#review#sinhton#khampha Giữa vùng cực Bắc Mông Cổ, nơi rừng taiga lạnh giá bao phủ quanh năm, vẫn tồn tại một cộng đồng du mục cổ xưa sống dựa hoàn toàn vào đàn tuần lộc – người Tsaatan, những người du mục tuần lộc cuối cùng trên thế giới.
Trong video này, chúng ta theo chân hành trình sinh tồn của người Tsaatan: từ cuộc sống du mục giữa băng tuyết, những nghi lễ pháp sư huyền bí, phong tục cưới hỏi truyền thống, cho đến mối gắn kết đặc biệt giữa con người và đàn tuần lộc – loài vật quyết định sự sống còn của cả bộ tộc.
Tuy nhiên, lối sống tồn tại hàng trăm năm ấy đang dần bị đe dọa. Sự xâm nhập của công nghệ hiện đại, cùng chính sách giáo dục bắt buộc, buộc nhiều đứa trẻ Tsaatan phải rời rừng sâu để đến trường học ở thị trấn. Điều đó đặt cả cộng đồng trước lựa chọn nghiệt ngã: giữ gìn bản sắc tổ tiên hay rời bỏ rừng taiga để bước vào thế giới hiện đại. #dumuc#baccuc#tuanloc#mongco#khamphathegioi#cuocsongdumuc
Nếu bạn nghĩ cuộc sống khắc nghiệt nhất là ngủ lều rách giữa rừng mưa hay mắc kẹt giữa sa mạc không nước, thì khoan đã.
Ở cực bắc Mông Cổ, có một nơi mà mùa đông lạnh tới âm 45 độ, nơi con người vẫn sống, sinh con, cưới vợ, nuôi gia đình và cưới tuần lộc đi xuyên rừng tay ga như thế đó là chuyện bình thường hàng ngày.
Và đây là câu chuyện về Satan, những người du mục cuối cùng sống trên lưng tuần lộc, đang đứng giữa danh giới mong manh của sinh tồn và biến mất.
Chúng ta bắt đầu hành trình ở cực bắc Mông Cổ, một vùng đất hoang dã gần như bị cắt khỏi phần còn lại của thế giới.
Nơi này không có thành phố, không có đường nhựa đúng nghĩa, không có sóng điện thoại ổn định, và mùa đông thì lạnh đến mức chỉ cần sơ xuất một chút là cái lạnh đủ giết người.
Đây là lãnh thổ của người Satan, một trong những cộng đồng du mục nhỏ nhất hành tinh, chỉ còn khoảng 200 người, sống phụ thuộc hoàn toàn vào đàn tuần lộc của họ.
Trong chuyến đi này, chúng ta theo chân Up và Chander, hai người đàn ông Satan đang vượt núi, băng rừng để đến thăm người anh trai của họ là Huluk, người sống biệt lập sâu trong rừng Taiga cùng gia đình.
Để đến được đó, họ phải băng qua một hồ nước khổng lồ đã đóng băng.
Và điều đầu tiên mà khán giả nghe thấy không phải là gió, không phải là tiếng bước chân, mà là âm thanh của băng nước, co giãn liên tục suốt cả ngày.
Một âm thanh nghe thôi đã thấy lạnh sống lưng, kiểu như mặt đất dưới chân lúc nào cũng có thể sập xuống.
Đối với tuần lộc, những con vật quen đi trên tuyết dày và rừng rậm, việc vượt qua sông băng giống như một màn nhào lộn không mong muốn.
Chỉ cần trượt chân, hậu quả có thể là gãy chân, mà trong điều kiện này thì coi như dấu trầm hết.
Hai người đàn ông đã đi bộ suốt hai ngày, băng qua núi và những con đường phủ đầy tuyết để tới nơi anh trai mình sống.
Và nơi đó hiện ra không phải là một ngôi nhà gỗ ấm cúng, mà là một túp lều đơn sơ giữa rừng Taiga, gần như hỏa vào thiên nhiên.
