Hoa Kỳ điều siêu hàng không mẫu hạm Lincoln áp sát Iran; Greenland tuyên bố chọn Đan Mạch và EU

Đại Kỷ Nguyên - Thời sự
4.6K người theo dõi
3.1K Lượt xem video·16 thg 1, 2026
Bản tin DKN 16/1:
----------
- Iran tuyên án tử hình người biểu tình chỉ sau 48 giờ; Tổng thống Trump cảnh báo trừng phạt mạnh mẽ
- Siêu hàng không mẫu hạm Lincoln nhận lệnh tác chiến; Tổng thống Trump từ chối "bảo chứng" cho Thái tử Iran
- Bị cáo buộc tội nội loạn và bị đề nghị tử hình, ông Yoon Suk-yeol tranh biện suốt 89 phút trước tòa
- Thủ tướng Greenland tuyên bố sẽ chọn Đan Mạch và EU thay vì Hoa Kỳ
- Vì sao Bắc Kinh không phát cảnh báo cho công dân tại Iran?
- Trung Quốc chặn đứng lô hàng chip H200 của Hoa Kỳ, các ông lớn công nghệ Trung Quốc có nguy cơ thiệt hại nặng
- Chiến dịch chống tham nhũng của ĐCS Trung Quốc mở rộng nhắm vào các vị trí chủ chốt ở địa phương.
Bản tin đại kỳ nguyên ngày 16 tháng 1
Iran tuyên án tử hình người biểu tình chỉ sau 48 giờ, Tổng thống Trump cảnh báo trừng phạt mạnh mẽ
Siêu hàng không mẫu hạng Lincoln của Hoa Kỳ nhận lệnh tách chiến, Tổng thống Trump từ chối bảo chứng cho Thái tử Iran
Bị cáo buộc tội nội loạn và đối diện với án tử hình, ông Jung-chuk Yon tranh biện suốt 89 phút trước tòa
Phủ tướng Greenland tuyên bố sẽ chọn Đan Mạch và EU thay vì Hoa Kỳ
Vì sao Bắc Kinh không phát cảnh báo cho công dân về Iran?
Chính phủ Bắc Kinh chặn đứng lô hàng chip H200 của Hoa Kỳ, các ông lớn công nghệ Trung Quốc có nguy cơ thiệt hại nặng
Chiến dịch chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc mở rộng nhắm vào các vị trí chủ chốt ở địa phương
Kính chào quý vị đang theo dõi Bản tin của Đại Kỳ Nguyên, hôm nay là thứ 6, ngày 16 tháng 1
Iran tuyên án tử hình người biểu tình chỉ sau 48 giờ, Tổng thống Trump cảnh báo trừng phạt mạnh mẽ
Giữa làn sóng biểu tình trên toàn quốc, một cái tên đã trở thành tâm điểm chú ý của quốc tế
Irfan Soltani, một thanh niên 26 tuổi bị chính quyền Tehran tuyên án tử hình chỉ vỏn vẹn 2 ngày sau khi bị bắt xử
Theo các nguồn tin từ Tổ chức Nhân quyền Hancock, Soltani bị bắt tại nhà riêng
ở thành phố Fadis vào hôm 8 tháng 1, ngay sau đó gia đình nhận được thông báo
anh đã bị kết án tử hình trong một quy trình tố tụng siêu tốc và đầy mở án
Dù việc hành quyết tạm thời đã được khoản lại vào phút chót, nhưng tính mạng của Soltani vẫn như
ngàn cân treo sổi tắp, trở thành biểu tượng bi thương cho sự bất lực của người dân trước bộ máy công quyền
Tòa án Iran đã bỏ qua mọi nguyên tắc pháp đí cơ bản. Chị gái của nạn nhân, dù là một luật sư,
cũng hoàn toàn bế tắc khi hồ sơ vụ án bốc hơi khỏi hệ thống tư pháp và mọi nỗ lực liên lạc với Soltani đều bị cắt đứt
Trong khi đó, người đứng đầu cơ quan tư pháp Iran, ông Gholam Hossein Mohseni Ejei vẫn giữ thái độ cứng rắn,
gọi người biểu tình là phần tử khủng bố và đe dọa sẽ ưu tiên trừng phạt những đối tượng này để giăn đe.
