Lời dạy của lão tăng bên mái chùa cũ

Sống thuận tự nhiên
456 người theo dõi
Trong đời, nhiều khi ta nghĩ mình bất hạnh, nhưng nếu đổi cách nhìn, nghịch cảnh lại có thể trở thành cơ hội.
Câu chuyện về chàng trai và vị láo tăng sau đây sẽ cho chúng ta câu trả lời.
Ngày xưa, ở đất nước Trung Thiên Trúc, có một chàng trai trẻ tên là Asala.
Ra cảnh anh nghèo khó, cha mẹ mất sớm, phải nhờ làm thuê cho nhà giàu mà sống qua ngày.
Asala luôn cảm thấy số phận bất công, suốt ngày ủ rũ, than trời trách đất.
Cho rằng, đời mình sinh ra chỉ để chịu khổ, chẳng bao giờ có ánh sáng.
Ánh mắt anh lúc nào cũng chịu nặng.
Bước chân thì nặng nề, như mang cả gánh đời trên vai.
Hôm ấy, Asala buồn bã bước trên con đường gập gành, trở về căn lều nhỏ,
thì bất chợt mây đen kéo đến, trời đổ cơn mưa xối xả.
Anh vội vàng chạy vào một ngôi chùa Phật cũ nát ven đường để tránh mưa.
Ngôi chùa ấy tưởng vôi loang lộ, mái ngói rột nát, nhưng vẫn toát lên vẻ trầm mặc.
Trong chùa chỉ có một vị Lão Tăng đang ngồi tĩnh tỏa trên bồ đoàn.
Thấy Asala toàn thân ướt sũng, khuôn mặt tái xanh vì lạnh, Lão Tăng liền đứng dậy,
ân cần rót cho anh một bát canh nóng, rồi từ bi hỏi.
Vì sao con lại mang về mặt u sầu đến thế?
Asala run run nhận bát canh.
Mùi thơm thanh nhã khiến lòng anh dịu lại phần nào.
Anh liền kể lề cảnh đời éo le của mình, càng nói càng thêm bực bội.
Tại sao ông trời bất công đến vậy?
Con ngày nào cũng làm việc vất vả, chẳng dám lừa nhác, vậy mà tai ương luôn ập đến.
Bao nhiêu công sức cũng chỉ đổi lấy đói nghèo, khổ cực.
Lão Tăng mỉm cười hiền tử, chỉ tay ra ngoài cửa sổ.
Ngoài kia cánh hoa tươi tắn vừa mới nở đã bị trận mưa dập tơi tả, rơi rụng đầy sần.
Ông hỏi, con thấy những cánh hoa này đáng thương hay đáng mừng?
Asala nhìn thoáng qua, trao máy đáp.
Dĩ nhiên là đáng thương, hoa đang tươi đẹp, vậy mà bị mưa đánh rụng, chẳng còn được khoe sắc trên cảnh.
Lão Tăng lắc đầu chậm rãi nói, hoa rơi xuống đất, hoa thành dưỡng chất nuôi rễ cây.
Nhờ vậy mà sang năm, hoa lại nở rực rỡ, còn đẹp gấp bổi.
Cùng một sự việc, con thấy là họa, ta lại thấy là phúc.
Nếu tâm chỉ hướng về điều xấu, con sẽ mãi khổ đau.
Nhưng nếu thấy mặt tích cực, con sẽ tìm ra cơ hội trong nghịch cảnh.
Thấy Asala vẫn còn hoàng mang, Lão Tăng nói tiếp.
Để ta kể con nghe một câu chuyện.
Ngày xưa, có một thương nhân đi buồn, cưỡi trên lưng một con ngựa khỏe mạnh, hăng hái băng đường.
Giữa chừng, con ngựa bất ngờ hoàng sợ chạy loạn, hất ông ngã xuống đất, gãy chân đau đớn.
Người qua đường ai cũng lắc đầu thương hại, cho rằng ông quá xui xẻo.
Nhưng không lâu sau, con đường ông định đi đã xảy ra lở núi, hàng chục người bị trôn vùi, không ai thoát chết.
Chính nhờ bị gãy chân mà ông chậm lại, thoát khỏi tay ương.
Thế nhưng ông phải nằm dưỡng thương suốt ba tháng.
Làng xóm cười chê, nói rằng ông đã bỏ lỡ bao cơ hội buôn bán.
Nào ngờ, đúng lúc ấy, thành phố ông định đến lại bùng phát dịch bệnh, bao thương nhân tử vong.
Nhờ phải ở nhà mà ông bình an vô sự.
Khi chân dần bình phục, với số vốn ít ỏi còn lại, ông mua vài loại đặc sản địa phương, mang sang nước láng giềng.