Huluk năm nay 30 tuổi. Anh sống ở đây cùng vợ là Hulan và ba đứa con nhỏ.
Nana 6 tuổi, Sula 3 tuổi, và đứa bé nhất là Bata mới chỉ 1 tuổi.
Cả gia đình sống trong một không gian chỉ khoảng 10m2, không điện, không nước máy, không tiện nghi, chỉ có một cái bếp ở giữa lều để sửa ấm và nấu ăn.
Nghe thì giống một thử thách sinh tồn cực đoan, nhưng với họ, đây là cuộc sống bình thường.
Người Satan là những người chân nuôi tuần lục. Với họ, tuần lục không chỉ là gia súc mà là trung tâm của mọi thứ, thức ăn, phương tiện di chuyển, văn hóa, ý ngưỡng.
Huluk sở hữu khoảng 40 con tuần lục và có một mối liên kết rất đặc biệt với đàn của mình.
Mỗi năm một lần, anh phải cắt rừng của chúng. Nếu không cắt, rừng cũng sẽ tự dụng vào cuối mùa đông.
Số rừng này sau đó được bán và xuất khẩu sang Trung Quốc để phục vụ y học cổ truyền.
Đây là một trong số ít nguồn thu nhập tiền mặt của người Satan.
Nhưng đằng sau cuộc sống tưởng như tách biệt ấy là một sự thật đáng lo, người Satan đang dần biến mất.
Ngày nay, chỉ còn khoảng 200 người ở Mông Cổ vẫn duy trì lối sống này.
Họ sống ở phía bắc đất nước, sát biên giới Nga, trong một vùng đất rộng lớn gần như không có người ở.
Sự cô lập này từng là thứ giúp họ bảo tồn truyền thống qua nhiều thế hệ.
Nhưng cũng chính sự cô lập đó đang trở thành gánh nặng khi thế giới hiện đại dần tiến đến.
Người Satan có nguồn gốc từ Siberia.
Tổ tiên của họ đã sống hàng thế kỷ trong rừng Taiga, di chuyển theo mùa cùng đàn tuần lục để tìm địa y, nguồn thức ăn sống còn cho đàn.
Họ theo thuyết vật linh tin rằng linh hồn tồn tại trong mọi thứ, từ cây cối, động vật cho đến núi rừng.
Và Pháp Sư là người làm cầu nối giữa thế giới con người và thế giới vô hình ấy.
Vì cộng đồng quá nhỏ, người Satan luôn lo sợ vấn đề cận huyết.
Các chàng trai trẻ được khuyến khích tìm vợ bên ngoài cộng đồng.
Và lần đầu tiên sau nhiều năm, một đàm cưới giữa hai người Satan sắp diễn ra vào mùa hè, một sự kiện cực kỳ hiếm và được cả thung lũng chờ đợi.
Nhưng ngay cả khi những nghi lễ truyền thống vẫn còn được duy trì, thì công nghệ đã bắt đầu len lỏi vào trong liều.
Điện thoại, anten tự chế, song yếu nhưng vẫn đủ để kết nối họ với thế giới bên ngoài.
Và một khi đã nhìn thấy thế giới đó, rất khó để quay lưng lại hoàn toàn.
Một trong những thay đổi lớn nhất đến từ giáo dục.
Trong 15 năm qua, chính phủ Mông Cổ bắt buộc tất cả trẻ em Satan phải đi học từ 7 tuổi.
Điều này đồng nghĩa với việc các gia đình buộc phải chia ly vào mùa đông.
Phụ nữ và trẻ em phải xuống làng, trong khi đàn ông ở lại rừng tay ga với đàn tuần lộc.
Một sự đánh đổi đau đớn giữa truyền thống và tương lai của con cái.
Sự tương phản hiện rõ khi bộ phim đưa chúng ta đến là Umbata, thủ đô hiện đại của Mông Cổ.