Trước tình hình nguy cấp, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã phạt đi thông điệp đánh thép trên mạng xã hội
Chuchocho. Ông cảnh báo Hoa Kỳ sẽ có hành động cực kỳ mạnh mẽ nếu Tehran tiếp tục hành quyết người biểu tình.
Đồng thời, ông Trump tuyên bố hủy bỏ mọi tiếp xúc ngoại giao với quan chức Iran cho đến khi cuộc tàn sát mà ông gọi là ngu xuẩn này chấm dứt.
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng khẳng định Soltani là nạn nhân đầu tiên bị tuyên án tử, nhưng cảnh báo đây có thể chưa phải là người cuối cùng.
Dưới lệnh phong tỏa Internet nghiêm ngặt, số phận của hàng ngàn người biểu tình khác vẫn là ẩn số.
Tiếp theo, siêu hàng không mẫu hạm Lincoln nhận lệnh tác chiến, Tổng thống Trump từ chối ủng hộ thái tử Iran.
Ngày 15 tháng 1, ngũ giác đài phát lệnh điều động khẩn cấp nhóm tác chiến hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln quay mũi về trào lửa Trung Đông để chuẩn bị cho kịch bản sụp đổ của chế độ Tehran.
Theo các nguồn tin tình báo quân sự, lệnh điều chuyển có hiệu lực từ ngày 14 tháng 1 đã kích hoạt một cuộc hành quân thần tốc trên biển.
Siêu hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln, CVN-72, cùng với các khu trục hạm hộ tống hạng nặng như USS Pruance và USS Michael Murphy đã chính thức rời khỏi khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Hạm độ này đang di chuyển hết tốc lực để tiến vào vùng hoạt động của Bộ Tư lệnh Trung tâm CENCOM tại biển Ả Rập trong vòng 5 đến 7 ngày tới.
Quyết định rút bớt hỏa lực từ châu Á để dồn sang Trung Đông của Hoa Kỳ là một tín hiệu không thể nhầm lẫn.
Cơn bão Iran hiện là ưu tiên số một của Toà Bạch Ốc, vượt trên các điểm nóng như Đài Loan hay Biển Đông.
Giới phân tích quân sự nhận định việc lấp đầy khoảng trống quyền lực trên biển bằng một nhóm tác chiến hàng không mẫu hạm là lời cảnh báo đanh thép nhắn gửi tới các giáo chủ,
đồng thời xác nhận Hoa Kỳ đang sẵn sàng hỗ trợ một cuộc truyền giao quyền lực nếu chế độ thân quyền sụp đổ trước sức ép của bạo loạn trong nước.
Tuy nhiên, tại cuộc phỏng vấn độc quyền với hãng thông tấn Reuters ngay tại Phòng Bầu Dụng vào hôm 14 tháng 1,
Tổng thống Trump đã thẳng thừng từ chối đưa ra bất kỳ sự bảo chứng nào cho thái tử lưu vong Reza Pahlavi, con trai của cố quốc vương Iran.
Mặc dù nhận xét thái tử là một người tốt, nhưng Tổng thống Trump đã giấu hỏi lớn về năng lực thực tế của ông.
Tôi không biết liệu ông ấy có thể hiện được vai trò tại chính đất nước của mình hay không?
Tuyên bố chúng ta thực sự chưa đi đến mức đó của Tổng thống Trump được xem là đòn dáng mạnh vào kỳ vọng của phe quân chủ.
Giới quan sát đã chỉ ra rằng sự re giặt này xuất phát từ thực tế của phe đối lập Iran,
khi lực lượng này bị xé lẻ nghiêm trọng giữa các phe phái, quân chủ, Cộng hòa, tổ chức Mech và các nhóm xác độc.
