Sáng ngày 14/1/2026, bầu không khí tĩnh lặng tại Nakhon Ratchasima, Thái Lan, đã bị xé toạc bởi một tiếng động kinh hoàng: một chiếc cần cẩu khổng lồ đã bất ngờ đổ sập, đè vào đoàn tàu đang lao tới. Chỉ trong tích tắc, hiện trường trở thành một đống đổ nát hỗn loạn đầy tang thương. Ít nhất 100 người đã thiệt mạng hoặc bị thương.
Chiếc cần cẩu này vốn là một "mắt xích" trong dự án đường sắt cao tốc trị giá hàng tỷ đô la, một ván bài hạ tầng khổng lồ được hậu thuẫn mạnh mẽ bởi dòng vốn từ Trung Quốc.
Tại sao một chiếc cần cẩu tại một dự án trọng điểm cấp quốc gia lại có thể... lật nhào như vậy? Phải chăng là do trọng lực trêu ngươi? Hay đây là kết cục tất yếu, của một hệ thống chuyên "rút ruột công trình", tạo ra những sản phẩm trông thì hào nhoáng trên truyền thông, nhưng lại quá kém chất lượng để có thể đứng vững trong đời thật?
Sáng ngày 14 tháng 1 năm 2026, bầu không khí tĩnh lặng tại Nakhon Ratchasima, Thái Lan đã bị xé toạc bởi một tiếng động kinh hoàng.
Một chiếc cần cầu khổng lồ đã bất ngờ đổ sập, đè vào đoàn tàu đang lao tới.
Chỉ trong tích tắc, hiện trường trở thành một đống đổ nát hỗn loạn đầy tang thương, ít nhất 100 người đã thiệt mạng hoặc bị thương.
Chiếc cần cầu này vốn là một mắt xích trong dự án đường sát cao tốc trị giá hàng tỷ đô la.
Vì sao một chiếc cần cầu tại một dự án trọng điểm cấp quốc gia lại có thể lật nhau như vậy?
Phải chăng là do trọng lực trêu người hay đây là kết cục tất yếu của một hệ thống chuyên rút ruột công trình,
tạo ra những sản phẩm trông thì hào nhóng trên truyền thông nhưng lại quá kém chất lượng để có thể đứng vững trong đời thật?
Khi tìm kiếm sâu hơn, đằng sau dần hiện ra một liên danh Trung Quốc-Thái Lan đầy những điều tiêu cực.
Các dự án của họ đã cướp đi sinh mạng của hơn 100 người chỉ trong chưa đầy một năm.
Kịch bản cũ nạn nhân mới
Kính thưa quý vị, đối với 195 hành khách trên đoàn tàu số 21 ngày 14 tháng 1,
đó lẽ ra là một hành trình bình thường từ Bangkok đến Ubon Ratchathani, Thái Lan.
Thế nhưng, một chiếc cần cầu cùng khối bê tông khổng lồ đã rơi tự do từ trên cao,
cắt ngang va thứ hai của đoàn tàu, kéo theo đó là hàng loạt các tiếng nổ cha chúa.
Đây là các công trình của dự án đường sát cao tốc trị giá 5,4 tỷ đô la thuộc sáng kiến Vành Đai và Con Đường.
Hình ảnh từ báo chí địa phương cho thấy, đoàn tàu rực rỡ sắc màu trên đường dài, khói đèn nghỉ ngút.
32 thi thể đã được đưa ra khỏi đống đổ nát, 64 người khác được đưa đi cấp cứu, trong đó 7 người nguy kịch.
Trong số những người tử nạn có cô Surathi Sakon Khania và người chồng Hàn Quốc Kim Jong-ho.
Họ là một cặp đôi Thái-Hàn, vừa mới đăng ký kết hôn chỉ 24 giờ trước đó.
Bà Lam Jong Khania, mẹ của cô, kể rằng con gái của bà và chồng của cô gái đã yêu nhau hơn 10 năm.
Họ vừa đăng ký kết hôn tại Bộ Ngoại giao vào ngày 13 tháng 1.
Cặp đôi lên đường để về quê hoàn tất thủ tục tại địa phương,
mà không hề biết rằng chiến tàu định mệnh ấy lại trở thành nơi hai người phải bỏ mạng.
Dòng trạng thái cuối cùng trên Facebook của cô là bức ảnh hai vợ chồng tươi cười dạng dỡ
trước cuộc lãnh sự với dòng chú thích ngắn rằng đã hoàn thành xuất sắc.