Chẳng ngờ, những món hàng tường tầm thường ấy lại bán được gấp 10 lần giá, giúp ông phát tải.
Vậy con nghĩ xem, con ngựa ấy hại ông hay cứu ông?
Cái chân gãy là họa hay là phúc?
Nghe xong, Ashala bừng tỉnh phần nào, nhưng vẫn thắc mắc.
Vậy khi gặp bất hạnh, đệ tử phải làm gì để không xa vào án trách, mà vẫn giữ được tâm thiện?
Lão Tăng khẽ gật đầu.
Đáp, không phải miễn cưỡng ép mình phải làm việc thiện, mà là hiểu rằng vạn sự đều có mặt lợi ích.
Chỉ là vào khoảnh khắc đó, con chưa nhìn thấy.
Trời cao không làm khổ bất kỳ ai.
Mọi việc xảy ra đều là nét vẽ cần có trong bức tranh đời con.
Khi mưa đã tảnh, Lão Tăng đưa Ashala ra cửa.
Trao cho anh một chiếc túi vải nhỏ.
Bên trong có 7 hạt sen.
Ông dặn dò.
Mỗi ngày con ăn một hạt, đồng thời làm một việc giúp người khác, dù nhỏ cũng được.
7 ngày sau, con hãy quay lại đây.
Ashala cung kính nhận túi vải.
Trong lòng khởi lên một quyết tâm đơn giản.
Mỗi ngày ăn một hạt sen, và nhất định là một việc giúp người khác, dù nhỏ.
Từ khoảnh khắc ấy, anh thôi nhìn đời bằng con mắt ưu ám.
Chỉ lặng lẽ làm theo lời dặn.
Ngày thứ nhất, Ashala mang cơm đi làm như thường lệ.
Nhìn thấy một người ăn xin đói lạ, anh lập tức chia phần ăn của mình, rồi lại nhường nốt phần còn lại.
Suốt buổi, bụng đói nhưng tâm anh nhẹ đi lạ thường.
Chiều về, duyên xưa bỗng đến, anh gặp một thương nhân từng chịu ơn cha mình.
Biết hoàn cảnh hiện tại của Ashala, người ấy cảm động.
Ngay tại chỗ sắp xếp cho anh một công việc tốt hơn, tiền công cũng hậu hơn.
Việc nhỏ anh làm buổi trưa, khóa ra mở ra cánh cửa đầu tiên.
Ngày thứ hai, Ashala trên đường qua giếng gặp một bà láo đang trật vật với đôi thùng nước nặng.
Anh không do dự đỡ gánh, đưa bà về tận nhà.
Tình cờ, con trai bà là người thợ mộc giỏi nhất trong thành.
Nghe chuyện, ông quý cái tâm và sự thật thà của Ashala.
Vui lòng hướng dẫn anh những điều cơ bản của nghề mộc, lại không lấy học phí.
Từ đây, Ashala có thêm một tay nghề để mưu sinh, niềm tin vào bản thân cũng tăng lên.
Ngày thứ ba, khi phụ việc, Ashala lỡ tay làm đổ thuốc nhuộm, tấm vải trắng lập tức loang lộ nhiều sắc.
Chủ nhân giận dữ, đã định phạt nặng.
Đúng lúc ấy, một thương nhân ngoại quốc ghé qua, tình cờ thấy tấm vải, không giống ai,
lại nhận ra vẻ độc đáo của nó, bèn trả giá cao để mua.
Cơn giận của chủ nhân biến thành niềm vui, ông còn thưởng cho Ashala.
Điều tưởng là xui rủi, cuối cùng lại sinh lợi lộc.
Rồi mỗi ngày sau đó, vẫn có những chuyện thoạt nhìn không thuận.
Việc trục chặc, người hiểu lầm, kế hoạch trễ nải.
Nhưng Ashala nhớ lời lão Tăng, không phản nản, không buông lời bi quan,
chỉ làm tốt việc trước mắt và hễ có thể là giúp người.
Kỳ lạ thay, từng việc tưởng là rủi, đều dẫn về một kết cuộc may.
Một hiểu lầm, hóa ra gỡ rối cho một việc khác.
Một lần chậm trễ lại giúp tránh một rắc rối lớn hơn.
Như hoa rụng xuống đất tưởng tan tác, nào ngờ trở thành dưỡng chất cho dễ.
Đến ngày thứ bảy, Ashala trở lại ngôi chùa cũ.
Hồ sen trong sân tỏa hương mát, đúng bảy đóa sen vừa hé nở.
Lão Tăng đã đợi ở hiên, nhìn anh bằng ánh mắt hiền hòa.
Ashala chắp tay thưa, con hiểu rồi.
Mấy ngày qua, chỉ cần đổi tâm niệm, nghịch cảnh lên thành thuận cảnh.