Hoa Kỳ dường như không muốn đặt cược vào một nhân vật mà uy tín ở trong nước vẫn còn là ẩn số,
đặc biệt khi ký ức về sự gai trị chuyên chế thời phong kiến vẫn còn ám ảnh rất nhiều người dân Iran.
Kết luận lại, bức tranh chiến lược của Hoa Kỳ hiện lên rất rõ ràng về quân sự,
sẵn sàng dùng dao mổ trâu để kết thúc chế độ của các giáo chủ, nhưng về mặt chính trị thì vẫn để ngỏ một vùng trắng quyền lực.
Như lời của Tổng thống Trump khẳng định, thời gian tới sẽ vô cùng thú vị.
Báo hiệu một hồi kết đầy biến động đang chờ đợi Tehran, nơi mà tương lai chính trị vẫn chưa có người thừa kế được công nhận.
Chuyển đến một vấn đề khác.
Bị cáo buộc tội nội loạn và đối diện với án tử hình, ông Yoon Jukyong tranh biện suốt 89 phút trước tòa.
Thưa quý vị, trong một diễn biến chưa từng có tại lịch sử tư pháp Hàn Quốc, nhóm công tố viên đặc biệt đã chính thức đề nghị mức án tử hình
đối với cựu Tổng thống Yoon Jukyong tại phiên tòa sơ thẩm diễn ra ở tòa án quận trung tâm Seoul.
Phiên xét xử kéo dài từ sáng ngày 13-1 đến dạng sáng 14-1 tập trung vào cáo buộc tội nội loạn liên quan đến việc ông Yoon tuyên bố thiết quân luật vào ngày 3-12-2024.
Phía công tố lập luận rằng cần phải đưa ra một phán quyết nghiêm khắc hơn cả thời kỳ các cựu Tổng thống Chung Tu-hwan và Roh Tae-woo để ngăn chặn bi kịch lịch sử tái diễn.
Cùng bị xét xử, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Kim Jong-un bị đề nghị mức án tử trung thân.
Trước đề nghị của công tố viên, ông Yoon Jukyong đã có phản ứng gai gắt tại tòa.
Bắt đầu từ 0 giờ 11 phút ngày 14-1, cựu Tổng thống đã thực hiện bài tự báo chữa kéo dài 89 phút.
Ông bác bỏ hoàn toàn cáo buộc nội loạn. Ông lập luận rằng hành động thiết quân luật đã dừng lại và ngay khi Quốc hội yêu cầu và không sử dụng nạn thật.
Đối với cáo buộc âm mưu thiết lập chế độ độc tài dài hạn, ông Yoon phủ nhận và cho biết bản thân mình không phải là một phần của thể chế chính quyền quân sự trong quá khứ, cũng không ra lệnh bắt giữ các nghị sĩ Quốc hội.
Ông biện minh rằng việc áp dụng biện pháp thiết quân luật là do nhận thấy các thế lực đối lập đang cố gắng phá hoại thể chế, nên đây thuộc về hành động mang tính cảnh máu.
Song song với phiên tòa, nội bộ đảng cầm quyền, đảng quyền lực quốc dân PPP cũng xảy ra biến động lớn.
Vào dạng sáng 14 tháng 1, Ủy ban Đạo đức PPP đã tuyên bố khai trừ cựu chủ tịch đảng Han Tông Hun.
Lý do được đưa ra là ông Han vi phạm kỷ luật đảng liên quan đến các bài viết trên bảng thông báo nội bộ.
Tuy nhiên, giới quan sát chính trị nhận định động thánh này có liên quan đến việc ông Han từng ủng hộ tiến trình luận tội ông Yoon và ngăn chặn thiết quân luật.
Tòa án quận trung tâm Seoul thông báo sẽ tuyên án sơ thẩm vào lúc 15h ngày 19 tháng 2.
