🔱Trương Lương: Mưu Sĩ Vĩ Đại Nhất Lịch Sử! Biết Lui Mới Là Kẻ Chiến Thắng Cuối Cùng.

Đình Sự
546 người theo dõi
Thảo Mưu ở trong màn trướng quyết định sự thắng lợi ngoài nghìn dặm.
Đó là lời Lưu Bang dành cho một người, một người mà suốt đời ông chưa từng một lần thất vọng.
Một người biết khi nào phải tiến, khi nào phải lùi và quan trọng nhất biết khi nào phải dừng lại.
Nhưng có điều kỳ lạ ở đây.
Tại sao người thông minh nhất trong cuộc chiến Hán Sở lại là người biết rút lui sớm nhất?
Tại sao khi tất cả đều tranh giành quyền lực, danh vọng, phong tước
thì ông lại chọn cách ẩn mình, tu luyện đạo học?
Câu trả lời nằm trong chính cuộc đời của Trương Lương.
Một minh chứng sóng động cho câu người xưa vẫn nói
Đại trí nhược ngu, đại khéo nhược vộng
tức là người trí lớn trông như kẻ ngu ngốc, người có tài năng cao trông như kẻ vộng về.
Chào mừng bạn đến với Cổ Kim Thư Quán.
Trương Lương, tự tử phòng, một trong ba kiệt Hán Sở,
người được hậu thế tôn là Mưu Thánh,
không giống như tiêu hà giỏi nội chính hay hàn tín xuất sắc trong trinh chiến.
Trương Lương là người ngồi trong trướng mà đều binh khiển tướng,
là người nhìn thấu cục diện thiên hạ mà vẽ nên bản đồ chiến lược.
Ông không cầm gươm, không mặc giáp,
nhưng mỗi mưu kế của ông đều có thể quyết định sinh tử của hàng vạn con người,
thành bại của một triều đại.
Để hiểu được tại sao Trương Lương lại có vị trí như vậy trong lịch sử,
chúng ta phải quay ngược thời gian về những năm tháng đầy bi hùng ấy
Xuất thân từ một gia đình quý tộc nước Hàn,
ông nội của Trương Lương là Trương Khai Địa,
từng làm tể tướng cho nước Hàn trong thời chiến quốc.
Đó là thời kỳ Bảy nước Chanh Hùng.
Mỗi nước đều có những tài năng kiệt xuất,
nhưng cũng là thời kỳ của sự tàn khốc,
khi chiến tranh không còn chỉ là chuyện giữa các vị vua,
mà là cuộc đấu tranh sinh tử giữa các quốc gia.
Nước Hàn, một trong những quốc gia yếu nhất trong Bảy Hùng,
liên tục bị nước Tần lấn át,
đất đai thu hẹp dần.
Rồi đến năm 230 trước công nguyên,
điều không thể tránh khỏi đã xảy ra.
Nước Hàn bị Tần Thủy Hoàng tiêu diệt,
trở thành nước đầu tiên trong sáu nước
bị nuốt trừng bởi con hổ giữ phương Tây.
Trương Lương lúc ấy còn trẻ,
nhưng đủ lớn để hiểu nỗi đau của một người mất nước.
Ông chứng kiến cảnh nước mất nhà tan,
chứng kiến cảnh người nhà bị bắt bớ,
tài sản bị tịch thu,
danh dự gia tộc bị giày xéo.
Nỗi đau ấy ăn sâu vào tâm khảm,
biến thành một ngọn lửa cam thủ,
một ý chí trả thù không gì có thể dập tắt.
Trương Lương nuôi trong lòng một âm mưu lớn,
một âm mưu mạo hiểm và dũng cảm,
đó là ám sát Tần Thủy Hoàng.
Nhưng có người khuyên ông,
nếu chỉ vì trả thù riêng mà đi ám sát,
thành công hay thất bại đều không tốt.
Thành công thì chỉ giết được một vị vua,
không thể lật đổ được gốc rễ
sự thống trị tàn bạo của nhà Tần.
Thất bại thì tính mạng không còn,
mọi ước mơ phục quốc cũng tan thành mây khói.
Thay vào đó,
hãy tìm một chúa công anh minh để giúp đỡ,
từ đó xây dựng lực lượng đủ mạnh
để lật đổ nhà Tần.
Đây là lời khuyên sáng suốt,
nhưng Trương Lương lúc ấy còn trẻ,
máu lửa, tâm căm hận chưa ngôi.
Ông quyết định làm theo ý mình.
Năm 218 trước công nguyên,
Trương Lương dò biết được lịch trình tuần du của Tần Thủy Hoàng.
Ông bán hết gia sản,
đi thuê sát thủ,
cho làm một chiếc chùi sắt nặng tới 120 kg,
rồi mai phục tại Bác Lãng,
một con đường hẹp mà đoàn xa giá của Tần Thủy Hoàng phải đi qua.