Nhà cao tầng, đường phố đông đúc, một thế giới hoàn toàn khác.
Muran, một cô gái Satan 19 tuổi, đã rời túp lều của gia đình để đến đây học tập.
Đối với cô, đây là lần đầu tiên tiếp xúc với xã hội tiêu dùng, trung tâm mua sắm, ký túc xá sinh viên.
Một cú sốc văn hóa thực sự.
Để đến được vùng đất của Satan, hai người đã phải vượt hơn 1.000 cây số,
ba ngày di chuyển qua những con đường và đường dây hỗn loạn.
Không biển báo, không sóng điện thoại.
Ở giữa hư không, họ gặp một chiếc xe tải bị kẹt suốt 24 giờ cùng bốn phụ nữ và một đứa trẻ nhỏ.
Nếu không có người lái xe địa phương với kinh nghiệm và công cụ, không ai biết họ sẽ mắc kẹt bao lâu nữa.
Ở những nơi như thế này, kỹ năng sinh tồn không phải là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn.
Cuối cùng, họ đến Saginaw, ngôi làng cực bắc của Mông Cổ, nơi có khoảng 1.200 cư dân.
Đây là điểm dừng chân cuối cùng trước khi bước vào thế giới của người Satan.
Từ đây trở đi, xe địa hình cũng phải bỏ lại.
Họ tiếp tục bằng ngựa, vượt qua những ngọn núi dốc để đến một thung lũng ở độ cao 2.000m, nơi người Satan tụ họp vào mùa hè.
Họ sống trong những túp liều nhỏ, dài rác thành từng nhóm giữa thung lũng rộng lớn, mỗi trại chỉ cách nhau vài km.
Mỗi gia đình đều có một đàn tuần lộc riêng, tài sản quan trọng nhất của người Satan.
Vào mùa hè, khoảng 2.000 con tuần lộc được tập trung về cùng một thung lũng.
Người Satan chỉ sống ở đây 4 tháng, từ tháng 6 đến tháng 9, khoảng thời gian ngắn ngủi để nghỉ ngơi và chuẩn bị tinh thần trước mùa đông kéo dài và khắc nghiệt.
Nhưng với Maxa và Ochi, mùa hè này không hề yên ả.
Con gái lớn của họ vừa báo tin muốn kết hôn.
Sáng hôm đó, cả hai đang chờ đợi chuyến viếng thăm chính thức từ phía nhà trai.
Phù rể tương lai phải đến để đưa ra lời cầu hôn đúng nghi lễ.
Maxa, người cha, tỏ ra không mấy thiện cảm.
Các nhân chứng bắt đầu xuất hiện.
Bên trong túp lều, Ochi, mẹ cô dâu, ngồi im lặng với gương mặt lạnh lùng.
Nhân chứng chính là một người đàn ông đeo chiếc đồng hồ mặt đỏ, khoác trang phục truyền thống Mông Cổ.
Nhiệm vụ của ông là mang theo chiếc khăn quàng cổ màu xanh, biểu tượng của bầu trời vĩnh cửu.
Nếu Maxa chấp nhận chiếc khăn này, hôn ước sẽ được công nhận.
Nhân chứng đứng lên phát biểu, nhưng đúng lúc đó, cha mẹ cô dâu lại rời khỏi túp lều.
Phù rể bắt đầu bài phát biểu của mình.
Anh căng thẳng đến mức không nhận ra rằng bố mẹ cô dâu đã không còn ở đó.
Theo truyền thống, một khi lời cầu hôn đã bắt đầu, người đàn ông không được phép ngồi xuống.
Thời gian trôi qua trong im lặng.
15 phút sau, cha mẹ quay trở lại, khoác trên mình bộ quần áo đẹp nhất.
Với Maxa, đây là chuyện của danh dự và lòng tự hào.
Ông cố tình để mọi người chờ đợi thật lâu.
Càng chờ đợi, ông càng chứng minh con gái mình quan trọng đến mức nào.
