Lời thú nhận của bác sĩ phẫu thuật: Vì sao con người thật sự sinh bệnh?

Vẫn có đủ căn đàm để từ bỏ một sự nghiệp đỉnh cao mà hàng triệu người ảo ước. Tại Mỹ, một bác sĩ phẫu thuật thần kinh tốt nghiệp MIT đã gây chấn động dư luận khi quyết định rời bỏ nghề, chọn cuộc sống ẩn rật giữa núi rừng. Anh Thằng Thánh thừa nhận mình không thể tiếp tục chịu đựng tổn thương đạo đức khi chứng kiến y học hiện đại chỉ chăm chăm vá lại những bức tường mà bỏ quên phần mái nhà đang thùng. Điều gì đã khiến một chuyên gia hàng đầu phải quay lưng với cả sự nghiệp. Anh đã nhìn thấy sự thật nào phía sau những ca phẫu thuật tưởng chừng hoàn hảo. Và nâu mới là nguyên nhân gốc dễ của bệnh thật, điều mà các bệnh viện gần như không bao giờ nói với bạn. Hãy cùng khám phá câu chuyện gây chấn động này. Cơn suốt 16 triệu lượt xem lời thú tội của bác sĩ phẫu thuật thần kinh MIT Câu chuyện bắt đầu vào ngày 9 tháng 7 năm 2024 khi một người đàn ông Mỹ gốc Hàn đăng tài một video dài hơn 40 phút trên kênh YouTube Tựa đề video viết rằng Tôi từng là bác sĩ phẫu thuật thần kinh tốt nghiệp MIT Giờ đây lại thất nghiệp và sống cô độc trong núi. Tôi đã đi đến bước đường này như thế nào? Trong video không hề có những hình ảnh được gian dựng công phố chỉ thấy người đàn ông ngồi giữa khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp bình thản giãi bày tâm sự trước ống kính. Không ai ngờ đoạn video này lại trở nên viral. Đến nay, lượt xem đã vượt hơn 16 triệu kèm theo hơn 70.000 bình luận. Ban đầu, anh không muốn tiết lộ tên thật chỉ xưng là Gooby và đồng hành cùng anh là một chú chó nhỏ tên là Doobie cũng chính là lý do kênh mang tên Gooby and Doobie. Sau này, mọi người mới biết tên thật của anh là Jonathan Choi nhưng hầu hết vẫn gọi anh bằng cái tên thân thuộc Dr. Gooby. Trong câu chuyện này, chúng ta cũng tạm gọi anh là bác sĩ Gooby. Gooby trở thành bác sĩ với mục tiêu giúp đỡ bệnh nhân xoa dịu nỗi đau của họ. Ngay bước vào trường y, anh cùng các sinh viên khác đã tuyên thệ lời thề Hippocrates nền tảng đạo đức y khoa có nguồn gốc từ Hy Lạp cổ đại. Nhấn mạnh việc giữ gìn đức hạnh, bảo vệ bệnh nhân và không gây hại cho họ. Gooby cũng đã mang điểm tin ấy khi bắt đầu hành trình của mình. Anh theo học tại Viện Công nghệ Massachusetts MIT trẻ qua 4 năm đào tạo y khoa sau đó tiếp tục 6 năm huấn luyện chuyên sâu về phẫu thuật thần kinh. Trong chương trình này, ngoài phẫu thuật não, một nửa thời gian của anh dành cho phẫu thuật cuộc sống. Lĩnh vực có thần suất bệnh lý phổ biến hơn cả các vấn đề về não bộ. Trong suốt 6 năm huấn luyện, Gooby thực hiện nhiều nghiên cứu như cấy điện cực vào não chuột và từng lên kế hoạch đến Toronto để hợp tác với một bậc thầy về công nghệ điều khiển tứ chi bằng ý nghĩ. Tuy nhiên, càng nâu sâu nghiên cứu, anh càng nhận ra việc dùng ý niệm con người để điều khiển chi thẻ là thách thức vượt xa khả năng công nghệ thời bấy giờ. Gooby đã dành gần như toàn bộ thời thanh xuân cho y học nhưng lý tưởng của anh lại vướng phai giới hạn công nghệ, khiến ước mơ chưa thể thành hiện thực. Đến năm 29 tuổi, anh đột ngột nhận ra rằng lĩnh vực phẫu thuật thần kinh không thể đem lại cho mình sự thỏa