Khi đoàn xa đến gần,
Trương Lương ra hiệu,
sát thủ ném chiếc chùi sắt với toàn bộ sức lực,
chiếc xe đi đầu bị đập vỡ tan thành.
Nhưng trời không như ý người,
Tần Thủy Hoàng cảnh giác,
không ngồi trên chiếc xe đầu mà ngồi trên chiếc xe thứ hai,
trông giống hệt,
âm mưu thất bại.
Tần Thủy Hoàng nổi giận,
sai lùng khắp thiên hạ tìm kẻ chú mưu.
Trương Lương phải đổi tên,
trốn chạy,
cuối cùng ẩn náu tại Hạ Bì.
Đây là bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông,
vì chính tại nơi này,
ông gặp được một người thay đổi hoàn toàn vận mệnh của mình,
người đó là Hoàng Thạch Công.
Một hôm,
Trương Lương rảnh rỗi đi dạo trên cầu Hạ Bì,
gặp một ông lão tên Hoàng Thạch Công.
Ông lão này thấy Trương Lương có phong thái hiệp nghĩa,
muốn thử tài,
liền cố tình làm rơi chiếc giày xuống gầm cầu,
rồi bảo Trương Lương xuống nhặt dùm.
Trương Lương tuy là quý tộc nhưng không kêu căng,
liền xuống nhặt giày.
Nhưng khi đưa lên,
ông lão lại bảo đi mang vào giúp.
Trương Lương nuốt giận,
quỳ xuống mang giày cho ông lão.
Ông lão cười,
bảo ông hãy đến đây vào năm ngày sau lúc bình minh.
Trương Lương đến sớm,
nhưng ông lão đã có mặt từ trước,
giận giữ trách ông đến muộn.
Lần thứ hai cũng vậy.
Lần thứ ba,
Trương Lương đi từ nửa đêm,
cuối cùng đến trước ông lão.
Hoàng Thạch Công vui mừng,
trao cho ông một cuốn sách,
nói rằng đọc sách này,
có thể làm quân sư cho vua chúa.
Đó chính là Thái Công Binh Pháp,
một bộ binh thư huyền bí mà theo truyền thuyết
là do Khương Thái Công để lại.
Từ đó,
Trương Lương ngày đêm nghiên cứu binh thư,
tài năng mưu lực của ông như được mài rũa,
trở nên sắc bén hơn bao giờ hết.
Ông không còn chỉ là một hiệp khách đơn thuần nữa,
mà đã trở thành một mưu sĩ có tầm nhìn chiến lược.
Ông hiểu rằng muốn đánh đổ nhà tần,
không thể chỉ dựa vào sức mạnh cá nhân,
mà phải có một kế hoạch lớn,
một chiến lược tổng thể.
Và quan trọng nhất,
phải tìm được một người chủ xứng đáng.
Nếu là bạn,
khi đối mặt với kẻ thù giết cha,
diệt nước,
bạn sẽ chọn trả thù ngay lập tức
dù có thể hy sinh mạng sống,
hay kiên nhẫn chờ đợi thời cơ lớn hơn
để xây dựng lực lượng đủ mạnh.
Đây không phỉ là câu hỏi dễ trả lời,
vì nó liên quan đến lựa chọn
giữa cái tôi cá nhân và đại cục.
Hãy để lại bình luận cho tôi biết suy nghĩ của bạn.
Năm 210 trước Công Nguyên,
Tần Thủy Hoàng đột ngột qua đời,
Tần Nhị Thế lên ngôi.
Từ đó,
việc triều chính của nhà Tần tuột dốc không phanh.
Các cuộc khởi nghĩa nổi dậy khắp nơi.
Lớn nhất là cuộc khởi nghĩa của Trần Thắng,
ngô quảng vào năm 209 trước Công Nguyên.
Sau khi Trần Thắng bị giết,
các tướng lĩnh lập Sở Hoài Vương làm vua,
danh nghĩa là Phục Hưng nước Sở.
Trường Lương muốn đi theo Sở Hoài Vương,
nhưng giữa đường gặp Liêu Bang.
Đây là một cuộc gặp gỡ định mạnh.
Hai người gặp nhau,
tâm đầu ý hợp ngay từ lần đầu.
Suốt đường đi,
Trường Lương thường đem Thái công binh pháp ra bản luận với Liêu Bang,
và mỗi lần bản luận,
ông lại càng thấy rõ hơn tài năng lãnh đạo của người đàn ông này.
Liêu Bang không phải là người có học thức uyên bác như Trường Lương,
cũng không có xuất thân quý tộc.
Nhưng ông có một thứ mà rất ít người có được,
đó là khả năng lắng nghe,
khả năng nhận ra tài năng của người khác,
và tin tưởng giao việc cho họ.
Nhưng điều khiến Trường Lương quyết định gắn bó với Liêu Bang
không chỉ là tài năng lãnh đạo.
Trong một lần Liêu Bang chiếm được Thành,
ông ra lệnh nghiêm cấm binh sĩ không được cướp bóc,
giết chóc dân lành.