Cuối cùng, với sự đồng ý của vợ, Maxa cầm lấy chiếc khăn xanh.
Lời cầu hôn được chấp thuận.
Nhân chứng lúc này mới có thể thư giãn, nâng ly vodka trên tay.
Đó là tín hiệu cho cả thung lũng biết rằng hôn sự đã được định đoạt.
Vài ngày sau, mọi người tụ họp lại để làm đồ nội thất cho cặp đôi tương lai.
Chú rể cũng tham gia công việc này.
Ở tuổi 20, đây là lần đầu tiên anh rời khỏi túp lều của cha mẹ mình.
Vị hôn thê không xuất hiện trong quá trình chuẩn bị.
Cô vừa sinh con được một tháng.
Với người Satan, họ thường đợi đến khi có con mới chính thức kết hôn.
Sự ra đời của đứa trẻ là bằng chứng cho sự nghiêm túc của mối quan hệ.
Đám cưới sẽ diễn ra trong hai tuần nữa, tùy theo lịch âm.
Trong khi đó, cuộc sống vẫn tiếp diễn ở thung lũng.
Cách gia đình cô dâu và chú rể vài km là nơi ở của Bồ Chí Quýt Cam.
Bà 42 tuổi, sinh ra giữa rừng Taiga và chưa từng rời xa nơi này.
Mỗi ngày của bà gắn liền với Đức Tin.
Mỗi buổi sáng, Bồ Chí pha trà cho gia đình.
Khi các con vẫn còn ngủ, bà thực hiện nghi lễ Pháp Sư,
dâng tách trà đầu tiên trong ngày cho các linh hồn của thiên nhiên.
Người xa tan theo thuyết vật linh.
Họ tin rằng linh hồn tồn tại trong rừng, trong đất, trong nước và trong mọi sinh vật sống.
Họ sống hòa hợp với đàn tuần lục của mình, những sinh linh được tôn kính đặc biệt.
Với bố và chồng, việc chăm sóc tuần lục không chỉ là trách nhiệm mà còn là một vinh dự.
Gia đình họ có khoảng 100 con tuần lục.
Một số con được cho là mang sức mạnh và đặc quyền kỳ diệu.
Như con đeo những giải duy băng nhiều màu quanh cổ, con duy nhất được phép bước vào túp lều.
Bồch tuân thủ nghiêm ngặt các phong tục truyền thống, nhưng bà cũng bắt đầu chạm đến thế giới hiện đại.
Bên cạnh túp lều là một chiếc lều màu vàng kỳ lạ.
Trên nóc gắn một chiếc anten, bốt điện thoại của gia đình.
Nhờ chiếc anten tự chế, bồch cố gắng liên lạc với con gái lớn đang sống ở làng.
Nhưng sáng hôm đó, không có thời gian để trần trừ, bà phải tham gia chuẩn bị cho đám cưới.
Tất cả phụ nữ trong thung lũng tụ họp lại.
Họ mang theo những chiếc máy khâu thủ công cũ kỹ, được dinh giữ cẩn thận qua nhiều thế hệ.
Những cỗ máy từ một thời đại khác lại hoạt động, để kịp hoàn thiện túp lều cho cặp vợ chồng mới cưới nếu đàn tuần lục để lại cho họ đủ vật liệu.
6 ngày sau, khoảnh khắc được mong đợi cuối cùng cũng đến.
Cô dâu, chú rể và các nhân chứng cưới trên những con ngựa trắng, màu sắc may mắn, tượng trưng cho sự trong sáng của cuộc hôn nhân.
Cặp đôi khoác lên bình trang phục màu tím, nổi bật giữa thung lũng, giữa cuộc sống du mục khắc nghiệt nhưng đậm niềm tin và truyền thống.
Trước khi bước vào túp lều cưới, cô dâu và chú rể phải đi vòng quanh nó 3 lần.
Mỗi vòng, họ ném sữa tuần lục xuống đất, cầu mong sự sung túc, thịnh vượng cho cuộc sống phía trước.