mãn như kỳ vọng. Dù vậy, anh vẫn quyết định hoàn tất khóa đào tạo bác sĩ nội chú. Trong thời gian này, Gooby gặp được vài người thầy tận tâm hoàn thành chương trình huấn luyện phẫu thuật cuộc sống và thuận lợi nhận công việc đầu tiên trong sự nghiệp. Công việc dần ổn định, và anh cũng xây dựng gia đình với một người vợ thấu hiểu, đồng cảm, nhìn từ bên ngoài, cuộc sống của anh lúc này tưởng như hoàn hảo. Thế nhưng, sau gần 10 năm làm bác sĩ phẫu thuật thần kinh, đến năm 2023, anh bất ngờ quyết định từ trước, rời bỏ nghề y. Không một đồng nghiệp nào có thể hiểu nổi lựa chọn này. Mỗi lần có người hỏi vì sao nghỉ việc, Gooby... Gooby đều không biết phải trả lời thế nào, bởi với anh, công nghệ này không thể giải thích gọn trong vài câu. Chính vì vậy, Gooby đã quay đoạn video nói trên để kể lại hành trình của mình, đồng thời hy vọng những ai đang trải qua những trăn trở tương tự có thể tìm thấy trong câu chuyện này một nguồn gốc cảm hứng hay sự đồng cảm cần thiết. Từ đỉnh cao danh vọng, đến sự vỡ mộng về y học hiện đại. Gooby hiểu rằng trách nhiệm của một bác sĩ là giúp bệnh nhân giảm bớt đau đớn, và đó cũng chính là lý do khiến anh quyết tâm trở thành một bác sĩ giỏi. Vì vậy, trong suốt quá trình đào tạo, anh đã học thành thạo nhiều kỹ thuật phẫu thuật cuộc sống cao cấp, và anh thực sự làm rất tốt. Thông qua các ca mồ, Gooby đã giúp được không ít bệnh nhân cải thiện tình trạng sức khỏe. Tuy nhiên, anh cũng gặp rất nhiều trường hợp mà mình không thể giúp được. Chẳng hạn như những bệnh nhân bị đau do thoát vị đĩa đệm chèn ép dây thần kinh. Gooby có thể cắt bỏ phần đĩa đệm bị lồi, tạo khoảng trống cho dây thần kinh. Nhưng rồi, anh nhận ra một sự thật khó chấp nhận. Phẫu thuật chỉ mang lại hiệu quả ngắn hạn, hoàn toàn không thể giải quyết nguyên nhân sâu xa dẫn đến thoái hóa đĩa đệm và các triệu chứng liên quan. Anh ví điều đó như một căn nhà bị thùng mái, được mưa ngấm xuống và làm hỏng lớp cách nhiệt vào vách tường bên trong. Cả phẫu thuật của bác sĩ chỉ giống như phá bỏ bức tường bị hỏng, dọn dẹp phần cách nhiệt mốc mèo, thay mới và chát lại tường, trong khi cây lỗ thùng trên mái nhà vẫn còn nguyên. Nghĩa là phẫu thuật chỉ xử lý hậu quả, chứ không chạm đến nguyên nhân gốc rễ. Kinh nghiệm của Gooby còn cho anh thấy một điều rõ ràng. Cùng một ca phẫu thuật hoàn hảo, kết quả ở mỗi bệnh nhân lại hoàn toàn khác nhau. Anh từng mồ rất thành công, nhưng có người hồi phục hoàn toàn, có người không thay đổi gì và thậm chí có người trở nặng hơn. Đặc biệt có những bệnh nhân mới chỉ được lên lịch mồ, trừ hề phẫu thuật nhưng đột nhiên tự khỏi. Qua thời gian, Gooby phát hiện những bệnh nhân hồi phục tốt thường có điểm chung ở lối sống, ăn uống thanh đạm, rượu vào thực vật, vận động thường xuyên, đổ mồ hôi, không hút thuốc, không uống rượu quá mức, có các mối quan hệ xã hội lành mạnh, ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày và sử dụng tránh niệm hoặc thiền để giải tỏa áp lực. Ngược lại, những người có thói quen sinh hoạt kém, hút thuốc liên tục, lời vận động, ăn uống thất thường với nhiều thực phẩm chế biến sẵn, cô lập xã hội, áp lực rồn nén và mất ngủ, thì cho dù ca phẫu