Điều này nghe có vẻ đơn giản,
nhưng trong thời loạn thế,
khi quân đội nào cũng cướp phá,
sát hại dân thường,
việc một vị tướng có thể kiềm chế được đội quân của mình
là điều cực kỳ hiếm hoi.
Trường Lương nhìn thấy điều này,
và ông hiểu rằng đây là người có thể mang lại thái bình cho thiên hạng.
Nếu giúp ông lên làm hoàng đế,
muôn dân sẽ được hưởng thái bình.
Thế nhưng con đường đến với ngôi báo không hề bằng phản.
Trước mắt Liêu Bang là hai đối thủ lớn,
một là nhà Tần vẫn còn đang cố thủ ở Hàm Dương,
hai là Hạng Vũ,
một anh hùng khí phách,
dũng lực vô song.
Đang dẫn quân áp đảo tiến về phía Tây.
Tháng 8 năm 207 trước công nguyên,
Liêu Bang đánh hạ được Vũ Quan,
một cửa ngõ quan trọng để tiến vào Quan Trung.
Tháng 9 cùng năm,
quân Liêu Bang tiến tới Mưu Quan.
Đây là nơi hiểm trở,
có nhiều trọng binh nhà Tần trấn giữ.
Liêu Bang nồn nóng tiến vào Hàm Dương,
định xua hai vạn binh sĩ áo tấn công,
nhưng Trường Lương ngăn lại.
Ông khuyên Liêu Bang không nên tấn công bằng vũ lực,
mà nên dùng kế thuyết phục.
Phái người giỏi bình luận đi thuyết phục tướng giữ quan ải đầu hàng,
đồng thời cắm đầy cờ sĩ quân Hán xung quanh quan ải
để tạo thanh thế.
Liêu Bang nghe theo,
phái lịch sinh đi hối lộ và thuyết phục.
Tướng Tần thấy khắp đồi núi đều có cờ sĩ quân sở,
trong lòng vừa sợ hãi vừa tham lam tiền bạc,
nên bằng lòng đầu hàng.
Nhưng Trường Lương vẫn chưa yên tâm,
ông sợ binh sĩ không nghe theo.
Nhân lúc họ chảy mạng,
ông hối thúc Liêu Bang đánh úp và chiếm lam tiền.
Liêu Bang dẫn quân đi vòng,
đại phá quân Tần,
rồi kéo thẳng tới Bá Thượng.
Tháng 10,
quân Liêu Bang đến Bá Thượng trước quân Trư Hậu.
Vua Tần là tử anh đi xe bằng gỗ do ngựa trắng kéo,
ra hạng.
Liêu Bang xua quân vào Hàm Dương,
dễ dàng kiểm soát quan trung,
phá bỏ luật khắc nghiệt của nhà Tần,
ban hành luật mới.
Từ đó, nhà Tần chính thức diệt vong.
Đây là kế đầu tiên của Trường Lương
đem lại thành công lớn cho Liêu Bang.
Không cần đổ máu,
không cần thiệt hại.
Chỉ bằng mưu lược và ngoại giao,
Trường Lương đã giúp Liêu Bang chiếm được quan trung.
Nhưng thử thách lớn hơn vẫn đang chờ đợi phía trước.
Bởi vì Hạng Vũ,
người hùng mạnh nhất thiên hạng,
đang dẫn 40 vạn đại quân áp đến.
Liêu video này lạ,
vì câu chuyện còn dài
và mỗi lần xem,
bạn sẽ thấy một tầng ý nghĩa mới
mà lần trước chưa nhận ra.
Khi Liêu Bang mới tiến vào cung điện Tần,
ông thấy cung điện nguy nga rực rỡ,
kho đầy trâu báu,
hậu cung đầy mỹ nữ.
Ông động lòng trước những thứ đó,
muốn ở lại hưởng thụ.
Nhưng Trường Lương với tầm nhìn xa trong rộng
đã nhìn thấy mối nguy hại lớn
từ thế lực của Hạng Vũ.
Ông cố khuyên Liêu Bang rời khỏi cung điện,
niêm phong kho tàng,
nhưng Liêu Bang không nghe.
Điều tồi tệ hơn nữa xảy ra,
không biết nghe theo lời của ai.
Liêu Bang lén Trường Lương tự ý
phái quân đến đóng giữ tại Hàm Cốc Quan,
ngăn chặn Hạng Vũ tiến vào Quan Trung.
Khi Hạng Vũ xua quân tới,
thấy cửa quan đóng kín,
lại có quân của Liêu Bang đóng giữ,
liền nổi giận lôi đỉnh.
Ông Sai Anh Bố dẫn quân tấn công,
đánh hạ Hàm Cốc Quan,
tiến vào trú đóng tại Hồng Môn,
chuẩn bị đánh vào Hàm Dương.
Lúc này, Liêu Bang mới bừng tỉnh,
bằng lòng niêm phong cung điện,
kho tàng, rồi kéo quân trở về Bá Thượng.