Lão Tăng gật đầu mỉm cười.
Tâm có thể chuyển, thì cảnh lên đổi.
Nếu cứ đợi cảnh đổi rồi mới chịu đổi tâm, thì khó lắm.
Ngoại cảnh vốn không có tốt, không có xấu.
Tất cả do cách con nhìn.
Thường nghĩ điều tốt, điều tốt sẽ đến.
Thường nghĩ điều xấu, điều xấu tất dẫn.
Ấy gọi là tâm tưởng sự thành.
Từ đó, Ashala rời chùa, bước vào đời với một tâm thế khác.
Không oán than, chỉ chuyên cần và thiện ý.
Nhiều năm trôi, nhờ nỗ lực và những thiện duyên nối tiếp,
Ashala gây dựng được cơ nghiệp, lập gia đình, thường rộng rãi bố thí.
Người trong vùng kín trọng gọi anh là liên hoa trường giả.
Của cải với anh không còn là gánh nặng, mà là phương tiện để gieo hạt lành.
Câu chuyện của Ashala giống như một bức gương soi chiếu đời người.
Chúng ta không thể chọn hoàn cảnh,
nhưng ta có thể chọn cách nhìn nhận và ứng xử với hoàn cảnh ấy.
Khi ta nuôi dưỡng niềm tin, giữ lòng thiện lành,
thì chính tư tưởng tích cực ấy sẽ dần thay đổi vận mệnh.
Hoa rơi không phải để tàn úa,
mà để nuôi dưỡng cho mùa hoa mới.
Nghịch cảnh không phải để đè nén,
mà để rèn luyện ta mạnh mẽ và trưởng thành hơn.
Vì vậy, đừng vội oán trách khi gặp khổ đau,
cũng đừng bi quan khi thấy khó khăn.
Hãy tin rằng mọi điều xảy ra đều có lý do,
và đều mang trong nó một cơ hội tốt đẹp.
Khi tâm ta an nhiên, sáng suốt,
thì ở đâu cũng có thể là miền tịnh độ,
ở đâu cũng có thể nở rộ hoa sen của hạnh phúc và bình yên.
Người ta thường nói,
bạn đối xử tốt với người khác,
chưa chắc người ta sẽ đối xử tốt lại với bạn,
nhưng chắc chắn rằng chính bạn sẽ ngày càng thuận lợi hơn,
cuộc đời sẽ mở ra những con đường mới.
Câu nói ấy thoạt nghe có vẻ đơn giản,
nhưng trong đó ẩn trứa một bài học nhân sinh vô cùng sâu sắc.
Để hiểu rõ hơn, xin mời bạn cùng nghe một câu chuyện xưa.
Vào những năm trinh quáng thời nhà đường,
tại vùng Trung Nguyên có một thị trấn nhỏ ven núi gần sông,
phong cảnh hữu tình, dân cư yên bình.
Trong thị trấn có một thư sinh tên là Hảo Viễn An.
Người đời biết đến ông là bậc nho nhã, học rộng, tính tình hiền hậu.
Vợ chồng ông sống với nhau tran hòa,
nghĩa tình thấm thiết,
nhưng tiếc thay bao năm qua vẫn chưa có còn.
Điều này luôn là nỗi buồn lớn trong lòng hai vợ chồng.
Dù vậy, cả hai vẫn giữ tình cảm thủy trung,
cùng nhau trăm lo sách vở, hương khói phụng thờ tổ tiên
và chờ mong ngày có tin vui.
Năm ấy, triều đình ban chiếu mở lại khoa thi,
sĩ tử khắp nơi nô nức kéo về kinh thành ứng thí.
Hảo Viễn An cũng quyết định lên đường.
Ông không muốn đi một mình,
bèn rủ thêm hai người bạn đồng môn là Ngô và An cùng tham gia.
Cả hai đều sống ở vùng quê hẻo lánh,
gia cảnh vô cùng nghèo khó,
đến nỗi cơm ngày ba bữa cũng chẳng đủ no.
Từ lâu, Hảo Viễn An thường hay giúp đỡ họ,
khi thì vài đấu gạo, khi thì chút bạc để cầm cự qua ngày.
Lần này nghe ông rủ đi thi,
hai người thoái thác, lấy lý do không có tiền lộ phí.
Hảo Viễn An mỉm cười.
Đường đời quý ở chữ nghĩa, công danh chẳng thể chờ.
Tiền đi đường các cậu đừng bận tâm, tôi sẽ lo.
Chỉ mong sau này các cậu thành đạt,
đừng quên có người từng giúp là được.
Nghe vậy, hai người bạn cảm kích vô cùng,
nhanh chóng sửa soạn hành trang rồi cùng nhau lên đường.
Ba người đi suốt nhiều ngày, trải qua không ít gian nan,
cuối cùng cũng đến được kinh thành trắng lệ.
Họ thuê một gian phòng trọ đơn sơ,
ngày đêm miệt mái ôn luyện chờ ngày vào trường thi.
Nhưng trời không chịu lòng người,
đến khi bảng vàng công bố, cả ba đều không đổ.
Họ ngô và họ an chán nản, mặt mày ủ rũ.
Hảo Viễn An tuy thất vọng, nhưng vẫn giữ phong thái điềm tĩnh, khẽ cười an ủi.
Không sao đâu, công danh vốn là chuyện lâu dài.
Lần này chưa được, thì lần sau thi tiếp.
Đừng quá buồn, nào, ta cùng đi dạo phố giải sầu.
Ông dẫn hai bạn ra chợ lớn, ngắm cảnh kinh thành nhộn nhịp,
phố phường tấp nập kẻ mua người bán.
Đến trưa, họ ghé vào một tửu lâu.
Trong lúc nâng chén tiêu sầu, người họ ngô nhật tình mời rượu liên tục,
lời nói đầy vẻ vui tươi.
Không ngờ chỉ sau mấy tuần rượu,
Hảo Viễn An và người họ an đã say mềm, gục xuống bàn thiếp đi.
Đến khi tỉnh lại, cả hai bàng hoàng nhận ra người bạn họ ngô đã biến mất,
mà tiền bạc trong hành lý cũng không cánh mà bay.
Thì ra, buổi sáng dạo phố, họ ngô nhìn thấy nhiều trò vui,
vốn bản tính ham chơi nên không kìm được lòng.
Hắn bền cố tình chuốc rượu bạn say,
rồi lén lấy trộm tiền mang đi ăn chơi, hy vọng thử vận may.
Nhưng số phận trớ treo.
Chẳng những không kiếm được bạc,
mà toàn bộ hai trăm lượng bạc cũng tan theo trò đỏ đen.
Thua sạch, hắn xấu hổ, chẳng dám quay về gặp bạn,
liền lén rời Kinh Thành, định men theo đường cái ăn xin mà về.
Hạo Viễn An và người bạn họ an chờ mái hai ngày vẫn không thấy bóng dáng,
đành nuốt tủi quay về quê.
Trên người, hạo Viễn An chỉ còn ít tiền lẻ,
hai người đành tiết kiệm tối đa,
đêm thì ngủ nhờ dưới mái hiên,
ngày ăn qua loa cầm hơi.
Sau nhiều ngày gian khổ, cuối cùng họ cũng về được cổ hương.
Không lâu sau, người họ an vốn sức khỏe yếu,
đường dài vất vả khiến thân thể suy kiệt, trở bệnh nặng.
Hạo Viễn An thương bạn, gom góp chút tiền cho chữa bệnh,
nhưng trời bạc phúc, chỉ vài tháng sau người bạn ấy lìa đời.
Tăng thương trồng chất, hạo Viễn An đau lòng khôn xiết,
nhưng vẫn không quên chăm lo cho gia quyến người bạn đã mất,
thường xuyên giúp gạo thóc, tiền bạc để họ qua cơn khốn khó.
Nửa năm sau, nhà họ Ngô nhận tin giữ từ quan phủ,
Ngô đã chết nơi công đường.
Hắn lang thang ăn xin, thường xuyên đói khát,
một hôm không chịu nổi lên lẻn vào nhà phú hộ trộm đồ ăn,
bị bắt quả tàng.
Khi giải liên quan, hắn bị tra khảo,
không chịu nổi hình phạt, mà chết ngay tại chỗ.
Nghe tin, hạo Viễn An tuy trạnh lòng vì bị phản bội,
nhưng nghĩ lại, dù sao cũng là tình bạn nhiều năm,
ông vẫn lặn lội đến nơi, thu nhặt di thể, đưa về quê an táng tử tế.
Từ đó, ông cũng không quên giúp đỡ gia đình họ Ngô,
dù lòng còn vương chút cay đắng.
Thời gian thấm thoát trôi, hơn hai năm sau,
một chuyện kỳ lạ xảy ra.
Người vợ vốn bao năm hiếm muộn, nay bỗng mang thài.
Tin vui ấy khiến cả gia đình vỡ hỏa.
Ngày sinh nở đến gần, đêm trước hôm ấy,
hạo Viễn An nằm mơ thấy hai người bạn cũ,
họ Ngô và họ An, bước vào sân.
Ông vội chắp tay,
Các cậu đến đây là để báo ân chăng?
Người họ An gật đầu, ta đến báo ân.
Người họ Ngô cúi đầu, giọng đầy hổ thẹn,
ta đến để trả nợ.