Khi nghi lễ bên ngoài kết thúc, họ bước vào trong lều. Khách ngồi trực tiếp trên sàn, ăn uống và trò chuyện.
Ở phía sau lều là bàn danh dự dành cho các bậc phụ huynh nơi linh thiêng nhất trong không gian này.
Ngựa ngùng và xúc động, cặp đôi trẻ gần như không nói một lời.
Cha của chú rể tiến đến, trao cho họ một sợi dây thừng bằng da, vật mang ý nghĩa may mắn.
Nghi lễ khép lại bằng một ngụm sữa tuần lục mà cả 2 cùng uống.
Nhưng với cô dâu, thử thách vẫn chưa kết thúc.
Cô phải chứng minh bản thân với mẹ chồng.
Nhiệm vụ của cô là pha trà.
Bằng việc pha trà, cô cho thấy mình có khả năng chăm sóc và nuôi sống gia đình mới.
Như một món quà cưới, cặp đôi trẻ nhận được khoảng 50 con tuần lục, món hồi môn từ Mapsa, cha của cô dâu.
Bên ngoài lều, những người đàn ông tụ tập thi đấu trong các trò chơi sức mạnh.
Đấu vật mông cổ diễn ra sôi nổi, đến cả những vị khách nhỏ tuổi nhất cũng tham gia.
Người Satan đã giành chọn mùa hè trong thung lũng cao này, nơi có nguồn thức ăn dồi dào cho đàn tuần lục.
Nhưng khi mùa đông đến, mọi thứ thay đổi hoàn toàn.
Ngay khi những bông tuyết đầu tiên rơi xuống, họ lùa đàn tuần lục đi xa hơn về phía bắc, tiến sâu vào núi.
Nơi địa y mọc nhiều, nguồn thức ăn duy nhất giúp đàn vượt qua mùa đông.
Huluk và gia đình anh sống ở đó, hoàn toàn cô lập giữa rừng sâu.
Không bác sĩ, không hàng xóm, chỉ có ba đứa con nhỏ.
Họ sẽ ở lại đây suốt 6 tháng mùa đông, trong vùng hoang dã nơi sói và gấu vẫn còn sinh sống.
Ở độ tuổi 3 và 6, Garner và Zula đã bắt đầu tự làm việc nhà.
Những đứa trẻ tự phân chia vai trò, Garner đảm nhận các công việc nặng nhọc, còn Zula lo chuẩn bị nước pha trà.
Mới chỉ 3 tuổi, cô bé đã cố gắng tự rửa bát.
Gia đình Huluk và Hulan chỉ giết một hoặc hai con tuần lục mỗi năm để làm thực phẩm.
Họ không đuôi tuần lục để ăn thịt, mà chủ yếu để lấy sữa, thứ họ uống với số lượng lớn.
Hulan đã đặt tên cho từng con trong đàn.
Vào mùa đông, nhiệt độ có thể xuống tới âm 10, thậm chí âm 45 độ C.
Dù điều kiện khắc nghiệt như vậy, trẻ em vẫn dành phần lớn thời gian ở bên ngoài.
Chăm sóc tuần lục là một trong những niềm vui lớn nhất của chúng.
Garner bắt đầu học cưỡi tuần lục từ khi mới một tuổi rưỡi.
Giờ đây, mỗi ngày cha cậu đưa cậu lên núi để chăm sóc đàn và dạy cách trở thành một người chăn gia súc thực thụ.
Cậu đã được huấn luyện suốt một năm.
Garner lớn lên trong truyền thống Satan thuần khiết nhất.
Một dân tộc đã cố gắng gìn giữ niềm tin và phong tục của mình qua nhiều thế kỷ, kể cả những điều bí ẩn nhất.
Ẩn sâu trong rừng Taiga là một túp liều gỗ nhỏ.
Đây là nơi ở của một trong những nhân vật đáng sợ và được kính trọng nhất trong cộng đồng.