thuật có hoàn mỹ đến đâu, chỉ sau nửa năm đến một năm, bệnh lại tái phát. Từ đó, Ngô Bì ngộ ra rằng, muốn bệnh nhân thực sự khỏi bệnh, phải bắt đầu từ việc cải thiện lối sống, giúp cơ thể tự điều trình và phục hồi một cách toàn diện. Nhưng thực tế, hầu hết các quốc gia hiện nay đều chú trọng vào điều trị hơn là phòng gừa. Ngô Bì nhận thấy hệ thống y tế tồn tại một vấn đề căn bàn, cấu trúc của nó được xây dựng để bệnh viện kiếm lợi nhuận, và lợi nhuận đến từ phẫu thuật. Nếu bác sĩ giải quyết triệt đề nguyên nhân gốc, bệnh viện sẽ không còn nguồn thu, còn bác sĩ có thể mất việc. Đối với Ngô Bì, điều này là một cú đánh mạnh vào đạo đức nghề nghiệp. Anh ngày càng cảm thấy lạc lối, vì anh đang làm một công việc mà chính bản thân không còn tin tưởng, và đó chính là lý do thèn chốt khiến anh quyết định rời bỏ nghề y. Tổn thương đạo đức khi bệnh viện đặt lợi nhuận lên trên mạng sống. Thông thường, các bác sĩ ngoại khoa sẽ làm việc liên tục cho đến khoảng 60 tuổi. Thế nhưng, Ngô Bì mới 38 tuổi và đã cảm nhận sâu sắc rằng mình không thể trụ được đến lúc đó. Công việc này đã gây ra cho một dạng tổn thương đạo đức. Khi những gì phải làm trong môi trường nghề nghiệp đi ngược lại với giá trị và lương tâm của chính mình, nỗi tâm anh dần sụp đổ, tinh thần bị bào mòn như đang khô héo từ trong ra ngoài. Biết rõ rằng bản thân cần phải thay đổi, Ngô Bì quyết định trao đổi thẳng thắn với vợ, mong tìm ra giải pháp như làm bán thời gian và dành phần còn lại để làm những điều nuôi dưỡng tâm hồn, chẳng hạn như hòa mình vào thiên nhiên. May mắn thay, vợ anh là người vô cùng thấu hiểu. Nhờ sự ủng hộ ấy, Ngô Bì mạnh dạn xin nghỉ việc tại bệnh viện. Dù vậy, anh vẫn cố gắng thêm 9 tháng nữa trước khi chính thức khép lại sự nghiệp làm bác sĩ. Theo quan niệm của y học hiện đại, người nhân gây bệnh vô cùng đa dạng, được chia thành 2 nhóm chính, yếu tố bên ngoài và yếu tố bên trong. Yếu tố bên ngoài gồm vi khuẩn, virus, nấm gây nhiễm trùng, ô nhiễm bôi trường và các thói quen sinh hoạt không lành mạnh như hút thuốc hay uống rượu. Yếu tố bên trong bao gồm kiếm quyết gen di truyền, dối loạn hệ biễn dịch, dối loạn nội tiết. Những điều này càng khiến Ngô Bì suy ngẫm sâu sắc hơn về cách hệ thống y thế vận hành và sự thật đang sau những gì bác sĩ được đào tạo để tin tưởng. Góc nhìn tâm linh, bệnh tật như tấm gương phản chiếu nội tâm. Tuy nhiên, trong cuốn cho chơi của cuộc đời và cách chơi, một góc nhìn hoàn toàn khác lại được đưa ra. Cuốn sách do Florence Kovosin viết vào năm 1925. Trong đó, ví cuộc đời như một trò chơi mà quy tắc vận hành chính là tư tưởng, lời nói và hành vi của mỗi người. Chỉ cần nắm vững những quy tắc này, con người có thể kiến tạo cho mình một cuộc sống viên mãn hơn. Tạc giả cho rằng, tâm trí con người được chia thành ba phần tiềm thức, ý thức và siêu thức. Ý thức được xem như cái tâm phạm chân, chỉ nhìn thấy những hiện tượng bề mặt như cái chết, tai họa, bệnh tật, nghèo khó, những giới hạn này liên tục được nó gieo rác và khắc sâu vào tiềm thức. Tiềm thức lại là một nguồn năng lượng không có định hướng, giống như người chỉ biết lắng nghe. Nó không chủ động suy nghĩ hay phán đoán, mà