Tình thế cực kỳ nguy cấp,
Hạng Vũ có 40 vạn quân,
Liêu Bang chỉ có 10 vạn.
Hạng Vũ dũng mãnh vô song,
các tướng giới trướng đều là người một đánh 10.
Trong khi đó,
Liêu Bang chỉ là một tiểu bá ở Bá Thượng.
Nếu Hạng Vũ quyết tâm tấn công,
Liêu Bang chắc chắn không có đường sống.
May mắn thay,
chú của Hạng Vũ là Hạng Bá,
bạn cũ của Trường Lương.
Đang đêm, Hạng Bá đến gặp Trường Lương,
muốn cứu bạn khỏi tai họa sắp đến.
Nhưng Trường Lương không chạy trốn,
ông dắt Hạng Bá vào gặp Liêu Bang.
Liêu Bang bèn kết thân với Hạng Bá,
hẹn nhau làm thông gia,
và nhờ nói giúp với Hạng Vũ rằng
mình không có ý định chống lại.
Hạng Bá trở về khuyên Hạng Vũ,
vì vậy Hạng Vũ thôi không khai chiến ngay.
Hôm sau,
Liêu Bang đến Hồng Môn
ít kiến và xin lỗi Hạng Vũ.
Đây là một trong những cảnh nổi tiếng nhất
trong lịch sử Trung Hoa,
Yến Tiệc Hồng Môn.
Trong buổi tiệc,
Liêu Bang tỏ ra nhốn nhượng khiêm tốn,
khiến Hạng Vũ tin rằng ông không có gan xưng vương,
thật lòng muốn nhường lại quan trung.
Không khí dịu lạnh,
nhưng Liêu Bang biết nơi này
không thể ở lâu.
Ông tìm cơ hội thoát thân trở về bá thượng.
Hạng Vũ tỏ ra nghi ngờ
với hành động đó,
nhưng Trường Lương liền đứng ra giải thích,
khiến Hạng Vũ không truy đuổi.
Đây là lần Trường Lương cứu mạng Liêu Bang
khỏi tay Hạng Vũ,
bằng tài ăn nói khéo léo
và khả năng đọc vị tâm lý con người.
Mấy ngày sau,
Hạng Vũ đem binh về hướng Tây,
vào thành Hàm Dương, giết vua Tần,
đốt cung điện,
rồi tự lập mình làm Tây Sở Ba Vương.
Ông lấy bành thành làm kinh đô
và phong cho Liêu Bang vùng đất ba thục,
đóng đô ở Nam Trịnh.
Đây là nơi có sự cách trở về mặt địa lý,
tách biệt với những nơi còn lạ.
Hạng Vũ còn phong cho
ba chư hầu chấn giữ,
gọi là Tam Tần,
chặn cửa duy nhất thoát ra ba thục.
Mục đích là để quân Hán chết dần
trong đó.
Nhưng ngược lại với toàn tính của Hạng Vũ,
Trương Lương và Tiêu Hà lại nghĩ khác.
Hai người cho rằng đây là nơi
rất phù hợp với quân lực yếu kém
hiện giờ, giúp cho Hán Vương
tập trung bồi bổ thực lực,
chờ thời cơ trỗi dậy,
tháng 4 năm 206 trước Công Nguyên,
khi Hán Vương đã vượt qua đàn đạp,
Trương Lương khuyên đốt con đường này.
Làm như vậy có hai mục đích.
Một là đề phòng các chư hầu
có thể đánh vào ba thục,
hay là chứng tỏ với Hạng Vũ rằng
Liêu Bang sẽ không bao giờ trở lại
vùng đất phía đông nữa.
Đây là kế nghi binh cực kỳ cao tay,
làm cho Hạng Vũ tin rằng Liêu Bang
đã cam phận ở ba thục,
không còn là mối đe dọa.
Nhưng đằng sau đó, Trương Lương
đã bí mật sắp xếp một kế hoạch lớn hơn.
Lúc bấy giờ,
do sự phong vương bất công của Hạng Vũ,
hai chư hầu là Điền Vinh
ở nước Tề và Trần Dư
ở nước Triều phát động chống lại.
Trương Lương lấy thư làm phản của Điền Vinh
đưa cho Hạng Vương,
khiến Hạng Vương không lo đến Hán Vương
đang ở phía Tây,
mà đem binh về phương Bắc đánh Tề.
Khi đó, Đại tướng Hàn Tín
dẫn quân Minh Tu đàn đạp,
ám độ Trần Thương,
lấy được Tam Tần.
Đây là kế nổi tiếng trong lịch sử.
Minh Tu đàn đạp, ám độ Trần Thương
tức là làm ra vẻ sửa sang
con đường đàn đạo để đánh lừa đối phương
nhưng thật ra lại đi con đường
Trần Thương để tấn công bất ngờ.