Vụ việc đánh dấu lần đầu tiên một cựu Tổng thống Hàn Quốc phải đối mặt với đề nghị án tử hình từ cơ quan công tố trong một quy trình tư pháp chính thức.
Chuyển đến một thông tin khác, Thủ tướng Greenland tuyên bố sẽ chọn Đan Mạch và EU thay vì Hoa Kỳ.
Vào sáng ngày 14 tháng 1, một cuộc gặp cấp cao đã diễn ra tại Tòa Bạch Ốc giữa Phó Tổng thống Hoa Kỳ J.D. Van, Ngoại trưởng Marco Rubio và Ngoại trưởng Đan Mạch Lars-Locke Rasmussen,
cùng với Ngoại trưởng Greenland Vivian Mossfield. Cuộc đối thoại được mô tả là màn lật bay ngửa về định hướng địa chính trị của hòn đảo này.
Về quân sự, nếu không có sức mạnh hùng hậu của Hoa Kỳ, NATO chẳng là gì cả.
Lý do cốt lõi cho sự kiên quyết của Washington nằm ở dự án hệ thống phòng thủ hỏa tiễn vòm vàng.
Giới chức Hoa Kỳ nhận định, Greenland là địa điểm duy nhất có thể khai triển các radar cảnh báo sớm và hệ thống đánh chặn tâm cao để đối phó với các hỏa tiễn đạn đạo phóng từ lục địa Á-Âu.
Nếu như không nắm quyền kiểm soát tại đây, là chắn phòng thủ của Hoa Kỳ sẽ không thể khép kiến.
Ở chiều ngược lại, châu Âu đang có những động thái quân sự chưa từng có trong một thập niên qua tại khu vực này.
Chính phủ Đức và Pháp xác nhận, họ đã và đang cử các nhóm quân nhân đến thủ phủ Nuốt với danh nghĩa khảo sát và diễn tập.
Tại cuộc họp báo sau cuộc hội đàm, phía Đan Mạch khẳng định, Greenland vẫn là thành viên NATO và mong muốn tìm kiếm tiếng nói chung.
Tuy nhiên, Thủ tướng Greenland tuyên bố sẽ chọn Đan Mạch và EU thay vì chuyển giao quyền kiểm soát cho Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, thực tế đặt ra là, từ châu Âu đến Đan Mạch, Greenland đều do NATO phòng thủ, nhưng 70% tiền và 80% lực lượng là của Hoa Kỳ.
Vậy, NATO phòng thủ thực chất là ai? Tại sao Hoa Kỳ lại phải tốn kém để bảo vệ một nơi không liên quan, thậm chí sau này có thể để kẻ thù bước vào nhà?
Những lời này của Tổng thống Trump tuy thô nhưng liệu có lý hay không?
Chuyển đến phần thông tin khác. Vì sao Bắc Kinh không phát cảnh báo cho công dân tại Iran?
Trong khi chảo lửa Trung Đông đang xôi sụp với nguy cơ xung đột lan rộng, giới lãnh đạo Trung Quốc đã âm thầm kích hoạt các phương án an ninh cấp cao để bảo vệ nguồn dầu hỏa và quan chức của chính quyền.
Tuy nhiên, đằng sau những toan tính chiến lược này là một sự im lặng đối với an nguy của thường dân Trung Quốc đang kẹt giữa làn dân sinh tử tại Iran.
Ngày 15 tháng 1, trong bối cảnh làn sóng biểu tình tại Tehran bùng phát dữ dội và căng thẳng với Israel leo thang tột độ,
các điểm nóng từ giải Gaza, miền Nam Libang cho đến tuyến hàng hải huyết mạch Biển Đỏ đang dung chuyển.
Hoa Kỳ cùng với các đồng minh đã lập tức củng cố thế trận quân sự, phát đi những tín hiệu cảnh báo đánh thép về rủi ro an ninh và hàng hải.
Trước tình hình này, các nguồn tin mật đã tiết lộ, Bộ Máy Ngoại giao và An ninh của Bắc Kinh đã rút ráo đánh giá lại toàn bộ bàn cờ chiến lược tại Iran.
