cũng không phải chờ đợi tinh tinh tiền thưởng bắn vào tài khoản, mà là chờ đợi tiếng pháo. Từ ngày 23 tháng chặt, khi tiễn ông công ông táo, tiếng pháo tép đã bắt đầu lẹt đẹt ở đầu ngõ. Lũ trẻ con chúng tôi ngày ấy, chỉ cần nghe thấy tiếng đét một cái là mắt sáng rực lên, ba chân bốn cảng chạy ủa ra xem nhà nào vừa đốt pháo xong đất sớm thế. Chợ Tết năm ấy, bên cạnh lá rong, thịt mỡ, dưa hành, thì những quầy bán pháo là nơi rực rỡ nhất, náo nhiệt nhất và cũng nguy hiểm nhất. Những bánh pháo bình đà cuốn giấy hồng điều, nằm xếp lớp như những con dòng lửa đang ngủ say. Pháo cuối to như bắp tay người lớn, pháo tép nhỏ xíu kết thành dây dài cả mét, pháo tôm, pháo bướm, tất cả tỏa ra một mùi thuốc súng đặc trưng. Cái mùi mà chỉ cần người thấy thôi là tim đã đập nhanh hơn, máu trong người đã nóng lên dần dật. Người lớn đi chợ Tết, dù nghèo khó đến đâu, trong cái làn nhựa tái sinh hay cái túi quái sờn quai, bên cạnh cân giò lụa, gói mứt Tết, thế nào cũng phải có một bánh pháo. Nhà nghèo thì mua pháo tép, pháo dây ngắn, nhà khá giả thì chơi sang, mua những bánh pháo đại, dài từ tầng 2 thả xuống tận đất. Năm ấy, dường như ai cũng có một linh cảm mơ hồ. Dù lệnh cấm chính thức bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1995, nhưng cái không khí của Tết năm 94 ấy, người ta đốt pháo như thể muốn xả láng, như thể muốn gửi gắm tất cả những gì ồn ảo nhất, náo nhiệt nhất vào tràng pháo cuối cùng. Chiều 30 Tết, nắng chiều yếu ớt dần tắt, nhường chỗ cho màn đêm xe lạnh, mùi hương trầm từ các ban thở bắt đầu lan tỏa, quyện với mùi lá mùi già đun nước tắm tất nhiên. Cả một vùng quê, hay cả một con phố nhỏ ở Hà Nội, Sài Gòn, đều chìm trong một sự tĩnh lặng đầy dồn nén. Bố tôi mang bánh pháo đã mua từ mấy hôm trước ra, nâng niu như báu vật. Ông cẩn thận tháo lớp giấy báo bọc ngoài, kiểm tra ngoài nổ, rồi trịnh trọng treo nó lên cảnh đào trước cửa, hoặc treo lên sợi dây thép phơi quần áo trăng ngang sân. Màu đỏ của xác pháo chưa nổ thôi mà đã thấy tết dần dật ngay trước mắt rồi. Lũ trẻ con chúng tôi thì đã chuẩn bị sẵn đồ nghề. Đó là những cây hương đã được châm lửa, cháy đỏ rực một đầu, bọn tôi khua khua trong không trung tạo thành những vòng tròn lửa đẹp mắt. Chúng tôi đi rình, rình xem nhà nào đốt pháo sớm để chạy tới hôi pháo. Bạn còn nhớ cảm giác đi hôi pháo không? Khi một trạng pháo nổ giòn dã kết thúc, xác pháo hồng bay là tả như mưa hoa, khói trắng mù mịt chưa kịp tan, thì đám trẻ con đã lao vào như những con thiêu thân. Chúng tôi bới trong đống xác đỏ ấy tìm những quả pháo chưa nổ, những quả pháo điếc, tìm được một quả còn nguyên ngòi là sướng như bắt được vàng. Cầm quả pháo bé xíu trên tay, mùi thuốc khét lẹt ám vào ngón tay, ám vào quần áo, mà