Xin xin tích, 61 tuổi, là một pháp sư, người có khả năng giao tiếp với các linh hồn.
Gần túp liều là một cây lá kim xanh quanh năm, dấu hiệu cho thấy một linh hồn mạnh mẽ đang ngự trị.
Chỉ có pháp sư mới được phép tiếp cận và tôn vinh nó bằng cách treo những giải duy băng trên cành cây.
Người Satan tin rằng linh hồn tồn tại trong mọi sinh vật và mọi dạng sống.
Với họ, xin xin tích là cầu nối giữa thế giới con người và thế giới vô hình.
Bà là một trong ba pháp sư của người Satan.
Mùa hè, bà sống trong liều.
Mùa đông, bà chuyển vào căn cabin gỗ này, sống cùng con gái, người giúp bà việc nhà.
Phần nội tạng của một con bò bị giết từ ngày hôm trước được chải trên một tấm nhựa đơn sơ.
Con gái bà cẩn thận phân loại từng phần.
Chính trong căn cabin này, người Satan tìm đến để xin lời khuyên.
Họ hỏi về tương lai, về bệnh tật hoặc nơi nào nên đưa đàn tuần lục tới để tránh bị sói tấn công.
Để trả lời, pháp sư sử dụng các vật dụng nghi lễ.
Những câu trả lời của xin xin tích luôn rất ngắn gọn.
Sức mạnh của bà là một bí mật.
Nhưng bà đã đồng ý cho đoàn làm phim ghi lại một buổi lễ riêng tư vào tối hôm đó.
Mỗi tháng một lần, bà phải liên lạc với các linh hồn để nhận thông điệp của họ.
Nếu không làm vậy, bà tin rằng các linh hồn có thể trả thù, gây hại cho bà hoặc người thân.
Chiếc trống tượng trưng cho con ngựa.
Thông qua nó, xin xin tích có thể du hành vào thế giới linh hồn.
Bà mặc một bộ trang phục đặc biệt.
Bởi trong nghi lễ này, các linh hồn sẽ chiếm hữu cơ thể bà và nhìn thế giới qua đôi mắt của bà.
Chiếc áo khoác dài đóng vai trò như một lớp áo giáp bảo vệ bà khỏi những linh hồn ma quỷ có thể làm tổn hại, thậm chí giết chết bà trong suốt hành trình.
Trước buổi lễ, con gái bà đốt cây bách xù.
Pháp sư bắt đầu trụ hồi các linh hồn.
Dần dần, bà rơi vào trạng thái xuất thần.
Cơn đau không còn tồn tại.
Các linh hồn đã nhập vào cơ thể bà.
Họ nói thông qua bà bằng một ngôn ngữ không xác định, truyền tải những thông điệp của mình.
Trạng thái này kéo dài suốt hai giờ.
Rồi đột ngột, mọi thứ dừng lại.
Pháp sư nằm bất động.
Những lời vừa thốt ra là tất cả những gì bà nói.
Những thông điệp khác, bà sẽ tự mình trao cho những người được nhận.
Với Hu Lúc, những truyền thống này chính là nền tảng của bản sắc Satan.
Anh không muốn bất cứ điều gì thay đổi.
Anh mong con trai mình có thể sống tự do giữa rừng tay ga như tổ tiên họ đã từng.
Nhưng thế giới bên ngoài đang dần tiến đến.
Người Satan không còn cô lập như trước.
Và sang năm, cuộc sống của gia đình này sẽ thay đổi mãi mãi.
Trong 10 năm qua, chính phủ Mông Cổ đã áp dụng quy định bắt buộc trẻ em du mục từ 7 tuổi phải đi học.
Điều đó đồng nghĩa với việc mùa đông sắp tới,
Ghana sẽ phải rời rừng tay ga để sống cùng mẹ tại Saganur,
ngôi làng duy nhất trong khu vực có trường học.
Gia đình buộc phải chia ly.
Hulan hiểu rất rõ điều này.