Nói rồi, cả hai cùng bước vào phòng sinh.
Hạo Viễn An troàng tỉnh,
thì ngay lúc đó vang lên tiếng trẻ con khóc trong phòng sản phụ.
Người đỡ đẻ mừng dỡ báo tin,
vợ ông hạ sinh một cặp song sinh trai.
Trong lòng hạo Viễn An bỗng sáng tỏ,
hai người bạn thân đã tái sinh làm con mình.
Hai đứa trẻ lớn lên, một người học hành đỗ đạt,
sau này làm quan, thanh liêm chính trực,
không tham tiền tài.
Người còn lại theo nghiệp kinh doanh,
buôn bán phát tài, kiếm bạc bản.
Nhờ vậy mà cha mẹ được hưởng tuổi già sung túc, an nhãn.
Các bạn thân mến, trong giáo lý nhà Phật,
nhân nào quả nấy, gieo hạt lành thì sớ muộn,
cũng gặt quả ngọt.
Dù có khi lòng tốt bị phụ bạc, tình nghĩa bị phản bội,
nhưng phước đức không bao giờ mất đi.
Nó chỉ chuyển hóa, âm thầm tích tụ,
chờ đủ nhân duyên rồi trở lại với ta
dưới một hình thức khác.
Câu chuyện của hạo Viễn An
chính là minh chứng cho lời Phật dạy.
Chỉ cần giữ tâm thiện, sống trọn nghĩa tình,
thì phúc báo sẽ theo ta như bóng với hình,
khiến các bạn có một đời an lạc,
hạnh phúc và viên mạn.
Trong đời, có phải mọi sự hung hiểm
đều thật sự bất lợi,
hay đôi khi chính nghịch cảnh lại hóa thành phúc lành?
Chúng ta hãy cùng nhau nghe câu chuyện xưa
về Chu Nguyên Trương, Lưu Bá Ôn
và vị kỳ nhân dân gian để tìm lời giải đáp.
Chu Nguyên Trương sau khi đoạt được Thiên Hạ,
Thống nhất Sơn Hạ chưa bao lâu
đã trở thành vị Hoàng đế uy quyền của Triều Minh.
Ngày ngày, ông đều ngồi trong Kim Lan Điện,
xử lý trăm công nghìn việc của quốc gia.
Cứ thế thời gian dài trôi qua,
việc chiều chính tuy quan trọng
nhưng cũng khiến lòng người sinh ra cảm giác nhàm chán,
mỏi mệt.
Trong thâm tâm,
Chu Nguyên Trương cũng là một con người bình thường.
Đôi khi ông cũng muốn tạm gác bỏ gánh nặng chiều chính
để được thong rong tự tại,
đi đây đi đó ngắm nhìn dân tỉnh.
Một hôm, nhân lúc tâm trạng nặng nề,
ông quyết định rời Hoàng Cung,
cải trang xuống dân gian để quan sát cuộc sống của bá Tánh.
Lần này, ông không đi một mình
mà dẫn theo Lưu Bá Ôn,
vị quân sư nổi tiếng mưu lược,
tinh thông thiên văn địa lý,
giỏi suy đoán cát hung.
Hai người lặng lẽ rời Cung vì hành bí mật.
Nếu nói theo ngôn ngữ ngày nay,
chính là ra ngoài để thư giãn,
giải quây,
cũng để thăm dò dân tỉnh.
Chu Nguyên Trương lúc ấy
cải trang thành một viên ngoại phú hộ.
Trang phục đơn giản
nhưng vẫn toát ra vẻ giàu có,
Phong Lưu.
Còn Lưu Bá Ôn thì mang theo trên vai
một cái túi tiền bằng vải,
thoạt nhìn hệt như một người quản gia
đang đi theo chủ nhân để thu nợ.
Bề ngoài của họ,
khiến ai nhìn vào
cũng nghĩ đó là một địa chủ
dắt theo kẻ hầu thân tín.
Quân thần hai người vừa đi vừa quan sát cảnh sát.
Ngắm nhìn đường phố,
thong rong dạo bước
mà chẳng mấy chốc đã đi xa
khỏi kinh thành lúc nào không hay.
Đi được một quãng khá dài,
bất chợt từ phía xa,
vọng lại tiếng trống chiêng vang rển,
tiếng người hò reo náo nhiệt.
Ngầng nhìn lên,
thấy ngay trên con đường lớn phía trước
một đoàn người mặc quần áo sặc sỡ rực rỡ
đi thành hàng trình tệ,
vừa đánh trống gõ chiêng,
vừa rước một cỗ kiệu hoa lộng lấy.
Cảnh tượng ấy vui mừng náo nhiệt,
báo hiệu là một đám cưới đang rước dâu.