Đó cũng là lời nhắn cuối cùng trước khi cuộc sống lứa đôi vừa bắt đầu đã vụt tắt trong bi kịch.
Một nạn nhân khác là cô gái đang trên đường về chịu tang cha.
Giờ đây, gia đình cô phải tiến đưa 2 thế hệ chỉ trong vòng 1 tuần lễ.
Dự án đường sát cao tốc này dự kiến nối liền Bangkok với Côn Minh vào năm 2028.
Nó đã được thi công suốt 10 năm qua dưới sự quản lý của liên doanh ITD Grace số 10,
bao gồm Công ty Phát triển Ý Thái Lan, ITD và Tập đoàn Kỹ thuật Đường sát Trung Quốc Grace.
Chiến dịch cứu hộ sau đó đã phải tạm dừng vì do dị hóa chất tại hiện trường.
Điều này khiến cho người ta không khỏi tự hỏi rằng loại chất gì được sử dụng trong một dự án đường sát dân dụng
mà độc đến mức khiến cho đội cứu hộ chuyên nghiệp cũng phải dừng lại.
Và quan trọng hơn, tại sao một chiếc cần cầu nặng hàng chục tấn lại hoạt động ngay phía trên một đường dây đang có tàu chảy?
Sự phi lý chưa dừng lại ở đó, trong khi danh tính các nạn nhân ở Nakhon Ratchasima còn chưa xác định xong,
thì chính nhà thầu ITD lại tiếp tục diễn lại kịch bản này một lần nữa trong vòng chỉ 24 giờ sau.
Trên đường cao tốc Rama 2, nơi được mệnh danh là con đường tử thần, vào ngày 15 tháng 1 năm 2026,
một chiếc cần cầu khác lại đổ sập xuống các phương tiện đang lưu thồng, thêm 2 người thiệt mạng và 5 người bị thương.
Đây chỉ đơn thuần là một chuỗi sự kiện không may hay là sự rụp đổ có hệ thống của các nhà thầu đang chìm sâu trong vúi bùn tham nhũng?
Để tìm câu trả lời, hãy tìm sự cứu đau thương xảy ra vào ngày 28 tháng 3 năm 2025.
Một trận động đất mạnh 7,7 độ tại Myanmar đã khiến cho Tòa Tháp kiểm toán nhà nước 30 tầng ở Bangkok đổ sập,
Tòa nhà đó được xây dựng bởi chính những kiến trúc sư của dự án trong thảm kịch cần cầu cắt ngang đòn tàu.
Khi đó, 4 người Trung Quốc đã bị bắt quả tàng đang lẻn vào đống đổ nát để giấu đi các tài liệu mật.
Họ đang tuyệt vọng che giấu điều gì? Câu trả lời đã lộ rõ khi kết quả điều tra được công bố sau đó.
Vật lý không biết nhận hối lộ
Ngày 23 tháng 1, Bộ trưởng Giao thông Thái Lan cho hay thảm họa bắt nguồn từ việc vi phạm quy trình.
Nhân viên tại công trường đã quên, không thông báo cho nhà thầu.
Theo ông, đáng ra công nhân phải dùng bộ đàm báo cho các nhà thầu để dừng thi công khi có tàu đi qua.
Trong khi các báo cáo của giới chức về chất lượng của công trình cần cầu vẫn còn đang bỏ ngỏ,
các cuộc kiểm tra kỹ thuật đã làm rõ sự thật.
Đội ngũ chuyên gia thuộc Hiệp hội Kỹ sư Dân dụng Quốc gia đã tìm ra nguyên nhân.
Chiếc cần cầu chỉ được cố định bằng 2 thanh thép dự ứng lực cường độ cao thay vì 4 thanh như quy định an toàn.
Hơn nữa, các thanh này được lắp đặt nằm ngang thay vì thẳng đứng.
Đáng ra, chúng phải được đặt theo chiều đứng để chịu lực kéo thẳng dọc trục,
chứ không phải là chịu lực ngang đến từ một chiếc cần cầu đang dịch chuyển gây ra.
Ngoài ra, thiết bị này còn bị thiếu một bu lông cường độ cao ở chân đỡ phía trước.
Tất cả những thiếu sót và sai lệch này đã khiến cho chiếc cần cầu mất ổn định và lật nhào.
Sự thác trách mang tính hệ thống này đã được chứng minh chỉ 24 giờ sau đó trong sự cố tại đường Rama 2.