Trọng tâm của các cuộc thảo luận kín, xoay quanh số phận của các hợp đồng nhập cảng dầu khí, sự tồn vong của các dự án đầu tư và kịch bản khẩn cấp để di tản nhân sự cốt cán khi biếm cố xảy ra.
Giới chức ngoại giao Trung Quốc tại Trung Đông đã nhận được mật lệnh tăng cường tân suất báo cáo tình hình và chuẩn bị sẵn sàng cho kịch bản rút lui.
Một số tập đoàn nhà nước cũng lặng lẽ ngưng trệ các dự án, điều chỉnh nhịp độ luân chuyển nhân sự và cảnh báo nội bộ.
Tất cả những động thái này đều được thực hiện trong bóng tối, tuyệt đối không có bất kỳ thông báo chính thức nào được đưa ra công chúng.
Theo phân tích của giới quan sát, chính phủ Bắc Kinh đang chơi một vấn bài hai mặt, bên trong thì ráo giết phòng thủ, bên ngoài thì lại cố tình tô vẽ một bức tranh bình ổn giả tạo.
Mục đích của màn kịch này là nhằm bảo vệ các toan tính địa chính trị và nguồn lợi năng lượng khổng lồ, bất chấp việc bương bích thông tin có thể đẩy công dân của chính họ vào chỗ chết.
Tại cuộc họp báo ngày 13 tháng 1, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning vẫn né tránh đưa ra cam kết về việc phát lệnh cảnh báo du lịch, dù nhiều quốc gia trên thế giới đã hối thúc công dân rời khỏi Iran.
Chuyên gia nghiên cứu quan hệ Trung Quốc-Hoa Kỳ ông Quảng đã nhận định, đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc, lợi ích của Đảng luôn được đặt lên bàn cân trước sinh mạng của chính người dân.
Ông chỉ ra sự tương phản khi so sánh với thái độ hung hăng của Bắc Kinh đối với Nhật Bản hồi tháng 11 năm 2025.
Khi đó chỉ vì một phát ngôn chính trị, Trung Quốc đã lập tức phát lệnh cảnh báo du lịch, trong khi tại Iran, nơi bom đạn trực trờ, họ lại chọn cách im lặng hoàn toàn.
Tiếp theo, chính quyền Bắc Kinh chặn đứng lô hàng chip H200 của Hoa Kỳ, các ông lớn công nghệ Trung Quốc có nguy cơ thiệt hại nặng.
Đúng ngày chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố bật đèn xanh cho phép Nvidia xuất cảng dòng chip AI cao cấp H200 sang Trung Quốc,
thì chính phủ Bắc Kinh lại bất ngờ tung ra đòn phản công ngược, tự tay đóng sập cánh cửa nhập khẩu lô hàng chiến lược này.
Theo nguồn tin độc quyền từ Reuters phát đi vào hôm thứ Tư ngày 14 tháng 1, Hải quan Trung Quốc đã chính thức phát lệnh miệng tới các đại lý khai báo, tuyệt đối không cho phép chip H200 của Nvidia thông quan.
Một nguồn tin nội bộ mô tả dọc điệu của giới chức Bắc Kinh là cực kỳ gai gắt, đồng nghĩa với một lệnh cấm vận hành lang pháp lý nhưng có hiệu lực tức thời.
Trước đó vào ngày 13 tháng 1, chính quyền đã triệu tập khẩn cấp các ông lớn công nghệ nội địa yêu cầu ngừng mua H200 trừ khi thực sự cấp bách.
Quyết định này đang đẩy các gã khổng lồ công nghệ như Alibaba, Bidense và Tencent vào một kịch bản tồi tệ chưa từng có, tiền thì đã trao nhưng cháo không được múc.
Trước đó, để sở hữu hơn 2 triệu đơn vị chip H200 với tổng trị giá ước tính lên tới 54 tỷ USD, các tập đoàn này đã phải chấp nhận điều khoản thanh toán trước 100% cực kỳ khắt khe của Nvidia.