Cuộc sống du mục của họ sẽ không bao giờ còn như trước.
Từ giờ trở đi, mỗi mùa đông,
cô sẽ sống ở làng cùng ba đứa con,
xa chồng và xa cả đàn tuần lục mà cô gắn bó cả đời.
Đó chính là thế tiến thoái lưỡng nan của người Satan.
Muốn con cái được học hành,
họ buộc phải đánh đổi lối sống truyền thống của mình.
Dưới chân núi, giữa vùng đông băng trống trải,
xuất hiện một ngôi nhà gỗ làm từ thân cây tròn,
trên mái gắn anten vệ tinh và tấm pin mặt trời.
Bên cạnh là một chiếc xe tải địa hình.
Đây là nhà của Buj và gia đình bà.
Người phụ nữ từng sống cả mùa hè trong túp liều cùng đàn tuần lục của Pháp Sư,
nay lại thay đổi hoàn toàn cách sống vào mùa đông.
Bà ở lại đây với các con,
trong khi chồng bà dành chọn mùa đông trong rừng tai ga để chăm sóc đàn tuần lục.
Bên trong, ngôi nhà được sắp xếp giống như một túp liều gia thú truyền thống,
một không gian duy nhất để sinh hoạt và ngủ nghỉ,
với chiếc bếp đặt ở trung tâm.
Sự khác biệt rõ rệt duy nhất là chiếc TV,
thứ nhanh chóng thu hút sự chú ý của trẻ em.
Tối chủ nhật, con gái của Buj, Chinh Huy,
đang chuẩn bị rời nhà để lên làng học trong tuần.
Cô bé gần 13 tuổi và đã đi học được 6 năm.
Mọi người đi ngủ sớm vì phải khởi hành từ lúc dạng sáng hôm sau.
Nhưng trong đêm, nhiệt độ giảm sâu,
dầu diesel trong xe đông cứng,
những người đàn ông phải dùng đèn khó để làm nóng.
Sau nhiều giờ vất vả, chiếc xe cuối cùng cũng lăn bánh,
nhưng Chinh Huy đã đến rất muộn.
Chiếc xe tải băng qua thảo nguyên,
lên lõi theo những con đường nhỏ gập gềnh.
Phải mất hơn 3 giờ lái xe mới tới được Saganur,
ngôi làng nơi có trường học dành cho trẻ em Satan.
Chinh Huy đến nơi vào tận 11 giờ sáng.
Hiệu trưởng nhà trường đang chờ cô.
Oiyun Badam đã giữ vị trí hiệu trưởng ở đây suốt 8 năm.
Cô là người Satan, sinh ra và lớn lên trong rừng Taiga.
Trường có 550 học sinh,
trong đó có khoảng 70 trẻ em Satan.
Các lớp học trải dài từ tiểu học đến trung học.
Và ở hành lang, không khó để bắt gặp hình ảnh một con tuần lộc.
Trong các lớp nhỏ, giáo viên thường sử dụng TV để giảng dạy.
Phía sau trường là khu ký túc xá hoàn toàn mới.
Đây là nơi trẻ em Satan sinh sống trong thời gian đi học.
Mọi chi phí đều do nhà nước Mông Cổ chi trả.
6 học sinh ngủ chung một phòng.
Có em chỉ ở lại một tuần,
nhưng cũng có em phải ở hàng tháng vì gia đình sống quá sâu trong rừng Taiga.
Trong khi trẻ em học tập và phụ nữ sống gần làng,
những người đàn ông lại một mình trở về rừng.
Đó là thời điểm của cuộc di cư mùa đông vĩ đại,
một giai đoạn quan trọng trong đời sống Satan.
Mỗi năm, vào cuối mùa thu,
những người chăn tuần lộc lại tiến về vùng núi cực Bắc,
đi sâu vào rừng Taiga để tìm những khu vực giàu địa y.