Đại diện Bộ Giao thông giải thích rằng, nền đất hoặc cấu trúc bên dưới chân chiếc cần cầu khổng lồ
đã không chịu nổi trọng lượng của chính nó nên đã bị sụt lốn, khiến cho chiếc cần cầu này lao xuống những người đi đường.
Dù các báo cáo chính thức về mặt kỹ thuật của cả hai sự cố đều đang còn hạn chế,
chưa đầy đủ và chưa được công bố rộng rãi, nhưng vụ sập tòa tháp kiểm toán nhà nước năm 2025
có thể giúp chúng ta thấy rõ được cách làm ăn tác trách của Liên doanh Thái Lan Trung Quốc số 10.
Dù đúng là khi đó, nền đất ở thủ đô Bangkok đã phải chịu ảnh hưởng của sóng địa chấn,
tuy nhiên, tòa nhà này đã tan tành theo cách rất khác thường vì nó sụp đổ theo chiều thẳng đứng chỉ trong vòng vài giây ngắn ngủi.
Các chuyên gia từ London chỉ ra hiện tượng này bị gây ra bởi một sự kết hợp chết người.
Tòa nhà này được thiết kế sử dụng hệ thống sàn phẳng. Đây là dạng kết cấu bê tông cốt thép không sử dụng dầm,
trong đó bản sàn liên kết trực tiếp vào cột chịu lực và thiếu đi các vách cứng để phân phối lại trọng lực giữa các cột trụ.
Không những vậy, các cột trong tòa nhà này lại còn cực kỳ mỏng.
Trừ hết ở đó, vấn đề nghiêm trọng nhất nằm ở vật liệu. Bộ Công nghiệp Thái Lan tiết lộ rằng,
loại thép thương hiệu Sky được sử dụng trong công trình này thuộc về một công ty có 80% vốn Trung Quốc.
Loại thép này không đạt tiêu chuẩn quốc gia về khối lượng, thành phần hóa học và cả khả năng chịu lực.
Quá trình tôi luyện vội vã và cầu thả đã khiến cho thép trở nên giòn và dễ đứt gãy.
Ảnh chụp lại cho thấy, thép cốt trông dời dạc, yếu ớt và không có độ bám dính với lớp bê tông.
Thêm vào đó, loại thép được sử dụng Mark DB32-SD50 hoàn toàn không phù hợp cho nhà cao tổng.
Sự cầu thả chuyên môn cũng là một phần của các nguyên nhân dẫn đến thảm kịch.
Chủ tịch Tổ chức Chống Tham nhũng Thái Lan cho biết,
dự án tòa nhà kiểm toán đã bị giám sát từ đầu năm 2025 do chậm tiến độ nghiêm trọng,
hiếu hụt lao động và nghi ngờ sử dụng vật liệu kém chất lượng.
Số lượng công nhân làm việc tại đây thấp hơn nhiều so với yêu cầu dành cho các dự án xây dựng thông thường.
Khi thời hạn bàn giao cận kề, các nhà thầu nhiều khả năng đã cố gắng đốt cháy giai đoạn bằng cách cắt sén quy trình.
Có thể họ đã tháo rỡ ràn ráo tạm quá sớm, không chờ bê tông đủ ngày
Đây là những bước đi tắt cực kỳ nguy hiểm, đặc biệt trong các tòa nhà sử dụng hệ thống sàn phẳng
vì hệ thống kiến trúc này vốn đã mong manh hơn các thiết kế thông thường.
Những hiện tượng này thật ra không hề mới mà chúng khớp một cách chuẩn sát với các quân mẫu thường thấy
ở hàng loạt dự án lớn do các nhà thầu nhà nước Trung Quốc thực hiện,
đặc biệt là nhiều công trình thuộc sáng kiến vành đai và con đường.
Điều này khiến cho người ta không khỏi đặt ra câu hỏi về những công ty đứng đừng sau hàng loạt sự cố này.
Chỉ trong 10 tháng, từ giữa tháng 3 năm 2025 đến giữa tháng 1 năm 2026,
công ty phát triển Ý, Thái Lan, ITD và các đối tác Trung Quốc, đặc biệt liên doanh số 10,
đã liên quan đến một chuỗi thảm họa mà riêng tại Thái Lan đã cướp đi sinh mạng của 134 người.
Vết trượt dài bắt đầu từ tháng 3 năm 2025, một dự án xây cầu của ITD kết hợp với công ty trách nhiệm hữu hạn xây dựng cảng Trung Quốc
đã bị sập khiến 5 người thiệt mạng.
