“Khiêm thụ ích, mãn chiêu tổn” là một lời dạy cổ xưa của truyền thống Trung Quốc, có nghĩa là người khiêm tốn sẽ được lợi ích, người tự mãn sẽ chuốc lấy tổn hại. Lão Tử nói: “Bất tự dĩ vi thị đích nhân, tài năng cú đối sự tình phán đoán phân minh; bất tự khoa đích nhân, tha đích công lao tài hội bị khẳng định; bất kiêu ngạo đích nhân, tài năng cú thành tựu đại sự.” (Người không tự cho mình là đúng mới có thể phán đoán sự việc một cách rõ ràng; người không khoe khoang thì công lao của anh ta mới có thể được thừa nhận; người không kiêu ngạo thì mới có thể hoàn thành việc lớn). Người đại độ lượng, phúc phận cũng nhất định thâm hậu; người tiểu độ lượng, phúc phận nhất định cũng nông cạn, mà khiêm tốn và kiêu ngạo, sẽ có phúc họa tương ứng. Người phẩm hạnh cao thượng rất mực khiêm tốn, đạo đức của anh ta càng lộ vẻ sáng ngời, bởi vậy khiêm tốn là mỹ đức mà người quân tử sẽ duy trì từ đầu đến cuối. ........................................... Giọng đọc: Lưu Thu Trần Lê Hiệp dịch https://www.mhradio.org/showprogram/1974.html
Kính chào quý khán kính giả.
Khiêm thủ ích, mãn chiêu tổn là một lời dạy cổ xưa của truyền thống Trung Quốc.
Có nghĩa là người khiêm tổn sẽ được lợi ích, người tự mãn sẽ chuốc lấy tổn hại.
Lão Tử nói,
Bất tự dĩ vi thị đích nhân, tài năng cú đối sự tình phán đoán phân minh.
Bất tự khoa đích nhân, tha đích công lao tài hội bị khẳng định.
Bất kiêu ngạo đích nhân, tài năng cú thành tiệu đại sự.
Nghĩa là người không tự cho mình là đúng mới có thể phán đoán sự việc một cách rõ ràng.
Người không khoe khoang thì công lao của anh ta mới có thể được thừa nhận.
Người không kiêu ngạo thì mới có thể hoàn thành việc lớn.
Người đại độ lượng, phúc phận cũng nhất định thâm sâu.
Người tiểu độ lượng, phúc phận nhất định cũng nông cạn.
Người khiêm tốn mà khiêm tốn và kiêu ngạo sẽ có phúc họa tương ứng.
Người phẩm hành cao thượng rất mực khiêm tốn.
Đạo đức của anh ta càng lộ vẻ sáng người.
Bởi vậy khiêm tốn là mỹ đức mà người quân tử sẽ duy trì từ đầu đến cuối.
Vào thời xuân thu, tử lộ hỏi khổng tử tại sao tiểu nhân luôn nghĩ rằng mình giỏi lắm.
Khổng tử nói khi nước sông Trường Giang vừa ra khỏi Vấn Sơn,
nay cả một chiếc cốc cũng không thể nổi.
Khi đến phà Trường Giang, thuyền bè mới có thể đi ngang hàng.
Tử lộ hỏi điều này có nghĩa là gì?
Khổng tử nói sông Trường Giang là một con sông lớn chảy dài,
thế nước của nó lúc đầu cũng không mạnh.
Vì sao?
Bởi vì từ từ tiếp nhận rất nhiều dòng nước mới trở thành một con sông lớn.
Người nói chuyện cẩn thận sẽ không khoe khoang khoác lát hảo nhán.
Người hành vi cẩn thận sẽ không chiếm công lao làm của riêng.
Bậc quân tử vừa trí tuệ vừa nhân đức,
có thể cung kính với người, đối xử với người khoan hậu, thực tín.
Thành thật, có trữ tín với người mà tiểu nhân thì không coi trọng đức,
mới trong ngoài bất nhất lại tự cho là giỏi lắm.
Ví dụ, Bậc Hiền quân thời Thượng Cổ là Đại Vũ chưa từng bao giờ kêu ngạo, khoe khoang.
Ông nói sở trường của người khác đều đáng cho ta học tập.
Mỗi khi nghe được người khác dùng thiện ngôn khuyên bảo ông thì thường cảm kích, thái tạ.