Chu Nguyên Trương và Lưu Bá Ôn đưa mắt nhìn nhau,
biết rằng mình vừa may mắn
gặp một đoàn rước tân nương.
Lưu Bá Ôn vốn có tài nhìn trời đoán đất,
giỏi tính toán số mệnh,
trong bụng liền thầm vận dụng thuật số.
Ông nhầm tính một hồi rồi lầm bầm.
Lạ thay, hôm nay rõ ràng là ngày thất tuyệt.
Một ngày đại hung theo lịch số,
thế mà nhà này lại chọn để rước dâu.
Sao lại có sự kỳ quạc thế này?
Trong lòng nảy sinh nghi hoặc,
ông quyết định quan sát kỹ hơn.
Hai người bèn đứng lại nét bên đường.
Chẳng bao lâu,
đoàn rước dâu tiến lại gần.
Theo tục lệ xưa,
khi gặp người trên đường,
đoàn cưới thường sẽ dừng lại,
giải kẹo mừng,
cho phép người đi đường đến gần kiệu để chạm vào,
nói vài lời chúc phúc,
coi như tăng thêm hỉ khí.
Chu Nguyên Trương cũng làm theo,
tiến tới gần,
đưa tay vỗ nhẹ lên nóc kiệu,
mìm cười khen rằng,
cô dâu thật có phúc,
được ngồi kiệu hoa tốt đẹp thế này để về nhà chồng.
Đoàn rước dâu nghe vậy,
thì vui vẻ gật đầu,
xem như đã được lời chúc.
Còn Lưu Bá Ôn,
thì tranh thủ kéo một lão giả trong đoàn lại,
nhỏ giọng hỏi.
Xin hỏi lão trượng,
ngày cưới hôm nay là ai chọn cho vậy?
Ông lão vui vẻ đáp,
là do Lý lão tiên sinh ở thôn Lý Gia chọn cho.
Nghe câu trả lời ấy,
Lưu Bá Ôn càng thêm ngạc nhiên.
Ông thầm nghĩ,
sao lão Lý này lại chọn đúng ngày hung hiểm thất tuyệt
cho một việc trọng đại như cưới hội?
Chẳng lẽ ông ta là kẻ hồ đồ,
hay là có điều gì huyền bí bên trong?
Sau khi đoàn rước dâu đi qua,
Chu Nguyên Trương và Lưu Bá Ôn
lại tiếp tục bước theo con đường lớn.
Đi được một đoạn nữa,
họ bỗng thấy dân làng tụ tập đông đúc,
nam phụ láo ấu đứng chật cả lối đi.
Thắc mắc,
Lưu Bá Ôn tiến lại hỏi chuyện mới hay.
Hôm nay chính là lễ thượng lương,
đặt đòn nóc của tông đường họ vương vừa xây dựng xong.
Nghe đến đây,
Lưu Bá Ôn lại một phen dùng mình.
Ông biết rằng lễ thượng lương
là sự kiện hệ trọng của cả một dòng họ,
ảnh hưởng đến phúc lọc và sự hưng thịnh của con cháu mai sau.
Ấy vậy mà họ lại chọn đúng ngày thất tuyệt
để làm thật chẳng khác nào tự dứt hỏa.
Trong lòng ông nghi hoặc vô cùng,
thầm nghĩ,
không biết vị đại sư nào hồ đồ định ra ngày này nữa.
Cả hai bèn theo dòng người tiến vào trong tông đường họ vương.
Quả nhiên,
nơi đây vừa mới dựng lên,
nhưng vô cùng nguy nga tráng lễ.
Đại sảnh rộng rái, sáng sủa,
trong ngoài đều được chạm trổ công phu.
Kiến trúc tinh xảo.
Lưu Bá-ôn tò mò bèn hỏi chủ nhà.
Xin hỏi,
ngày Thượng Lương hôm nay là ai định cho vậy?
Chủ nhân đáp ngay,
cũng là do Lý Lão Tiên Sinh ở thôn Lý Gia chọn đấy.
Lưu Bá-ôn nghe xong,
càng thêm kinh ngạc.
Sao lại vẫn là ông ta?
Chú Nguyên Trương thì tay chấp sau lưng,
lặng lẽ bước đi quanh sân,
quan sát bố cục nhà cửa,
suy nghĩ trong lòng.
Không nén nổi tò mò,
Lưu Bá-ôn lại hỏi thêm mấy người trong làng.
Vậy bao giờ thì tiến hành Thượng Lương?
Người trong làng đáp.
Theo lời tổ trưởng dặn,
phải chờ đến khi có điểm báo,
trời phải đổ mưa,
cá chép leo lên cây,
có người đầu đội nồi sắt,
có kẻ vác ngựa gỗ mà cửa trên lưng,
thì mới chính là giờ lành để đặt đòn nóc.