Chỉ 2 tuần sau, tháp kiểm toán nhà nước trở thành nấm mồ cho 95 người khác.
Tiếp đó là 2 vụ sập cần cầu chỉ trong vòng 24h của năm nay.
Trước đó vào tháng 11 năm 2024, một dàn giáo của ITD cũng đổ sập trên con đường tử thần Rama 2 để chết 6 công nhân.
Còn vào tháng 8 năm 2024, 3 công nhân bị trôn sống trong một vụ sập hầm ở Rakhon Ratchasima.
Đây cũng lại là một phần khác của chính dự án do Trung Quốc hậu thuẫn mà cướp đi 34 mạng người trên đoàn tàu vào tháng 1 năm nay.
Vậy làm sao những công ty này vẫn liên tục trúng thầu các hợp đồng chính phủ hàng tỷ bạt dù họ đã gây ra hàng loạt sự cố đau thương?
Những gã khổng lồ xây dựng mà dường như miễn nhiễm trước mọi trách nhiệm này, rốt cuộc là ai?
Thực tế, chúng ta phải nhắc đến đầu tiên chính là Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc Grace.
Đây là một công ty nhà nước và đóng vai trò quan trọng trong sáng kiến bành đai và con đường của Bắc Kinh.
Grace đã thâu tóm các hợp đồng xây dựng của chính phủ Thái Lan từ năm 2018 để hiểu được tại sao hàng loạt thảm họa cứ liên tục xuất hiện tên của tập đoàn này.
Chúng ta phải lần theo dấu vết giấy tờ mà dẫn thẳng đến một mạng núi công ty ma và tham nhũng cấp cao.
Theo luật kinh doanh dành cho người nước ngoài tại Thái Lan, các tập đoàn từ nước khác bị giới hạn, chỉ được phép sở hữu 49% cổ phần một dự án.
Đại diện tại Bangkok của Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc đã bị buộc tội dùng người Thái làm cổ đông bù nhìn để che đẩy việc công ty thực chất nằm dưới sự kiểm soát của Bắc Kinh.
Những ông chủ Thái Lan trên giấy tờ thực chất không hề có năng lực tài chính để nắm giữ lượng cổ phần hàng triệu bạc đó.
Sự thối nát này mang tính hệ thống, nhiều công ty con của Tập đoàn Đường sắt cũng có tiền sử coi pháp luật và đạo đức là một vật cản.
Tháng 10 năm 2023, hai quan chức cấp cao của Tập đoàn Đường hầm Đường sắt Trung Quốc đã bị kết án vì hối lộ quan chức chính phủ tại Singapore.
Trước đó năm 2012, một giám đốc từ Cục Điện Khíu Hóa Đường sắt Grace cũng bị bắt với nghi vấn tương tự.
Văn hóa tham nhũng này đã rột xuống từ nóc, thỉnh Quang Tổ, cựu lãnh đạo tổng công ty Đường sắt Trung Quốc đã bị kết án 15 năm tù vì nhận hối lộ.
Khi ban lãnh đạo được xây dựng trên những khoản tiền hối lộ, thì liệu có gì lạ khi các công trình được dựng lên từ những sự cắt xén và rút ruột?
Sát cánh cùng Grace là công ty phát triển ý Thái Lan ITD được thành lập từ năm 1958, đây từng là chủ cột kiến thiết Thái Lan.
Sự ảnh hưởng của tập đoàn này được thể hiện qua việc, kể cả sau khi vụ việc sập tòa tháp kiểm toán đã xảy ra,
trong 10 tháng qua, họ vẫn thắng thầu được thêm 7 hợp đồng chính phủ với tổng trị giá hơn 26 tỷ bảt.
Tuy nhiên, đáng tiếc thay, bằng cách bắt tay với các công ty nhà nước Trung Quốc, ITD đã biến di sản của mình từ việc kiến thiết và xây dựng một quốc gia
thành trôn vùi công dân của chính đất nước mình.
Thái Lan phẫn nộ
Sau khi tòa tháp kiểm toán nhà nước đổ sập, Cục điều tra đặc biệt thuộc Bộ Tư pháp Thái Lan, DSI,
đã phát động cuộc điều tra toàn quốc nhắm vào liên danh ITD Grace số 10.
Kết quả là một bản cáo trạng đánh thép.