Nhờ đó, quân Hán đã tránh được
đại binh của Hạng Vũ
chiếm được Tam Tần một cách dễ dàng.
Tiếp tục,
nhân lúc Hạng Vũ xa lầy ở đất Tề,
Trương Lương dùng tài ngoại giao,
Hàn Tín dùng vũ lực,
lần lượt thu phục các chư hầu ở phía Đông.
Liêu bang nhân danh báo thù cho
Sở Hoài Vương mà kêu gọi các chư hầu
tập hợp được lực lượng lên đến
56 vạn đại quân,
chỉ huy dẫn đến đánh chiếm được Kinh Đô Bành Thành.
Đây là thời khắc đỉnh cao
của Liêu bang,
nhưng cũng là lúc ông Phạm sai lầm lớn nhất.
Sau khi chiếm được Bành Thành,
Trương Lương khuyên Hán Vương siết chặt quân kỷ,
bố trí phòng thủ,
nhưng ông không nghe.
Ông nghĩ rằng có thể lợi dụng số quân áp đào này
để đánh bại Hạng Vũ.
Kết quả, số quân đó bị
3 vạn tinh binh của Hạng Vũ
đánh cho tàn tác, quân Hán chết
và bị thương lên đến 20 vạn người.
Liêu bang cũng may mắn thoát chết
về cố thủ ở Huỳnh Dương.
Đây là lần thứ 2
Liêu bang bỏ qua lời khuyên của Trương Lương
và kết quả là 2 lần
suýt vong mạng. Từ đó về sau,
Liêu bang học được bài học,
bất cứ điều gì Trương Lương khuyên,
ông đều nghe theo.
Sau khi quân Hán hồi phục lại binh lực,
Trương Lương khuyên Hán Vương
đi dụ các tướng có hiểm khích với Hạng Vũ
như Anh Bố và Bành Việt.
Đồng thời, ông nhận định rằng
chỉ có Hàn Tín mới có thể giao được
việc lớn, chống giữ được một mặt.
Hán Vương nghe theo,
sai người đi chiêu hàng Anh Bố và Bành Việt,
cùng với đó tin tưởng giao cho
Hàn Tín mang quân đi đánh giặc ngụy
ở mặt Bắc.
Nhờ tài năng của Hàn Tín,
quân Hán liên tiếp thắng trận,
lấy được các nước yên Đạn, Triệu.
Năm 203 trước công nguyên,
Hàn Tín phá thêm được nước Tề
và muốn tự lập làm Tề Vương.
Hán Vương tức giận, định không cho.
Nhưng Trương Lương bản với Hán Vương,
khuyên ông bằng lòng để lấy lòng Tín.
Hán Vương sai ông trao ấn
Tề Vương cho Tín.
Hàn Tín từ đó một lòng với Hán,
không nghe những lời rẻm pha
mà Hạng Vũ phái người đến chiêu dụng.
Thấy tình thế bất lợi,
đang bị cô lập, không ai chi viện,
lương thực lại thiếu hụt,
Hạng Vũ bất đắc dĩ phải nghị hòa với Liêu Bang,
lấy Hồng Cầu làm danh giới,
Đông thuộc Sở,
Tây thuộc Hán.
Liêu Bang từ lúc chống tần đến nay,
liên tục chiến đấu suốt mấy năm dài,
vào sinh ra tử từ mấy lần may mắn thoát nạn.
Giờ đây thấy đã nghị hòa với Sở,
nên cũng có ý định
rút quân đi về phía Tây,
nghỉ ngơi, hưởng thụ những gì đã có.
Nhưng Trương Lương lại cho rằng
đây chính là cơ hội tốt nhất
để tiêu diệt Hạng Vũ,
giành lấy Thiên Hạng.
Ông chỉ rõ, hiện nay Hán đang chiếm quá
nửa Giang Sơn,
chứ hầu khắp các nơi đều quy phục.
Nếu không thừa cơ hội này đánh mạnh thêm
để cho Hạng Vũ có thời gian nghỉ ngơi,
thì cũng giống như để cho cọp
dưỡng sức, hậu hoạn rất to lớn.
Liêu Bang tiếp nhận ý kiến của Trương Lương,
thay đổi ý định,
sẽ bỏ hòa ước,
quay đầu ngựa trở lại,
tiếp tục tấn công về hướng Đông.
Tháng 10 năm 202 trước công nguyên,
Liêu Bang đánh úp Hạng Vũ ở Dương Hạng.
Không ngờ quân Hạng Vũ
vẫn còn rất mạnh mẽ
quay lại đánh bại Liêu Bang ở Phố Lăng.
Trước đó, Liêu Bang đã hẹn với Hàn Tín,
Bành Việt,
anh bố nhưng họ không đến.
Trương Lương khuyên Liêu Bang sai người hứa
sẽ phong nhiều đất đai,
thưởng lại chức tước nếu họ chịu đều
quân cùng diệt sở.
Các tướng nghe theo,
mang quân đến hội.