chỉ thực thi một cách chính xác những hình ảnh và cảm xúc được cấy vào từ ý thức. Siêu thức là phần thần tính của con người, trí tuệ thiêng liền nội tại, nơi lưu giữ những ý niệm hoàn hảo và bàn thiết kế trọn vẹn của linh hồn. Sách cho rằng, kẻ thù lớn nhất của con người đến từ bên trong chính mình, bệnh tật cũng là kết quả của những tâm niệm nội tại. Theo Tạc giả, mọi sự bất hòa bên ngoài đều là phản ứng của sự bất hòa trong tâm linh. Tất cả bệnh tật và bất hạnh đều là dấu ấn được khắc sâu trong tiềm thức. Nói cách khác, đó chính là những niềm tin và tư tưởng mà con người nuôi dưỡng. Ví dụ, sự chỉ trích liên tục được cho là dẫn đến bệnh thấp khớp, bởi những suy nghĩ phê phán và mất cân bằng gây ra sự lắng động bất thường trong máu. Rồi tiếp tụ lại, các khớp xương, hối u hoặc sự tăng sinh được cho là bắt nguồn từ cảm xúc như đố kị, thù hận, không tha thứ, sợ hãi. Tác giả khẳng định, mỗi loại bệnh đều bắt nguồn từ sự bất an trong tâm và không tha thứ là nguyên nhân phổ biến nhất. Tâm niệm này có thể làm sơ cứng động mạch hoặc gan, ảnh hưởng đến thị lực và gây ra nhiều bệnh lý khác. Những luận điểm này có nét tương đồng đáng chú ý với quan điểm của Đồng Y. Theo Trung Y, cảm xúc và ngũ tạng có mối liên hệ sâu sắc. Hì, vui, liên quan tới tâm, vui vẻ, dù khí huyết lưu thông, nhưng quá mức lại làm tâm thần bất định. Nộ nghĩa là giận, ưng với can, giận dữ khiến can hỏa bốc lên, gây đau đầu, cao gắt, can khí không thông dẫn đến ủ quất đà nghi. Từ lo nghĩ, ảnh hưởng đến tì, suy nghĩ quá nhiều làm ti khí bị tắc, gây tiểu hóa kém, đau đầu và tinh thần suy giảm. Bi nghĩa là buồn, thuộc về phế, bi thường dẫn đến tồn hại phồi, gây hò xuyễn. Khùng, nghĩa là sợ, liên hệ đến thần, sợ hãi quá độ, có thể gây khí hư, tiểu gấp. Tác giả còn kể lại một trường hợp, một học viên từng nói rằng mình bị bệnh do ăn phải hàu độc. Nhưng tác giả trả lời, không phải con hàu đầu độc anh. Thực tế, vì anh đã tranh cãi với đến 19 người, tạo nên sự bất hòa cực mạnh trong nội tâm, nên mới thu hút những con hàu có độc. Theo quan điểm này, cơ thể chỉ là sự phóng chiếu của tư tường, sức khỏe thật sự phụ thuộc vào niềm tin và trạng thái tinh thần bên trong. Niềm tin được gieo vào tiềm thức và tiềm thức sẽ hiện thực hóa những niềm tin đấy thành trải nghiệm đời sống. Tác giả cho rằng, các nhà khoa học tâm linh đều hiểu rằng mọi bệnh tật đều có một điểm tương ứng trong tâm lý. Vì vậy, để chữa lành cơ thể, trước hết phải chữa lành linh hồn. Mà linh hồn chính là tiềm thức. Muốn chữa lành tiềm thức, con người cần sửa đổi tư tường của chính mình. Khi tiềm thức được phục hồi bằng những quan điểm đúng đắn, nó sẽ được lấp đầy bởi thần tính và siêu thức. Khi thần và người hợp nhất, bệnh tật có thể được loại bỏ hoàn toàn khỏi ý thức. Nói cách khác, tất cả bệnh tật và bất hạnh đều xuất phát từ việc con người vi phạm những quy luật của thần tính hoặc của tình yêu. Tạc giả đưa ra một ví dụ có thật. Một nữ diễn viên kịch nói từng mắc bệnh ngoài già nghiêm trọng suốt nhiều năm. Các bác sĩ kết luận bệnh của cô không thể chữa khỏi, khiến cô vô cùng lo lắng và nhiều lần rơi vào tuyệt vọng. Sau đó, cô nhận một vai diễn trong