Nghe câu trả lời,
Lưu Bá-ôn không khỏi phì cười.
Ông thầm nhủ.
Thật là vô lý.
Trên đời chỉ có 12 canh giờ tí,
sửu, dần, máu.
Nào có thứ giờ kỳ quái như thế?
Cá thì vốn không có cánh,
sao có thể bay mà leo lên cây?
Ngựa gỗ thì chỉ là khúc gỗ vô chi,
làm gì có chuyện cưỡi trên lưng người?
Rõ ràng là lão lý kia bị đặt trò bịt bợm,
lừa người lấy tiền.
Ông ngầng đầu nhìn trời,
thấy bầu trời xanh ngắt,
không một gợn mây,
càng không có dấu hiệu gì là sắp mưa.
Trong bụng ông càng chắc rằng
lý lão tiên sinh chỉ là kẻ giỏi khoác lác.
Nhưng nào ngờ,
ngay lúc hai người còn đang đứng trò chuyện,
bất chợt gió lớn nổi lên,
mây đen ùn ùn kéo đến,
chỉ trong chốc lát,
mưa như chút nước đổ xuống.
Đúng khi ấy,
từ trên ngọn cây du già ngay trước cổng tông đường,
vang lên tiếng người hô lớn.
Đến giờ rồi.
Thì ra,
trên cây du trước cổng tông đường,
có hai người được cử leo lên
để làm nhiệm vụ quan sát.
Khi trông thấy điểm ứng nghiệm,
họ liền hô lớn, báo hiệu.
Tổ trưởng họ vương nghe tiếng báo,
lập tức ra lệnh bắt đầu lễ thượng lương.
Tiếng pháo nổ vang dậy đất trời,
trống chiêng rộn rã,
trong tiếng hò reo náo nhiệt,
đòn nóc phủ vải đỏ được nâng lên từ từ,
trang nghiêm mà long trọng.
Chuyện này xảy ra kỳ lạ hơn cả là
ngay trước khi mưa đổ xuống.
Ở bìa làng có hai nông dân
đang tháo dỡ túp lều canh ruộng.
Trong túp lều ấy,
có đủ nồi niêu,
song chảo.
Lúc mưa ập đến bất ngờ,
một người vội vàng chụp cái nồi sắt úp lên đầu để che,
còn người kia thì chụp lấy chiếc cối say gió bằng gỗ
đặt lên vai mà chạy thật nhanh về làng.
Hình ảnh đó chẳng phải ứng với câu
đầu đội nồi sắt,
ngựa gỗ cưỡi người,
mà lý lão tiên sinh đã nói sao.
Còn việc cá chép leo cây
cũng ứng nghiệm một cách hết sức ngẫu nhiên.
Lúc ấy,
có chàng vương nhị đi chợ
mua một con cá chép,
đem về.
Khi vừa đến đầu làng,
thì bỗng mắc tiểu,
chàng ta liền tiện tay treo con cá
lên cành dương bên đường
rồi chạy đi giải quyết.
Nào ngờ vừa xong,
thì trời đổ mưa như chút,
cảnh tượng ấy,
ai trông thấy,
cũng không khỏi xứng sở.
Tất cả những việc này
đều được hai người quan sát
từ trên cây,
dù nhìn rõ ràng.
Họ vội vã báo tin,
tổ trưởng liên hạ lệnh thượng lương.
Mọi chuyện ứng nghiệm kỳ lạ đến mức
Chu Nguyên Trương và Lưu Bá Ôn
cũng phải ngạc nhiên khôn xiết.
Cả hai cùng nghĩ,
quả thật lý lão tiên sinh
là bậc kỳ nhân hiếm có,
không phải kẻ tầm thường.
Đêm đó,
quân thần hai người
nghỉ lại tại nhà tổ trưởng.
Đến sáng hôm sau,
họ lập tức lên đường,
quyết tâm tìm đến tận thôn Lý Gia
để diện kiến kỳ nhân.
Đi mái,
gần đến giờ ngỏ
thì họ mới tới được cổng thôn.
Ở đó,
họ thấy trước sân
một gia đình đang phơi thóc,
bên cạnh có một bé trai
cầm gậy đuổi gà vịt.
Lưu Bá Ôn ngằng nhìn trời,
thấy mây đen kéo đến dày đặc,
tưởng như mưa sắp đổ.
Ben vội gọi,
trời sắp mưa rồi,
sao cháu không mau gọi
người nhà thu thóc vào?
Cậu bé nghe xong
liền hướng vào nhà gọi lớn.
Ông ơi,
có người bảo trời sắp mưa,
mau ra thu thóc đi.
Từ trong nhà,
vang lên tiếng
một ông lão đáp vọng ra.