Tháng 12 năm đó,
quân Hán dưới sự chỉ huy của Hàn Tín
bổ đánh vào,
bao vây Hạng Vũ tại Cai Hạng.
Tuy bị Hàn Tín làm cho khốn đốn,
nhưng với uy dũng của Hạng Vũ
và 9 vạn quân sĩ còn lại
vẫn làm cho quân Hán khó để thắng thế.
Trong tình thế ấy,
Trương Lương muốn thực hiện một cuộc chiến tranh tâm lý.
Ông sai quân Hán
đứng hát vang bài ca nước sở
ở khắp 4 bên.
Người sở yêu quê hương,
thích ca hát nên khi nghe xong
cảm thấy nhớ quê hương,
tinh thần không có ý chí chiến đấu.
Cuối cùng, quân sở
đã bị tiêu diệt toàn bộ.
Hạng Vũ chỉ dẫn theo
một ít binh sĩ thân tín
mở đường máu thoát ra khỏi vòng vây.
Nhưng vì cảm thấy không còn mặt mũi nào
gặp lại phụ lão ở Giang Đông nữa,
Hạng Vũ đã tự sát bên bờ sông Âu Giang.
Cuộc chiến tranh Hán sở
kéo dài 4 năm đã kết thúc
qua sự thắng lợi của Lưu Bang.
Tứ diện sở ca,
một kế sách mà nghe qua thì đơn giản,
nhưng hiệu quả của nó lại cực kỳ to lớn.
Đây không phải chỉ là
một chiến thuật quân sự,
mà là một cuộc tấn công vào tinh thần,
vào tâm lý, vào nỗi nhớ nhà
của những người lính xa quê.
Trường Lương hiểu rằng,
đánh thắng một đội quân không chỉ bằng cách
tiêu diệt thể sát họ,
mà còn bằng cách phá vỡ ý chí chiến đấu của họ.
Khi lòng người đã tan rã,
dù có vũ khí tốt nhất,
tướng tài giỏi nhất, cũng không thể giữ được.
Đây chính là điểm khác biệt
giữa một tướng tài và một mưu sĩ.
Tướng tài nhìn thấy địa hình,
binh lực, khí giới.
Mưu sĩ nhìn thấy lòng người,
tâm lý, cảm xúc.
Trường Lương thuộc loại thứ hai,
và đó chính là lý do ông có thể giúp Liêu Bang
chiến thắng hạng vũ,
một người về mặt vũ lực và tài năng quân sự
vượt trội hơn Liêu Bang rất nhiều.
Sau khi tiêu diệt được đối thủ
lớn nhất trong cuộc tranh giành thiên hạng,
các quan văn võ và chư hầu
tôn Liêu Bang lên làm hoàng đế,
xây dựng triều đại nhà Hán.
Nhưng việc xây dựng một triều đại
không chỉ dừng lại ở việc đánh thắng kẻ thù,
còn rất nhiều việc phải làm.
Trong đó có một việc cực kỳ quan trọng,
đó là chọn nơi định đô.
Thoạt đầu,
Hán cao tổ Liêu Bang
muốn định đô lâu dài tại Lạc Dương.
Quần thần đối với việc này
có rất nhiều ý kiến khác nhau,
đa số đều theo ý của Liêu Bang.
Trái ngược với ý định đó
có viên quan Lưu Kính.
Ông đứng trên mặt chính trị,
kinh tế, quân sự và lịch sử
để phân tích việc nên chọn xây dựng
kinh đô tại Quan Trung.
Trường Lương lắng nghe,
cũng hết sức ủng hộ kiến nghị của Lưu Kính.
Ông phản bác lại ý kiến
các quần thần muốn định đô tại Lạc Dương,
vạch ra những mặt tốt và xấu
của hai nơi như sau.
Lạc Dương, mặc dù có thành cao,
hào sâu, sơn mạnh,
dòng sông Hoàng Hà,
Lạc Thủy là những nơi có địa hình hiểm yếu,
nhưng Lạc Dương là nơi có vùng đất hẹp và nhỏ,
diện tích không quá mấy trăm dặm,
trong khi đất đai lại bạc màu,
lại dễ bị thù địch từ bốn mặt,
không phải là đất rụng võ.
Trong khi đó,
Quan Trung phía Tây có hàm cốc quan,
hào sơn,
phía phải có lũng sơn, mân sơn,
chính giữa đất đai rộng rãi, phỉ nhiêu.
Phía Nam có vùng ba thục giàu có,
phía Bắc có đồng cỏ tiện lợi
cho việc chăn nuôi.
Cả ba phía Tây, Bắc và Nam đều hiểm trở,
dễ phòng thú.
Riêng phía Đông lại tiện lợi
trong việc khống chế các chư hầu.
Khi thiên hạ Thái Bình,
có thể dùng hai dòng sông Hoàng Hà
và Vị Thủy để chuyên trở vật tư
trong cả nước, cung ứng cho kinh sư.