Ông lắng nghe rộng rãi ý kiến của người khác xử lý thành công sông Hoàng Hà,
công lao ghi vào sự sanh, chu công tài hoa cái thế.
Chẳng những không kêu ngạo, không keo kiệt, còn vô cùng khiêm nhường,
chiêu hiền, đại sĩ, chỉ sợ hiền nhân trong thiên hạ không được trọng dụng.
Ông thuận theo thiên đạo mà chế định ra chế độ lễ nhạt.
Đường Thái Tông là vị vua giỏi nhất về tiếp nhận can gián.
Ông nói rằng, minh chủ tư đoàn, nhi ích thiện.
Ám chủ hộ đoàn, nhi vĩnh ngu.
Nghĩa là, bậc minh chủ nhớ khuyết điểm mà có được lợi ích tốt đẹp.
Kẻ ám chủ bao che khuyết điểm mà mãi ngu bụi.
Ông không chỉ khiêm túng tiếp nhận can gián,
mà còn dũng cảm thỉnh cầu can gián,
chân chính thực hiện, được vui vẻ nghe góp ý.
Từ đó khiến thời kỳ trinh quán tạo thành cục diện chính sự trong xã.
Trực sĩ, doanh chiêu, tổng thiện như lưu.
Tức là trực sĩ đầy chiều, biết nghe lời phải.
Các bậc, thánh hiền, minh quân, các chiều đại đều kính trời, kính đức.
Tâm giữ khiêm túng mà tôn trọng người, ước thúc bản thân, dẫn dắt người hướng thiện.
Vì mọi người mà dựng nên tấm hương đạo đức.
Vì bách tính mà tăng thêm phức lợi.
Họ chưa từng lấy đạo đức của mình khoa chương với mọi người.
Họ có thể khiêm túng như vậy.
Tại sao mọi người không học tập và làm theo họ chứ?
Thạch Sùng và Vương Khải vào thời nhà tấn.
Hai người này đọ sự giàu có, xem ai có nhiều tiền hơn.
Vương Khải làm một bức tường lũa màu tím dài 40 dặm.
Thạch Sùng liền làm một bức tường bầm gấm dài 50 dặm.
Vương Khải khoe Hoàng thượng ban cho hắn thước thẳng san hô.
Thạch Sùng cầm sắt như ý đánh nát thước san hô.
Sau đó lấy trong nhà ra rất nhiều san hô.
Đều dài đến hai, ba thước.
Lấy một gốc bồi thường cho Vương Khải.
Sau này Thạch Sùng vì phạm tội.
Khi nhà tan cửa nát, thở dài nói.
Mục đích các người siêu ta không phải là muốn lấy gia sản của ta sao?
Thạch Sùng đến trước khi chết với tình ngộ.
Nếu như ông ta biết sớm, nhất định sẽ không khoe khoang.
Mà tai hoạn của kiêu ngạo khoe khoang chính là tàn khốc như thế.
Cho nên nhất ngôn nhất hành, sao lại có thể không cẩn thận chú ý đây?
Hơn nữa, giàu sang tài năng thì có gì đủ để ý lại đâu.
Nếu vì điều này mà kiêu ngạo tạm thời không nói tai hoạn có thể đến với ông ta hay không?
Đầu tiên là đã đánh mất lòng mình mà không biết xấu hổ sao.
Một người có tâm tự mãn kiêu ngạo sẽ là chứng ngại cho việc đề cao đức hạnh của bản thân.
Tự mãn thì không có cách nào tiến bộ được nữa.
Khoe khoang lại không cách nào đề cao.
Chỉ có khiêm túng và nỗ lực đề cao đức hạnh mới là có ý nghĩa nhất.
Chỉ có kiên định truy cầu chân lý, không ngừng thăng hoa cảnh sới tư tường mới có thể đảm đương chức trách lớn và trách nhiệm quan trọng nặng nề.
Chỉ có lòng dạ bao dung rộng lớn hết Thầy mới có thể thiện hóa người khác, khiến hết Thầy nhân tố bất chính xài thề.
Đúng như cổ ngũ đã nói, công thành nhi phất cư, phu duy phất cư, thị dĩ bất khứ, tức là thành công mà không tích lại.
Người vốn không tích lại là để không cần phải bỏ đi.
Phu duy bất tranh, cố thiên hạ, mạc năng giữ chi tranh, nghĩa là người vốn không tranh cho nên thiên hạ không ai có thể cùng tranh.