một vờ kịch quan trọng. Buổi công diễn đầu tiên thành công rực rỡ, nhưng ngày ngày thứ hai, cô bất ngờ bị sa thải. Lý do là một nam diễn viên trong đoàn đố kị thành công của cô. Đã âm thầm chơi xấu, khiến cô mất việc. Vì thế, cô chìm trong phẫn nộ và oán hận. Tuy nhiên, khi quyết tâm thay đổi suy nghĩ, cô bật khóc và câu xin Thượng Đế đừng để mình nuôi dưỡng hận thù với người đàn ông ấy. Tối hôm đó, cô ngồi tĩnh tâm suốt vài giờ. Trong quá trình ấy, cô cảm nhận rõ sự hài hòa với chính mình, với người đàn ông kia và với cả thế giới. Hai đêm tiếp theo, cô tiếp tục làm như vậy. Và đến ngày thứ ba, cô kinh ngạc nhận ra căn bệnh ngoài da của mình đã hoàn toàn biến mất. Điều đó có nghĩa là khi cô thực hành quy luật của tình yêu, khi cầu xin tình yêu và thiện ý, thì căn bệnh sinh ra từ sự oán hận trong tiềm thức cũng bị loại bỏ chiệt để. Nhà chư liệu thôi biên nổi tiếng Dolores Cannon cũng từng chia sẻ quan điểm tương tự. Bà nói, con người vốn không nên bị bệnh, cơ thể được thiết kế để tự chữa lành. Chính chúng ta đã khiến bản thân mang bệnh. Nếu tinh thần có thể khiến cơ thể bệnh thật, thì nó cũng có khả năng khiến cơ thể hồi phục. Bà bổ sung thêm rằng, khi con người làm những điều họ thực sự yêu thích và phù hợp với bản chất của mình, cơ thể sẽ vô cùng khỏe mạnh. Nghiệp quả và luân hồi, giải mãi những căn bệnh bầm sinh. Dĩ nhiên, nhiều người sẽ hoài nghi về quan điểm này, bởi thực tế, có những người vừa sinh ra đã mang bệnh, thậm chí có những trẻ sơ sinh vừa trao đời đã mang dị tật. Vậy điều này phải được lý giải như thế nào? Trên thực tế, tác giả của trò chơi cuộc cuộc đời và cách chơi cũng thường xuyên nhận được câu hỏi tương tự. Bà cho rằng, có nhân át có quả. Trong vũ trụ không tồn tại sự ngẫu nhiên tuyệt đối. Và câu trả lời nằm ở quy luật luân hồi. Con người phải trải qua vô số vòng sinh tử cho đến khi giác ngộ được chân lý giúp mình đạt đến tự do. Theo tác giả, con người quay lại trái đất bởi nội tâm vẫn còn những nguyện vọng chưa chọn. Những món nợ nghiệp cần hoàn trà hoặc những sứ mệnh chưa hoàn thành. Quy luật nghiệp quả trong tiếng phạm mang ý nghĩa quay lại hoặc hồi đáp con người gieo gì thì sẽ gặt nấy. Tác giả ví cuộc đời không phải một cuộc đấu tranh mà là một trò chơi bù mơ răng. Những gì ta ném đi cuối cùng sẽ quay trở lại. Tinh thần, hành vi và lời nói của mỗi người rồi cũng phản hồi lên chính họ. Theo quan điểm đó, những người sinh ra đã khỏe mạnh và giàu có là bởi trong tiềm thức ở kiếp trước họ mang sẵn hình ảnh về sự sung túc và khỏe mạnh. Ngược lại, những người sinh ra trong nghèo khó hoặc bệnh tật là vì trong tiềm thức đã cắm dễ sâu niềm tin về thiếu thốn và ốm đau. Những gì con người hiền hóa ở bất kỳ tầng bậc nào trong cuộc sống đều là tổng hòa của những niềm tin được khắc sâu trong tiềm thức. Cuốn, trò chơi của cuộc đời và cách chơi được xây dựng dựa trên nền tảng đức tin cờ độc giáo nhưng không thuộc về lối thuyết giáo truyền thống. Nó gắn liền với phong trào tư duy mới và mặc dù xuất phát từ hệ tư tưởng cờ độc các nguyện lý lại rất gần gũi với giáo lý Phật giáo. Điều này cho thấy các quy luật của vũ trụ ở tầng bậc cao hơn vốn nhất quán không