Nếu chư hầu phản loạn,
chiến tranh xảy ra khắp nơi,
thì có thể xuôi dòng đi xuống,
ra quân đánh bốn phương,
lương hướng và vật tư cũng có thể vận chuyển,
cung cấp đều đủ.
Đúng là thành vàng ngàn rậm,
nước riêng của trời.
Tư tưởng xây dựng kinh đô
của Trương Lương cho thấy
ông là một nhân tài mưu lược,
có lòng giả rộng rãi,
có tầm nhìn cao xa.
Ông không vì lợi cá nhân
mà đứng trên tầm cao của toàn cục,
nghĩ tới chuyện cai trị
và giữ yên cho đất nước được lâu dài.
Trong thời cổ đại,
điều đó thật là đáng quý.
Sau khi nghe Trương Lương phân tích,
Lưu Bang cho là phải,
nên đã chọn ngày lên đường đến Quang Trung
lấy Trường An làm kinh đô.
Năm 201 trước công nguyên,
Lưu Bang đại phong cho các công thần.
Do Trương Lương là một mưu thần,
không có công về chiến trận,
nhưng đối với Cao Đế,
qua những năm tháng có Trương Lương sát bên,
ông đã đúc kết lại một câu
để tôn lên tài năng và công lao
của Trương Lương.
Đó là bản mưu kế ở trong màn trướng,
quyết định sự thắng lợi
ở ngoài ngàn rậm,
đó là công của từ phong.
Hán Cao Tổ muốn thưởng cho Trương Lương
ba vạn hộ ở đất tể,
nhưng ông khiêm tốn từ chối,
chỉ xin được phong ở đất Lưu.
Cao Đế bèn phong Trương Lương làm Lưu Hầu.
Trong những năm sau đó,
Trương Lương rất ít can dự
vào các công việc trong triều.
Lần cuối là ông đứng ra ngăn Hán Cao Tổ
thay đổi ngôi thái tử.
Rồi đến khi các công thần nhà Hán
như Hản Tín, Bành Việt,
anh bố lần lượt bị Lưu Bang trừ khử,
Trương Lương đã khôn khéo
mượn cớ theo đạo giáo,
xin tự quan đi ngao du với thần sích tổng tự.
Ông bèn cắt giảm ăn uống,
học lối đạo dẫn cho nhẹ thân.
Năm 186 trước công nguyên,
Trương từ phong qua đời,
được đặt tên Thụy là Văn Thành Hầu.
Con ông là Trương Bất Nghĩ
thay cha làm Lưu Hầu.
Đây mới thật sự là điểm
đáng ngưỡng mộ nhất ở Trương Lương.
Không phải tài năng mưu lược,
không phải công lao hiển hách,
mà là khả năng biết lùi bước đúng lúc.
Trong lịch sử Trung Hoa,
có biết bao nhiêu người tài, công thần,
sau khi giúp vua lên ngôi,
lại bị vua đó giết hạ.
Hàn Tín, Bành Việt,
anh bố đều là những ví dụ điển hình.
Họ có tài năng, có công lao,
nhưng họ không biết lúc nào phải dừng lại,
không biết rằng công cao
chấn trụ là điều cực kỳ nguy hiểm.
Trương Lương khác,
ông hiểu rằng một khi thiên hạ đã định,
vị vua sẽ không còn cần đến
những người quá tài năng,
quá có ảnh hưởng nữa.
Thay vào đó, họ sẽ trở thành mối đe dọa.
Vì vậy, ông chọn cách rút lui,
không tranh giành quyền lực,
không tham lam phong tước,
thậm chí còn giả vờ theo đạo giáo
để tránh xa chiều chính.
Đó là trí tuệ cao nhất,
biết khi nào phải tiến, khi nào phải lùi.
Có một câu trong kinh dịch nói rằng,
cung đắc viên mãn,
nguyệt doanh tắc khuyết,
nghĩa là cung đạt đến điểm cao nhất
thì sẽ bị bẻ gãy,
mặt trăng tròn đầy thì sắp khuyết.
Trương Lương hiểu điều này sâu sắc hơn ai hết.
Ông không để cho bản thân
đạt đến điểm cùng cực
mà chủ động rút lui trước khi điều đó xảy ra.
Điều này
không có nghĩa là ông yếu đuối
hay thiếu tham vọng.
Ngược lại, đó chính là biểu hiện
của sự tự chủ tuyệt đối,
của sự thấu hiểu bản chất quyền lực
và bản chất con người.
Ông biết rằng mục đích của mình
không phải là để được phong vương, phong hầu
hay nắm giữ quyền lực tối cao
mà là để hoàn thành lý tưởng phục quốc
giúp thiên hạ được thái bình.
Khi mục đích đã đạt được,
ông rời đi, không lưu luyến.
Nhìn xuyên suốt cuộc đời
của Trương Lương,
có thể hiểu vì sao ông được hậu thế
xem là một mưu thần lỗi lạc.