sao thấy thơm tho đến thế? Có đứa liều lĩnh, cầm quả pháo đùng trên tay, châm ngòi rồi mới ném. Có đứa nhát hơn, đặt xuống đất, châm xong rồi bịt tay chạy bán sống bán chết. Tiếng nổ đùng một cái, đất cát bắn tung tué, tiếng cười giòn tan hòa lẫn tiếng mắng yêu của các mẹ các bà, tiên sư bố chúng mày, khéo không nát tay bây giờ. Nhưng chiều 30 Tết năm 1994 ấy, người lớn ít mắng mỏ hơn, có lẽ họ cũng muốn chúng tôi được vui trọn vẹn. Và rồi, thời khắc ấy cũng đến, đồng hồ nhích dần đến con số 12 giờ đêm, TV đang phát chương trình chúc Tết của Chủ tịch nước. Nhưng thú thật, lúc ấy chẳng ai còn tâm trí đâu mà nghe TV nữa, mọi giác quan đều hướng ra ngoài cửa. 11 giờ 59 phút, sự im lặng bao trùm, một sự im lặng căng như dây đàn 12 giờ, đồng đoàn, tách tách tách tách, như một hiệu lệnh vô hình, từ đầu làng đến cuối xóm, từ phố này sang phố khác, đồng loạt các bánh pháo được châm ngòi. Không phải là từng tiếng lẻ tẻ, mà là một bản giao hưởng, một cơn báo âm thanh, tiếng pháo nổ giòn dã, liên hồi, chồng cheo lên nhau. Tiếng pháo tép nổ lách tách như tiếng mưa rào nặng hạt trên mái tôn. Tiếng pháo đùng, pháo cuối nổ ấm ấm như sấm dền, rung chuyển cả lòng ngực. Khói, khói pháo mịt mù, chỉ trong vài phút, cả không gian chìm trong một màn sương khói dày đặc, trắng xóa. Cái mùi thuốc pháo hăng nồng ấy sọc thẳng vào mũi, vào phổi. Nó làm người ta cay mắt, ho sặc sụa, nhưng ai cũng hít hả lấy hít hả để. Bởi đó là mùi của Tết, mùi của sự xua đổi tà ma, xui xẻo năm cũ, mùi của niềm hy vọng vào một năm mới hành thông, phát tải. Trước cửa mỗi nhà, ánh lửa từ dây pháo lập lè, chớp tắt liên tục, xoay sáng những khuôn mặt lạng lỡ. Bố tôi đứng nhìn dây pháo đang nổ, miệng cười tươi giói, tay chấp lại vai vọng lên trời đất tổ tiên. Mẹ tôi thì đứng nép sau cánh cửa, tay bưng mâm ngũ quả, mắt ánh lên niềm vui bình dị. Năm 1994 ấy, tiếng pháo dường như nổ lâu hơn, dài dàng hơn. Có nhà chơi trội, nối hai ba bánh pháo lại với nhau, nổ đến mười lăm, hai mươi phút chưa dứt. Tiếng pháo át cả tiếng chúc tụng, át cả tiếng cụng ly. Người ta phải ghé sát tay nhau mà hét lên chúc mừng năm mới. Sáng mùng một Tết năm ấy bước ra ngõ, bạn sẽ thấy một cảnh tượng mà bây giờ có đỏ mắt đi tìm cũng không thấy nữa. Đó là thạm đỏ. Sác pháo hồng điều dài kín mặt đất, phổ lên những vũng nước mưa xuân, vương trên cảnh cây ngọn cỏ, bám đầy trên mái ngói rêu phong. Cái màu đỏ ấy, nó rực rỡ và ám ảnh đến nao lòng. Đi trên sác pháo, nghe tiếng lạo xạo dưới đế giày, cảm giác như đang bước trên may mắn, trên lộc lá đầu năm. Tết năm ấy trôi qua trong tiếng nổ giòn giã như thế. Nhưng khi những tiếng pháo thưa dần vào mùng ba, mùng bốn, một nỗi buồn man mắc bắt đầu len lõi. Người ta bắt đầu nói về chỉ thị 406. Người ta bảo sáng năm là cấm tiệt rồi đấy nhé. Cấm thật à bác? Thật chứ đùa. Cấm sản xuất, cấm buôn bán, cấm đốt, phạt nặng lắm. Những người làm nghề pháo ở Bình Đa, đồng kỵ nhìn những khuôn pháo, những mẻ thuốc cuối cùng với ánh mắt thất thần. Những đứa trẻ như chúng tôi thì ngơ ngác, chưa hiểu cấm nghĩa là thế nào. Chỉ biết là Tết sau sẽ không còn được bịt tay xem pháo, không còn được đi hôi pháo, không còn được ngửi cái mùi hăng hắc ấy nữa. Và đúng như thế thật. Giao thừa năm 1995, không gian im lìm đến đáng sợ. Không còn tiếng đùng đoàn, chỉ có tiếng gió riết, tiếng xe máy chạy ngoài đường, và tiếng TV. Người ta nhìn nhau, ngượng ngập, thiếu tiếng pháo, giao thừa dường như thiếu đi linh hồn. Mâm cỗ vẫn đầy, hoa đảo vẫn nở, nhưng lòng người thì trống vắng một mảng lớn. Từ đó về sau, tiếng pháo chỉ còn trong ký ức, trong những cuốn băng video cũ kỹ, hay trong những câu chuyện kể của thế hệ trước cho thế hệ sau. Hơn 30 năm đã trôi qua kể từ cái đêm giao thừa định mạnh năm 1994 ấy. Xã hội đã văn minh hơn, an toàn hơn. Chúng ta không còn phải lo tai nạn pháo nổ, không còn lo cháy nhà, không còn lãng phí tiền bạc. Tiếng pháo hoa tầm cao, tầm thấp rực rỡ trên bầu trời thành phố đã thay thế cho tiếng pháo dây trước cửa nhà. Đó là sự thay đổi tất yếu của thời đại. Nhưng sâu thẳm trong trái tim của những đứa trẻ lớn lên từ thời khói pháo, tiếng đùng, đoảng năm xưa vẫn là một thanh âm thiêng liêng không gì thay thế được. Nó nhắc nhở ta về một thời nghèo khó mà ấm áp, thiếu thốn vật chất mà dư giả tiếng cười. Nó nhắc ta về bóng dáng của cha, nụ cười của mẹ, về ngôi nhà ngói ba gian và khoảng sân gạch đỏ sắc pháo hồng. Nếu nhắm mắt lại ngay lúc này, bạn có nghe thấy tiếng pháo vọng về từ quá khứ không? Bạn có ngửi thấy mùi thuốc pháo nồng nàn của Tết năm 1994 không? Hãy giữ lấy nó, vì đó không chỉ là tiếng pháo. Đó là tiếng của tuổi thơ, tiếng của gia đình, tiếng của một thời đã xa. Cảm ơn bạn đã cùng tôi tua lại cuộn phim ký ức của Tết năm 1994. Nếu câu chuyện này chạm đến trái tim bạn, nếu nó làm sống dậy trong bạn những hỏi niệm đẹp đẽ nhất về Tết xưa, hãy để lại một nút like và chia sẻ video này đến những người bạn cùng thế hệ. Và đừng quên nhấn nút đăng ký kênh cuộn phim cũ, bật chuông thông báo để chúng ta không bỏ lỡ bất kỳ chuyến tàu trở về quá khứ nào trong những video tiếp theo. Còn bạn, kỷ niệm đáng nhớ nhất của bạn về tiếng pháo ngày Tết là gì? Bạn đã từng đi hôi pháo hay từng bị pháo nổ xém quần áo chưa? Hãy kể cho tôi nghe dưới phần bình luận nhé. Tôi sẽ đọc hết và thả tim cho từng câu chuyện của các bạn. Chúc các bạn một năm mới bình an. Dù có tiếng pháo hay không, thì Tết vẫn luôn ở trong tim chúng ta. Xin chào và hẹn gặp lại.