bị giới hạn bởi những phân chia tôn giáo do con người thiết lập. Về vấn đề nghiệp lực, mỗi tôn giáo hay mỗi cách hiểu cá nhân lại có cách diễn giải khác nhau. Tạc giả cuốn sách cho rằng con người sinh ra đã mang theo tiềm thức từ kiếp trước và chính những hạt giống trong tiềm thức ấy được hiền hóa trong kiếp này. Phật giáo cũng có quan điểm tương đồng. Nghiệp lực là nguyên nhân của bệnh tật và bất hạnh. Khi đời đời kiếp kiếp tạo nghiệp xấu, nghiệp lực tích tụ sẽ dẫn đến những trải nghiệm đau khổ ở kiếp này. Người xưa cũng thường xuyên tích đức hành thiện, không chỉ để bản thân mà cả con cháu đời sau được hưởng phúc báo. Vì vậy, nhìn từ cóc độ tôn giáo hay tâm linh, bệnh tật của con người có thể xuất phát từ nhiều tầng nhân duyên khác nhau. Đây cũng là lý do vì sao có những bệnh nhân được bác sĩ chữa khỏi, còn có những trường hợp bác sĩ dù tận lực vẫn không thể xoay chuyển. Câu chuyện của bác sĩ Warby gây tiếng vàng lớn chính vì những trải nghiệm và suy ngẫm của anh đã trạm tới sự công hưởng trong lòng rất nhiều người. Video của anh đã đánh thức sự thức tình tâm linh ở hàng vạn khán giả. Một số bác sĩ thậm chí đã bày tỏ sự ngưỡng mộ. Ngoại anh là người dũng cảm vì dám nói ra những điều không phải ai cũng dám đối mặt. Sau khi nghỉ việc, điều đầu tiên Warby làm là đi bộ mỗi ngày và duy trì chế độ ăn uống lành mạnh. Anh không còn phải nhận những cuộc gọi khẩn cấp bất ngờ yêu cầu đến phòng cấp cứu. Mỗi tối anh đều ngủ rất ngon. Anh không còn bị giang buộc bởi lịch trình cố định. Cũng không phải tất bật chạy theo một sự kiện hay trách nhiệm nào. Khi được hỏi về dự định tương lai, Warby chỉ mỉm cười và nói rằng anh không biết. Giờ đây Warby thường cùng đan gà và chú chó nhỏ ra ngoài trời hòa minh và thiên nhiên để tìm sự tĩnh lặng. Dù tài chính có phần eo hẹp, nhưng cả đời anh chưa bao giờ cảm thấy bình yên và hạnh phúc đến vậy. Thực tế, để đưa ra quyết định rời bỏ tất cả cần một lòng dũng cảm rất lớn. Một phần của con người luôn xem trọng lợi ích. Nhiều người có thể bị lợi ích che mở mắt, làm những điều trái lương tâm và tin rằng chỉ có vật chất mới mang lại hạnh phúc. Nhưng mỗi con người đều mang trong mình thần tính. Sâu thảm bên trong luôn có một tiếng nói chỉ dẫn đầu là điều đúng đắn. Warby đã lựa chọn lắng nghe tiếng nói ấy làm điều xứng đáng với lương tâm và thực sự nắm quyền kiểm soát cuộc đời mình. Nhờ thế, nỗi tâm anh tìm được sự an nhiên mà bấy lâu này đánh mất. Giống như câu mở đầu trong trò chơi của cuộc đời và cách chơi. Đời người không phải một cuộc đấu tranh mà là một trò chơi. Một trò chơi bù mơ ràng. Con người chỉ nhận lại những gì họ đã trò đi. Warby đã lựa chọn nửa con đường mà anh tin là đúng. Và anh tin rằng những niềm vui tương ứng rồi sẽ quay trở lại với mình. Cuối cùng, điều chữa lành mạnh mẽ nhất không phải là dao mổ hay thuốc men mà là cách chúng ta nuôi dưỡng tâm hồn mỗi ngày. Nếu bạn có thể chọn một điều để bắt đầu từ hôm nay hãy chọn sống thiện lành hơn. Bởi, mọi hạt giống bạn gieo vào hiện tại rồi sẽ nờ thành tương lai mà bạn xứng đáng nhận. Cảm ơn các bạn đã theo dõi đến hết video. Xin hẹn gặp lại trong các chủ đề tiếp theo trên ngẫm radio.