Ngồi trong chiều đình, tính toán mưu lược
để quyết định mọi sự thắng lợi
ở ngoài nghìn dặm xa,
giúp lưu bang xây dựng nền vương chiều Tây Hán.
Trong đó, mỗi mưu tính của ông
đều có thể tùy thời thế
mà đưa ra quyết định thích hợp,
biết tiến lên cũng như biết dừng lại đúng lúc,
cuối cùng hoàn thành được sự nghiệp
đúng như tiên liệu.
Có thể nói, Trương Lương là hóa thân
của trí tuệ, xứng đáng để
các mưu lược ra sau học hỏi và hướng theo.
Nhưng điều quan trọng hơn cả,
ông để lại cho chúng ta những bài học
vô giá về nghệ thuật sống,
về cách xử thế trong cuộc đời.
Bài học thứ nhất,
biết người, biết ta.
Trương Lương biết rõ khả năng của bản thân,
biết rõ những gì mình có thể
làm và không thể làm.
Ông cũng biết rõ lưu bang là người như thế nào,
hạng vũ là người như thế nào,
hàn tín là người như thế nào.
Nhờ đó, ông có thể
đưa ra những quyết định chính xác,
sử dụng đúng người vào đúng việc.
Trong cuộc sống ngày nay,
chúng ta cũng cần có khả năng này.
Biết rõ điểm mạnh, điểm yếu
của bản thân, biết rõ những người
xung quanh ta là ai, họ muốn gì,
họ có thể làm gì.
Từ đó, ta có thể xây dựng được
một mạng lưới quan hệ tốt,
hợp tác với đúng người,
và tránh được những mối nguy hiểm không đáng có.
Bài học thứ hai,
biết tiến, biết thoái.
Trương Lương không phải là người luôn tiến lên.
Có lúc ông tiến, có lúc ông lùi,
có lúc ông công kích,
có lúc ông phòng thủ.
Tất cả đều tùy thuộc vào tình thế.
Khi thời cơ chưa chín mùi,
ông kiên nhẫn chờ đợi.
Khi thời cơ đã đến,
ông quyết đoán hành động.
Khi mục đích đã đạt,
ông dứt khoát rút lôi.
Trong cuộc sống,
chúng ta cũng cần biết điều này.
Không phải lúc nào cũng phải tiến lên,
không phải lúc nào cũng phải tranh đua.
Có những lúc lùi một bước lại là cách
để tiến hai bước sau này.
Có những lúc buông xuống lại là cách
để giữ được nhiều hơn.
Bài học thứ ba, biết rừng.
Đây là bài học khó nhất,
cũng là bài học quan trọng nhất.
Trong xã hội hiện đại,
chúng ta được dạy phải luôn phấn đấu,
luôn tiến lên, luôn muốn có nhiều hơn,
cao hơn, mạnh hơn.
Nhưng Trương Lương dạy chúng ta một điều khác,
đó là biết khi nào phải rừng lại.
Không phải vì yếu đuối,
không phải vì sợ hãi,
mà vì thấu hiểu bản chất cuộc đời.
Cuộc đời không phải là một cuộc
chạy đua không điểm rừng.
Nó là một hành trình,
và trong hành trình đó,
có những lúc ta cần nghỉ chân,
có những lúc ta cần quay đầu,
có những lúc ta cần rừng lại hoàn toàn
để chiêm ngưỡng phong cảnh.
Trương Lương rừng lại khi ông đã
hoàn thành mục đích của mình,
khi ông đã giúp Liêu Bang lên ngôi,
khi ông đã thấy thiên hạ Thái Bình.
Ông không cần thêm gì nữa,
không muốn thêm gì nữa.
Ông chỉ muốn sống những năm tháng còn lại
một cách thanh thản, tu dưỡng thân tâm,
hưởng thụ quá ngọt của công lao
mà không phải lo sợ bị thanh trừ.
Và chính vì ông biết rừng,
ông mới có được kết cục viên mãn.
Trong khi những người khác như Hàn Tín,
Bành Việt đều chết thảm,
Trương Lương lại được sống yên ổn
cho đến cuối đời,
con cháu được thừa kế tước vị,
gia đình được bình an,
đó mới thật sự là thắng lợi lớn nhất.
Cổ Kim Thư Quán,
nơi lưu giữ những trí tuệ ngàn năm không phai,
những câu chuyện như của Trương Lương
không chỉ là lịch sử,
mà là những bài học sống động
cho chúng ta ngày hôm nay.
Nếu bài viết này có giá trị với bạn,
hãy nhấn thích để ủng hộ,
chia sẻ để nhiều người cùng biết đến những trí tuệ này.
Và đừng quên để lại bình luận
cho tôi biết suy nghĩ của bạn
về Trương Lương, về nghệ thuật tiến thoái,
về cách sống của một mưu sĩ.
Theo dõi kênh để không bỏ lỡ
những câu chuyện tiếp theo
từ Cổ Kim Thư Quán,
nơi quá khứ chiếu sáng tương lai.