Họ phải băng qua những vùng đất phủ tuyết và những con sông ngập nước,
luôn mang theo nỗi lo rằng một con tuần lộc có thể bị thương hoặc chết dọc đường.
Để cầu xin sự bảo hộ của các linh hồn,
họ ném 3 viên đá lên bản thờ.
Dòng nước xiết vào những viên sỏi chân trượt khiến việc vượt sông vô cùng nguy hiểm,
nhưng đàn tuần lộc vẫn vượt qua an toàn,
như thể có sự dõi theo vô hình.
Những người du mục cưỡi ngựa 8 giờ mỗi ngày,
hầu như không có thời gian nghỉ.
Sau 2 ngày di chuyển liên tục,
họ cuối cùng cũng đến được đích,
một thung lũng hoàn toàn biệt lập,
giàu địa y,
chỉ mới được phát hiện gần đây.
Trong vòng 1 tháng,
khoảng 800 con tuần lộc thuộc 15 gia đình đã tụ tập tại đây.
Trên sườn núi,
sát dìa rừng,
người Satan dựng lên những túp liều nhỏ.
Đây sẽ là nơi những người đàn ông trú đông.
Nhưng trước khi giữa đồ đạc,
họ có một ưu tiên khá bất ngờ giữa rừng sâu,
dựng một chiếc anten để cố gắng kết nối với mạng điện thoại của làng Saganur,
cách đó 4 ngày đi bộ,
tương đương 70 km.
Kể từ khi biết đến hình thức liên lạc này,
người Satan gần như không thể thiếu nó,
ít nhất là khi sóng hoạt động.
Tuy nhiên,
các dãy núi xung quanh tạo thành một bức tường chắn,
kết nối không thành công,
nhưng cần nhiều hơn thế để ngăn cản 2 người đàn ông Satan.
Họ sống ở đây từ tháng 11 đến tháng 4,
thay phiên nhau mỗi tháng để trở về đoàn tụ với gia đình ở làng.
Một số thanh niên Satan không chấp nhận được cuộc sống khắc nghiệt này
và quyết định thử vận may ở thành phố.
La An Bata, thủ đô được xây dựng giữa Thảo Nguyên,
là nơi sinh sống của 1 triệu rưỡi người,
chiếm một nửa dân số Mông Cổ.
Ở ngoại ô là những khu nhà nghèo
với lều y hút và những căn nhà nhỏ,
nơi người du mục tìm đến để kiếm việc.
Ở La An Bata, Moron tiếp tục cuộc sống sinh viên.
Cô không muốn trở thành người chăn tuần lộc.
Cô mơ làm giáo viên thể thao.
Cô khám phá trung tâm thương mại,
hàng hóa phương Tây,
một thế giới hoàn toàn khác.
Cô ở ký túc giá với chi phí chỉ 20 euro một tháng,
nhờ trợ cấp của nhà nước.
Dù khó khăn, cô không hối hận.
Và cô thừa nhận,
cô không còn muốn quay lại sống trong túp liều giữa rừng.
Nhưng Moron là ngoại lệ.
Phần lớn người xa tan trẻ vẫn muốn tiếp tục truyền thống.
Họ vẫn muốn sống như tổ tiên,
dù thế giới ngoài kia đầy cam rỗ.
Và đến đây, khi bộ phim khép lại,
câu hỏi vẫn treo lơ lửng.
Người xa tan sẽ tồn tại bao lâu nữa?
Giữa giáo dục và truyền thống,
giữa tiện nghi và bản sắc,
giữa sinh tồn và hiện đại.
Có lẽ điều đáng sợ nhất không phải là cái lạnh âm 45 độ,
mà là viễn cảnh một ngày nào đó,
rừng tai ga vẫn còn đó,
tuần lục vẫn còn đó,
nhưng những người sống cùng chúng thì không.
Cảm ơn mọi người đã theo dõi video.
Nếu các bạn thấy hay,
nhớ để lại cho mình một like
và đăng ký kênh để ủng hộ mình nhé.