Cháu ngoan,
không sao cả,
hôm nay có Thanh Long
đi qua nơi này,
tuyệt đối sẽ không mưa đâu.
Nghe lời nói ấy,
Chu Nguyên Trương
và Lưu Bá Ôn
đồng loạt chấn động,
trong lòng đều khẳng định,
đây chắc chắn
chính là Lý Lão Tiên Sinh.
Thế là họ đồng thanh cất tiếng,
Lão Tiên Sinh,
chúng tôi tới bái kiến ngài đây.
Một lát sau,
từ trong nhà
bước ra một ông lão tóc
đã bạc trắng,
nhưng mặt mày hồng hạo,
tinh thần quắc thước.
Ông lão cười tươi,
vẻ mặt vô cùng hiền hậu,
nói rằng,
ta đã biết trước hôm nay
sẽ có quý khách tới thăm.
Lời nói vừa thốt ra
càng khiến Lưu Bá Ôn kinh ngạc.
Ông vội vàng chắp tay hành lễ,
cung kính thưa,
vãn bối có điều chưa hiểu,
đặc biệt đến đây
xin thỉnh giáo.
Vì cớ gì
Lý Lão Tiên Sinh lại chọn ngày thất tuyệt,
một ngày đại hung,
cho việc cưới hỏi,
việc thượng lương.
Chẳng lẽ ngài muốn hại người hay sao?
Lý Lão Tiên Sinh mỉm cười điểm tĩnh,
thong thả đáp.
Thiên hạ vạn vật vốn
đều có sinh có khắc,
một vật chế ngự một vật.
Lão hủ vốn dĩ
cũng chẳng dám chọn ngày ấy.
Nhưng sau khi tính toán kỹ lưỡng,
ta thấy
tuy ngày ấy thuộc hàng đại hung,
nhưng lại có thanh long hiện,
có ve sầu cất tiếng,
có gà chống gái sáng,
lại thêm văn khúc tinh trợ lực.
Nhờ đó mà hung hóa cát,
đại hung biến thành đại cát.
Chính vì vậy,
ta mới dám chọn ngày ấy
để định việc hỷ sự,
thượng lương.
Nghe xong,
Lưu Ba-ôn càng thấy sừng sốt,
trong lòng không khỏi ngẫm nghĩ.
Quả đúng thế!
Hôm trước,
hoàng thượng vô tình
đưa tay chạm vào kiệu hoa của Tân Nương.
Chẳng phải chính là điểm thanh long
hiện ve sầu ca hát đó sao?
Khi bệ hạ đi lại trong sân Tông Đường,
chẳng phải ứng với hình tượng
thanh long đạp gà đó sao?
Còn ta,
khi đứng ở đó,
chẳng phải chính là kẻ trợ lực
thêm sức mạnh hay sao?
Mọi chuyện đều ứng nghiệm
một cách rành rẽ,
khiến cho chả Chu Nguyên Trương
lẫn Lưu Ba-ôn
đều tâm phục khẩu phục.
Chu Nguyên Trương lúc này
bật thốt lên rằng,
quả nhiên,
nhân tài ẩn mình trong dân gian.
Cao nhân thực sự không ở trốn triều đình,
mà lại xuất hiện nơi làng quê mọc mạc.
Đúng là cao thủ ở dân gian,
không thể coi thường được.
Câu chuyện này chẳng chỉ là
dai thoại dân gian,
mà còn gửi gắm
triết lý sâu sắc về nhân sinh.
Đời người,
dù là bậc đế vương
hay kẻ áo vải,
đều không thể nắm trọn thiên cơ
bởi vạn sự
vốn có luật vận hành riêng.
Những điều tưởng trừng nghịch lý,
khi đến thời điểm,
lại hóa thành hợp lý,
như mưa gió,
như cá chép lên cây,
như nồi sắt đội đầu.
Tất cả đều là sự giao hòa
giữa duyên và thời.
Qua ánh mắt của Chu Nguyên Trương
và Lưu Bá Ôn,
ta học được bài học Khiêm Cung.
Trí tuệ chẳng thuộc riêng
về cung đình hay kinh sử,
mà còn ẩn trong đời thường,
giữa những con người dung dị.
Muốn hiểu đời,
phải biết nhìn rộng.
Muốn an đời,
phải biết tôn trọng trí tuệ
từ mọi phía.
Bởi lẽ,
nhân sinh vốn vô thường.
Cái ta cho là hung,
chưa chắc đã hung.
Cái ta cho là cat,
chưa chắc đã cat.
Mấu chốt là biết nhìn sâu
vào nhân duyên,
giữ lòng sáng suốt
và tâm khiêm nhượng,
thì hung cũng có thể hóa cat
và phúc lành sẽ đến theo tự nhiên.