CEO của công ty phát triển ý Thái Lan cùng 22 người khác, bao gồm các giám đốc từ đối tác Trung Quốc,
đã bị buộc tội làm giả tài liệu và tắc trách gây hậu quả chết người.
Trong khi DSI đệ trình bằng chứng lên Ủy ban chống tham nhũng quốc gia chống lại 76 cá nhân,
bao gồm 70 quan chức chính phủ, thì từ phía các công ty xây dựng đã chỉ đưa ra những phản ứng thoái thác.
Liên doanh ITD Grace 10 ra một thông báo khô khan yêu cầu công chúng chờ đợi kết quả điều tra chính thức,
khẳng định mọi thứ đều theo đúng quy trình.
Trong khi đó, Tập đoàn đường hầm đường sắt Trung Quốc lại chọn chiến thuật khác, im lặng tuyệt đối.
Khi hình ảnh thép cốt giòn gãy và bê tông vỡ bụn lan truyền chóng mặt,
gã cổng lồ nhà nước này đơn giản là im bặt trước truyền thông.
Khi thảm kịch tàu hỏa tháng 1 năm 2026 xảy ra, dường như sự kiên nhấn của chính phủ cuối cùng đã cạn kiệt.
Thủ tướng Anutin Chavirakul đã ra lệnh đóng băng 15 ngày với 14 hợp đồng đang giang rở của ITD.
Một hệ thống thẻ điểm nhà thầu sẽ được triển khai vào tháng 2
nhằm cấm các công ty có công trình xảy ra sự cố chúng thầu thêm dự án công.
Tuy nhiên, thực tế pháp lý phức tạp hơn rất nhiều.
Bộ trưởng Giao thông Thái Lan, ông Phi Pháp đã rội một gáo nước lạnh vào ngày 23 tháng 1.
Ông cho hay bộ này không thể xé bỏ hợp đồng với liên doanh nhà thầu Thái Lan – Trung Quốc
vì các dự án này thuộc thẩm quyền của Đường sát Thái Lan, vốn là một doanh nghiệp nhà nước.
Vậy nên, chỉ Hội đồng Quản trị Đường sát Thái Lan mới có quyền hủy bỏ thỏa thuận.
Về phía những công ty đã tạo nên sự hỗn loạn này,
cả ITD và Grace đều không có lấy được một cuộc phỏng vấn
hay giải thích sự cố kỹ thuật nào đã khiến công trình của họ cứ xụp xuống liên tục.
Cuộc điều tra hiện đang mở rộng sang các công ty tư vấn Trung Quốc trực tiếp giám sát công trình.
Di sản của những đống đổ nát
Đống đổ nát ở Nakhon Ratchasima là bằng chứng đanh thép nhất cho một hệ thống nhà thầu mục rỗng,
từ đường dây tàu hỏa đến vị trí đắc địa giữa thủ đô Bangkok.
Các sự xụp đổ này đã làm rõ sự thật không thể chối cãi.
Liên danh Thái Lan Trung Quốc số 10 đã ưu tiên tốc độ hoàn thành công trình và nguồn lợi đạt được hơn là mạng sống con người.
Đây không chỉ là cuộc khủng hoảng riêng của Thái Lan mà nó là dấu ấn toàn cầu của sáng kiến Vành đai và Con đường.
Hàng loạt tin tức và các báo cáo đã cho thấy,
những công trường xây dựng của Trung Quốc trên khắp thế giới đang trở thành những quả bom hẹn giờ.
Dường như, Thái Lan cuối cùng đã nhận ra rằng,
việc họ phó mặc nhiều công trình trọng điểm quốc gia cho Bắc Kinh đã để lại hậu quả nặng nề.
Cái giá phải trả là cái kết đau thương của những tương lai bị tước đoạt,
minh chứng bởi 134 con người đã mất mạng do các dự án xây dựng này.
Khi tin tức về loạt sự cố này lắng xuống, bài học rút ra vẫn còn nguyên vẹn.
Ở đâu có dấu chân của Trung Quốc, ở đó rắc rối và những thảm họa chết người bi thương thường trực trở theo sau.
Và quý vị có suy nghĩ như thế nào về loạt sự cố đau thương này?
Liệu rằng các quốc gia có nên xem xét kỹ càng hơn
trước khi cho Tập đoàn Trung Quốc trúng thầu công trình công trọng điểm?
Hãy bình luận ở bên dưới cho khỏe tự nhiên về ý kiến của quý vị.
Còn bây giờ, xin được kính chào và hẹn gặp lại!