Bây giờ đây, hàng chục tỷ đô tiền mặt đã chảy về túi của tập đoàn Hoa Kỳ, trong khi lô hàng phân cứng sống còn lại bị chính phủ của chính nước chủ nhà chặn đứng ngay tại biên giới.
Dưới quan sát quốc tế đang ví động thánh này của chính quyền Trung Cộng, giống như hành động tự bắn vào chân mình hay phiên bản 2.0 của chính sách bế quan tỏa cảm.
Trong khi nền tảng AI nội địa của Trung Quốc vẫn còn khoảng cách quá lớn so với phương Tây, việc từ chối tiếp nhận công nghệ lõi H200 không khác gì một vận động viên marathon tự vứt bỏ đôi giày chạy của mình ngay giữa cuộc đua khốc liệt nhất.
Trong khi đó, chiến dịch chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc mở rộng, nhắm vào các vị trí chủ chốt ở địa phương.
Hội nghị toàn thể lần thứ năm của Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương khóa 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc vừa diễn ra tại Bắc Kinh, tiếp tục nhấn mạnh chủ trương quản lý đảng nghiêm minh toàn diện.
Tuy nhiên, các nguồn tin thân cận tiết lộ rằng trọng tâm thực tế của chiến dịch trong năm 2026 sẽ có sự chuyển dịch to lớn, thúc đẩy điều tra đi sâu xuống cấp cơ sở và ra soát hệ thống đối với lãnh đạo của các địa phương.
Theo ghi nhận từ báo Đại kỷ Nguyên Hoa Ngữ, chiến lược chống tham nhũng hiện tại đang chuyển từ việc xử lý các vụ án cá biệt sang cơ chế giám sát mang tính, hệ thống và phòng ngừa rủi ro từ sớm.
Mục tiêu chính là các vị trí nắm giữ quyền lực thực tế như nhân sự, tài chính, phê duyệt dự án và hệ thống công an tại các địa khu, thành phố.
Một nhân sĩ trong Thể chế cho biết động tháy này được xem là bước sang lọc phòng ngừa, thay vì chờ sai phạm phát sinh, cơ quan chức năng sẽ tiến hành ra soát trước lý lịch, tài sản và cả các mối quan hệ của những người đứng đầu địa phương.
Đặc biệt, nhóm cán bộ trẻ được đề bạn nhanh chóng trong những năm gần đây đang trở thành đối tượng bị giám sát chặt chẽ nhất với quan điểm thang tiến càng nhanh bị soi xét càng kỹ.
Thực tế tại các địa phương như Quảng Đông, Giang Tây và Sơn Đông đều cho thấy quy trình ra soát nội bộ đã được khởi động.
Cơ quan kiểm tra không chỉ tập trung vào các sai phạm hiện hữu mà còn truy xuất nguồn gốc thang tiến và cả mạng lưới lợi ích phía sau các quan chức.
Số liệu chính thức công bố ngày 6 tháng 1 đã cho thấy năm 2025 ghi nhận kỷ lục khoảng 65 cán bộ diện trung ương quản lý bị thẩm tra.
Ngay đầu năm 2026, các thông báo kỷ luật liên tiếp được đưa ra đối với quan chức tại An Huy và Giang Tây.
Giới quan sát nhận định việc mở rộng phạm vi điều tra xuống cấp dưới phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh trong việc siết chặt kiểm soát bộ máy hành chính trước các áp lực kinh tế xã hội.
Tuy nhiên vẫn có những ý kiến trái chiều từ giới họng giả, lo ngại rằng nếu như không giải quyết các vấn đề mang tính cơ chế, chiến dịch này có thể chỉ dừng lại ở các đợt thanh lọc nhân sự định kỳ.
Thưa quý vị, bản tin của Đại Kỳ Nguyên xin được kết thúc tại đây. Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Hẹn gặp lại quý vị trong các chương trình tiếp theo.
